Σε δήλωσή του που αναμεταδόθηκε τηλεοπτικά, εκπρόσωπος των Χούθι για τις στρατιωτικές υποθέσεις διεμήνυσε ότι στο εξής πλοία θα υφίστανται επιθέσεις των ένοπλων δυνάμεων της Υεμένης, όπως αποκαλεί τους μαχητές των Ανσαραλά («Υποστηρικτών του Θεού» - σιιτικό ένοπλο κίνημα προσκείμενο στο Ιράν, πιο γνωστό με το επώνυμο της οικογένειας των ηγετών του στη Δύση) αν οι εταιρείες στις οποίες ανήκουν αγνοούν τις προειδοποιήσεις τους.

«Οι υεμενίτικες ένοπλες δυνάμεις παροτρύνουν όλες τις χώρες, αν θέλουν να αποφευχθεί αυτή η κλιμάκωση, να ασκήσουν πίεση στον εχθρό να σταματήσει την επίθεσή του και να προχωρήσει στην άρση του αποκλεισμού στη Λωρίδα της Γάζας», τόνισε.

Περίπου έναν μήνα αφότου ξέσπασε ο πόλεμος ανάμεσα στο Ισραήλ και τη Χαμάς στον θύλακο τον Οκτώβριο του 2023, οι Χούθι άρχισαν να βάζουν στο στόχαστρο με πυραύλους και drones πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα και στον κόλπο του Άντεν που θεωρούσαν πως κατευθύνονται στο Ισραήλ ή συνδέονται με αυτό. Έκτοτε εξαπέλυσαν εκατοντάδες τέτοιες επιθέσεις, αιχμαλωτίζοντας, σκοτώνοντας, τραυματίζοντας ναυτικούς, αιχμαλωτίζοντας, προκαλώντας ζημιές ή βυθίζοντας πλοία, αυξάνοντας κατακόρυφα τα ασφάλιστρα των θαλάσσιων μεταφορών μέσω της Διώρυγας του Σουέζ.

Τον Μάιο, οι ΗΠΑ, έπειτα από σειρά αεροπορικών βομβαρδισμών στην Υεμένη, ανακοίνωσαν απροσδόκητη συμφωνία με τους Χούθι, λέγοντας πως οι αντάρτες συμφώνησαν να σταματήσουν τις επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων.

Ωστόσο οι Χούθι γνωστοποίησαν κατόπιν πως η συμφωνία αυτή δεν συμπεριλάμβανε τις στρατιωτικές επιχειρήσεις τους εναντίον του Ισραήλ.

Το χτύπημα, από το οποίο ξέσπασε πυρκαγιά στο πλοίο, έγινε πιθανότατα από αντιαρματικό όπλο τύπου rpg, που έπληξε το μηχανοστάσιο.

Σύμφωνα με αναφορές, η επίθεση έγινε στις 6:15 πμ (ώρα Ελλάδος) από δύο σκάφη πειρατών: στο ένα επέβαιναν από δύο ως πέντε άτομα και στο δεύτερο πάνω από δέκα.

Το πλοίο χτυπήθηκε στη δεξιά πλευρά και έχασε την ισχύ του.

Σύμφωνα με τις ίδιες αναφορές, στο πλοίο επικράτησε πανικός, εξαιτίας του οποίου δεν είναι βέβαιη η ακριβής θέση του πλοίου.

Ασταθής η κατάσταση της θαλάσσιας ασφάλειας με επιθέσεις των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα,  αναζωπυρώθηκε η σομαλική πειρατεία ενώ γίνονται και ιρανικές επιθέσεις σε εμπορικά πλοία  επηρεάζουν τις διεθνείς ναυτιλιακές οδούς που είναι κρίσιμες για την παγκόσμια οικονομία.

Παρά τις προσπάθειες των ΗΠΑ και των συμμάχων τους να διαφυλάξουν αυτά τα ύδατα μέσω επιχειρήσεων όπως η Prosperity Guardian υπό την ηγεσία των ΗΠΑ και η επιχείρηση Aspides της ΕΕ στην Ερυθρά Θάλασσα/κόλπο του Άντεν, μαζί με την επιχείρηση Atalanta της ΕΕ στα ανοικτά των ακτών της Σομαλίας, οι προσπάθειες αυτές δεν έχουν μέχρι στιγμής αποδειχθεί αποτελεσματικές όσον αφορά τη διασφάλιση της ελεύθερης ροής του εμπορίου στην περιοχή, ιδίως όσον αφορά την Ερυθρά Θάλασσα.

Εκτός από τις απειλές από τους Χούθι και τη σομαλική πειρατεία, οι αμερικανικές συστάσεις  καλύπτουν  επίσης τους κινδύνους από τις ιρανικές δυνάμεις στον Περσικό Κόλπο, τα Στενά του Ορμούζ, τον Κόλπο του Ομάν και την Αραβική Θάλασσα.

Η συμβουλευτική της MARAD απαριθμεί αρκετά περιστατικά μόνο από το περασμένο έτος, συμπεριλαμβανομένης της ιρανικής κατάσχεσης τον Απρίλιο του 2023 του δεξαμενόπλοιου Suez Rajan με σημαία Νήσων Μάρσαλ στον Κόλπο του Ομάν.

Το ίδιο πλοίο, που μετονομάστηκε σε St. Nikolas, κατασχέθηκε ξανά στην Αραβική Θάλασσα τον Ιανουάριο του 2024. Επιπλέον, τον Μάιο του 2023, το Ιράν κατέλαβε το δεξαμενόπλοιο Niovi με σημαία Παναμά στο Στενό του Ορμούζ.

«Οι ιρανικές δυνάμεις έχουν χρησιμοποιήσει μικρές βάρκες και ελικόπτερα κατά τη διάρκεια επιχειρήσεων επιβίβασης και έχουν επιχειρήσει να εξαναγκάσουν εμπορικά πλοία να εισέλθουν στα ιρανικά χωρικά ύδατα», αναφέρει η συμβουλευτική των ΗΠΑ.

Η συμβουλή της MARAD συνιστά στα πλοία να επιβεβαιώσουν την τήρηση του διεθνούς δικαίου σε περίπτωση προσέγγισης από ιρανικές δυνάμεις και να παραμείνουν όσο το δυνατόν μακρύτερα από τα χωρικά ύδατα του Ιράν χωρίς να διακυβεύεται η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας.

Μια άλλη σημαντική εξέλιξη που περιλαμβάνεται στη συμβουλευτική είναι η δημιουργία του Κοινού Κέντρου Ναυτιλιακών Πληροφοριών Ερυθράς Θάλασσας/ Κόλπου του Άντεν (JMIC). Η συμβουλευτική περιγράφει αυτό ως μια συλλογική προσπάθεια που αποσκοπεί στην παροχή επικαιροποιημένων εκτιμήσεων απειλών και αναφορών περιστατικών για τη βελτίωση του συντονισμού της αντίδρασης.

Η συμβουλευτική τονίζει τη σημασία της επαγρύπνησης και της εφαρμογής μέτρων ασφαλείας επί του σκάφους, συμπεριλαμβανομένης της διατήρησης κατάλληλης επιφυλακής, της προετοιμασίας για την αντιμετώπιση έκτακτης ανάγκης και της τήρησης των κατευθυντήριων γραμμών της αμερικανικής ακτοφυλακής για τη δραστηριοποίηση σε ύδατα υψηλού κινδύνου.

«Είμαστε πολύ ανήσυχοι για τις επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων στην Ερυθρά Θάλασσα (...) που επιτείνουν τις διαταραχές του εμπορίου εξαιτίας γεωπολιτικών παραγόντων και της κλιματικής αλλαγής», υπογράμμισε χθες Πέμπτη, κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου, ο Γιαν Χόφμαν, στέλεχος της Διάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών για το Εμπόριο και την Ανάπτυξη (CNUCED στα γαλλικά, UNCTAD στα αγγλικά).

Σύμφωνα με την CNUCED, εξαιτίας των επιθέσεων των Χούθι, που εξώθησαν μεγάλες ναυτιλιακές να αναστείλουν τις διελεύσεις από την Ερυθρά Θάλασσα και να στέλνουν τα πλοία τους να κάνουν τον γύρο της Αφρικής, ο όγκος του εμπορίου μέσω της Διώρυγας του Σουέζ μειώθηκε κατά 42% τους τελευταίους δυο μήνες.

Ο αριθμός των διελεύσεων εμπορευματοκιβωτίων σε εβδομαδιαία βάση μειώθηκε κατά 67% σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα του 2023. Καθώς είναι «τα μεγαλύτερα πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων αυτά που δεν χρησιμοποιούν πλέον τη Διώρυγα του Σουέζ, η μείωση της ποσότητας των εμπορευματοκιβωτίων είναι ακόμη μεγαλύτερη», εξήγησε ο κ. Χόφμαν.

Η μείωση των διελεύσεων δεξαμενόπλοιων τα οποία μεταφέρουν πετρέλαιο είναι 18%, αυτή των πλοίων μεταφοράς χύδην φορτίου (σιτηρά, άνθρακας...) 6%, ενώ οι μεταφορές αερίου έχουν σταματήσει τελείως.

Από τον Νοέμβριο, οι υεμενίτες αντάρτες Χούθι λένε πως βάζουν στο στόχαστρο στην Ερυθρά Θάλασσα και στον Κόλπο του Άντεν πλοία που κατ’ αυτούς συνδέονται με το Ισραήλ, σε ένδειξη «αλληλεγγύης» προς τους Παλαιστίνιους στη Λωρίδα της Γάζας.

Η διατάραξη του εμπορίου μέσω Ερυθράς Θάλασσας είναι ακόμη πιο ανησυχητική καθώς «πάνω από το 80%» του παγκόσμιου εμπορίου γίνεται διά θαλάσσης και «άλλες σημαντικές θαλάσσιες οδοί βρίσκονται ήδη υπό πίεση», τόνισε ο κ. Χόφμαν.

Το εμπόριο μέσω Μαύρης Θάλασσας αντιμετωπίζει τεράστια προβλήματα αφότου η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, γεγονός που απογείωσε τους μήνες που ακολούθησαν τις τιμές των τροφίμων.

Ενώ, εξαιτίας ξηρασίας, το επίπεδο του νερού στη Διώρυγα του Παναμά έχει υποχωρήσει, προκαλώντας συρρίκνωση της κίνησης. Τον περασμένο μήνα, ο αριθμός των διελεύσεων μέσω αυτής της Διώρυγας ήταν μειωμένος κατά 36% σε σύγκριση με τον αντίστοιχο μήνα του 2022 και κατά 62% σε σύγκριση με τον αντίστοιχο μήνα του 2021, τόνισε η CNUCED.

Τα «παρατεταμένα προβλήματα σε μείζονες θαλάσσιες εμπορικούς οδούς» ενδέχεται «να πλήξουν τις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες», οδηγώντας σε «καθυστερήσεις στις παραδόσεις αγαθών», «αυξήσεις στα κόστη» κι εγείροντας κίνδυνο ανόδου «του πληθωρισμού», κατά την υπηρεσία του ΟΗΕ, η οποία ανησυχεί ειδικά για τις τιμές των τροφίμων σε διεθνή κλίμακα.

- Η ναυσιπλοΐα υπό πίεση -

Οι επιθέσεις εναντίον των εμπορικών πλοίων πολλαπλασιάσθηκαν στη διάρκεια των τελευταίων εβδομάδων ανάμεσα στην Αφρική και την Υεμένη. Περίπου το 12% του θαλάσσιου εμπορίου διέρχεται υπό κανονικές συνθήκες από τα στενά Μπαμπ αλ-Μαντέμπ, που ελέγχουν την πρόσβαση στην Ερυθρά Θάλασσα, αλλά από τα μέσα Νοεμβρίου ο αριθμός των εμπορευματοκιβωτίων μειώθηκε κατά 70%, σύμφωνα με τους ειδικούς στη ναυτιλία.

Πολλοί εφοπλιστές προτίμησαν να διακόψουν την κυκλοφορία σ' αυτή τη ζώνη και να χρησιμοποιούν την εναλλακτική οδό γύρω από το νοτιοαφρικανικό ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας, που είναι πιο μακρά και δαπανηρή.

Στις δυσχέρειες προστίθεται το γεγονός ότι πλήττεται άλλη μια περιφέρεια του κόσμου, αυτή τη φορά εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής. Η ξηρασία που πλήττει τη διώρυγα του Παναμά έχει επιβραδύνει σε μεγάλο βαθμό τη διέλευση των πλοίων ανάμεσα στην Ασία και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ενώ σε ομαλές συνθήκες γύρω στα 40 πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων χρησιμοποιούν κάθε ημέρα αυτό το θαλάσσιο δίαυλο, ο αριθμός αυτός μειώθηκε στα μέσα Ιανουαρίου σε 24 καθημερινές διελεύσεις.

- Καθυστερήσεις και παύση λειτουργίας -

Επιχειρήσεις έχουν ήδη ανακοινώσει καθυστερήσεις, όπως η γιγάντια σουηδική εταιρεία επίπλων Ikea. «Η κατάσταση στη διώρυγα του Σουέζ θα προκαλέσει καθυστερήσεις», εξηγεί η επιχείρηση σε ηλεκτρονικό μήνυμά της προς το Γαλλικό Πρακτορείο.

Προβλήματα έχουν δημιουργηθεί και στην παραγωγή αυτοκινήτων. Η Tesla διευκρίνισε έτσι πως η παραγωγή της θα ανασταλεί για δύο εβδομάδες στο ευρωπαϊκό εργοστάσιό της, από τις 29 Ιανουαρίου ως τις 11 Φεβρουαρίου. Το εργοστάσιο της Volvo στη Γάνδη του Βελγίου πρόκειται επίσης να παραμείνει κλειστό για τρεις ημέρες στα μέσα Ιανουαρίου, καθώς έχει έλλειψη κιβωτίων ταχυτήτων, η παράδοση των οποίων έχει καθυστερήσει εξαιτίας «αναπροσαρμογών στις θαλάσσιες οδούς».

«Οι επιχειρήσεις προϊόντων εξοπλισμού ή ηλεκτρονικών μπορεί να αντιμετωπίσουν καθυστερήσεις. Γι' αυτές που εργάζονται με πολύ μικρά αποθέματα, αυτό μπορεί να αποδειχθεί προβληματικό», λέει στο Γαλλικό Πρακτορείο ο Άνο Κουχανάταν, οικονομολόγος της Allianz Trade.

Στην Ισπανία, η Ένωση Επιχειρήσεων Κατασκευών και Διανομής (AECOC) ανακοίνωσε πως πολλοί κλάδοι έχουν κάνει εκ των προτέρων παραγγελίες για ορισμένες πρώτες ύλες και εμπορεύματα, όπως τα έπιπλα ή τα υφάσματα, για τα οποία αντιμετωπίζουν δυσκολίες εφοδιασμού.

Τέλος η μεταφορά υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) «θα επηρεαστεί» από την κλιμάκωση στην Ερυθρά Θάλασσα, δήλωσε χθες, Τρίτη, στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός ο πρωθυπουργός του Κατάρ Μοχάμεντ μπεν Αμπντουλραχμάν Αλ-Θάνι.

- Ποιές οι επιπτώσεις στις τιμές; -

Οι ναυτιλιακές εταιρείες προχώρησαν σε σημαντικές αυξήσεις των τιμών για να καλύψουν τα έξοδα που συνδέονται με την κρίση. Ένας από τους δείκτες αναφοράς για τη μέτρηση του κόστους της μεταφοράς εμπορευμάτων από την Κίνα, ο Shanghai Contenarized Freight Index (SCFI) υπερδιπλασιάσθηκε μέσα σε ένα μήνα.

Το επιπλέον κόστος σε όρους καυσίμου είναι περίπου 20%, σύμφωνα με την πλατφόρμα επιμελητείας Container xChange, η οποία εκτιμά ότι η κρίση στην Ερυθρά Θάλασσα θα κάνει να αυξηθούν τα κόστη θαλάσσιας μεταφοράς κατά 60%, με προσαύξηση της τάξης του 20% για την ασφαλιστική κάλυψη των εφοπλιστών.

Αυτό δημιουργεί το φάσμα ενός νέου πληθωρισμού. Οι φόβοι αυτοί αξιολογήθηκαν από το διεθνές γραφείο Oxford Economics σε 0,7 της μονάδας επιπλέον παγκόσμιο πληθωρισμό στο τέλος του έτους 2024, στο σενάριο κατά το οποίο «η Ερυθρά Θάλασσα θα κλείσει για τα πλοία για μήνες και τα έξοδα μεταφοράς θα παραμείνουν γύρω στο διπλάσιο της τιμής του Δεκεμβρίου».

Όλα θα εξαρτηθούν συνεπώς από το πόσο θα διαρκέσει η κρίση. «Το να περιπλέουμε την Αφρική και να μην περνάμε από τη διώρυγα του Σουέζ είναι πιο ακριβό και μεγαλύτερη απόσταση. Όμως προς το παρόν πρόκειται περισσότερο για ένα πρόβλημα ασφάλειας παρά επιμελητείας», υποστήριξε έτσι χθες, Τρίτη, ο Ζίγκφριντ Ρούσβουρμ, πρόεδρος της BDI, της οργάνωσης των γερμανικών βιομηχανιών.

Την προηγουμένη, ο ευρωπαίος επίτροπος Οικονομίας Πάολο Τζεντιλόνι είχε προειδοποιήσει: «Αυτό που συμβαίνει στην Ερυθρά Θάλασσα μοιάζει προς το παρόν να μην έχει συνέπειες στις τιμές της ενέργειας και τον πληθωρισμό. Όμως πιστεύουμε πως πρέπει να παρακολουθούμε την κατάσταση από πολύ κοντά επειδή οι συνέπειες αυτές μπορεί να εμφανισθούν μέσα στις ερχόμενες εβδομάδες».

«Πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι η κυκλοφορία δεν έχει διακοπεί πλήρως», σχολιάζει από την πλευρά του ο Άνο Κουχανάταν της Allianz Trade. Όμως «ο κίνδυνος του πληθωρισμού μπορεί να είναι σημαντικός».