Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία όχι μόνο για τη Γερμανία αλλά και για ολόκληρη την ευρωπαϊκή οικονομία. Η χημική βιομηχανία αποτελεί έναν από τους βασικούς πυλώνες του γερμανικού παραγωγικού μοντέλου και προμηθεύει πρώτες ύλες και προϊόντα σε δεκάδες άλλους κλάδους, από την αυτοκινητοβιομηχανία και τα φάρμακα μέχρι τις κατασκευές και τα καταναλωτικά αγαθά.

Η ενεργειακή κρίση των τελευταίων ετών, όμως, χτύπησε τον κλάδο πολύ πιο έντονα από άλλες βιομηχανίες, καθώς οι χημικές επιχειρήσεις είναι ιδιαίτερα ενεργοβόρες.

Για πρώτη φορά μετά από τέσσερα χρόνια

Σύμφωνα με τα στοιχεία του γερμανικού οικονομικού ινστιτούτου Ifo, το επιχειρηματικό κλίμα στον χημικό κλάδο βελτιώθηκε σημαντικά τον Αύγουστο.Το ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο είναι ότι οι εταιρείες αξιολογούν θετικά την τρέχουσα επιχειρηματική τους κατάσταση για πρώτη φορά μέσα σε τέσσερα χρόνια.Παράλληλα, τα βιβλία παραγγελιών εμφανίζουν σημάδια βελτίωσης, ενώ οι επιχειρήσεις προσδοκούν αύξηση της παραγωγής το επόμενο διάστημα.Πρόκειται για μια σημαντική αλλαγή ψυχολογίας σε έναν κλάδο που βρέθηκε τα προηγούμενα χρόνια στο επίκεντρο της γερμανικής βιομηχανικής κρίσης.

Οι εξαγωγές δίνουν την πρώτη ώθηση

Σημαντικό μέρος της βελτίωσης προέρχεται από τις εξαγωγές.Οι διαταραχές στις αλυσίδες εφοδιασμού της Ασίας και της Μέσης Ανατολής φαίνεται ότι δημιουργούν νέες ευκαιρίες για τους Γερμανούς παραγωγούς.Καθώς ανταγωνιστές και προμηθευτές σε άλλες περιοχές αντιμετωπίζουν προβλήματα, ορισμένες γερμανικές επιχειρήσεις αποκτούν πρόσθετες παραγγελίες.Αυτό, όμως, σημαίνει ταυτόχρονα ότι ένα μέρος της σημερινής βελτίωσης μπορεί να είναι συγκυριακό.Εάν εξομαλυνθούν οι διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού, ο ανταγωνισμός μπορεί να επανέλθει πολύ γρήγορα.

Το 73,2% που προβληματίζει

Η σημαντικότερη ένδειξη ότι η πραγματική ανάκαμψη δεν έχει ακόμη ξεκινήσει βρίσκεται στα ίδια τα εργοστάσια.Η αξιοποίηση της παραγωγικής δυναμικότητας του γερμανικού χημικού κλάδου διαμορφώνεται στο 73,2% κατά το τρίτο τρίμηνο.

Πρόκειται για επίπεδο σημαντικά χαμηλότερο από τον μακροχρόνιο μέσο όρο, ο οποίος βρίσκεται περίπου στο 80,4%.Η απόσταση είναι μεγάλη και έχει ιδιαίτερη οικονομική σημασία.

Όταν ένα εργοστάσιο λειτουργεί σημαντικά χαμηλότερα από τη μέγιστη δυναμικότητά του, το σταθερό κόστος επιμερίζεται σε μικρότερο όγκο παραγωγής, γεγονός που περιορίζει την κερδοφορία και την ανταγωνιστικότητα.

Οι παραγγελίες δεν έχουν περάσει ακόμη στην παραγωγή

Η βελτίωση της ζήτησης δεν έχει οδηγήσει μέχρι στιγμής σε αντίστοιχη αύξηση της παραγωγής.Οι επιχειρήσεις φαίνεται ότι καλύπτουν μεγάλο μέρος των νέων παραγγελιών χρησιμοποιώντας υπάρχοντα αποθέματα.

Αυτό σημαίνει ότι οι γραμμές παραγωγής δεν έχουν ακόμη επιστρέψει στους ρυθμούς που θα μπορούσαν να σηματοδοτήσουν μια πραγματική ανάκαμψη του κλάδου.Για τον λόγο αυτό οι αναλυτές παραμένουν επιφυλακτικοί.

Η αλλαγή στο επιχειρηματικό κλίμα είναι θετική, αλλά απαιτούνται αρκετοί μήνες αυξημένης παραγωγής και παραγγελιών για να επιβεβαιωθεί ότι η γερμανική χημική βιομηχανία βγαίνει οριστικά από την κρίση.

Συνεχίζονται οι περικοπές θέσεων εργασίας

Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η εικόνα στην απασχόληση.Παρά την αισιοδοξία για την πορεία της παραγωγής, οι χημικές επιχειρήσεις εξακολουθούν να σχεδιάζουν περικοπές θέσεων εργασίας.Η αιτία συνδέεται άμεσα με τη χαμηλή αξιοποίηση της παραγωγικής δυναμικότητας.

Όταν τα εργοστάσια λειτουργούν σε επίπεδα αισθητά χαμηλότερα από τις δυνατότητές τους, δημιουργείται πλεονάζον εργατικό δυναμικό και οι εταιρείες επιχειρούν να περιορίσουν το λειτουργικό τους κόστος.

Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στη χημική βιομηχανία. Η γερμανική βιομηχανία συνολικά έχει περάσει μια μακρά περίοδο αναδιάρθρωσης, με την απασχόληση να βρίσκεται υπό πίεση σε αρκετούς μεγάλους κλάδους.

Το φυσικό αέριο παραμένει «αγκάθι»

Στην καρδιά του προβλήματος βρίσκεται η ενέργεια.Για δεκαετίες, η γερμανική βιομηχανία είχε οικοδομήσει σημαντικό μέρος της ανταγωνιστικότητάς της πάνω στην πρόσβαση σε σχετικά φθηνή ενέργεια.Η ανατροπή αυτού του μοντέλου άλλαξε δραματικά τα δεδομένα.

Η χημική βιομηχανία είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένη στις τιμές του φυσικού αερίου, καθώς το αέριο χρησιμοποιείται τόσο ως πηγή ενέργειας όσο και ως πρώτη ύλη σε διάφορες παραγωγικές διαδικασίες.Οι υψηλότερες τιμές στην Ευρώπη σε σχέση με άλλες μεγάλες βιομηχανικές περιοχές του κόσμου αποτελούν σημαντικό ανταγωνιστικό μειονέκτημα.

Στον λογαριασμό και το CO2

Στο ενεργειακό κόστος προστίθεται και το αυξανόμενο κόστος των δικαιωμάτων εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα.Για τις ενεργοβόρες επιχειρήσεις, η πράσινη μετάβαση απαιτεί μεγάλες επενδύσεις σε νέες τεχνολογίες και καθαρότερες μορφές ενέργειας.

Μακροπρόθεσμα αυτές οι επενδύσεις μπορούν να ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.Βραχυπρόθεσμα, όμως, αυξάνουν σημαντικά τις κεφαλαιακές ανάγκες των επιχειρήσεων σε μια περίοδο κατά την οποία τα περιθώρια κέρδους βρίσκονται ήδη υπό πίεση.

Η μεγάλη πρόκληση από Κίνα και ΗΠΑ

Η Γερμανία αντιμετωπίζει παράλληλα έναν ολοένα εντονότερο διεθνή ανταγωνισμό.Η Κίνα έχει επενδύσει τεράστια ποσά στη χημική και πετροχημική παραγωγή, δημιουργώντας νέες παραγωγικές μονάδες μεγάλης κλίμακας.

Οι ΗΠΑ διαθέτουν από την άλλη πλευρά ένα σημαντικό ενεργειακό πλεονέκτημα, καθώς οι χαμηλότερες τιμές φυσικού αερίου επιτρέπουν στις αμερικανικές βιομηχανίες να λειτουργούν με χαμηλότερο κόστος.

Η Ευρώπη και ιδιαίτερα η Γερμανία βρίσκονται έτσι ανάμεσα σε δύο μεγάλους ανταγωνιστές με διαφορετικά αλλά ισχυρά πλεονεκτήματα.

Ένα πρώτο θετικό μήνυμα για τη γερμανική οικονομία

Παρά τις δυσκολίες, η βελτίωση του κλίματος στη χημική βιομηχανία έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία εμφανίζονται ορισμένα ακόμη θετικά σημάδια για τη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης.Η γερμανική βιομηχανική παραγωγή αυξήθηκε τον Ιούνιο για τρίτο συνεχόμενο μήνα, έστω και κατά 0,2%.

Σημαντική ώθηση έδωσε η αυτοκινητοβιομηχανία, όπου η παραγωγή αυξήθηκε κατά 3,6% σε μηνιαία βάση.Παράλληλα, οι γερμανικές εξαγωγές κατέγραψαν πέμπτο διαδοχικό μήνα ανόδου.

Η εικόνα επομένως δεν παραπέμπει ακόμη σε ισχυρή ανάπτυξη, αλλά υπάρχουν ενδείξεις σταθεροποίησης μετά από μια παρατεταμένη περίοδο βιομηχανικής αδυναμίας.

Το μεγάλο στοίχημα της Γερμανίας

Η ανάκαμψη της χημικής βιομηχανίας έχει σημασία πολύ πέρα από τα όρια του συγκεκριμένου κλάδου.

Τα χημικά προϊόντα βρίσκονται στην αρχή της παραγωγικής αλυσίδας για ένα τεράστιο μέρος της ευρωπαϊκής οικονομίας. Μια ισχυρότερη χημική βιομηχανία μπορεί επομένως να μεταφέρει θετικές επιδράσεις σε αυτοκίνητα, φάρμακα, κατασκευές, συσκευασίες και πολλές άλλες δραστηριότητες.

Από την άλλη πλευρά, εάν η Γερμανία δεν καταφέρει να αντιμετωπίσει το ενεργειακό κόστος και τη μειωμένη ανταγωνιστικότητα, υπάρχει ο κίνδυνος μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής να μεταφερθεί σταδιακά εκτός Ευρώπης.

Θετικό κλίμα, αλλά όχι ακόμη ανάκαμψη

Το μήνυμα από τα στοιχεία του Αυγούστου είναι επομένως διπλό.Μετά από τέσσερα χρόνια, η γερμανική χημική βιομηχανία βλέπει επιτέλους κάποια σημάδια βελτίωσης. Οι παραγγελίες ενισχύονται, οι εξαγωγές προσφέρουν στήριξη και οι προσδοκίες για την παραγωγή γίνονται πιο αισιόδοξες.

Ταυτόχρονα, όμως, τα εργοστάσια λειτουργούν μόλις στο 73,2% της δυναμικότητάς τους, οι περικοπές προσωπικού συνεχίζονται και το ενεργειακό κόστος παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα διαρθρωτικά προβλήματα της γερμανικής οικονομίας.

Η χημική βιομηχανία φαίνεται λοιπόν να έχει κάνει το πρώτο βήμα έξω από τη βαθιά κρίση των προηγούμενων ετών.Το εάν πρόκειται για την αρχή μιας πραγματικής ανάκαμψης ή απλώς για μια προσωρινή ανάπαυλα θα φανεί τους επόμενους μήνες.