Το «παράδοξο» που επισημαίνει η Αθήνα

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε σε ένα ασυνήθιστο χαρακτηριστικό της αγοράς: οι τιμές του φυσικού αερίου κατά τους θερινούς μήνες διαμορφώνονται σε υψηλότερα επίπεδα από τις τιμές για τον επόμενο χειμώνα, παρότι κατά κανόνα η ζήτηση ενισχύεται στη χειμερινή περίοδο.Ο Νίκος Τσάφος έθεσε ακριβώς αυτή την εικόνα ως λόγο για να διερευνηθεί το ενδεχόμενο κερδοσκοπικών πιέσεων στην αγορά. Παράλληλα, στη συνεδρίαση επισημάνθηκε ότι η πραγματική κατάσταση ως προς την ασφάλεια εφοδιασμού της Ευρώπης είναι καλύτερη από την εικόνα που προκύπτει εάν εξεταστούν αποκλειστικά τα αποθέματα φυσικού αερίου.

Στο μικροσκόπιο και οι τιμές ηλεκτρικού ρεύματος

Η ελληνική παρέμβαση δεν περιορίστηκε στο φυσικό αέριο. Στη συζήτηση τέθηκαν και οι αποκλίσεις στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ γειτονικών περιοχών της Ευρώπης, με αίτημα να εξεταστούν εκ νέου οι παράγοντες που δημιουργούν αυτές τις διαφορές.Παράλληλα ζητήθηκε συνεχής ενημέρωση για τα υδάτινα αποθέματα και τις στάθμες ποταμών, όπως ο Δούναβης, καθώς οι συνθήκες αυτές επηρεάζουν τη λειτουργία πυρηνικών σταθμών και κατ' επέκταση την προσφορά ηλεκτρικής ενέργειας στην ευρωπαϊκή αγορά.

Για την Ελλάδα, η εξέλιξη έχει άμεση οικονομική σημασία. Οι διεθνείς τιμές φυσικού αερίου επηρεάζουν το κόστος ηλεκτροπαραγωγής και, μέσω αυτού, νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Η Αθήνα επιδιώκει επομένως μεγαλύτερη ευρωπαϊκή εποπτεία των παραγόντων που προκαλούν απότομες ή δύσκολα ερμηνεύσιμες μεταβολές στις ενεργειακές αγορές.

]]> https://www.moneypress.gr/fysiko-aerio-i-eyropi-xreiazetai-akom/ Thu, 03 Sep 2026 10:04:35 +0000 https://www.moneypress.gr/?p=219129 Με χαμηλά αποθέματα φυσικού αερίου ολοκληρώνει το καλοκαίρι η Ευρώπη, καθώς οι χώρες της περιοχής επιχειρούν να ενισχύσουν τις ποσότητες στις αποθήκες ενόψει του χειμώνα, σε μια περίοδο αυξημένων τιμών και περιορισμένων ροών LNG.

Σύμφωνα με υπολογισμούς του Bloomberg, η Ευρώπη χρειάζεται ακόμη τουλάχιστον 100 τεραβατώρες φυσικού αερίου, αξίας άνω των €7 δισ. με βάση τις τρέχουσες τιμές, προκειμένου να φτάσει τον χαμηλότερο στόχο πλήρωσης των αποθηκών, ο οποίος έχει τεθεί στο 75%.

Για την επίτευξη του στόχου απαιτείται επιτάχυνση των αγορών σε μια σχετικά προχωρημένη χρονικά περίοδο της περιόδου αναπλήρωσης. Οι Goldman Sachs, Rystad Energy και Morningstar εκτιμούν ότι η αυξημένη ζήτηση για αποθήκευση θα μπορούσε να οδηγήσει τις χειμερινές τιμές φυσικού αερίου πάνω από τα €100 ανά MWh.

Μετά την ενεργειακή κρίση του 2022, η Ευρωπαϊκή Ένωση προχώρησε στη θέσπιση στόχων για την πλήρωση των αποθηκών φυσικού αερίου, στο πλαίσιο της προσπάθειας περιορισμού των κινδύνων από πιθανές διαταραχές στον εφοδιασμό και της σταδιακής μείωσης της εξάρτησης από τις ρωσικές προμήθειες μέσω αγωγών.

Η κατάσταση στην αγορά έχει επιβαρυνθεί από τον πόλεμο στο Ιράν, ο οποίος έχει οδηγήσει σε άνοδο των βραχυπρόθεσμων τιμών του φυσικού αερίου και έχει αυξήσει το κόστος αναπλήρωσης των αποθεμάτων.

Κυβερνήσεις και εταιρείες κοινής ωφέλειας είχαν περιορίσει τις αγορές τους το προηγούμενο διάστημα, αναμένοντας αύξηση των ροών LNG και υποχώρηση των τιμών. Ωστόσο, οι συνθήκες στην αγορά δεν εξελίχθηκαν προς αυτή την κατεύθυνση.

Οι προμήθειες από τον Περσικό Κόλπο παραμένουν περιορισμένες, ενώ οι μεταφορές LNG μέσω των Στενών του Ορμούζ πραγματοποιούνται με χαμηλότερο ρυθμό σε σχέση με τις μεταφορές πετρελαίου.

Οι τιμές φυσικού αερίου βρίσκονται πλέον σε επίπεδα υπερδιπλάσια σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους. Εάν οι διαταραχές στις προμήθειες συνεχιστούν κατά τη διάρκεια του χειμώνα, η Ευρώπη ενδέχεται να χρειαστεί να προσφέρει υψηλότερες τιμές για να προσελκύσει διαθέσιμα φορτία LNG.

Οι διαφορές στα αποθέματα

Τα επίπεδα πλήρωσης των αποθηκών διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών.

Στην Ιταλία, οι αποθήκες έχουν φτάσει περίπου στο 83%, ενώ στη Γερμανία παραμένουν περίπου στο 50%. Χαμηλά επίπεδα καταγράφονται επίσης στην Ολλανδία και στο Βέλγιο.

Η διαφορετική κατάσταση μεταξύ των χωρών αυξάνει τις ανάγκες για αγορές κατά τους επόμενους μήνες, ιδιαίτερα στις μεγαλύτερες αγορές φυσικού αερίου της Ευρώπης.

Ανταγωνισμός για τα φορτία LNG

Η αυξημένη ευρωπαϊκή ζήτηση μπορεί να ενισχύσει και τον ανταγωνισμό με χώρες της Ασίας για τα διαθέσιμα φορτία LNG.

Κατά την ενεργειακή κρίση του 2022, η άνοδος των ευρωπαϊκών τιμών είχε οδηγήσει στην κατεύθυνση φορτίων προς την Ευρώπη, περιορίζοντας τις διαθέσιμες ποσότητες σε χώρες όπως το Πακιστάν και το Μπανγκλαντές.

Σύμφωνα με το Bloomberg, η Ευρώπη δεν αναμένεται να αντιμετωπίσει άμεσες ελλείψεις φυσικού αερίου, καθώς διαθέτει τη δυνατότητα να προσφέρει υψηλότερες τιμές για την εξασφάλιση προμηθειών.

Οι επιπτώσεις στον πληθωρισμό

Η άνοδος των τιμών φυσικού αερίου επηρεάζει και τις προσδοκίες στις αγορές ομολόγων, καθώς οι επενδυτές εξετάζουν τις πιθανές επιπτώσεις στον πληθωρισμό και στην πολιτική των κεντρικών τραπεζών.

Ο Daniel Karl, επικεφαλής οικονομολόγος της Oxford Economics, αναφέρει ότι τα σχετικά μοντέλα δείχνουν πως, σε περίπτωση ισχυρής ενεργειακής επιβάρυνσης, ο πληθωρισμός θα μπορούσε να ξεπεράσει το 6%.

Η εξέλιξη των τιμών φυσικού αερίου μπορεί να επηρεάσει το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας, τη βιομηχανική παραγωγή και τις τιμές καταναλωτή, με τις δημοσιονομικές δυνατότητες αντιμετώπισης των επιπτώσεων να διαφέρουν μεταξύ των κρατών-μελών της Ε.Ε.

Καθοριστικός ο καιρός

Η πορεία της αγοράς κατά τους επόμενους μήνες θα εξαρτηθεί και από τις καιρικές συνθήκες.

Το φαινόμενο El Niño ενδέχεται να συνδεθεί με ηπιότερες συνθήκες και αυξημένες βροχοπτώσεις κατά την έναρξη της χειμερινής περιόδου, ενώ ενδεχόμενη πτώση των θερμοκρασιών στη συνέχεια θα μπορούσε να αυξήσει τη ζήτηση φυσικού αερίου για θέρμανση.

Παράλληλα, ακόμη και σε περίπτωση αποκατάστασης της διέλευσης μέσω των Στενών του Ορμούζ, η αγορά LNG εκτιμάται ότι θα παραμείνει περιορισμένη.

Ο David Lewis, αναλυτής της Wood Mackenzie, αναφέρει ότι το Κατάρ θα μπορούσε να χρειαστεί περίπου 12 εβδομάδες για να επανεκκινήσει την παραγωγή σε εγκαταστάσεις που δεν έχουν υποστεί ζημιές.

Η απαγόρευση του ρωσικού LNG

Πρόσθετη μεταβολή στις ευρωπαϊκές προμήθειες αναμένεται από τον Ιανουάριο, όταν τίθεται σε εφαρμογή η απαγόρευση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις εισαγωγές ρωσικού LNG.

Οι ποσότητες αυτές αντιστοιχούν περίπου στο 5% των συνολικών ευρωπαϊκών αναγκών φυσικού αερίου, γεγονός που αυξάνει τις ανάγκες εξασφάλισης εναλλακτικών προμηθειών.

Ο Martijn Rats, αναλυτής εμπορευμάτων της Morgan Stanley, ανέφερε στο Bloomberg ότι οι αγορές για την πλήρωση των ευρωπαϊκών αποθηκών δεν έχουν μέχρι στιγμής επιταχυνθεί στον βαθμό που απαιτείται, ενώ οι τρέχουσες τιμές δεν έχουν προσελκύσει επαρκείς ποσότητες LNG.

Η εξέλιξη των αποθεμάτων, οι ροές LNG από τον Περσικό Κόλπο, οι καιρικές συνθήκες και η εφαρμογή της απαγόρευσης του ρωσικού LNG θα αποτελέσουν τους βασικούς παράγοντες για την πορεία της ευρωπαϊκής αγοράς φυσικού αερίου κατά τη χειμερινή περίοδο.

Τα ευρωπαϊκά συμβόλαια αναφοράς Dutch TTF ξεπέρασαν την Τρίτη τα 68 ευρώ/MWh, στο υψηλότερο επίπεδο από τις αρχές του 2023, πριν υποχωρήσουν ελαφρώς.

Ένας ψυχρός χειμώνας, σε συνδυασμό με τη συνεχιζόμενη στενότητα στην προσφορά, θα μπορούσε να οδηγήσει τις τιμές σε ένα εύρος μεταξύ 90 και 120 ευρώ/MWh, δήλωσε στο CNBC ο Tancrede Fulop, ανώτερος αναλυτής μετοχών της Morningstar.

Αναλυτές της Goldman Sachs ανέφεραν σε έκθεση που δημοσιεύθηκε την Κυριακή ότι, εάν οι εξαγωγές LNG από τη Μέση Ανατολή «ομαλοποιηθούν μόνο σταδιακά κατά τη διάρκεια του 2027», τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης φυσικού αερίου θα πρέπει να κινηθούν πάνω από τα 100 ευρώ/MWh, προκειμένου να περιοριστεί αρκετά η ασιατική ζήτηση ώστε η Ευρώπη να μπορέσει να διαχειριστεί τα επίπεδα των αποθεμάτων της κατά τη διάρκεια του χειμώνα.

Σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα τα αποθέματα

Η μεγάλη ανησυχία για την Ευρώπη είναι ότι, αυτή τη στιγμή, τα αποθέματα φυσικού αερίου βρίσκονται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα για την εποχή.

Οι διαταραχές στη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ έχουν περιορίσει δραστικά τις εξαγωγές LNG από σημαντικούς παραγωγούς του Κόλπου, όπως το Κατάρ, και μάλιστα κατά τη διάρκεια της κρίσιμης περιόδου κατά την οποία η Ευρώπη αναπληρώνει τα αποθέματα φυσικού αερίου της.

Παράλληλα, το ιδιαίτερα θερμό καλοκαίρι στην Ευρώπη έχει αυξήσει τη ζήτηση για κλιματισμό και άλλες ενεργοβόρες συσκευές, σε μια περίοδο κατά την οποία η κατανάλωση φυσικού αερίου —το οποίο χρησιμοποιείται ευρέως για θέρμανση και μαγείρεμα— συνήθως υποχωρεί. Το φυσικό αέριο αντιπροσωπεύει περίπου το ένα έκτο της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ.

Οι καιρικές συνθήκες έχουν περιορίσει και τη διαθεσιμότητα εναλλακτικών πηγών ενέργειας. Η ζέστη έχει προκαλέσει μείωση της παραγωγής πυρηνικής ενέργειας, καθώς σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής σε διάφορες περιοχές αναγκάστηκαν είτε να διακόψουν είτε να περιορίσουν την παραγωγή τους. Ταυτόχρονα, η παραγωγή αιολικής ενέργειας παρέμεινε ασθενής κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού.

Ως αποτέλεσμα, οι αποθήκες φυσικού αερίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης βρίσκονται περίπου στο 63% της χωρητικότητάς τους, σύμφωνα με στοιχεία της Gas Infrastructure Europe. Πρόκειται για ένα από τα χαμηλότερα επίπεδα που έχουν καταγραφεί ποτέ για αυτή την περίοδο του έτους και περίπου 18 ποσοστιαίες μονάδες κάτω από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας.

«Η Ευρώπη βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε τροχιά να ξεκινήσει τον χειμώνα χωρίς επαρκές απόθεμα ασφαλείας απέναντι σε ένα ενδεχόμενο κύμα ψύχους προς το τέλος της χειμερινής περιόδου, ιδιαίτερα επειδή η ποσότητα φυσικού αερίου που μπορεί να αντληθεί από τις αποθήκες σε μία ημέρα αιχμής της ζήτησης μειώνεται όσο αδειάζουν οι αποθήκες», δήλωσε μέσω email στο CNBC ο Matt Drinkwater, επικεφαλής του ευρωπαϊκού τομέα φυσικού αερίου στην Energy Aspects.

Υπάρχει η πιθανότητα η ενίσχυση του φαινομένου Ελ Νίνιο να οδηγήσει σε έναν ήπιο πρώτο χειμερινό κύκλο στη βορειοανατολική Ασία, περιορίζοντας τη ζήτηση, σημείωσε ο Drinkwater. Ωστόσο, το ίδιο φαινόμενο «αυξάνει επίσης τον κίνδυνο το τελευταίο μέρος του χειμώνα να είναι ψυχρότερο από το συνηθισμένο», πρόσθεσε.

Οι ελπίδες για επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ

Καθοριστική μεταβλητή για την ευρωπαϊκή αγορά αποτελεί το κατά πόσο σημαντικές ποσότητες LNG από τη Μέση Ανατολή θα επιστρέψουν στην αγορά πριν από τον χειμώνα.

Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης τόσο του αργού πετρελαίου όσο και του φυσικού αερίου υποχώρησαν την Τετάρτη, εν μέσω προσδοκιών ότι Ιράν και Ομάν θα καταλήξουν σε συμφωνία για την εξασφάλιση ασφαλούς διέλευσης μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Μια ουσιαστική ανάκαμψη των εξαγωγών LNG από τη Μέση Ανατολή θα σήμαινε ότι, παρότι η Ευρώπη εξακολουθεί να είναι πιθανό να εισέλθει στον χειμώνα με «ανησυχητικά χαμηλά αποθέματα», θα μπορούσε να διατηρήσει μεγαλύτερο μέρος των αποθεμάτων της για την περίοδο αιχμής του ψύχους, τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο, σύμφωνα με τον Drinkwater.

Ωστόσο, ελάχιστα μπορούν να θεωρηθούν δεδομένα, εξαιτίας της έντονης γεωπολιτικής αστάθειας γύρω από αυτή τη ζωτικής σημασίας εμπορική θαλάσσια οδό.

Εάν οι ροές LNG από τη Μέση Ανατολή δεν επιστρέψουν σε υψηλά επίπεδα πριν από τον χειμώνα, η Ευρώπη θα βρεθεί αντιμέτωπη με πολύ υψηλές τιμές φυσικού αερίου, αυξημένους λογαριασμούς για τους καταναλωτές και, στο χειρότερο σενάριο, περιορισμούς στην κατανάλωση φυσικού αερίου από τη βιομηχανία, ανέφερε ο Drinkwater.

Σκληρός ανταγωνισμός Ευρώπης – Ασίας για το LNG

Ο ανταγωνισμός με την Ασία για τα φορτία LNG αναμένεται επίσης να παραμείνει έντονος, καθώς η αύξηση της παγκόσμιας προσφοράς θα είναι περιορισμένη κατά τους επόμενους 12 μήνες. Νέα έργα στο Κατάρ δεν αναμένεται να φθάσουν σε πλήρη παραγωγική δυναμικότητα πριν από το δεύτερο εξάμηνο του 2027, σύμφωνα με τη συμβουλευτική Wood Mackenzie.

Η εταιρεία περιέγραψε την Ευρώπη ως περιοχή που «πλησιάζει σε συνθήκες ενεργειακής κρίσης», καθώς διαθέτει ελάχιστες βραχυπρόθεσμες εναλλακτικές για την κάλυψη των αναγκών της σε φυσικό αέριο, την ώρα που πλησιάζει και η προθεσμία για την απαγόρευση όλων των εισαγωγών ρωσικού LNG στις αρχές του 2027.

Με τις σημερινές τιμές, η Ευρώπη διατηρεί ένα μικρό πλεονέκτημα έναντι της Ασίας στην προσέλκυση ευέλικτων φορτίων LNG από τις ΗΠΑ, σύμφωνα με τον Fulop της Morningstar, ακόμη και όταν λαμβάνεται υπόψη το υψηλότερο κόστος μεταφοράς των συγκεκριμένων φορτίων προς την Ασία.

Ωστόσο, η Ευρώπη θα χρειαστεί πολύ μεγαλύτερες ποσότητες αμερικανικού LNG εάν οι υπόλοιπες πηγές προμήθειας παραμείνουν περιορισμένες.

«Εκτιμούμε ότι η Ευρώπη θα χρειαζόταν περίπου 64 δισ. κυβικά μέτρα αμερικανικού LNG, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο 77% των συνολικών εξαγωγών των ΗΠΑ», ανέφερε ο Fulop.

«Η προσέλκυση ενός τόσο ασυνήθιστα υψηλού μεριδίου θα απαιτούσε από την Ευρώπη να προσφέρει σημαντικά υψηλότερη καθαρή τιμή σε σχέση με την Ασία. Στο ανώτερο άκρο του εύρους, οι υψηλές τιμές θα άρχιζαν επίσης να εξισορροπούν την αγορά μέσω της καταστροφής της βιομηχανικής ζήτησης και της στροφής προς εναλλακτικά καύσιμα», κατέληξε.

Συγκεκριμένα, οι εξαγωγές LNG του Κατάρ κατέρρευσαν έως και 96% τους έξι μήνες που διαρκεί ο πόλεμος με το Ιράν, με το Reuters να υπολογίζει ότι η ζημιά στις πωλήσεις ανέρχεται σε 24 δισ. δολάρια.

Ο αριθμός των φορτίων LNG που κατάφερε να εξαγάγει ο δεύτερος μεγαλύτερος εξαγωγέας υγροποιημένου φυσικού αερίου στον κόσμο έχει περιοριστεί σε μόλις 18 φορτία, έναντι 509 φορτίων που είχαν αναχωρήσει από τη χώρα κατά την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους, σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας ανάλυσης δεδομένων ICIS.

Οι εξαγωγές LNG του Κατάρ αποτελούν ίσως τη μεγαλύτερη απώλεια στις παγκόσμιες αγορές ενεργειακών εμπορευμάτων εξαιτίας του πολέμου, καθώς η χώρα δεν έχει καταφέρει να περάσει από τα Στενά του Ορμούζ τόσο μεγάλο αριθμό πλοίων όσο, για παράδειγμα, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα τους τελευταίους μήνες.

Η δραστική μείωση των καταριανών εξαγωγών έχει εκτεταμένες συνέπειες για τις παγκόσμιες αγορές LNG και φυσικού αερίου. Οι αμερικανικές εξαγωγές LNG επωφελούνται από τις υψηλές τιμές και το γεγονός ότι τα φορτία τους δεν προέρχονται από εμπόλεμη ζώνη, ενώ η Ευρώπη έχει στερηθεί τις προμήθειες από το Κατάρ με αποτέλεσμα να δυσκολεύεται να γεμίσει τις αποθήκες φυσικού αερίου ενόψει του χειμώνα.

Το ντε φάκτο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ έχει εγκλωβίσει περίπου το 20% των ημερήσιων παγκόσμιων ροών LNG. Παράλληλα, ιρανικές επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυραύλους εναντίον ενεργειακών υποδομών στην περιοχή έχουν προκαλέσει ζημιές στο Ρας Λαφάν, το βασικό συγκρότημα υγροποίησης φυσικού αερίου του Κατάρ.

Η κρατική QatarEnergy εκτιμά ότι οι ζημιές στο συγκρότημα LNG του Ρας Λαφάν, τη μεγαλύτερη ενιαία εγκατάσταση παραγωγής LNG στον κόσμο, θα της κοστίζουν περίπου 20 δισ. δολάρια ετησίως σε χαμένα έσοδα, ενώ η πλήρης αποκατάσταση των εγκαταστάσεων ενδέχεται να απαιτήσει έως και πέντε χρόνια.

Η QatarEnergy έχει αναγκαστεί επίσης να κηρύξει κατάσταση ανωτέρας βίας, διάρκειας έως και πέντε ετών, για ορισμένα μακροπρόθεσμα συμβόλαια προμήθειας LNG.

Η κρίση στην προσφορά LNG έχει οδηγήσει τις τιμές του φυσικού αερίου στην Ασία και την Ευρώπη στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων τριών ετών, ενισχύοντας παράλληλα τις ανησυχίες για τη δυνατότητα της Ευρώπης να αναπληρώσει τα αποθέματά της πριν από τον επόμενο χειμώνα.

Μάλιστα, αναλυτές του κλάδου «βλέπουν» ότι η ανοδική πορεία των τιμών θα συνεχιστεί, καθώς η Ευρώπη θα πρέπει να συνεχίσει να αναπληρώνει τα αποθέματα της και να ανταγωνίζεται τις ασιατικές χώρες για τη διασφάλιση εναλλακτικών προμηθευτών.

Η προειδοποίηση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα καθώς το ευρωπαϊκό φυσικό αέριο κινείται ήδη κοντά στα 65 ευρώ ανά μεγαβατώρα, έχοντας ενισχυθεί περισσότερο από 12% μέσα σε έναν μήνα.

Σύμφωνα με την Goldman Sachs, η πρόσφατη άνοδος των τιμών δεν αρκεί εάν οι διαταραχές στις ενεργειακές ροές από τη Μέση Ανατολή συνεχιστούν. Το κρίσιμο ζήτημα για την Ευρώπη είναι να καταστήσει τις τιμές της αρκετά ελκυστικές ώστε περισσότερα φορτία LNG να κατευθυνθούν προς τις ευρωπαϊκές εγκαταστάσεις αντί προς την Ασία.

Το δυσμενές σενάριο των 100 ευρώ

Στο δυσμενές σενάριο, κατά το οποίο οι ενεργειακές εξαγωγές της Μέσης Ανατολής ομαλοποιούνται μόνο σταδιακά μέσα στο 2027, η Goldman εκτιμά ότι το TTF μπορεί να χρειαστεί να ξεπεράσει τα 100 ευρώ/MWh, ώστε να περιοριστεί η ασιατική ζήτηση LNG και να αυξηθούν οι ποσότητες που καταλήγουν στην Ευρώπη. Αντίθετα, μια ταχύτερη αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας μέσω των Στενών του Ορμούζ θα μπορούσε να οδηγήσει τις τιμές προς τα 40 ευρώ/MWh.

Η αμερικανική τράπεζα έχει ήδη αναθεωρήσει ανοδικά τις βασικές της προβλέψεις, τοποθετώντας το TTF στα 60 ευρώ/MWh για το τρίτο τρίμηνο του 2026 και στα 53 ευρώ/MWh για το τέταρτο τρίμηνο, έναντι προηγούμενων εκτιμήσεων για 41 και 40 ευρώ αντίστοιχα.

Ορμούζ και LNG αλλάζουν τις ισορροπίες

Στην καρδιά του προβλήματος βρίσκονται τα Στενά του Ορμούζ, καθώς οι περιορισμένες ενεργειακές ροές έχουν ενισχύσει τον ανταγωνισμό Ευρώπης και Ασίας για τα διαθέσιμα φορτία LNG. Η σημασία της περιοχής είναι καθοριστική, καθώς από το Ορμούζ διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου LNG.

Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο δύσκολη επειδή η Ευρώπη βρίσκεται στην κρίσιμη περίοδο αναπλήρωσης των αποθηκών της. Όσο χαμηλότερα είναι τα αποθέματα με την είσοδο στον χειμώνα τόσο μεγαλύτερη γίνεται η εξάρτηση από τις εισαγωγές LNG και, κατά συνέπεια, τόσο μεγαλύτερη η ανάγκη να προσφέρει η ευρωπαϊκή αγορά υψηλότερες τιμές από τους ανταγωνιστές της στην Ασία.

Το ενεργειακό σκηνικό είναι ιδιαίτερα ευαίσθητο, παρά το γεγονός ότι πριν από τη γεωπολιτική αναταραχή οι συνθήκες στην παγκόσμια αγορά LNG έδειχναν να βελτιώνονται. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας είχε προβλέψει αύξηση της παγκόσμιας προσφοράς LNG κατά περισσότερο από 7% ή πάνω από 40 δισ. κυβικά μέτρα το 2026, με τη Βόρεια Αμερική να καλύπτει πάνω από το 85% της αύξησης.

Ο καιρός το μεγάλο «κλειδί»

Ο μεγάλος αστάθμητος παράγοντας παραμένει ο χειμώνας. Ένα θερμότερο από το κανονικό διάστημα θα μπορούσε να περιορίσει σημαντικά τη ζήτηση για θέρμανση και να μειώσει τις ανάγκες άντλησης φυσικού αερίου από τις αποθήκες.

Στην αντίθετη περίπτωση, ένας ψυχρός χειμώνας σε συνδυασμό με παρατεταμένες διαταραχές στις ροές από τη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα ιδιαίτερα δύσκολο μείγμα για την ευρωπαϊκή ενεργειακή αγορά.

Το επόμενο διάστημα, επομένως, η προσοχή στρέφεται σε τρεις παράγοντες: τη διάρκεια της κρίσης στη Μέση Ανατολή, την αποκατάσταση των ροών μέσω Ορμούζ και τη μάχη Ευρώπης-Ασίας για LNG. Από αυτούς θα κριθεί εάν το σενάριο των 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα θα παραμείνει ένα δυσμενές ενδεχόμενο ή θα μετατραπεί σε πραγματικότητα για την Ευρώπη τον ερχόμενο χειμώνα.

«Αυτή τη στιγμή, σήμερα, βρισκόμαστε πολύ κοντά στο 62% στην πλήρωση των αποθηκών φυσικού αερίου. Ο στόχος είναι το 80% της χωρητικότητας των εγκαταστάσεων. Δεν πρόκειται για κάτι καινούργιο, καθώς δεν υπάρχει στόχευση για πλήρη πλήρωση των εγκαταστάσεων αποθήκευσης» ξεκαθάρισε.

«Βρισκόμαστε σε πολύ καλό δρόμο για να διασφαλίσουμε τον εφοδιασμό με φυσικό αέριο για τον χειμώνα», υπογράμμισε ενώ σχετικά με τα Στενά του Ορμούζ, τόνισε ότι: «βρισκόμαστε σε ένα πολύ ευμετάβλητο περιβάλλον, αλλά μπορούμε να πούμε ότι η κατάσταση είναι σταθερή και δεν υπάρχει κίνδυνος για την ασφάλεια του εφοδιασμού».

Αναγνώρισε ωστόσο πως: «ο ρυθμός είναι λίγο πιο αργός σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια, αλλά η διαδικασία εξελίσσεται καλά». Οι αποθήκες φυσικού αερίου σε ολόκληρη την ΕΕ γέμισαν στο 74% της χωρητικότητάς τους την ίδια περίοδο πέρυσι, σύμφωνα με στοιχεία της Gas Infrastructure Europe.

Σύμφωνα με το Reuters, οι χώρες της ΕΕ πασχίζουν να γεμίσουν τις αποθήκες φυσικού αερίου ενόψει του χειμώνα, καθώς οι υψηλές τιμές από τον πόλεμο ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν έχουν αποτρέψει τις εταιρείες από το να αγοράζουν καύσιμα για αποθήκευση.

Αναλυτικά, σύμφωνα με ρεπορτάζ του ertnews, τα διυλιστήρια, ενώ είχαν κάνει μια μεγάλη κάμψη, ορατή και στην αντλία τις τελευταίες μέρες, έχουν νέα άνοδο στις τιμές.

Στο 1,80 με ΦΠΑ διαμορφώνεται η τιμή της βενζίνης (1,45 χωρίς ΦΠΑ), όταν πριν από δύο εβδομάδες ήταν έξι λεπτά χαμηλότερη.

Το ντίζελ την ίδια στιγμή πωλείται από τα διυλιστήρια 1,75 με ΦΠΑ, (1, 41 χωρίς ΦΠΑ) ενώ στις 5 Αυγούστου η τιμή ήταν κατά 10 λεπτά χαμηλότερη.

Αυτό που ανησυχεί και τους πρατηριούχους είναι ότι η μικρή για την ώρα άνοδος στη λιανική ενδεχομένως να φανεί τις επόμενες μέρες.

Φυσικό αέριο και ρεύμα

Το φυσικό αέριο έχει καταγράψει την δεύτερη υψηλότερη τιμή από την έναρξη του πολέμου, σύμφωνα με το ertnews.

Η υψηλότερη τιμή ήταν κοντά στα 62 ευρώ η μεγαβατώρα και τώρα διαμορφώνεται στα 60 με άνοδο περίπου 20 ευρώ από τις 25 Ιουνίου.

Το ρεύμα την ίδια στιγμή βρίσκεται στα 95,8 ευρώ/ μεγαβατώρα (τιμή χονρδικής) ενώ στις 4 Αυγούστου ήταν στα 155.

Ωστόσο, η μέση τιμή χονδρικής στα μέσα του μήνα είναι περίπου στα 120 ευρώ.

Τα στοκ σε χαμηλά επίπεδα

Το φυσικό αέριο έχει κεντρικό ρόλο στην Ευρώπη για την τροφοδοσία των εργοστασίων, την θέρμανση των κτιρίων και την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.

Το καλοκαίρι είναι η περίοδος κατά την οποία οι αγοραστές αναπληρώνουν τα υπόγεια αποθέματα εκμεταλλευόμενοι τιμές χαμηλότερες των χειμερινών τιμολογίων.

Την περίοδο του καλοκαιριού το μέσο επίπεδο πλήρωσης των αποθεμάτων συνήθως κυμαίνεται ανάμεσα στο 75% και το 80%, δηλώνει στο AFP η Anne-Sophie Corbeau, ερευνήτρια του Center on Global Energy Policy του Πανεπιστημίου Columbia.

Σύμφωνα με την ένωση Gas Infrastructure Europe, το επίπεδο πλήρωσης των ευρωπαϊκών αποθεμάτων βρίσκεται στο 58% για πρώτη φορά από το 2021, χρονιά κατά την οποία η Ρωσία άρχισε να μειώνει τις παραδόσεις φυσικού αερίου στην Ευρώπη.

Συνδυασμός παραγόντων

Πολλοί παράγοντες εξηγούν την κατάσταση αυτή. «Η Ευρωπαϊκή Ενωση τελείωσε τον χειμώνα με στοκ φυσικού αερίου επιπέδου 28%, επίπεδο σαφώς χαμηλότερο σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια», δηλώνει ο Ronald Pinto, αναλυτής της Kpler.

Γι’ αυτό ευθύνεται εν μέρει η έναρξη του πολέμου στην Μέση Ανατολή, στο τέλος του Φεβρουαρίου, που επηρέασε τις ευρωπαϊκές εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου, όπως του LNG του Κατάρ που διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ, γεγονός που διόγκωσε τις τιμές.

Στην συγκυρία αυτή, οι ευρωπαίοι αγοραστές πόνταραν στην μείωση των τιμών σε μελλοντικό χρόνο και καθυστέρησαν τις αγορές φυσικού αερίου για την πλήρωση των στοκ, σύμφωνα με την Kpler. Το αποτέλεσμα είναι ότι οι τιμές του φυσικού αερίου παράδοσης τον χειμώνα παρέμειναν τεχνητά χαμηλότερες σε σχέση με τις θερινές τιμές, μειώνοντας το οικονομικό ενδιαφέρον της δημιουργίας αποθεμάτων κατά την διάρκεια του καλοκαιριού.

Ο εφοδιασμός υπό επιτήρηση

Εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δηλώνει ότι δεν υπάρχει «καμία άμεση ανησυχία σχετικά με την ασφάλεια των προμηθειών της Ευρωπαϊκής Ενωσης σε φυσικό αέριο» πριν από τον χειμώνα.

Και αυτό, διότι η κατάσταση διαφέρει από τις συνθήκες της ενεργειακής κρίσης του 2022 που συνδέεται με τον πόλεμο στην Ουκρανία. Η Ευρώπη έχει αναπτύξει ικανότητες εισαγωγής LNG που μεταφέρεται με πλοία για την αντικατάσταση του ρωσικού φυσικού αερίου και «η ζήτηση φυσικού αερίου στην Ευρωπαϊκή Ενωση έχει μειωθεί κατά 17% σε σχέση με το επίπεδο προ της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία.

ΟΙ Βρυξέλλες θεωρούν ότι το επίπεδο του 80% στην πλήρωση των αποθεμάτων είναι «τεχνικά εφικτό» και «επαρκές για την διασφάλιση των προμηθειών κατά την διάρκεια του χειμώνα», εξηγεί ο εκπρόσωπος της Κομισιόν.

Ωστόσο, ορισμένοι ειδικοί του τομέα είναι περισσότερο επιφυλακτικοί. «Οι κίνδυνοι επί του εφοδιασμού της Ευρώπης παραμένουν αυξημένοι εξ αιτίας της μείωσης της διαθεσιμότητας του LNG με προέλευση την Μέση Ανατολή», τονίζει η Antonia Syn, αναλύτρια της Rystad Energy.

Ακόμη και αν σήμερα «η (ευρωπαϊκή) ήπειρος φαίνεται σε καλύτερη θέση για να αντιμετωπίσει παρατεταμένες διαταραχές στον εφοδιασμό», λέει ο Ronald Pinto, οι κίνδυνοι παραμένουν.

Αναφέρεται ειδικότερα σε ενδεχόμενες διαταραχές εφοδιασμού προερχόμενων από την Νορβηγία και άλλες σημαντικές πηγές ανεφοδιασμού της ΕΕ, καθώς και στο ενδεχόμενο διακοπών στον εφοδιασμό από τις ΗΠΑ εξαιτίας παρατεταμένου ψύχους ή απρόβλεπτων εργασιών συντήρησης στις εγκαταστάσεις του LNG.

Οι τιμές προβλέπεται ότι θα παραμείνουν υψηλές

Στο πλαίσιο αυτό, «θα υπάρξει αναμφίβολα αύξηση των τιμών, ιδίως αν το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν δυσκολίες στην εξαγωγή LNG μέσω των Στενών του Ορμούζ, που παραμένουν αποκλεισμένα, σύμφωνα με την Anne-Sophie Corbeau.

Σύμφωνα με τον Ronald Pinto, η ευρωπαϊκή τιμή αναφοράς του φυσικού αερίου θα παραμείνει υψηλή για το υπόλοιπο του έτους, κατά μέσον όρο ανάμεσα στα 55 και τα 62 ευρώ ανά μεγαβατώρα.

Οι ασιατικές χώρες, και κυρίως η Κίνα, έχουν πληγεί σοβαρά από την κρίση στο Ορμούζ και ανταγωνίζονται ευθέως την Ευρώπη για να προσελκύσουν διαθέσιμα φορτία LNG τροφοδοτώντας την αύξηση των τιμών. «Προς το παρόν, βλέπουμε περισσότερο LNG να κατευθύνεται στην Ασία παρά σε μας, διότι οι τιμές εκεί είναι υψηλότερες», προειδοποιεί η Anne-Sophie Corbeau.

Αλλες παράμετροι μπορούν επίσης να βαρύνουν στην αγορά, κυρίως η δριμύτητα του χειμώνα και το επίπεδο αιολικής παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος.

«Αν το στοκ είναι χαμηλότερα, ο χειμώνας δριμύς και υπεισέλθει και κάποιο άλλο πρόβλημα, θα πρέπει να αντιμετωπισθεί το ενδεχόμενο περιοριστικών μέτρων, όπως το 2022, προειδοποιεί η ερευνήτρια του Center on Global Energy Policy.

Η αγορά προεξοφλεί ότι οι διαταραχές στις παγκόσμιες προμήθειες LNG θα διαρκέσουν περισσότερο, καθώς η κλιμάκωση του πολέμου στη Μέση Ανατολή μέσα στον Ιούλιο μειώνει τις πιθανότητες ουσιαστικής αποκατάστασης της ναυσιπλοΐας στην περιοχή. Αυτό σημαίνει ότι η Ευρώπη θα χρειαστεί να ανταγωνιστεί ακόμη πιο έντονα για φορτία LNG από άλλες αγορές, την ώρα που βρίσκεται αντιμέτωπη και με διαδοχικά κύματα καύσωνα. Οι ευρωπαϊκές εγκαταστάσεις αποθήκευσης είναι σήμερα γεμάτες λίγο πάνω από το 56%, έναντι εποχικού μέσου όρου 73% την τελευταία πενταετία.

Οι αγορές έχουν παρουσιάσει έντονες διακυμάνσεις μέσα στον μήνα, καθώς η αρχική παύση των εχθροπραξιών μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ μετατράπηκε σε νέο κύκλο συγκρούσεων. Αν και οι δύο χώρες αντάλλαξαν ξανά πλήγματα την Πέμπτη, η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ φαίνεται να έχει παρουσιάσει κάποια ανάκαμψη τις τελευταίες ημέρες.

Το Κατάρ, που πριν από την έναρξη του πολέμου ήταν ο δεύτερος μεγαλύτερος εξαγωγέας LNG στον κόσμο, απέστειλε το πρώτο φορτίο υγροποιημένου φυσικού αερίου μέσω της διαδρομής αυτής, μετά την επίθεση που δέχθηκε ένα από τα δεξαμενόπλοιά του στα Στενά πριν από περισσότερες από τρεις εβδομάδες.

Παράλληλα, το Πακιστάν, σημαντικός εισαγωγέας LNG, διαπραγματεύθηκε με το Ιράν ώστε να διασφαλιστεί η ασφαλής διέλευση τουλάχιστον ενός καταριανού φορτίου. Την ίδια στιγμή, το Κατάρ επέκτεινε νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα το καθεστώς ανωτέρας βίας (force majeure) στις παραδόσεις LNG προς πελάτες σε Ευρώπη και Ασία.

Όπως σημειώνει η στρατηγική αναλύτρια ενέργειας της Rabobank, Φλόρενς Σμιτ, οι πιθανότητες επίτευξης μιας ουσιαστικής συμφωνίας παραμένουν περιορισμένες, ενώ η ενεργειακή κίνηση στα Στενά του Ορμούζ απέχει ακόμη σημαντικά από την επιστροφή στην κανονικότητα. Με περιορισμένες εναλλακτικές για την αγορά LNG βραχυπρόθεσμα, οι κίνδυνοι για περαιτέρω άνοδο των τιμών παραμένουν αυξημένοι.

Τα ολλανδικά συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης για παράδοση τον Σεπτέμβριο, που αποτελούν το βασικό σημείο αναφοράς για την ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου, ενισχύονταν κατά 1% στα 59,13 ευρώ ανά μεγαβατώρα το πρωί.

Τα συμβόλαια αναφοράς ανέβηκαν έως και 1,3% την Παρασκευή, παρά τη μικρή υποχώρηση που είχαν σημειώσει την προηγούμενη ημέρα. Σε εβδομαδιαία βάση, οι τιμές καταγράφουν άνοδο σχεδόν 7%, σημειώνοντας το πρώτο θετικό πρόσημο σε διάστημα τριών εβδομάδων.

Στο επίκεντρο τα Στενά του Ορμούζ

Η αγορά παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις στις διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό της σύγκρουσης και την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, τα οποία παραμένουν ουσιαστικά κλειστά από την έναρξη των εχθροπραξιών.

Παρά τις δηλώσεις του Προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, ότι οι συνομιλίες εξελίσσονται θετικά, νέα επεισόδια βίας καταγράφηκαν στην περιοχή, ενώ η υποστηριζόμενη από την Τεχεράνη Χεζμπολάχ απέρριψε την αμερικανική πρόταση εκεχειρίας στον Λίβανο.

Η συνέχιση της αβεβαιότητας διατηρεί τις ανησυχίες για τις παγκόσμιες ενεργειακές ροές, ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου οι αγορές προετοιμάζονται για την αυξημένη ζήτηση των επόμενων μηνών.

Προβληματισμός για τα ευρωπαϊκά αποθέματα

Για την Ευρώπη, το βασικό ζήτημα παραμένει η αναπλήρωση των αποθηκών φυσικού αερίου πριν από την έναρξη της χειμερινής περιόδου.

Τα επίπεδα αποθήκευσης βρίσκονται σήμερα λίγο πάνω από το 41% της συνολικής χωρητικότητας, ποσοστό που θεωρείται χαμηλό για την εποχή. Εάν τα Στενά του Ορμούζ παραμείνουν αποκλεισμένα, η Ευρώπη ενδέχεται να βρεθεί αντιμέτωπη με εντονότερο ανταγωνισμό από την Ασία για τα διαθέσιμα φορτία υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού.

Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να αυξήσει περαιτέρω το κόστος προμήθειας και να δυσκολέψει την προσπάθεια πλήρωσης των αποθηκευτικών εγκαταστάσεων πριν από τους χειμερινούς μήνες.

Άνοδος και στις ΗΠΑ

Παράλληλα, οι τιμές του φυσικού αερίου στις Ηνωμένες Πολιτείες έφτασαν την Πέμπτη στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τεσσάρων μηνών, καθώς τα αποθέματα μειώθηκαν περισσότερο από όσο ανέμενε η αγορά.

Στην άνοδο συνέβαλαν επίσης οι προβλέψεις για υψηλές θερμοκρασίες τις επόμενες εβδομάδες, οι οποίες αναμένεται να αυξήσουν τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας για ψύξη.

Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την Ευρώπη, η οποία μετά τη δραστική μείωση των ρωσικών αγωγών φυσικού αερίου έχει καταστεί ολοένα και πιο εξαρτημένη από τις αμερικανικές εξαγωγές LNG. Τυχόν προβλήματα στην προσφορά των ΗΠΑ θα μπορούσαν επομένως να έχουν άμεσες επιπτώσεις και στην ευρωπαϊκή αγορά.

Ο ολλανδικός δείκτης TTF, σημείο αναφοράς για το ευρωπαϊκό φυσικό αέριο, ενισχυόταν κατά 0,4%, φθάνοντας τα 48,94 ευρώ ανά μεγαβατώρα στις πρωινές συναλλαγές της Παρασκευής.