Ενώ δεξαμενόπλοια παρέδωσαν τον Μάρτιο τις ποσότητες που μετέφεραν καθώς είχαν «φορτωθεί πριν από την έναρξη της κρίσης (…) τίποτα δεν μπόρεσε να φορτωθεί» σε πετρελαιοφόρα αυτόν τον μήνα, εξήγησε ο κ. Μπιρόλ κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου.

Εκφράστηκε έπειτα από συνάντηση με τη γενική διευθύντρια του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα και τον πρόεδρο της Παγκόσμιας Τράπεζας Ατζάι Μπάγκα, με σκοπό να υπάρξει συντονισμός της αντίδρασης των τριών θεσμών στις συνέπειες του πολέμου στη Μέση Ανατολή στην παγκόσμια οικονομία.

«Πρόκειται για τη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση της ιστορίας. Αφορά το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, όμως επίσης κι άλλα βασικά προϊόντα, απόλυτα απαραίτητα, όπως τα λιπάσματα, τα πετροχημικά προϊόντα, ή ακόμη το ήλιο», εξήγησε ο επικεφαλής του ΔΟΕ.

Μπροστά σε αυτή την κατάσταση, οι τρεις διεθνείς οργανισμοί ενώνουν τις «δυνατότητές τους» ως προς την «αποτίμηση» όχι μόνο των εξελίξεων της κρίσης αλλά «και του πώς αντιδρούν οι χώρες», σημείωσε από τη δική της πλευρά η Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα.

Ως προς αυτό, το ΔΝΤ και η Παγκόσμια Τράπεζα θύμισαν πως μπορούν να εκταμιεύσουν κατ’ ελάχιστον 20 δισεκατομμύρια δολάρια (ο καθένας θεσμός) για να βοηθήσουν χώρες που αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες δυσκολίες.

«Αν η κρίση συνεχιστεί, θα αλλάξουμε τον προσανατολισμό άλλων προγραμμάτων, κάτι που θα μας επιτρέψει να έχουμε διαθέσιμο μέσα στους επόμενους έξι μήνες ποσό συνολικά 50 ως 60 δισεκατομμυρίων δολαρίων», διαβεβαίωσε από την πλευρά του ο Ατζάι Μπάγκα, αναφερόμενος στις δυνατότητες χορηγήσεων της Παγκόσμιας Τράπεζας.

Η κρίση μπορεί να παραταθεί ακόμη κι αφού τερματιστεί ο πόλεμος εξαιτίας «των ζημιών στις υποδομές» των τομέων του πετρελαίου και του αερίου στα κράτη του Κόλπου, προειδοποίησε η κ. Γκεοργκίεβα.

Σύμφωνα με τον ΙΕΑ, πάνω από το ένα τρίτο των ενεργειακών υποδομών στις χώρες του Κόλπου έχει υποστεί σοβαρές ζημιές κατά τη διάρκεια του πολέμου που ξέσπασε την 28η Φεβρουαρίου με την επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν, το οποίο αντέδρασε κλείνοντας de facto το στενό του Χορμούζ.

Ο Φατίχ Μπιρόλ θέλησε να φανεί θετικός, θυμίζοντας πως πάνω από το 80% των παγκόσμιων στρατηγικών αποθεμάτων παραμένει διαθέσιμο.

Κάλεσε τις χώρες να «μην επιβάλλουν περιορισμούς στις εξαγωγές» τους, να δρουν ως «υπεύθυνα μέλη της διεθνούς κοινότητας».

Το πετρέλαιο καταγράφει πτώση και η τιμή του κυμαίνεται κάτω από τα 100 δολάρια.

Γύρω στις 08:00 (ώρα Ελλάδας), η τιμή του West Texas Intermediate (WTI) παραδοτέου το Μάιο, που αποτελεί την αμερικανική αναφορά για το αργό πετρέλαιο, σημείωνε πτώση κατά 14,53% στα 96,54 δολάρια.

Το βαρέλι του Brent της Βόρειας Θάλασσας για παραδόσεις τον Ιούνιο, που αποτελεί την αναφορά της παγκόσμιας αγοράς, σημείωνε από την πλευρά του πτώση κατά 13,13% στα 94,92 δολάρια.

Αμφότερα έπεσαν κάτω από το συμβολικό όριο των 100 δολαρίων σε μια αγορά ανακουφισμένη από την προοπτική μιας κατάπαυσης του πυρός στο Ιράν.

Η τιμή του ευρωπαϊκού αερίου υποχώρησε κατά 20%

Η τιμή του ευρωπαϊκού αερίου υποχώρησε κατά περίπου 20% στο άνοιγμα, μετά την υποχώρηση και της τιμής του πετρελαίου, αφού ο Ντόναλντ Τραμπ ήρε το τελεσίγραφό του εναντίον του Ιράν και η Τεχεράνη δήλωσε έτοιμη να διαπραγματευθεί.

Λίγο μετά την έναρξη της διαπραγμάτευσης στις 09:00 ώρα Ελλάδας, το προθεσμιακό συμβόλαιο του ολλανδικού TTF, που θεωρείται η ευρωπαϊκή τιμή αναφοράς, σημείωνε πτώση κατά 19,24% στα 43 ευρώ, αφού είχε υποχωρήσει για λίγο πάνω από 20% στα 42,5 ευρώ.

Τα αποθέματα φυσικού αερίου της ΕΕ είναι ασυνήθιστα χαμηλά για αυτήν την εποχή του χρόνου, μόλις στο 28%, σύμφωνα με στοιχεία της Gas Infrastructure Europe, με φόντο τις αυξημένες τιμές, γεγονός που καθιστά την ευάλωτη καθώς ο ανταγωνισμός με την Ασία για το LNG εντείνεται.

Αξιωματούχοι της ΕΕ έχουν προτρέψει τα κράτη μέλη να προετοιμαστούν για παρατεταμένες διαταραχές και εξετάζουν το ενδεχόμενο αναβίωσης των μέτρων για την ενεργειακή κρίση που εφαρμόστηκαν το 2022.

Οι αυξήσεις των τιμών περιορίστηκαν από τον θερμότερο καιρό και την αυξημένη παραγωγή ανανεώσιμης ενέργειας, γεγονός που μειώνει τη ζήτηση.

Σε αυτό το κλίμα, τα ευρωπαϊκά συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης φυσικού αερίου αυξήθηκαν στα 50 ευρώ ανά MWh, ανακάμπτοντας από το χαμηλότερο σημείο των τριών εβδομάδων, αφού η ομιλία του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για το Ιράν μείωσε τις ελπίδες για επικείμενη κατάπαυση του πυρός.

Κομισιόν: Αρχίστε να γεμίζετε από τώρα τις αποθήκες

Να αρχίσουν να γεμίζουν τις αποθήκες φυσικού αερίου, «το συντομότερο δυνατό» για να προετοιμαστούν για τον επόμενο χειμώνα, κάλεσε τις κυβερνήσεις της ΕΕ η Κομισιόν.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει επαναλάβει ότι δεν υπάρχει άμεση απειλή για τον εφοδιασμό της ΕΕ με φυσικό αέριο, αλλά ενθάρρυνε τις κυβερνήσεις να αναλάβουν δράση προκειμένου να αντιμετωπίσουν τις αυξανόμενες τιμές και να διασφαλίσουν τα αποθέματα εν όψει του χειμώνα.

Οι τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη έχουν ενισχυθεί περισσότερο από 70% από την έναρξη των συγκρούσεων, στις 28 Φεβρουαρίου 2026 και αυτό αυτός είναι ένας από τους λόγους που οι εταιρείες δεν αγοράζουν φυσικό αέριο για αποθήκευση.

«Έχει χαθεί περίπου το 20% της προηγούμενης προσφοράς LNG διεθνώς», επισημαίνει ο ειδικός σε θέματα φυσικού αερίου Σεμπάστιαν Γκούλμπις από την Enervis. «Σημαντικό μέρος αυτών των ποσοτήτων κατευθυνόταν προς την Ασία, γεγονός που ενισχύει τον ανταγωνισμό με την Ευρώπη για τις ίδιες προμήθειες», προσθέτει, υπογραμμίζοντας ότι στα βραχυπρόθεσμα συμβόλαια «τα πλοία LNG κατευθύνονται όπου οι τιμές είναι υψηλότερες».

Η κατάσταση επιδεινώθηκε μετά την επίθεση του Ιράν στο Ρας Λαφάν στο Κατάρ, τη μεγαλύτερη εγκατάσταση εξαγωγής LNG παγκοσμίως, ενώ η κυκλοφορία στα Στενά του Ορμούζ έχει σχεδόν διακοπεί.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται αντιμέτωπη με οξύ πρόβλημα αποθεμάτων, καθώς η μέση πληρότητα των αποθηκών φυσικού αερίου ανέρχεται μόλις στο 28,51%. Από τις ποσότητες που λείπουν, περίπου 9 δισ. κυβικά μέτρα σχετίζονται άμεσα με ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ και προέρχονται από το Κατάρ. Συνολικά, η απουσία του καταριανού αερίου θα δημιουργούσε έλλειμμα 65,5 δισ. κυβικών μέτρων.

Αν η κρίση παραταθεί, οι προοπτικές για τον επόμενο χειμώνα είναι εξαιρετικά αβέβαιες. «Θα έπρεπε ήδη να έχουμε διασφαλίσει την ενεργειακή ασφάλεια μέσω στρατηγικών αποθεμάτων», τονίζει ο Γκούλμπις.

Τα στοιχεία της AGSI δείχνουν ότι χώρες όπως η Ολλανδία, η Γερμανία, η Γαλλία και η Αυστρία βρίσκονται σε ιδιαίτερα ευάλωτη θέση, με πληρότητα αποθηκών στο 6,81%, 21,89%, 21,85% και 35,4% αντίστοιχα. Αντίθετα, υψηλότερα επίπεδα καταγράφονται στην Ιταλία, την Πολωνία, την Ισπανία και την Πορτογαλία.

Πόλεμος τιμών στο αέριο

Η ανάγκη αναπλήρωσης των ευρωπαϊκών αποθεμάτων συμπίπτει με την αυξημένη ζήτηση της Ασίας για ηλεκτροπαραγωγή, γεγονός που εντείνει τον κίνδυνο ενός «πολέμου τιμών».

Οι περισσότερες ποσότητες υδρογονανθράκων που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ κατευθύνονται προς την Ασία, με χώρες όπως η Κίνα, η Ινδία, η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την περιοχή.

Δεδομένα ναυτιλιακών εφαρμογών δείχνουν ότι πολλά δεξαμενόπλοια LNG έχουν αλλάξει πορεία τις τελευταίες εβδομάδες, στρεφόμενα προς την ασιατική αγορά.

Η εξήγηση είναι απλή: η Ασία, αντιμετωπίζοντας έλλειψη, προσφέρει υψηλότερες τιμές, οδηγώντας τις εταιρείες σε ανακατεύθυνση φορτίων, ενώ η ευελιξία των συμβολαίων επιτρέπει γρήγορες αλλαγές.

Στην Ευρώπη, αντίθετα, η αποθήκευση φυσικού αερίου δεν εμφανίζει προς το παρόν ισχυρά οικονομικά κίνητρα. «Με τα σημερινά χαμηλά επίπεδα αποθεμάτων, πρόκειται για σοβαρό ρίσκο ενόψει του χειμώνα», προειδοποιεί ο Σεμπάστιαν Χάινεμαν από την Ines.

Αν οι τιμές αυξηθούν περαιτέρω, η αποθήκευση μπορεί να καταστεί και πάλι ελκυστική. Διαφορετικά, δεν αποκλείεται να επιβληθούν υποχρεωτικές πληρώσεις αποθηκών, κάτι που θα οδηγήσει σε αύξηση εισαγωγών και τιμών.

Νέα εξάρτηση από τις ΗΠΑ για το LNG

Το 2025, οι Ηνωμένες Πολιτείες αποτέλεσαν τον βασικό προμηθευτή LNG της ΕΕ, καλύπτοντας το 50,7% των εισαγωγών, ενώ ακολουθούν η Ρωσία και το Κατάρ.

Οι ευρωπαϊκές εισαγωγές LNG αυξήθηκαν κατά 21% το πρώτο εξάμηνο του 2025, με κύριους εισαγωγείς τη Γαλλία, την Ισπανία, την Ολλανδία, την Ιταλία και το Βέλγιο.

Ωστόσο, περιβαλλοντικές οργανώσεις εκφράζουν ανησυχίες για την εξάρτηση από τις ΗΠΑ. Η Deutsche Umwelthilfe προειδοποιεί ότι η αμερικανική πολιτική μπορεί να καταστεί απρόβλεπτη.

Η επικεφαλής της, Σάσα Μίλερ-Κράεννερ, υποστηρίζει ότι «οι εξαγωγές LNG χρησιμοποιούνται ως εργαλείο πίεσης προς την Ευρώπη».

Ο Γκούλμπις προειδοποιεί: «Αν σταματήσουν πλήρως οι προμήθειες από τις ΗΠΑ, η Ευρώπη θα αντιμετωπίσει σοβαρό πρόβλημα».

Το μέλλον δεν είναι ρόδινο

Οι ειδικοί εκτιμούν ότι η Ευρώπη κινδυνεύει να βρεθεί αντιμέτωπη με σοβαρή ενεργειακή ανεπάρκεια, καθώς η αυξημένη ζήτηση της Ασίας ανακατευθύνει τις παγκόσμιες ροές.

Το ερώτημα που τίθεται είναι αν η ΕΕ θα αναγκαστεί να αυξήσει ξανά τις εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου, με ό,τι αυτό συνεπάγεται γεωπολιτικά.

Σε κάθε περίπτωση, η Ευρώπη έχει άμεσο συμφέρον να υπάρξει αποκλιμάκωση της κρίσης στον Κόλπο το συντομότερο δυνατό.

Οι ευρωπαϊκές χώρες, προς το παρόν, αποφεύγουν ενεργή στρατιωτική εμπλοκή, απορρίπτοντας την έκκληση των ΗΠΑ για συμμετοχή στην ασφάλεια των Στενών του Ορμούζ.

Ωστόσο, το ερώτημα παραμένει… Τι θα συμβεί αν η Ουάσινγκτον επιχειρήσει να πιέσει την Ευρώπη για τη στάση της;

Διεθνείς τράπεζες και οίκοι αξιολόγησης εκτιμούν ότι οι τιμές των ορυκτών καυσίμων θα παραμείνουν υψηλές για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, με το φυσικό αέριο να εμφανίζει τη μεγαλύτερη ευαισθησία. Ακόμη και σε περίπτωση ταχείας αποκλιμάκωσης και αποκατάστασης της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ —ένα ενδεχόμενο που προς το παρόν δεν διαφαίνεται— η προσφορά από τις χώρες του Κόλπου θα παραμείνει περιορισμένη λόγω των ζημιών στις υποδομές και του χρόνου που απαιτείται για την αποκατάστασή τους.

Παρότι δεν υπάρχει πλήρης εικόνα για το εύρος των καταστροφών από τις επιθέσεις Ισραήλ και Ιράν, θεωρείται βέβαιο ότι επηρεάζεται η συνολική προσφορά ενέργειας από την περιοχή. Όσο συνεχίζονται οι επιθέσεις, τόσο αυξάνεται η πίεση στις αγορές, οι οποίες προεξοφλούν ένα παρατεταμένο ενεργειακό σοκ.

Το πλήγμα αναμένεται εντονότερο στην αγορά φυσικού αερίου. H εξαγωγική ικανότητα του Κατάρ —που καλύπτει περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς— αναμένεται να μειωθεί σημαντικά για τα επόμενα χρόνια. Η αγορά αυτή εμφανίζεται πιο ευάλωτη, καθώς δεν υπήρχε πλεονάζουσα παραγωγική δυναμικότητα πριν τον πόλεμο ούτε διαθέσιμα στρατηγικά αποθέματα. Αντίθετα, στο πετρέλαιο υπήρχε ήδη υπερπροσφορά και προβλέπεται αξιοποίηση αποθεμάτων.

Τα σενάρια τραπεζών και ΕΚΤ
Μετά τις τελευταίες εξελίξεις, αναλυτές της Citi εκτιμούν ότι το μπρεντ μπορεί να φτάσει τα 120 δολάρια βραχυπρόθεσμα, προτού υποχωρήσει σταδιακά προς τα 70–80 δολάρια έως το 2026. Σε πιο αρνητικό σενάριο, δεν αποκλείεται να αγγίξει ακόμη και τα 150 δολάρια, ξεπερνώντας το ιστορικό υψηλό του 2008.

Αντίστοιχα, η Goldman Sachs θεωρεί πιθανό ένα νέο ρεκόρ τιμών, εφόσον συνεχιστούν οι περιορισμοί στη διέλευση πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ.

Πιο συγκρατημένες ήταν οι προβλέψεις της Fitch, η οποία σε παλαιότερη έκθεσή της τοποθετούσε τις τιμές χαμηλότερα. Ωστόσο, οι εξελίξεις έχουν ήδη ξεπεράσει αυτές τις εκτιμήσεις.

Ανάλογα ξεπερασμένο θεωρείται και το βασικό σενάριο της ΕΚΤ, το οποίο είχε διαμορφωθεί πριν την πρόσφατη κλιμάκωση και προέβλεπε σημαντικά χαμηλότερες τιμές για το 2026.

Λαμβάνοντας υπόψη την αβεβαιότητα, η ΕΚΤ επεξεργάστηκε δύο εναλλακτικά σενάρια. Στο δυσμενές, προβλέπεται παρατεταμένη διαταραχή στην προσφορά έως το τρίτο τρίμηνο του 2026, με σημαντική μείωση στις ροές πετρελαίου και LNG από τα Στενά του Ορμούζ και σταδιακή εξομάλυνση στη συνέχεια. Σε αυτό το πλαίσιο, οι τιμές θα μπορούσαν να φτάσουν περίπου τα 119 δολάρια για το πετρέλαιο και τα 87 ευρώ για το φυσικό αέριο.

Στο πιο ακραίο σενάριο, οι διαταραχές διαρκούν έως το τέλος του 2026, με ακόμη μεγαλύτερες ζημιές στις υποδομές. Η μεταφορά ενέργειας μέσω των Στενών περιορίζεται δραστικά και η επιστροφή σε πιο ομαλές συνθήκες μετατίθεται για το 2027, με αργή αποκλιμάκωση λόγω των εκτεταμένων καταστροφών.

Σύμφωνα με τη μελέτη που δημοσιεύθηκε την Τετάρτη από το Πανεπιστήμιο Στάνφορντ και το ανεξάρτητο ερευνητικό ινστιτούτο PSE Healthy Energy, δείγματα από κατοικίες στο Ηνωμένο Βασίλειο περιείχαν κατά μέσο όρο 37 φορές περισσότερη ποσότητα βενζολίου σε σχέση με αντίστοιχα δείγματα στη Βόρεια Αμερική. Στην Ολλανδία, οι συγκεντρώσεις ήταν ακόμη υψηλότερες, φτάνοντας τις 66,5 φορές πάνω από τα επίπεδα αναφοράς.

Το βενζόλιο θεωρείται ιδιαίτερα επικίνδυνο, καθώς δεν υπάρχει ασφαλές επίπεδο έκθεσης, ενώ έχει συσχετιστεί με λευχαιμία και άλλες σοβαρές μακροχρόνιες ασθένειες, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. Όπως σημειώνει η επικεφαλής της μελέτης, επιστήμονας ποιότητας αέρα Ταμάρα Σπαρκς, τα ευρήματα ξεπέρασαν κάθε προσδοκία: «Μας εξέπληξε το πόσο υψηλότερα μπορεί να είναι τα επίπεδα βενζολίου σε ευρωπαϊκά σπίτια».

Η έρευνα αναδεικνύει ένα πεδίο που μέχρι πρόσφατα παρέμενε σε μεγάλο βαθμό υποτιμημένο: την ποιότητα του αέρα εντός των κατοικιών. Ενώ η εξωτερική ρύπανση έχει μελετηθεί εκτενώς, τα δεδομένα για το εσωτερικό περιβάλλον είναι περιορισμένα. Προηγούμενες μελέτες έχουν ήδη δείξει ότι οι εστίες αερίου αυξάνουν τα επίπεδα διοξειδίου του αζώτου, ενώ έχουν συνδεθεί με περιστατικά άσθματος σε παιδιά και αυξημένο κίνδυνο αναπνευστικών λοιμώξεων.

Η νέα μελέτη αποτελεί την πρώτη που τεκμηριώνει σε τόσο μεγάλη κλίμακα την παρουσία βενζολίου στο φυσικό αέριο ευρωπαϊκών κατοικιών. Συγκρίνοντας τα δεδομένα με αντίστοιχη έρευνα στη Βόρεια Αμερική, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι το αέριο στο Λονδίνο περιείχε 64 φορές περισσότερη ποσότητα βενζολίου, στο Άμστερνταμ 73 φορές περισσότερη και στο Μιλάνο 8,5 φορές περισσότερη.

Οι ερευνητές συνέλεξαν δείγματα από 72 κατοικίες σε Ηνωμένο Βασίλειο, Ολλανδία και Ιταλία, εξετάζοντας παράλληλα και την ύπαρξη διαρροών. Διαπιστώθηκε ότι περίπου το 40% των κουζινών παρουσίαζε διαρροές ακόμη και όταν οι εστίες ήταν απενεργοποιημένες. Σε ποσοστό 9% των κατοικιών, οι διαρροές ήταν τόσο έντονες ώστε να υπερβαίνουν τα όρια έκθεσης που συνιστούν οι ευρωπαϊκές και βρετανικές αρχές.

Όπως υπογραμμίζει η Σπαρκς, η έκθεση στο βενζόλιο είναι αθροιστική: υψηλές συγκεντρώσεις για μικρό χρονικό διάστημα μπορεί να είναι εξίσου επιβλαβείς με χαμηλότερες συγκεντρώσεις για μεγαλύτερο διάστημα.

Ένα ακόμη ανησυχητικό εύρημα αφορά τη δυσκολία εντοπισμού των διαρροών. Αν και οι εταιρείες προσθέτουν οσμητικές ουσίες στο φυσικό αέριο για λόγους ασφάλειας, τα επίπεδα αυτών των ουσιών σε χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ολλανδία αποδείχθηκαν ανεπαρκή. Οι ερευνητές υπολόγισαν ότι το βενζόλιο μπορεί να φτάσει έως και εννέα φορές πάνω από τα εθνικά όρια στο Ηνωμένο Βασίλειο και σχεδόν πέντε φορές πάνω από τα ευρωπαϊκά όρια στην Ολλανδία, πριν γίνει αντιληπτό μέσω οσμής.

Η χρήση εξαερισμού — όπως το άνοιγμα παραθύρων ή η ενεργοποίηση απορροφητήρα — μπορεί να μειώσει σημαντικά τη συγκέντρωση ρύπων. Ωστόσο, σε περιπτώσεις συνεχούς διαρροής, απαιτείται πολύωρος καθημερινός αερισμός, γεγονός που καθιστά δύσκολη τη διαχείριση του προβλήματος σε ατομικό επίπεδο.

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι πρόκειται για ένα ζήτημα συστημικό, που απαιτεί παρεμβάσεις σε επίπεδο πολιτικής. Η ενίσχυση της οσμοποίησης του αερίου θα μπορούσε να βοηθήσει στον έγκαιρο εντοπισμό διαρροών, ωστόσο η πιο αποτελεσματική λύση θεωρείται η θεσμοθέτηση κανόνων που θα υποχρεώνουν τις εταιρείες να απομακρύνουν το βενζόλιο από το φυσικό αέριο πριν αυτό φτάσει στους καταναλωτές.

Τα συμβόλαια αναφοράς σημείωσαν άνοδο άνω του 5% στις πρώτες συναλλαγές, καλύπτοντας πλήρως τις απώλειες της προηγούμενης συνεδρίασης. Το Σάββατο, ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ έδωσε τελεσίγραφο δύο ημερών στο Ιράν να ανοίξει ξανά τα Στενά του Ορμούζ, διαφορετικά θα βομβαρδιστούν οι ενεργειακές του υποδομές. Η Τεχεράνη απάντησε ότι θα πλήξει κρίσιμες υποδομές σε όλη τη Μέση Ανατολή εάν πραγματοποιήσει την απειλή.

Αγορά υπό πίεση

Ο πόλεμος έχει εισέλθει στην τέταρτη εβδομάδα χωρίς ενδείξεις αποκλιμάκωσης. Η ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ έχει ουσιαστικά διακοπεί μέσα στον μήνα, επηρεάζοντας περίπου το 20% των παγκόσμιων ροών LNG.

Την ίδια στιγμή, ο μεγαλύτερος τερματικός σταθμός LNG στο Κατάρ παραμένει εκτός λειτουργίας, ενώ περίπου το 17% της παραγωγικής του δυναμικότητας έχει υποστεί ζημιές. Η χώρα εκτιμά ότι μπορεί να χρειαστούν έως και πέντε χρόνια για την πλήρη αποκατάσταση στα προπολεμικά επίπεδα.

Σύμφωνα με αναλυτές της Goldman Sachs, οι τιμές φυσικού αερίου σε Ευρώπη και Ασία ενδέχεται να κινηθούν ακόμη υψηλότερα, λόγω της σημαντικής επιδείνωσης της παγκόσμιας προσφοράς LNG.

Όπως επισημαίνεται, οι εκτεταμένες επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές στη Μέση Ανατολή την περασμένη εβδομάδα υποδηλώνουν ότι οι διαταραχές στην προσφορά θα έχουν μεγαλύτερη διάρκεια από ό,τι αρχικά εκτιμήθηκε, οδηγώντας σε αναθεώρηση προς τα πάνω των προβλέψεων τιμών.

Αγώνας δρόμου για αποθέματα στην Ευρώπη

Οι traders στρέφουν την προσοχή τους και στα αποθέματα φυσικού αερίου στην Ευρώπη, καθώς η ήπειρος χρειάζεται μεγάλες ποσότητες LNG για να αναπληρώσει τα μειωμένα αποθέματα.

Ο Επίτροπος Ενέργειας της ΕΕ, Νταν Γιόργκενσεν, κάλεσε τα κράτη-μέλη να ξεκινήσουν νωρίτερα την πλήρωση των αποθηκών, ώστε να αποφευχθεί έντονος ανταγωνισμός για προμήθειες κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού.

Τα ολλανδικά συμβόλαια front-month, που αποτελούν σημείο αναφοράς για την ευρωπαϊκή αγορά, ενισχύθηκαν κατά 4,7%, φτάνοντας τα 62,02 ευρώ ανά μεγαβατώρα στις 8:33 π.μ. στο Άμστερνταμ.

Μερίδα διεθνών αναλυτών, όπως η Bank of America, εκφράζουν την ανησυχία τους, μήπως η απότομη άνοδος των διεθνών τιμών πετρελαίου δημιουργήσει ένα σκηνικό στις αγορές που θα θυμίζει την περίοδο πριν από την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2008.

Τότε η τιμή πετρελαίου διπλασιάστηκε στα 140 δολάρια το βαρέλι μέχρι τον Αύγουστο του 2008 από τα 70 δολάρια τον Ιούλιο του 2007, γεγονός που συνέπεσε με το ξεκίνημα των δονήσεων της κρίσης των subprime δανείων που τελικά παρέσυραν τράπεζες όπως τη Bear Stearns.

Ο πόλεμος στο Ιράν που ξέσπασε στις 28 Φεβρουαρίου έχει ήδη ωθήσει τις τιμές πετρελαίου σε άνοδο πάνω από 60% φέτος φτάνοντας έως και τα 120 δολάρια, ενώ οι αποδόσεις της Wall Street μοιάζουν με τη συμπεριφορά των τιμών που παρατηρήθηκε από τα μέσα του 2007 έως τα μέσα του 2008, αναφέρει η Bank of America.

Οι αγορές ναι μεν έχουν εισήλθε σε συνθήκες αυξημένης μεταβλητότητας, ενισχύοντας παράλληλα το συνολικό συστημικό ρίσκο, αλλά απέχουν πολύ από το σκηνικό του 2008.

Την ίδια ώρα διεθνείς οίκοι, όπως η JP Morgan και η Goldman Sachs προειδοποιούν για πιθανή πτώση του δείκτη αναφοράς παγκοσμίως τον S&P 500 στα όρια της «bear market».

Η JP Morgan προειδοποιεί για πιθανή πτώση έως και 15% στον S&P 500 λόγω της αλυσιδωτής επίδρασης που μπορεί να προκαλέσει μια απότομη άνοδος στις τιμές του πετρελαίου, καθώς ένα νέο ενεργειακό σοκ θα μπορούσε να ενεργοποιήσει έναν «ντόμινο» οικονομικών πιέσεων που τελικά θα πλήξει ισχυρά τις μετοχικές αγορές.

Πάντως ο S&P 500, παγκόσμιος δείκτης αναφοράς έχει υποχωρήσει μόνο κατά 3,96% (κλείσιμο Πέμπτης) μέχρι στιγμής φέτος και περίπου 5% από το ιστορικό υψηλό του, ενώ απέχει ακόμη πολύ από το να φτάσει σε bear market (-20% και πάνω).

Το πετρέλαιο

Οι τιμές του πετρελαίου έχουν εκτοξευθεί από την έναρξη του πολέμου. Ωστόσο, παραμένουν κάτω από το υψηλότερο επίπεδο που παρατηρήθηκε μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022. Η ρωσική εισβολή εκτοξεύει την τιμή στα 139,13 δολάρια, το υψηλότερο επίπεδο από το 2008, όταν είχε εκτοξευθεί στο απόλυτο ρεκόρ των 147,50 δολαρίων.

Όμως, οι αγορές δεν προεξοφλούν ακόμη ούτε ένα αποτέλεσμα τύπου 2022, όταν το Brent ήταν πάνω από 100 δολάρια/βαρέλι για περίπου 5 μήνες, ενώ είναι πολύ χαμηλότερα από το ρεκόρ του 2008.

Επίσης, σε αντίθεση με τα πετρελαϊκά σοκ τόσο του 2022 όσο και της δεκαετίας του 1970, ο πληθωρισμός είναι γενικά γύρω από τον στόχο.

Τουλάχιστον προς το παρόν, δεν φτάνουμε ακόμη στα ιστορικά όρια που έχουν συμβαδίσει με σημαντικές κινήσεις risk-off σε προηγούμενες πετρελαϊκές κρίσεις. Δεν έχουμε δει ακόμη μια επιθετική στροφή από τις κεντρικές τράπεζες. Και δεδομένου του πόσο νωρίς είναι, δεν έχουμε δει ακόμη εμφανή σημάδια επιδείνωσης των οικονομικών δεομένων.

Από την πλευρά της η Morgan Stanley, εκφράζει την άποψη ότι οι επενδυτές πρέπει να ετοιμάζουν «λίστες για τα… ψώνια τους», εν αναμονή της επανέναρξης της bull market αργότερα φέτος.

Εκτιμά ότι σε έξι μήνες, τα πράγματα πιθανότατα θα έχουν ηρεμήσει μετά από αυτήν την αρχική εκτόξευση, όπως ακριβώς συνέβη και μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Είναι σημαντικό, όπως τονίζει ότι η απότομη αύξηση των τιμών του πετρελαίου είναι αποτέλεσμα ενός υλικοτεχνικού αδιεξόδου στα Στενά του Χορμούζ και όχι έλλειψης εφοδιασμού.

Σύμφωνα με τη Morgan Stanley, οι μετοχές συνήθως αγγίζουν τα χαμηλά τους λίγες μέρες μετά την κορύφωση των τιμών του πετρελαίου.

Η BlackRock εστιάζει στον κίνδυνο ενός στασιμοπληθωριστικού σοκ, αλλά δεν είναι δεδομένος, όπως υποδηλώνει η τιμολόγηση της αγοράς.

Πολλές φορές «οι αγορές αναρριχώνται στο τείχος της ανασφάλειας», μια κλασική χρηματιστηριακή ρήση, η οποία έχει επιβεβαιωθεί αρκετές φορές στο παρελθόν ίσως επιβεβαιωθεί και αυτή την περίοδο.

Η χρηματιστηριακή ιστορία δείχνει ότι οι αγορές τείνουν να προεξοφλούν την αβεβαιότητα πριν το γεγονός και να ανακάμπτουν πριν τελειώσουν οι συγκρούσεις.

Κάτι τέτοιο επισημαίνει και η Goldman Sachs: Τα περισσότερα γεωπολιτικά σοκ τα τελευταία χρόνια δεν είχαν μακροχρόνιο αντίκτυπο στα χρηματιστήρια. Η διόρθωση θα αποτελέσει αγοραστική ευκαιρία με σχετικά χαμηλό κίνδυνο.

Οι τιμές έχουν διπλασιαστεί από την αρχή του πολέμου.

Η QatarEnergy δήλωσε ότι πολλές από τις εγκαταστάσεις LNG μέσα στην Βιομηχανική Πόλη Ρας Λαφάν δέχθηκαν επιθέσεις με πυραύλους, προκαλώντας μεγάλες πυρκαγιές και εκτεταμένες ζημιές. Το συγκρότημα φιλοξενεί εργοστάσιο που παράγει συνήθως περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς LNG. Παρά το γεγονός ότι οι αποστολές είχαν ήδη σταματήσει νωρίτερα αυτό το μήνα λόγω του πολέμου, οι τελευταίες επιθέσεις απειλούν να κρατήσουν τις τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη και την Ασία υψηλές για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Οι εγκαταστάσεις αερίου Habshan του Αμπού Ντάμπι έκλεισαν επίσης αφού πλήγηκαν από συντρίμμια που προήλθαν από μια αναχαιτισμένη επίθεση. Ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε σε ανάρτησή του στα κοινωνικά δίκτυα ότι οι ΗΠΑ θα ανταποδώσουν εάν ξαναχτυπηθούν οι εγκαταστάσεις LNG του Κατάρ.

Η QatarEnergy ανέφερε ότι οι τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη αυξήθηκαν την Πέμπτη. Οι πλήρεις λεπτομέρειες για το μέγεθος των ζημιών και το χρονοδιάγραμμα των επισκευών δεν είναι ακόμη γνωστές. Ενώ οι ασιατικές χώρες αγοράζουν τη μεγαλύτερη ποσότητα LNG που εξάγεται από τη Μέση Ανατολή, οποιαδήποτε παρατεταμένη διακοπή στη ροή των προμηθευμένων ποσοτήτων θα μειώσει την παγκόσμια προσφορά, διατηρώντας τις τιμές υψηλές σε όλο τον κόσμο.

Για την Ευρώπη, η κλιμάκωση αυτή συμβαίνει σε μια δύσκολη στιγμή καθώς η περιοχή βγαίνει από τον χειμώνα με τα αποθέματα να έχουν εξαντληθεί. Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να αγοράσει περισσότερους φορτίους LNG αυτό το καλοκαίρι για να τα γεμίσει, ανταγωνιζόμενη τους αγοραστές από την Ασία για τις λιγότερες διαθέσιμες προμήθειες.

«Το LNG από το Κατάρ μπορεί να μείνει εκτός λειτουργίας για μήνες και, στην χειρότερη περίπτωση, για χρόνια», δήλωσε ο Άρνε Λόχμαν Ράσμουσεν, επικεφαλής αναλυτής στη Global Risk Management. «Για την αγορά φυσικού αερίου, η κρίση δεν τελειώνει απλώς επειδή τελειώνει ο πόλεμος και ανοίγει το Στενό του Ορμούζ».

Το εργοστάσιο Ρας Λάφαν έκλεισε νωρίτερα αυτό το μήνα μετά από επίθεση με ιρανικό drone, την πρώτη διακοπή της παροχής σε τρεις δεκαετίες λειτουργίας. Τώρα, μετά τις νέες επιθέσεις — σε αντίποινα για την ισραηλινή επίθεση στα τεράστια κοιτάσματα του South Pars την Τετάρτη — το ευρύτερο συγκρότημα έχει υποστεί, όπως περιγράφει το Κατάρ, εκτεταμένες ζημιές, καθυστερώντας την προοπτική επιστροφής στην κανονικότητα.

Οι μελλοντικές συμβάσεις για το φυσικό αέριο της Ολλανδίας, το σημείο αναφοράς για την αγορά αερίου της Ευρώπης, διαπραγματεύτηκαν 23% υψηλότερα στα 67,35 ευρώ ανά μεγαβατώρα μέχρι τις 8:27 π.μ. στο Άμστερνταμ.

Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης σημείωσαν άνοδο για δεύτερη συνεχόμενη ημέρα, αυξημένα κατά 7,7% ενώ ανέκτησαν ένα μέρος των ζημιών που είχαν καταγραφεί νωρίτερα αυτή την εβδομάδα. Σε περαιτέρω ενδείξεις πιέσεων στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας, βασική εγκατάσταση πετρελαίου του Ομάν εκκενώθηκε και δύο δεξαμενόπλοια πλήγησαν σε ιρακινά ύδατα.

Στην αγορά υγροποιημένου φυσικού αερίου, οι Ασιάτες αγοραστές προετοιμάζονται να αγοράσουν μεγαλύτερες ποσότητες για τους επόμενους δύο μήνες καθώς η αγορά στενεύει.

Η Morgan Stanley αναθεώρησε προς τα πάνω την πρόβλεψή της για τις τιμές φυσικού αερίου στην Ευρώπη για το υπόλοιπο του έτους, καθώς η περιοχή χρειάζεται να προσελκύσει μεγάλες ποσότητες LNG το καλοκαίρι για να ανανεώσει τα εξαντλημένα αποθέματα καυσίμων της. Η τράπεζα προβλέπει τουλάχιστον έναν μήνα διακοπής της παραγωγής LNG στο Κατάρ, γεγονός που θα εξαλείψει πλήρως το παγκόσμιο πλεόνασμα καυσίμου που αναμενόταν για το 2026, σύμφωνα με το Bloomebrg.

Από την περασμένη εβδομάδα, η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει οδηγήσει σε κλείσιμο το Ras Laffan, τη μεγαλύτερη εγκατάσταση εξαγωγής LNG στον κόσμο στο Κατάρ, και έχει σταματήσει τη ναυσιπλοΐα στα κρίσιμα Στενά του Ορμούζ. Αυτό μείωσε περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς LNG, στέλνοντας τις τιμές φυσικού αερίου στην Ασία και την Ευρώπη στα ύψη και προκαλώντας ανησυχίες για πληθωριστικές πιέσεις και οικονομικές επιπτώσεις. Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε την Τετάρτη ότι η μαζική απελευθέρωση των στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου που εγκρίθηκε από τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας θα ανακουφίσει τις πιέσεις στις τιμές ενέργειας, ενώ οι ΗΠΑ προσπαθούν να «ολοκληρώσουν τη δουλειά» στην εκστρατεία τους κατά του Ιράν. Ωστόσο, η επιβεβαίωση δεν κατάφερε να καθησυχάσει τις αγορές.

«Η αστάθεια παραμένει το βασικό θέμα καθώς η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή συνεχίζεται», ανέφερε ο μεσίτης πλοίων Fearnleys A/S σε εβδομαδιαία σημείωσή του. «Που θα πάνε οι αγορές LNG και ναυτιλίας LNG τις επόμενες ημέρες παραμένει αβέβαιο.»

Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης για το φυσικό αέριο στην Ολλανδία, το βασικό σημείο αναφοράς της Ευρώπης, διαπραγματεύτηκαν 3,4% υψηλότερα, φτάνοντας τα 51,67 ευρώ ανά μεγαβατώρα στις 8:26 π.μ. στο Άμστερνταμ.