Συνολικά στο δωδεκάμηνο, το νέο ληξιπρόθεσμο έφτασε τα 9,858 δισ. ευρώ, ενώ το 2024 είχε φτάσει τα 8,457 δισ. ευρώ (αύξηση κατά 16,57%).

Για το μήνα αναφοράς (Δεκέμβριος), το νέο ληξιπρόθεσμο έφτασε το 1,027 δισ. ευρώ, ενώ πέρυσι την ίδια περίοδο είχε φτάσει τα 911 εκατ. ευρώ (αύξηση κατά 12,73%).

Το 93,12% του νέου ληξιπρόθεσμου προέρχεται από τις εξής κατηγορίες:

Σε ό,τι αφορά το συνολικό «νέο ληξιπρόθεσμο» που προστέθηκε στα βιβλία της ΑΑΔΕ, εξαιρουμένων των 10 μη φορολογικών κατηγοριών (ΜΦΚ):

Για το μήνα αναφοράς (Δεκέμβριος 2025), το νέο ληξιπρόθεσμο έφτασε τα 915 εκατ. ευρώ, ενώ την αντίστοιχη περίοδο του 2024 είχε φτάσει τα 819 εκατ. ευρώ (αύξηση κατά 11,72%).

Για το 12μηνο, το νέο ληξιπρόθεσμο έφτασε τα 9,152 δισ. ευρώ, ενώ πέρυσι την ίδια περίοδο είχε φτάσει τα 7,455 δισ. ευρώ (αύξηση κατά 22,76%).

Εισπράξεις έναντι νέου ληξιπρόθεσμου (εκτός 10 ΜΦΚ)

Για το μήνα αναφοράς (Δεκέμβριος) οι συνολικές εισπράξεις έναντι νέου ληξιπρόθεσμου (εκτός 10 ΜΦΚ) έφτασαν τα 509 εκατ. ευρώ, ενώ την ίδια περίοδο του 2024 είχαν φτάσει τα 429 εκατ. ευρώ (αύξηση κατά 18,65%).

Το 94,97 % προέρχεται από τις κάτωθι κατηγορίες:

Για το 12μηνο, οι συνολικές εισπράξεις έναντι νέου ληξιπρόθεσμου (εκτός 10 ΜΦΚ) έφτασαν τα 3,556 δισ. ευρώ, ενώ την αντίστοιχη περίοδο του 2024 έφτασαν τα 3,201 δισ. ευρώ (αύξηση κατά 11,09%).

Συνολικές εισπράξεις έναντι ληξιπρόθεσμων οφειλών

Σύμφωνα με την εφημερίδα Καθημερινή, από την τελευταία αύξηση, μόλις 185 εκατ. ευρώ αφορούν νέες οφειλές, ενώ περίπου 448 εκατ. ευρώ προκύπτουν από επιβαρύνσεις σε ήδη υφιστάμενα χρέη. Το γεγονός αυτό δείχνει ότι το πρόβλημα δεν είναι τόσο η δημιουργία νέου χρέους, όσο η αδυναμία διαχείρισης και απομείωσης των παλαιών υποχρεώσεων.

Από το συνολικό ποσό, περίπου 10,5 δισ. ευρώ χαρακτηρίζονται ως ανεπίδεκτα είσπραξης, καθώς αφορούν πτωχευμένες επιχειρήσεις, εταιρείες υπό εκκαθάριση ή ασφαλισμένους που έχουν αποβιώσει. Έτσι, το πραγματικό «εισπράξιμο» υπόλοιπο περιορίζεται περίπου στα 40,8 δισ. ευρώ, χωρίς ωστόσο να υπάρχουν υψηλές προσδοκίες για ουσιαστική ανάκτηση των ποσών.

Η ανάλυση της σύνθεσης των οφειλών δείχνει ότι η πλειονότητα των χρεών είναι παλαιά. Περισσότερο από το 63% έχει δημιουργηθεί πριν από το 2009, ενώ περίπου το 36% αφορά οφειλές που προέκυψαν μετά το 2010. Το στοιχείο αυτό καταδεικνύει ότι το πρόβλημα έχει βαθιές ρίζες και δεν σχετίζεται μόνο με τις πρόσφατες οικονομικές εξελίξεις.

Την ίδια ώρα, οι υφιστάμενες ρυθμίσεις δεν φαίνεται να επαρκούν για την αντιμετώπιση της κατάστασης. Οι επιλογές που προσφέρονται σήμερα –όπως οι πάγιες ρυθμίσεις έως 24 δόσεων ή ο εξωδικαστικός μηχανισμός που φτάνει έως και τις 400 δόσεις για μεγάλα χρέη– δεν καταφέρνουν να καλύψουν τις ανάγκες της αγοράς. Για τον λόγο αυτό, επαγγελματικοί φορείς και επιχειρήσεις εντείνουν τις πιέσεις για μια νέα, πιο ευέλικτη ρύθμιση με περισσότερες δόσεις.

Παράλληλα, οι εισπρακτικοί μηχανισμοί του κράτους εντείνουν τη δραστηριότητά τους. Χιλιάδες ειδοποιήσεις αποστέλλονται προς οφειλέτες, δίνοντας περιορισμένο χρονικό περιθώριο πριν την ενεργοποίηση μέτρων αναγκαστικής είσπραξης, γεγονός που αυξάνει την πίεση σε επιχειρήσεις και ελεύθερους επαγγελματίες.

Συνολικά, η εικόνα που διαμορφώνεται αποτυπώνει ένα σύστημα που δυσκολεύεται να ελέγξει τη δυναμική του χρέους, με τις προσαυξήσεις να λειτουργούν ως βασικός μηχανισμός διόγκωσης και την ανάγκη για μια πιο αποτελεσματική στρατηγική ρύθμισης να καθίσταται ολοένα και πιο επιτακτική.

Πώς λειτουργεί σήμερα ο εξωδικαστικός μηχανισμός

Στο τρέχον πλαίσιο του εξωδικαστικού μηχανισμού, όλα τα περιουσιακά στοιχεία του οφειλέτη αντιμετωπίζονται ως ενιαίο σύνολο. Αυτό σημαίνει ότι η ύπαρξη δευτερευόντων ακινήτων, όπως εξοχικά ή επενδυτικά διαμερίσματα, αυξάνει τη συνολική αξία της περιουσίας που λαμβάνεται υπόψη. Το αποτέλεσμα είναι υψηλότερες μηνιαίες επιβαρύνσεις και περιορισμένα κουρέματα χρεών.

Ακόμη κι αν κάποιος επιθυμεί να διασώσει αποκλειστικά την κύρια κατοικία του, δεν υπάρχει επιλογή απομόνωσής της από τα υπόλοιπα ακίνητα. Η ρύθμιση υπολογίζεται πάντα με βάση το σύνολο της ακίνητης περιουσίας μαζί με τα δηλωθέντα εισοδήματα, δημιουργώντας συχνά ασφυκτικές καταστάσεις για τους οφειλέτες.

Τι αλλάζει με τη νέα ρύθμιση Πιερρακάκη

Η νέα παρέμβαση εισάγει ριζική αλλαγή στη φιλοσοφία του εξωδικαστικού συμβιβασμού. Οι οφειλέτες αποκτούν πλέον τη δυνατότητα να επιλέξουν ποια περιουσιακά στοιχεία επιθυμούν να προστατεύσουν. Συγκεκριμένα, μπορούν να δηλώσουν ότι θέλουν να διασώσουν μόνο την πρώτη κατοικία τους, αφήνοντας τα υπόλοιπα ακίνητα εκτός προστασίας.

Τα δευτερεύοντα ακίνητα που δεν περιλαμβάνονται στη ρύθμιση θα εκποιούνται μέσω ηλεκτρονικών πλειστηριασμών. Η διαδικασία e-auction ενσωματώνεται ως όρος στη σύμβαση αναδιάρθρωσης, εξασφαλίζοντας τη διαφάνεια και την ταχύτητα της εκποίησης. Έτσι, η πρόταση ρύθμισης που παράγεται από τον αλγόριθμο δεν επιβαρύνεται από την αξία των επιπλέον ακινήτων.

Πώς υπολογίζεται η νέα ρύθμιση για την πρώτη κατοικία

Ο τρόπος υπολογισμού της ρύθμισης αλλάζει δραματικά. Αντί να λαμβάνεται υπόψη η συνολική περιουσία, ο αλγόριθμος εξετάζει αποκλειστικά την αξία της πρώτης κατοικίας που επιλέγει να προστατεύσει ο οφειλέτης. Η αξία αυτή προσδιορίζεται ως το μέγιστο μεταξύ της εμπορικής τιμής που δηλώνει ο πιστωτής στο σύστημα και της αντικειμενικής αξίας ΕΝΦΙΑ.

Με βάση αυτή την αξία και το συνολικό ύψος των χρεών προς τους χρηματοδοτικούς φορείς, προκύπτουν η μηνιαία δόση και το ποσοστό διαγραφής. Όταν η αξία της κατοικίας είναι σημαντικά χαμηλότερη από το συνολικό χρέος, δημιουργούνται ευνοϊκότερες συνθήκες για μεγαλύτερα κουρέματα και μειωμένες μηνιαίες υποχρεώσεις.

Αναλυτικά παραδείγματα εφαρμογής της ρύθμισης

Για να κατανοήσουμε καλύτερα τα οφέλη, ας εξετάσουμε συγκεκριμένες περιπτώσεις. Έστω οφειλέτης που διαθέτει μία πρώτη κατοικία και ένα εξοχικό, με συνολική αξία 250.000 ευρώ και χρέος 200.000 ευρώ. Με το σημερινό σύστημα, η ρύθμιση υπολογίζεται επί της συνολικής αξίας των 250.000 ευρώ, οδηγώντας σε υψηλή μηνιαία δόση και περιορισμένο κούρεμα.

Με τη νέα ρύθμιση Πιερρακάκη, ο ίδιος οφειλέτης μπορεί να επιλέξει να προστατεύσει μόνο την πρώτη κατοικία, αφήνοντας το εξοχικό για εκποίηση. Αν η κύρια κατοικία αξίζει 150.000 ευρώ, η ρύθμιση θα βασιστεί σε αυτό το ποσό, μειώνοντας σημαντικά τη μηνιαία επιβάρυνση και αυξάνοντας το ποσοστό διαγραφής χρέους.

Σε άλλη περίπτωση, όπου η πρώτη κατοικία έχει αξία 120.000 ευρώ και το συνολικό χρέος φτάνει τις 200.000 ευρώ, το νέο σύστημα επιτρέπει σημαντικό κούρεμα. Η ρύθμιση προσαρμόζεται στην πραγματική αξία του ακινήτου που προστατεύεται, όχι στο σύνολο των υποχρεώσεων, δημιουργώντας βιώσιμη λύση για τον οφειλέτη.

Ποιοι δεν ωφελούνται από τη νέα ρύθμιση

Για όσους διαθέτουν αποκλειστικά μία κατοικία, η κατάσταση παραμένει ουσιαστικά αμετάβλητη. Και στο υφιστάμενο πλαίσιο, η ρύθμιση βασίζεται ήδη στην αξία του μοναδικού ακινήτου σε συνδυασμό με τα εισοδήματα του νοικοκυριού. Επομένως, η νέα δυνατότητα διαχωρισμού δεν προσφέρει επιπλέον ελάφρυνση σε αυτή την κατηγορία οφειλετών.

Η ουσιαστική διαφορά αφορά αποκλειστικά όσους κατέχουν πολλαπλά ακίνητα και επιθυμούν να προστατεύσουν μόνο την πρώτη κατοικία τους. Αυτοί είναι που θα δουν τη μεγαλύτερη βελτίωση στους όρους της ρύθμισης, καθώς η αξία των δευτερευόντων ακινήτων δεν θα επιβαρύνει πλέον τον υπολογισμό των δόσεων.

Η διαδικασία ένταξης στη νέα ρύθμιση

Η διαδικασία υποβολής αίτησης παραμένει παρόμοια με το υφιστάμενο σύστημα, με μία κρίσιμη προσθήκη. Ο οφειλέτης υποβάλλει αίτηση στον εξωδικαστικό μηχανισμό και δηλώνει ρητά ότι επιθυμεί τη διάσωση αποκλειστικά της πρώτης κατοικίας του. Αυτή η επιλογή ενεργοποιεί τη νέα λογική υπολογισμού.

Η πρόταση ρύθμισης που παράγεται περιλαμβάνει την εκποίηση όλων των λοιπών ακινήτων, πλην της κύριας κατοικίας. Ο οφειλέτης έχει το δικαίωμα να αποδεχθεί ή να απορρίψει την πρόταση. Σε περίπτωση αποδοχής, συνάπτεται σύμβαση που ορίζει τη μηνιαία δόση για τη διάσωση της πρώτης κατοικίας και τους όρους εκποίησης της υπόλοιπης περιουσίας.

Τα οφέλη της νέας ρύθμισης για τους οφειλέτες

Το κύριο όφελος εντοπίζεται στη δυνατότητα επίτευξης σημαντικών διαγραφών χρεών και χαμηλότερων μηνιαίων δόσεων. Ιδιαίτερα σε περιπτώσεις όπου η αξία της πρώτης κατοικίας είναι μικρότερη από το συνολικό ύψος των οφειλών, τα περιθώρια για κούρεμα διευρύνονται σημαντικά.

Παράλληλα, διασφαλίζεται η προστασία της κύριας κατοικίας μέσω σταδιακής αποπληρωμής της αξίας της προς τους χρηματοδοτικούς φορείς. Η λογική αυτή ακολουθεί τα βήματα όλων των προηγούμενων εργαλείων προστασίας κατοικίας, εξασφαλίζοντας τη στέγη για τις οικογένειες που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες.

Επιπλέον, επιλύεται το ζήτημα των δευτερευόντων ακινήτων που μέχρι σήμερα παρέμεναν συχνά ανεκμετάλλευτα, επιβαρύνοντας τη ρύθμιση χωρίς να αποφέρουν όφελος. Με την ενσωμάτωση της ηλεκτρονικής εκποίησης στη διαδικασία, τα ακίνητα αυτά μετατρέπονται σε ρευστότητα που συμβάλλει στην εξόφληση των χρεών.

Τι είναι το Κεντρικό Μητρώο Πιστώσεων και πώς λειτουργεί

Το ΚΜΠ αποτελεί ένα ολοκληρωμένο πληροφοριακό σύστημα όπου καταγράφονται αναλυτικά όλες οι πιστώσεις που έχουν χορηγήσει τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα της χώρας. Μέσα από αυτή την ψηφιακή πλατφόρμα, συγκεντρώνονται μηνιαίως πληροφορίες σχετικά με το ιστορικό αποπληρωμής, τα είδη των εξασφαλίσεων και κάθε στοιχείο που αφορά χρηματοδοτήσεις προς ιδιώτες και επιχειρήσεις. Η συλλογή δεδομένων προέρχεται αποκλειστικά από τις υποχρεωτικές μηνιαίες αναφορές των πιστωτικών ιδρυμάτων που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα, συμπεριλαμβανομένων των υποκαταστημάτων ξένων τραπεζών. Οι πληροφορίες διασταυρώνονται με επίσημα στοιχεία από κρατικούς φορείς όπως η ΑΑΔΕ, το ΓΕΜΗ και η ΔΥΠΑ, εξασφαλίζοντας την ακρίβεια και την αξιοπιστότητα των δεδομένων.

Πώς να δείτε online όλα τα χρέη σας: Η διαδικασία βήμα προς βήμα

Για να αποκτήσετε πρόσβαση στην πιστωτική σας έκθεση και να δείτε online όλα τα χρέη σας, χρειάζεται να επισκεφθείτε την επίσημη πλατφόρμα του ΚΜΠ στη διεύθυνση ccr.bankofgreece.gr. Εκεί, μπορείτε να υποβάλετε ηλεκτρονική αίτηση για την έκδοση της Πιστωτικής Έκθεσης, η οποία παρέχεται εντελώς δωρεάν και χωρίς οικονομική επιβάρυνση. Η διαδικασία είναι απλή και γρήγορη. Αφού ταυτοποιηθείτε στο σύστημα, μπορείτε να λάβετε μια πλήρη εικόνα των δανειακών σας υποχρεώσεων, να παρακολουθήσετε το ιστορικό των πληρωμών σας και να εντοπίσετε τυχόν ανακρίβειες. Σε περίπτωση που διαπιστώσετε κάποιο λάθος, έχετε τη δυνατότητα να υποβάλετε άμεσα αίτηση αμφισβήτησης μέσω της ίδιας ηλεκτρονικής πλατφόρμας, χωρίς κανένα κόστος.

Ποια στοιχεία περιλαμβάνονται στην πιστωτική σας έκθεση

Όταν ζητάτε να δείτε online όλα τα χρέη σας, το σύστημα συγκεντρώνει πληροφορίες για κάθε μορφή πίστωσης που ξεπερνά τα 2.000 ευρώ για φυσικά πρόσωπα και τα 5.000 ευρώ για νομικές οντότητες. Αυτό σημαίνει ότι καταγράφονται στεγαστικά δάνεια, καταναλωτικά δάνεια, επιχειρηματικές χρηματοδοτήσεις, συμβάσεις χρηματοδοτικής μίσθωσης και πρακτορείας απαιτήσεων. Τα δεδομένα ενημερώνονται σε μηνιαία βάση και καθίστανται διαθέσιμα 25 εργάσιμες ημέρες μετά το τέλος κάθε μήνα αναφοράς. Για παράδειγμα, οι πληροφορίες του Δεκεμβρίου 2025 είναι προσβάσιμες από τις αρχές Φεβρουαρίου 2026. Αυτό εξηγεί γιατί ενδέχεται να υπάρχουν μικρές χρονικές αποκλίσεις μεταξύ των στοιχείων της πιστωτικής έκθεσης και των πληροφοριών που βλέπετε στο web banking σας.

Ποιος έχει πρόσβαση στα προσωπικά σας δεδομένα

Η προστασία των προσωπικών δεδομένων αποτελεί απόλυτη προτεραιότητα για το ΚΜΠ. Πρόσβαση στις πληροφορίες σας έχετε αποκλειστικά εσείς και οι πιστωτές με τους οποίους έχετε συνάψει συμβάσεις, πάντα βάσει νόμιμου σκοπού. Επιπλέον, συγκεκριμένοι κρατικοί οργανισμοί, η Τράπεζα της Ελλάδος και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα μπορούν να έχουν πρόσβαση μόνο στο πλαίσιο των θεσμικών τους αρμοδιοτήτων. Το σύστημα λειτουργεί με αυστηρά πρωτόκολλα ασφαλείας σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές προδιαγραφές και το ισχύον πλαίσιο προστασίας προσωπικών δεδομένων. Η ΤτΕ, ως υπεύθυνος επεξεργασίας, διασφαλίζει την εμπιστευτικότητα και την ασφάλεια όλων των πληροφοριών που τηρούνται στο μητρώο.

Διαφορές από άλλα μητρώα και πιστωτικά γραφεία

Πολλοί αναρωτιούνται αν το ΚΜΠ είναι ένας νέος Τειρεσίας. Η απάντηση είναι όχι. Το Κεντρικό Μητρώο Πιστώσεων δεν αποτελεί ιδιωτικό πιστωτικό γραφείο και δεν εκδίδει βαθμολογίες ούτε αξιολογεί τη συναλλακτική συμπεριφορά των πολιτών. Απλώς συλλέγει και τηρεί τα στοιχεία που υποβάλλουν τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, παρέχοντας δωρεάν πληροφόρηση. Επίσης, διαφέρει από το Μητρώο Πιστοληπτικής Αξιολόγησης που αφορά οφειλές προς το Δημόσιο και από το Μητρώο Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους που θα προσφέρει συγκεντρωτική εικόνα. Το ΚΜΠ εστιάζει στην ενίσχυση της διαφάνειας στη χρηματοδότηση της πραγματικής οικονομίας και στη διασφάλιση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας.

Γιατί είναι σημαντικό να ελέγχετε τα χρέη σας online

Η δυνατότητα να δείτε online όλα τα χρέη σας προσφέρει πολλαπλά οφέλη. Πρώτον, αποκτάτε πλήρη επίγνωση της οικονομικής σας κατάστασης και μπορείτε να προγραμματίσετε καλύτερα τις υποχρεώσεις σας. Δεύτερον, εντοπίζετε άμεσα τυχόν σφάλματα στην καταγραφή των δανείων σας και προβαίνετε σε διορθώσεις. Επιπλέον, το σύστημα συμβάλλει στην πρόληψη της υπερχρέωσης, καθώς τόσο οι πολίτες όσο και οι τράπεζες έχουν σαφή εικόνα των υφιστάμενων υποχρεώσεων. Οι πιστωτές χρησιμοποιούν τα δεδομένα για να βελτιώσουν την ποιότητα των πιστωτικών πληροφοριών και να αξιολογούν αποτελεσματικότερα νέες αιτήσεις χρηματοδότησης, χωρίς όμως η ΤτΕ να εμπλέκεται στην έγκριση ή απόρριψη δανείων.

Συχνές ερωτήσεις για την πρόσβαση στα τραπεζικά χρέη

Αν έχετε μια πιστωτική κάρτα με υπόλοιπο κάτω από 2.000 ευρώ, αυτή δεν θα εμφανίζεται στην πιστωτική σας έκθεση, καθώς το σύστημα καταγράφει μόνο πιστώσεις άνω των ορίων που έχουν τεθεί. Επίσης, αν παρατηρήσετε διαφορές μεταξύ της έκθεσης και του web banking σας, αυτό οφείλεται στη χρονική υστέρηση των 25 εργάσιμων ημερών για την ενημέρωση των δεδομένων. Δεν χρειάζεται να κάνετε τίποτα ιδιαίτερο για να συμπεριληφθείτε στο μητρώο, καθώς τα στοιχεία υποβάλλονται αυτόματα από τους πιστωτές. Απλώς, όποτε το επιθυμείτε, μπορείτε να ζητήσετε δωρεάν πρόσβαση στην πιστωτική σας έκθεση μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας της Τράπεζας της Ελλάδος.

Παρότι το ισχύον πλαίσιο προέβλεπε τη δυνατότητα υπαγωγής στον εξωδικαστικό για χρέη προς δήμους άνω των 10.000 ευρώ, στην πράξη η διαδικασία μπλόκαρε. Οι ήδη επιβληθείσες κατασχέσεις λειτουργούσαν αποτρεπτικά, αφήνοντας εκτός ρύθμισης σημαντικό μέρος των οφειλών.

Με το άρθρο 35 του νομοσχεδίου «Ρυθμίσεις για το ανθρώπινο δυναμικό του δημόσιου τομέα, τις Οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών, την ενίσχυση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, το Εθνικό Μητρώο Ζώων Συντροφιάς και λοιπές διατάξεις», που κατατέθηκε στη Βουλή, αναθεωρείται το άρθρο 26 του νόμου 5143/2024. Έτσι, επικαιροποιείται ουσιαστικά το καθεστώς του εξωδικαστικού μηχανισμού για οφειλές προς Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Τι αλλάζει στον εξωδικαστικό για χρέη προς ΟΤΑ

Το κατώφλι ένταξης παραμένει στις 10.000 ευρώ, ωστόσο εισάγεται ρητή πρόβλεψη ότι οι οφειλές δεν εξαιρούνται πλέον από τη διαδικασία ακόμη και αν έχουν επιβληθεί κατασχέσεις ή άλλα μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης. Η αλλαγή αυτή θεωρείται κομβική, καθώς ανοίγει τον δρόμο για τη ρύθμιση χιλιάδων «παγωμένων» υποθέσεων.

Παράλληλα, αποσαφηνίζεται ότι το συνολικό ποσό της οφειλής –βασική οφειλή, πρόστιμα και προσαυξήσεις– μεταφέρεται και βεβαιώνεται στη Φορολογική Διοίκηση. Για τις ανάγκες του εξωδικαστικού, η οφειλή αντιμετωπίζεται ως χρέος προς το Δημόσιο, χωρίς να μεταβάλλεται το γενικό νομικό καθεστώς των απαιτήσεων των δήμων. Σε περίπτωση είσπραξης μέσω ρύθμισης, η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων παρακρατά ποσοστό 5% και αποδίδει το υπόλοιπο στους δήμους ή τα νομικά τους πρόσωπα εντός 60 ημερών, αντί των 30 ημερών που ίσχυαν μέχρι σήμερα.

Κατασχέσεις παύουν – αλλά όχι άνευ όρων

Κεντρικό στοιχείο της νέας διάταξης είναι ότι η ύπαρξη αναγκαστικών ή διασφαλιστικών μέτρων δεν συνιστά πλέον λόγο αποκλεισμού από τον Εξωδικαστικό Μηχανισμό. Μετά την οριστική υποβολή της αίτησης, εφαρμόζονται και για τους δήμους οι κανόνες αναστολής μέτρων που ισχύουν για όλους τους πιστωτές. Με την υπογραφή της σύμβασης ρύθμισης προβλέπεται η άρση των κατασχέσεων και των διασφαλιστικών μέτρων που έχουν ήδη επιβληθεί.

Η ρύθμιση, ωστόσο, συνοδεύεται από σαφείς δικλίδες ασφαλείας. Αν η σύμβαση αναδιάρθρωσης ακυρωθεί ή καταγγελθεί, τα μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης επανέρχονται αυτομάτως και οι δήμοι διατηρούν το δικαίωμα να κινηθούν εκ νέου εισπρακτικά. Επιπλέον, εφόσον τρίτος επισπεύσει διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης, οι δήμοι ή τα νομικά τους πρόσωπα δηλώνονται κανονικά ως δανειστές, διατηρώντας πλήρως τα δικαιώματά τους.

Ποιες οφειλές εντάσσονται και ποιες εξαιρούνται

Εκτός εξωδικαστικού παραμένουν οφειλές που έχουν ήδη παραγραφεί ή παραγράφονται εντός χρονικού διαστήματος μικρότερου του ενός έτους, καθώς και χρέη που δεν υπερβαίνουν τις 10.000 ευρώ ανά δήμο ή νομικό του πρόσωπο. Η ΑΑΔΕ ενημερώνει τους δήμους για την ένταξη των απαιτήσεών τους στον μηχανισμό, την πορεία της ρύθμισης, το ανεξόφλητο υπόλοιπο ή την απώλειά της.

Στην πράξη, το νέο πλαίσιο καλύπτει οφειλές από τέλη καθαριότητας και φωτισμού, πρόστιμα πολεοδομικών και δημοτικών παραβάσεων, μισθώματα δημοτικών ακινήτων, τέλη χρήσης κοινόχρηστων χώρων και λοιπά βεβαιωμένα χρέη. Πρόκειται για οφειλές που έως σήμερα παρέμεναν «κολλημένες» σε κατασχέσεις χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα είσπραξης. Πλέον, μπορούν να ρυθμιστούν ακόμη και αν βρίσκονται σε στάδιο αναγκαστικής εκτέλεσης, υπό την προϋπόθεση τήρησης της συμφωνίας.

Βασική προϋπόθεση για την υποβολή αίτησης υπαγωγής στον εξωδικαστικό μηχανισμό από πολίτες και επιχειρήσεις είναι οι οφειλές προς δήμο ή νομικό πρόσωπο δήμου να έχουν προηγουμένως καταχωριστεί στα βιβλία εισπρακτέων εσόδων της ΑΑΔΕ. Η καταχώριση αυτή πραγματοποιείται κατόπιν αίτησης του ίδιου του οφειλέτη προς τον δήμο ή το οικείο νομικό του πρόσωπο.

Η διαδικασία βήμα προς βήμα

Μετά την καταχώριση της οφειλής στην ΑΑΔΕ, ο οφειλέτης, κατά τη δημιουργία της αίτησης στην ηλεκτρονική πλατφόρμα της Γενικής Γραμματείας Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, υποχρεούται να δηλώσει σε ειδικό πεδίο ότι αιτείται και τη ρύθμιση οφειλών προς δήμους ή νομικά πρόσωπα δήμου.

Οι οφειλές αντλούνται αυτόματα από την πλατφόρμα μέσω του Κέντρου Διαλειτουργικότητας της Γενικής Γραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Για κάθε οφειλή γίνεται διακριτή αναγραφή του κύριου ποσού και των τόκων ή προσαυξήσεων εκπρόθεσμης καταβολής, με ξεχωριστή καταχώριση.

Από τη συνολική διαδικασία βεβαίωσης και είσπραξης, η ΑΑΔΕ παρακρατά ποσοστό 5% ως διοικητική δαπάνη.

Ποιες οφειλές εξαιρούνται

Δεν αποστέλλονται στην ΑΑΔΕ για καταχώριση στα βιβλία εισπρακτέων εσόδων της οφειλές προς δήμους ή νομικά πρόσωπα δήμων στις ακόλουθες περιπτώσεις:

• όταν έχει ήδη συμπληρωθεί ο χρόνος παραγραφής,

• όταν η παραγραφή επίκειται εντός χρονικού διαστήματος μικρότερου του ενός έτους,

• όταν το συνολικό ύψος των οφειλών του αιτούντος προς κάθε δήμο ή νομικό πρόσωπο δήμου, συμπεριλαμβανομένων των προσαυξήσεων, υπολείπεται των 10.000 ευρώ,

• όταν για τις οφειλές έχουν ήδη επιβληθεί μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης ή διασφαλιστικά μέτρα, όπως ενδεικτικά υποθήκη υπέρ του δήμου,

• όταν οι οφειλές έχουν ήδη υπαχθεί στον εξωδικαστικό μηχανισμό, ακόμη και αν η σχετική ρύθμιση έχει απολεσθεί.

Συνεχής ενημέρωση των δήμων

Με τη νέα διαδικασία, οι δήμοι και τα νομικά τους πρόσωπα υποχρεώνονται να ενημερώνονται διαρκώς από την ΑΑΔΕ:

• για την υπαγωγή των απαιτήσεών τους στον εξωδικαστικό μηχανισμό,

• για την πορεία της διαδικασίας ή την ενδεχόμενη άκαρπη έκβασή της,

• για την απώλεια της ρύθμισης στην οποία έχει υπαχθεί ο οφειλέτης.

Σε περίπτωση που ο οφειλέτης δεν υποβάλει οριστικά αίτηση υπαγωγής στον εξωδικαστικό εντός τριών μηνών από την καταχώριση της οφειλής στα βιβλία της ΑΑΔΕ ή αν η διαδικασία ολοκληρωθεί χωρίς σύναψη σύμβασης αναδιάρθρωσης, η ΑΑΔΕ ενημερώνει τον δήμο ή το νομικό πρόσωπο δήμου για το ανεξόφλητο υπόλοιπο.

Εντός 30 ημερών από την ενημέρωση αυτή, ο δήμος ή το νομικό πρόσωπο δήμου υποχρεούται να κινήσει τη διαδικασία διαγραφής της οφειλής από τα βιβλία της ΑΑΔΕ. Η οφειλή «επιστρέφει» τότε στον δήμο, ο οποίος αναλαμβάνει εκ νέου την επιδίωξη της είσπραξής της με τα μέσα που προβλέπει η κείμενη νομοθεσία.

Η άμεση αποπληρωμή των ληξιπρόθεσμων οφειλών του Δημοσίου προς τους ιδιώτες, αποτελεί μια από τις προτεραιότητες του φετινού προϋπολογισμού, και ο αρμόδιος υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Θάνος Πετραλιάς, με την εγκύκλιο για την σωστή εκτέλεση του προϋπολογισμού του 2026, είναι σαφής: «η ελαχιστοποίηση των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων των φορέων της Γενικής Κυβέρνησης συμβάλλει καθοριστικά στην εξυγίανση των προϋπολογισμών τους και στην ενίσχυση της ρευστότητας της οικονομίας».

Η Γενική Διεύθυνση Οικονομικών Υπηρεσιών και οι προϊστάμενοι οικονομικών υπηρεσιών των κρατικών φορέων (νοσοκομεία, ΟΤΑ, Οργανισμούς Κοινωνικής Ασφάλισης) καλούνται:

• Να φροντίζουν για την άμεση αποπληρωμή των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων προς τρίτους, τόσο του ίδιου του φορέα της Κεντρικής Διοίκησης όσο και των εποπτευόμενων φορέων τους από ίδιους πόρους, καθώς και για τη μη σώρευση νέων ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων προς τρίτους, και:
• Να εξετάζουν τους λόγους για τους οποίους δημιουργούνται καθυστερήσεις στις πληρωμές και συσσώρευση ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων και να μεριμνούν για την άμεση επίλυση πιθανών προβλημάτων, λαμβάνοντας τα απαραίτητα νομοθετικά, διοικητικά ή λοιπά μέτρα για την αντιμετώπισή τους.

Υπό αυστηρή εποπτεία

Όπως προκύπτει μάλιστα από την εγκύκλιο εκτέλεσης του νέου προϋπολογισμού, οι φορείς που αποδεικνύονται ασυνεπείς στην αποπληρωμή οφειλών τους προς τους προμηθευτές τους, τίθενται σε καθεστώς αυστηρής εποπτείας.

Παράλληλα, ο υφυπουργός Οικονομικών, προειδοποιεί όσους καθυστερούν να πληρώσουν τα χρέη τους ότι θα τους …εκθέτει, δημοσιοποιώντας σε τακτική βάση τα στοιχεία τους με στόχο τη διασφάλιση της διαφάνειας και  της λογοδοσίας.

Επίσης ζητά από τους φορείς που υποβάλλουν μηνιαία στοιχεία προσαρμογών, να διερευνούν εάν υφίστανται περαιτέρω ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις οι οποίες εμπίπτουν στις σχετικές κατηγορίες προσαρμογών (οφειλές υπό δικαστική διεκδίκηση, αποκατάσταση παγίων προκαταβολών, οφειλές που δεν έχουν αποπληρωθεί λόγω εξωγενών παραγόντων, όπως μη εμφάνιση δικαιούχου ή μη προσκόμιση δικαιολογητικών, κατασχέσεις) και να φροντίζουν για τη συμπερίληψή τους στους σχετικούς καταλόγους.

«Φούσκωσαν»

Αν και οι ληξιπρόθεσμες οφειλές του Δημοσίου προς τους ιδιώτες κινούνταν σε καθοδική τροχιά (κάτω από τα 2 δισ. ευρώ) την πενταετία 2018-2022- όπως άλλωστε είχε δεσμευθεί η χώρα προς τους δανειστές- έκτοτε άρχισαν να αυξάνονται εκ νέου με αποτέλεσμα να επιστρέψουν και πάλι στα προ του 2017 επίπεδα.

Τα νοσοκομεία αποτελούν σταθερά τον «μεγάλο ασθενή», με τα χρέη τους, σύμφωνα με τα πλέον πρόσφατα στοιχεία, να ξεπερνούν τα 1,7 δισ. ευρώ και τη χώρα να έχει καταδικαστεί από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για τις καθυστερήσεις στις πληρωμές των προμηθευτών.

Τα νοσοκομεία ακολουθούν οι Οργανισμοί Κοινωνικής Ασφάλισης, οι οποίοι οφείλουν σε ιδιώτες 590 εκατ. ευρώ, ο ΕΟΠΥΥ με 248 εκατ. ευρώ, οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης με 239 εκατ. ευρώ και τα  νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου 236 εκατ. ευρώ.

Βελτίωση καταγράφεται μόνο στο μέτωπο των συντάξεων. Οι καθυστερήσεις στις κύριες συντάξεις δεν ξεπερνούν πλέον τις 60 ημέρες και η απονομή έχει εξομαλυνθεί. Ωστόσο, παραμένει ανοιχτό το ζήτημα των επικουρικών συντάξεων, το οποίο δεν μπορεί να επιλυθεί πλήρως μέχρι να ψηφιοποιηθούν τα αρχεία όλων των επικουρικών ταμείων.

Ειδική επιτροπή

Για την αντιμετώπιση του χρόνιου προβλήματος που επηρεάζει τη ρευστότητα της αγοράς, ειδική επιτροπή έχει αναλάβει να αναλύσει το πρόβλημα και να εντοπίσει τις πραγματικές αιτίες των καθυστερήσεων ενώ σε συνεργασία με τη Γενική Γραμματεία Πληροφοριακών Συστημάτων δημιουργήθηκε, νέα ψηφιακή πλατφόρμα για την ηλεκτρονική υποβολή τιμολογίων από ιδιώτες προς φορείς του Δημοσίου.

Η στατιστική ανάλυση των στοιχείων και η επεξεργασία των δεδομένων αναμένεται να ολοκληρωθεί μέσα στο επόμενο διάστημα και πρώτη φορά θα υπάρχει  πλήρης και τεκμηριωμένη εικόνα σχετικά με:

• Ποιοι φορείς έχουν ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις, δηλαδή οφειλές για διάστημα μεγαλύτερο των 90 ημερών.
• Το ύψος των οφειλών τους, και:
• Τους λόγους για τους οποίους οι πληρωμές καθυστερούν, παρότι τα απαιτούμενα κονδύλια υπάρχουν και ήδη έχουν καταγραφεί στο δημόσιο χρέος.

Από 1ης Ιανουαρίου 2026 τίθεται σε εφαρμογή το νέο καθεστώς παραγραφής για χρέη προς τον ΕΦΚΑ και ο χρόνος διεκδίκησης μειώνεται πλέον από δέκα σε πέντε χρόνια, ωστόσο σημειώνεται πως για τις οφειλές που έχουν δημιουργηθεί έως 31 Δεκεμβρίου 2025, ισχύει η δεκαετής παραγραφή.

Σύμφωνα με την Καθημερινή, με το νέο πλαίσιο, η ασφαλιστική διοίκηση καλείται να κινεί έγκαιρα τις διαδικασίες ελέγχου και ενημέρωσης των οφειλετών, ώστε να μη χάνονται απαιτήσεις λόγω παραγραφής. Η πενταετής προθεσμία ισχύει μόνο εφόσον μέσα σε αυτό το διάστημα δεν υπάρξει καμία ενέργεια αναζήτησης της οφειλής από τον ΕΦΚΑ ή το ΚΕΑΟ. Αν σταλεί ειδοποιητήριο ή άλλη επίσημη πράξη εντός της πενταετίας, τότε ο χρόνος παραγραφής ανανεώνεται για ακόμη πέντε χρόνια από την ημερομηνία της ενέργειας, χωρίς αυτό να σημαίνει αυτόματο «σβήσιμο» των χρεών.

Για ληξιπρόθεσμες οφειλές έως 31 Δεκεμβρίου 2025 εξακολουθεί να ισχύει η δεκαετής προθεσμία, υπό την προϋπόθεση ότι δεν έχει πραγματοποιηθεί κάποια διακοπτική πράξη από τη διοίκηση. Σε περίπτωση που υπάρξει τέτοια ενέργεια, η παραγραφή επανεκκινεί και μπορεί να ακολουθήσει η νέα πενταετής διάρκεια. Παράλληλα, υποχρεώσεις που αφορούν ασφαλιστικές περιόδους πριν από το 2026 παραμένουν εντός του παλαιού πλαισίου, ακόμη κι αν βεβαιωθούν μεταγενέστερα

Η συντόμευση του χρόνου παραγραφής αναμένεται να αυξήσει τον βαθμό ενεργοποίησης των ελεγκτικών μηχανισμών του ΕΦΚΑ και του ΚΕΑΟ, που θα πρέπει να επιταχύνουν διαδικασίες διασταύρωσης και βεβαίωσης, ώστε να μην χαθούν εισπράξιμες απαιτήσεις. Για τον λόγο αυτόν, οι αιτήσεις παραγραφής παλαιών χρεών εξετάζονται με προσεκτικούς ελέγχους, προκειμένου να διαπιστώνεται αν έχει υπάρξει στο παρελθόν οποιαδήποτε διοικητική ενέργεια που διακόπτει τον χρόνο παραγραφής.

Με τις διατάξεις που ενσωματώθηκαν στο νομοσχέδιο για τα Ιδρύματα και τις Σχολάζουσες Κληρονομιές (άρθρα 177-179), το οποίο ψηφίστηκε την προηγούμενη εβδομάδα και τίθεται σε ισχύ από τη Δευτέρα με τη δημοσίευσή του στο ΦΕΚ, θεσπίζονται δύο κομβικές παρεμβάσεις:
η απαλλαγή από ποινικές διώξεις για όσους καταφεύγουν στην πτώχευση και η επιδότηση επαγγελματιών μέσω voucher για εξειδικευμένη υποστήριξη.

1. Τέλος η «ομηρία» από χρέη

Η σημαντικότερη καινοτομία του νέου νόμου αφορά την πλήρη απαλλαγή από ποινικές διώξεις για όσους προσφεύγουν στη διαδικασία της πτώχευσης.

Με τη νέα διάταξη που προστίθεται ως άρθρο 198Α στον ν. 4738/2020, αλλάζει ριζικά το πλαίσιο για επιχειρηματίες και πολίτες που βρέθηκαν σε αδιέξοδο λόγω χρεών. Η ρύθμιση αυτή προσφέρει μια πραγματική «δεύτερη ευκαιρία», απαλλάσσοντάς τους από ποινικές καταδίκες και το κοινωνικό και επαγγελματικό στίγμα του παρελθόντος.

Σύμφωνα με το άρθρο 178, από τη στιγμή που δημοσιεύεται η δικαστική απόφαση πτώχευσης ή καταχωρείται ο οφειλέτης στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Φερεγγυότητας, παύει αυτομάτως κάθε ποινική δίωξη για χρέη προς την εφορία και τον ΕΦΚΑ.

Η ρύθμιση καλύπτει:

• τη μη καταβολή οφειλών προς το Δημόσιο

• την καθυστέρηση εισφορών προς τους Οργανισμούς Κοινωνικής Ασφάλισης

Εφόσον ολοκληρωθεί επιτυχώς η διαδικασία πτώχευσης και επέλθει νόμιμη απαλλαγή από τα χρέη (συνήθως εντός 1 έως 3 ετών), το αξιόποινο εξαλείφεται οριστικά και το αδίκημα διαγράφεται από το ποινικό μητρώο.

Όπως δήλωσε ο υπουργός Κυριάκος Πιερρακάκης,

«Το κράτος επιλέγει να μην ποινικοποιεί την οικονομική δυσκολία, δίνοντας πραγματική δεύτερη ευκαιρία σε όσους θέλουν να ξεκινήσουν ξανά».

2. Πρόληψη πριν την κατάρρευση με πρόγραμμα voucher

Το δεύτερο σκέλος των μέτρων, που προβλέπεται στο άρθρο 177, εισάγει για πρώτη φορά μηχανισμούς πρόληψης της οικονομικής κατάρρευσης, πριν οι επιχειρήσεις φτάσουν στο σημείο χωρίς επιστροφή.

Μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και της Κοινωνίας της Πληροφορίας, το κράτος θα χορηγεί δωρεάν voucher σε επαγγελματίες που βρίσκονται σε κίνδυνο αφερεγγυότητας, καλύπτοντας το κόστος εξειδικευμένης καθοδήγησης από πιστοποιημένους συμβούλους.

Η λειτουργία του προγράμματος βασίζεται στον Μηχανισμό Έγκαιρης Προειδοποίησης, ο οποίος θα παρακολουθεί κρίσιμους οικονομικούς δείκτες και θα εντοπίζει έγκαιρα σημάδια κινδύνου. Όταν το σύστημα «χτυπά κόκκινο», ο επαγγελματίας θα μπορεί να υποβάλει αίτηση μέσω ειδικής πλατφόρμας της Γενικής Γραμματείας Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους.

Ολιστική στήριξη – και ψυχολογική υποστήριξη

Το καινοτόμο στοιχείο του προγράμματος είναι ότι δεν περιορίζεται μόνο σε οικονομικές και νομικές συμβουλές. Για πρώτη φορά, το κράτος αναγνωρίζει επίσημα το ψυχολογικό βάρος της υπερχρέωσης, καλύπτοντας:

• υπηρεσίες ψυχολογικής υποστήριξης

• mentoring και ενδυνάμωση

• καθοδήγηση για χάραξη νέας επαγγελματικής πορείας

Στόχος είναι η συνολική επανεκκίνηση του επαγγελματία, τόσο σε οικονομικό όσο και σε ανθρώπινο επίπεδο, ώστε να μπορέσει να υλοποιήσει ένα βιώσιμο σχέδιο διάσωσης και ανάπτυξης.

Διατάξεις για ευάλωτους οφειλέτες

Ο νόμος περιλαμβάνει και τεχνικές ρυθμίσεις για ευάλωτους οφειλέτες που λαμβάνουν κρατική συνεισφορά για την κατοικία τους.

Σύμφωνα με το άρθρο 179, εάν ένας ευάλωτος οφειλέτης ενταχθεί στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό Ρύθμισης Οφειλών και υπογράψει νέα σύμβαση που διασώζει την κύρια κατοικία του, η προηγούμενη κρατική επιδότηση διακόπτεται αυτόματα.

Η διάταξη αποτρέπει τη διπλή επιδότηση και προστατεύει τον οφειλέτη από μελλοντικές απαιτήσεις επιστροφής ποσών, διασφαλίζοντας τη διαφάνεια και τη δικαιοσύνη στη χορήγηση των ενισχύσεων.