Η εξέλιξη αυτή εντάσσεται στη συνεχιζόμενη προσπάθεια της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων να διαχωρίσει τις οφειλές που μπορούν να ανακτηθούν από εκείνες που, παρά τις επίμονες προσπάθειες των ελεγκτικών και εισπρακτικών μηχανισμών, θεωρούνται ουσιαστικά ανεφάρμοστες ως προς την είσπραξή τους.

Σήμερα, τα συνολικά ληξιπρόθεσμα χρέη προς το Δημόσιο ανέρχονται σε 114,516 δισ. ευρώ. Από αυτά, 35,264 δισ. ευρώ έχουν ήδη χαρακτηριστεί ανεπίδεκτα είσπραξης. Με την προσθήκη ακόμη 6 δισ. ευρώ, το σχετικό ποσό θα φθάσει στα 41,264 δισ. ευρώ, δηλαδή περίπου στο 36% του συνολικού χρέους.

Ποιες οφειλές μπαίνουν στο «ψυγείο»

Οι περισσότερες από τις συγκεκριμένες οφειλές προέρχονται από υποθέσεις πολλών ετών, οι οποίες συνδέονται με πτωχευμένες επιχειρήσεις, εταιρείες που έχουν διακόψει οριστικά τη δραστηριότητά τους ή φυσικά πρόσωπα που έχουν αποβιώσει χωρίς να υπάρχουν περιουσιακά στοιχεία προς αξιοποίηση.

Παρά τις ενέργειες των φορολογικών και τελωνειακών υπηρεσιών, δεν κατέστη δυνατός ο εντοπισμός περιουσίας ή εισοδημάτων που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε έστω και μερική είσπραξη των οφειλών. Για τον λόγο αυτό παραμένουν επί δεκαετίες καταγεγραμμένες στα μητρώα της φορολογικής διοίκησης χωρίς ουσιαστική προοπτική ανάκτησης.

Η διαδικασία χαρακτηρισμού

Ο χαρακτηρισμός μιας οφειλής ως ανεπίδεκτης είσπραξης δεν γίνεται αυτόματα αλλά απαιτεί συγκεκριμένες εγκρίσεις, ανάλογα με το ύψος του χρέους.

Για βασικές ληξιπρόθεσμες οφειλές έως 300.000 ευρώ, η απόφαση λαμβάνεται από τον προϊστάμενο της αρμόδιας ΔΟΥ ή του Τελωνείου. Για ποσά από 300.000 ευρώ έως 3 εκατ. ευρώ απαιτείται απόφαση του Διοικητή της ΑΑΔΕ, ύστερα από εισήγηση των αρμόδιων υπηρεσιών είσπραξης. Για χρέη άνω των 3 εκατ. ευρώ, τον τελικό λόγο έχει επίσης ο Διοικητής της Αρχής, μετά από εισήγηση της Επιχειρησιακής Μονάδας Είσπραξης.

Βασική προϋπόθεση αποτελεί η ολοκλήρωση όλων των ερευνών για τον εντοπισμό περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη και των συνυπόχρεων προσώπων, η διαπίστωση αντικειμενικής αδυναμίας είσπραξης και η εξάντληση των προβλεπόμενων νομικών διαδικασιών.

Τα νέα κριτήρια

Με τις αλλαγές που θεσπίστηκαν το περασμένο καλοκαίρι στον Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων, διευρύνθηκε το πλαίσιο χαρακτηρισμού οφειλών ως ανεπίδεκτων είσπραξης.

Πλέον, ακόμη και όταν υπάρχουν περιουσιακά στοιχεία στο όνομα του οφειλέτη ή συνυπόχρεων προσώπων, οι οφειλές μπορούν να ενταχθούν στο ειδικό καθεστώς εφόσον η αξία της ακίνητης περιουσίας δεν ξεπερνά το 5% της συνολικής βασικής οφειλής και σε κάθε περίπτωση τις 100.000 ευρώ.

Αντίστοιχα, για κινητή περιουσία, το ανώτατο όριο έχει οριστεί στις 30.000 ευρώ, υπό την προϋπόθεση ότι η αξία της κρίνεται δυσανάλογα μικρή σε σχέση με το ύψος του χρέους.

Οι διατάξεις αυτές επιτρέπουν στη φορολογική διοίκηση να αντιμετωπίζει με πιο ρεαλιστικό τρόπο περιπτώσεις όπου η διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης θα είχε υψηλό κόστος και ελάχιστο εισπρακτικό αποτέλεσμα.

Τι σημαίνει για τους οφειλέτες

Η καταχώριση μιας οφειλής στα ειδικά βιβλία ανεπίδεκτων είσπραξης δεν ισοδυναμεί με διαγραφή του χρέους. Αντιθέτως, το Δημόσιο εξακολουθεί να διατηρεί πλήρως τις αξιώσεις του.

Οι οφειλές παραμένουν σε ειδικό καθεστώς για διάστημα δέκα ετών από το τέλος του έτους καταχώρισης, ενώ ταυτόχρονα αναστέλλεται η παραγραφή τους.

Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, οι οφειλέτες δεν μπορούν να λάβουν φορολογική ενημερότητα, παρά μόνο βεβαίωση οφειλής, ενώ δεν εκδίδονται και τα απαιτούμενα πιστοποιητικά για μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων, εκτός από ειδικές περιπτώσεις όπου το τίμημα κατευθύνεται στην εξόφληση των χρεών.

Παράλληλα, δεσμεύονται τραπεζικοί λογαριασμοί, επενδυτικά προϊόντα και θυρίδες, ενώ το Δημόσιο διατηρεί το δικαίωμα να προχωρήσει σε κατασχέσεις, συμψηφισμούς ή άλλα μέτρα είσπραξης εφόσον στο μέλλον εντοπιστούν νέα περιουσιακά στοιχεία ή εισοδήματα.

Με άλλα λόγια, τα χρέη δεν σβήνουν από τα βιβλία του κράτους. Απλώς μεταφέρονται σε ένα ειδικό καθεστώς παρακολούθησης, μέχρι να διαπιστωθεί αν προκύψει κάποια δυνατότητα ανάκτησης μέρους ή του συνόλου των οφειλών.

Η σχετική διάταξη με όλες τις προβλέψεις της νέας ρύθμισης περιλαμβάνεται στο νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών για την καταπολέμηση του παράνομου τζόγου, το οποίο αναμένεται μέσα στις επόμενες ημέρες να τεθεί σε δημόσια διαβούλευση. Το ίδιο νομοσχέδιο ενσωματώνει και όλα τα έκτακτα αλλά και μόνιμα μέτρα στήριξης που ανακοίνωσε πρόσφατα η κυβέρνηση, καθώς και τον συμπληρωματικό προϋπολογισμό ύψους 800 εκατ. ευρώ.

Η νέα έκτακτη ρύθμιση αφορά χρέη που κατέστησαν ληξιπρόθεσμα έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023 και παρέμεναν αρρύθμιστα μέχρι τις 21 Απριλίου 2026, ενώ οι αιτήσεις υπαγωγής θα μπορούν να κατατίθενται έως το τέλος Δεκεμβρίου 2026.

Οφειλές που δημιουργήθηκαν από την 1η Ιανουαρίου 2024 και μετά δεν εντάσσονται στη νέα ρύθμιση, αλλά θα εξυπηρετούνται μέσω της πάγιας ρύθμισης των 24 ή 48 δόσεων. Παράλληλα, βασική προϋπόθεση για την υπαγωγή στις 72 δόσεις είναι να έχουν τακτοποιηθεί οι οφειλές που βεβαιώθηκαν από το 2024 και μετά.

Με αυτόν τον τρόπο, το οικονομικό επιτελείο επιχειρεί να συνδυάσει τη διευκόλυνση των οφειλετών με αυστηρούς όρους συνέπειας και συμμόρφωσης.

Οι βασικές προϋποθέσεις

Κεντρική προϋπόθεση για την ένταξη στη ρύθμιση είναι οι ενδιαφερόμενοι να έχουν υποβάλει όλες τις δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος της τελευταίας πενταετίας, να μην έχουν αμετάκλητες καταδίκες για φοροδιαφυγή ή λαθρεμπόριο και να έχουν ρυθμίσει νόμιμα τυχόν άλλες ληξιπρόθεσμες οφειλές που δεν υπάγονται στο νέο σχήμα.

Η ελάχιστη μηνιαία δόση καθορίζεται στα 30 ευρώ, ενώ προβλέπεται σταθερό επιτόκιο 5,84% για όλη τη διάρκεια της ρύθμισης. Σημαντικά είναι τα οφέλη για όσους παραμένουν συνεπείς στη ρύθμιση. Μεταξύ άλλων, χορηγείται φορολογική ενημερότητα, αναστέλλονται τα αναγκαστικά μέτρα είσπραξης και «παγώνει» η ποινική δίωξη για οφειλές προς το Δημόσιο όσο η ρύθμιση παραμένει ενεργή. Ταυτόχρονα, αναστέλλονται οι διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης σε κινητή και ακίνητη περιουσία, καθώς και σε τραπεζικές απαιτήσεις.

Οι υπόλοιπες παρεμβάσεις

Το νομοσχέδιο προβλέπει επίσης:

– Την έκτακτη οικονομική ενίσχυση ύψους 150 ευρώ ανά παιδί, η οποία θα καταβληθεί στα τέλη Ιουνίου σε σχεδόν 1 εκατ. οικογένειες.

– Την αύξηση του εφάπαξ βοηθήματος στα 300 ευρώ από 250 ευρώ για συνταξιούχους άνω των 60 ετών, μαζί με διεύρυνση των εισοδηματικών και περιουσιακών κριτηρίων. Δικαιούχοι της ενίσχυσης των 300 ευρώ θα είναι και οι χήρες άνω των 60 ετών, εφόσον η σύνταξη χηρείας αποτελεί το μοναδικό τους εισόδημα.

– Την αναπροσαρμογή των εισοδηματικών ορίων για την επιστροφή ενοικίου.

– Την επιστροφή δύο ενοικίων σε δημόσιους λειτουργούς που υπηρετούν μακριά από τον τόπο μόνιμης κατοικίας τους, όπως γιατροί, εκπαιδευτικοί και νοσηλευτές.

– Την παράταση της επιδότησης για τα λιπάσματα έως και τον Αύγουστο, με κάλυψη του 15% της αξίας για περίπου 250.000 αγρότες.

– Την επέκταση του εξωδικαστικού μηχανισμού με ένταξη οφειλών από 5.000 ευρώ και άνω.

– Την άρση της κατάσχεσης τραπεζικού λογαριασμού για οφειλέτες που αποπληρώνουν το 25% του χρέους τους και ρυθμίζουν τις υπόλοιπες οφειλές προς τη φορολογική διοίκηση.

Αν συνυπολογιστούν και οι επιστροφές φόρων που εκκρεμούσαν προς καταβολή ως τον Μάρτιο, το συνολικό ύψος των ανεξόφλητων υποχρεώσεων του Δημοσίου προς τον ιδιωτικό τομέα ανέρχεται σε 3,869 δισ. ευρώ, έναντι 3,299 δισ. ευρώ στο τέλος του περασμένου έτους. Η αύξηση στο συνολικό «άνοιγμα» φθάνει στα 570 εκατ. ευρώ μέσα στο πρώτο τρίμηνο.

Τα χρέη των νοσοκομείων

Το μεγαλύτερο τμήμα των ληξιπρόθεσμων οφειλών εξακολουθούν να συγκεντρώνουν τα νοσοκομεία. Στο τέλος Μαρτίου τα χρέη τους διαμορφώθηκαν σε 1,590 δισ. ευρώ, από 1,696 δισ. ευρώ τον Φεβρουάριο. Παρά τη μείωση σε μηνιαία βάση, οι υποχρεώσεις τους έχουν αυξηθεί σε σχέση με τον Δεκέμβριο του 2025, οπότε ανέρχονταν σε 1,397 δισ. ευρώ.

Σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, η αποκλιμάκωση από μήνα σε μήνα συνδέεται και με την επιτάχυνση των συμψηφισμών, μεταξύ άλλων μέσω του clawback. Ωστόσο, το επίπεδο των οφειλών εξακολουθεί να είναι ιδιαίτερα υψηλό και να επιβαρύνει συνολικά την εικόνα της γενικής κυβέρνησης.

Αυξήσεις σε ΟΚΑ και ΟΤΑ

Τα ληξιπρόθεσμα χρέη των Οργανισμών Κοινωνικής Ασφάλισης ανήλθαν σε 668 εκατ. ευρώ τον Μάρτιο, από 606 εκατ. ευρώ τον Φεβρουάριο. Στο ποσό αυτό περιλαμβάνονται και 199 εκατ. ευρώ οφειλών του ΕΟΠΥΥ που παραμένουν σε εκκρεμότητα.

Αύξηση καταγράφεται και στα απλήρωτα χρέη από Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με τις οφειλές τους να ανέρχονται σε 446 εκατ. ευρώ, από 412 εκατ. ευρώ τον Φεβρουάριο. Ωστόσο τον Δεκέμβριο του 2025 είχαν περιοριστεί στα 180 εκατ. ευρώ, δηλαδή υπερδιπλασιάστηκαν σε τρεις μήνες.

Ανοδικά κινήθηκαν επίσης τα χρέη των λοιπών νομικών προσώπων του Δημοσίου, στα 200 εκατ. ευρώ από 165 εκατ. ευρώ έναν μήνα νωρίτερα.

Εκκρεμείς επιστροφές φόρων

Στα 766 εκατ. ευρώ διαμορφώθηκαν τον Μάρτιο οι εκκρεμείς επιστροφές φόρων, από 722 εκατ. ευρώ στο τέλος του 2025. Από αυτά, 329 εκατ. ευρώ αφορούν ληξιπρόθεσμες επιστροφές άνω των 90 ημερών, ενώ 437 εκατ. ευρώ αφορούν εκκρεμότητες κάτω των 90 ημερών.

Συνολικά στο τρίμηνο, συμπεριλαμβανομένων των 10 μη φορολογικών κατηγοριών, το νέο ληξιπρόθεσμο ανήλθε σε 3,023 δισ. ευρώ, έναντι 2,841 δισ. ευρώ την αντίστοιχη περίοδο του 2025, με αύξηση κατά 6,41%.

Για τον μήνα αναφοράς (Μάρτιο), το νέο ληξιπρόθεσμο έφτασε τα 888 εκατ. ευρώ, έναντι 881 εκατ. ευρώ την αντίστοιχη περίοδο του 2025 (αύξηση κατά 0,79%).

Το 96,21% προέρχεται από τις εξής κατηγορίες: 

Σε ό,τι αφορά το συνολικό «νέο ληξιπρόθεσμο» που προστέθηκε στο συνολικό ληξιπρόθεσμο υπόλοιπο, εξαιρουμένων των 10 μη φορολογικών κατηγοριών:

Για τον μήνα αναφοράς (Μάρτιος 2026), το νέο ληξιπρόθεσμο ανήλθε σε 840 εκατ. ευρώ, έναντι 853 εκατ. ευρώ την ίδια περίοδο του 2025 (μείωση κατά 1,52%).

Οπως αναφέρθηκε και παραπάνω, το 1ο τρίμηνο του 2026, το νέο ληξιπρόθεσμο ανήλθε σε 2,819 δισ. ευρώ, έναντι 2,715 δισ. ευρώ την αντίστοιχη περίοδο του 2025 (αύξηση κατά 3,83%).

Εισπράξεις έναντι νέου ληξιπρόθεσμου (εκτός 10 ΜΦΚ):

Για τον μήνα αναφοράς (Μάρτιος 2026) οι συνολικές εισπράξεις έναντι νέου ληξιπρόθεσμου (εκτός 10 ΜΦΚ) ανήλθαν σε 297 εκατ. ευρώ, έναντι 284 εκατ. ευρώ την αντίστοιχη περίοδο του 2025 (αύξηση κατά 4,58%).

Το 96,34% προέρχεται από τις κάτωθι κατηγορίες:

Το 1ο τρίμηνο του 2026, οι συνολικές εισπράξεις έναντι νέου ληξιπρόθεσμου (εκτός 10 ΜΦΚ) ανήλθαν σε 656 εκατ. ευρώ, έναντι 619 εκατ. ευρώ την αντίστοιχη περίοδο του 2025 (αύξηση κατά 5,98%).

Συνολικές εισπράξεις έναντι ληξιπρόθεσμων οφειλών

Συνολικά στο δωδεκάμηνο, το νέο ληξιπρόθεσμο έφτασε τα 9,858 δισ. ευρώ, ενώ το 2024 είχε φτάσει τα 8,457 δισ. ευρώ (αύξηση κατά 16,57%).

Για το μήνα αναφοράς (Δεκέμβριος), το νέο ληξιπρόθεσμο έφτασε το 1,027 δισ. ευρώ, ενώ πέρυσι την ίδια περίοδο είχε φτάσει τα 911 εκατ. ευρώ (αύξηση κατά 12,73%).

Το 93,12% του νέου ληξιπρόθεσμου προέρχεται από τις εξής κατηγορίες:

Σε ό,τι αφορά το συνολικό «νέο ληξιπρόθεσμο» που προστέθηκε στα βιβλία της ΑΑΔΕ, εξαιρουμένων των 10 μη φορολογικών κατηγοριών (ΜΦΚ):

Για το μήνα αναφοράς (Δεκέμβριος 2025), το νέο ληξιπρόθεσμο έφτασε τα 915 εκατ. ευρώ, ενώ την αντίστοιχη περίοδο του 2024 είχε φτάσει τα 819 εκατ. ευρώ (αύξηση κατά 11,72%).

Για το 12μηνο, το νέο ληξιπρόθεσμο έφτασε τα 9,152 δισ. ευρώ, ενώ πέρυσι την ίδια περίοδο είχε φτάσει τα 7,455 δισ. ευρώ (αύξηση κατά 22,76%).

Εισπράξεις έναντι νέου ληξιπρόθεσμου (εκτός 10 ΜΦΚ)

Για το μήνα αναφοράς (Δεκέμβριος) οι συνολικές εισπράξεις έναντι νέου ληξιπρόθεσμου (εκτός 10 ΜΦΚ) έφτασαν τα 509 εκατ. ευρώ, ενώ την ίδια περίοδο του 2024 είχαν φτάσει τα 429 εκατ. ευρώ (αύξηση κατά 18,65%).

Το 94,97 % προέρχεται από τις κάτωθι κατηγορίες:

Για το 12μηνο, οι συνολικές εισπράξεις έναντι νέου ληξιπρόθεσμου (εκτός 10 ΜΦΚ) έφτασαν τα 3,556 δισ. ευρώ, ενώ την αντίστοιχη περίοδο του 2024 έφτασαν τα 3,201 δισ. ευρώ (αύξηση κατά 11,09%).

Συνολικές εισπράξεις έναντι ληξιπρόθεσμων οφειλών

Σύμφωνα με την εφημερίδα Καθημερινή, από την τελευταία αύξηση, μόλις 185 εκατ. ευρώ αφορούν νέες οφειλές, ενώ περίπου 448 εκατ. ευρώ προκύπτουν από επιβαρύνσεις σε ήδη υφιστάμενα χρέη. Το γεγονός αυτό δείχνει ότι το πρόβλημα δεν είναι τόσο η δημιουργία νέου χρέους, όσο η αδυναμία διαχείρισης και απομείωσης των παλαιών υποχρεώσεων.

Από το συνολικό ποσό, περίπου 10,5 δισ. ευρώ χαρακτηρίζονται ως ανεπίδεκτα είσπραξης, καθώς αφορούν πτωχευμένες επιχειρήσεις, εταιρείες υπό εκκαθάριση ή ασφαλισμένους που έχουν αποβιώσει. Έτσι, το πραγματικό «εισπράξιμο» υπόλοιπο περιορίζεται περίπου στα 40,8 δισ. ευρώ, χωρίς ωστόσο να υπάρχουν υψηλές προσδοκίες για ουσιαστική ανάκτηση των ποσών.

Η ανάλυση της σύνθεσης των οφειλών δείχνει ότι η πλειονότητα των χρεών είναι παλαιά. Περισσότερο από το 63% έχει δημιουργηθεί πριν από το 2009, ενώ περίπου το 36% αφορά οφειλές που προέκυψαν μετά το 2010. Το στοιχείο αυτό καταδεικνύει ότι το πρόβλημα έχει βαθιές ρίζες και δεν σχετίζεται μόνο με τις πρόσφατες οικονομικές εξελίξεις.

Την ίδια ώρα, οι υφιστάμενες ρυθμίσεις δεν φαίνεται να επαρκούν για την αντιμετώπιση της κατάστασης. Οι επιλογές που προσφέρονται σήμερα –όπως οι πάγιες ρυθμίσεις έως 24 δόσεων ή ο εξωδικαστικός μηχανισμός που φτάνει έως και τις 400 δόσεις για μεγάλα χρέη– δεν καταφέρνουν να καλύψουν τις ανάγκες της αγοράς. Για τον λόγο αυτό, επαγγελματικοί φορείς και επιχειρήσεις εντείνουν τις πιέσεις για μια νέα, πιο ευέλικτη ρύθμιση με περισσότερες δόσεις.

Παράλληλα, οι εισπρακτικοί μηχανισμοί του κράτους εντείνουν τη δραστηριότητά τους. Χιλιάδες ειδοποιήσεις αποστέλλονται προς οφειλέτες, δίνοντας περιορισμένο χρονικό περιθώριο πριν την ενεργοποίηση μέτρων αναγκαστικής είσπραξης, γεγονός που αυξάνει την πίεση σε επιχειρήσεις και ελεύθερους επαγγελματίες.

Συνολικά, η εικόνα που διαμορφώνεται αποτυπώνει ένα σύστημα που δυσκολεύεται να ελέγξει τη δυναμική του χρέους, με τις προσαυξήσεις να λειτουργούν ως βασικός μηχανισμός διόγκωσης και την ανάγκη για μια πιο αποτελεσματική στρατηγική ρύθμισης να καθίσταται ολοένα και πιο επιτακτική.

Πώς λειτουργεί σήμερα ο εξωδικαστικός μηχανισμός

Στο τρέχον πλαίσιο του εξωδικαστικού μηχανισμού, όλα τα περιουσιακά στοιχεία του οφειλέτη αντιμετωπίζονται ως ενιαίο σύνολο. Αυτό σημαίνει ότι η ύπαρξη δευτερευόντων ακινήτων, όπως εξοχικά ή επενδυτικά διαμερίσματα, αυξάνει τη συνολική αξία της περιουσίας που λαμβάνεται υπόψη. Το αποτέλεσμα είναι υψηλότερες μηνιαίες επιβαρύνσεις και περιορισμένα κουρέματα χρεών.

Ακόμη κι αν κάποιος επιθυμεί να διασώσει αποκλειστικά την κύρια κατοικία του, δεν υπάρχει επιλογή απομόνωσής της από τα υπόλοιπα ακίνητα. Η ρύθμιση υπολογίζεται πάντα με βάση το σύνολο της ακίνητης περιουσίας μαζί με τα δηλωθέντα εισοδήματα, δημιουργώντας συχνά ασφυκτικές καταστάσεις για τους οφειλέτες.

Τι αλλάζει με τη νέα ρύθμιση Πιερρακάκη

Η νέα παρέμβαση εισάγει ριζική αλλαγή στη φιλοσοφία του εξωδικαστικού συμβιβασμού. Οι οφειλέτες αποκτούν πλέον τη δυνατότητα να επιλέξουν ποια περιουσιακά στοιχεία επιθυμούν να προστατεύσουν. Συγκεκριμένα, μπορούν να δηλώσουν ότι θέλουν να διασώσουν μόνο την πρώτη κατοικία τους, αφήνοντας τα υπόλοιπα ακίνητα εκτός προστασίας.

Τα δευτερεύοντα ακίνητα που δεν περιλαμβάνονται στη ρύθμιση θα εκποιούνται μέσω ηλεκτρονικών πλειστηριασμών. Η διαδικασία e-auction ενσωματώνεται ως όρος στη σύμβαση αναδιάρθρωσης, εξασφαλίζοντας τη διαφάνεια και την ταχύτητα της εκποίησης. Έτσι, η πρόταση ρύθμισης που παράγεται από τον αλγόριθμο δεν επιβαρύνεται από την αξία των επιπλέον ακινήτων.

Πώς υπολογίζεται η νέα ρύθμιση για την πρώτη κατοικία

Ο τρόπος υπολογισμού της ρύθμισης αλλάζει δραματικά. Αντί να λαμβάνεται υπόψη η συνολική περιουσία, ο αλγόριθμος εξετάζει αποκλειστικά την αξία της πρώτης κατοικίας που επιλέγει να προστατεύσει ο οφειλέτης. Η αξία αυτή προσδιορίζεται ως το μέγιστο μεταξύ της εμπορικής τιμής που δηλώνει ο πιστωτής στο σύστημα και της αντικειμενικής αξίας ΕΝΦΙΑ.

Με βάση αυτή την αξία και το συνολικό ύψος των χρεών προς τους χρηματοδοτικούς φορείς, προκύπτουν η μηνιαία δόση και το ποσοστό διαγραφής. Όταν η αξία της κατοικίας είναι σημαντικά χαμηλότερη από το συνολικό χρέος, δημιουργούνται ευνοϊκότερες συνθήκες για μεγαλύτερα κουρέματα και μειωμένες μηνιαίες υποχρεώσεις.

Αναλυτικά παραδείγματα εφαρμογής της ρύθμισης

Για να κατανοήσουμε καλύτερα τα οφέλη, ας εξετάσουμε συγκεκριμένες περιπτώσεις. Έστω οφειλέτης που διαθέτει μία πρώτη κατοικία και ένα εξοχικό, με συνολική αξία 250.000 ευρώ και χρέος 200.000 ευρώ. Με το σημερινό σύστημα, η ρύθμιση υπολογίζεται επί της συνολικής αξίας των 250.000 ευρώ, οδηγώντας σε υψηλή μηνιαία δόση και περιορισμένο κούρεμα.

Με τη νέα ρύθμιση Πιερρακάκη, ο ίδιος οφειλέτης μπορεί να επιλέξει να προστατεύσει μόνο την πρώτη κατοικία, αφήνοντας το εξοχικό για εκποίηση. Αν η κύρια κατοικία αξίζει 150.000 ευρώ, η ρύθμιση θα βασιστεί σε αυτό το ποσό, μειώνοντας σημαντικά τη μηνιαία επιβάρυνση και αυξάνοντας το ποσοστό διαγραφής χρέους.

Σε άλλη περίπτωση, όπου η πρώτη κατοικία έχει αξία 120.000 ευρώ και το συνολικό χρέος φτάνει τις 200.000 ευρώ, το νέο σύστημα επιτρέπει σημαντικό κούρεμα. Η ρύθμιση προσαρμόζεται στην πραγματική αξία του ακινήτου που προστατεύεται, όχι στο σύνολο των υποχρεώσεων, δημιουργώντας βιώσιμη λύση για τον οφειλέτη.

Ποιοι δεν ωφελούνται από τη νέα ρύθμιση

Για όσους διαθέτουν αποκλειστικά μία κατοικία, η κατάσταση παραμένει ουσιαστικά αμετάβλητη. Και στο υφιστάμενο πλαίσιο, η ρύθμιση βασίζεται ήδη στην αξία του μοναδικού ακινήτου σε συνδυασμό με τα εισοδήματα του νοικοκυριού. Επομένως, η νέα δυνατότητα διαχωρισμού δεν προσφέρει επιπλέον ελάφρυνση σε αυτή την κατηγορία οφειλετών.

Η ουσιαστική διαφορά αφορά αποκλειστικά όσους κατέχουν πολλαπλά ακίνητα και επιθυμούν να προστατεύσουν μόνο την πρώτη κατοικία τους. Αυτοί είναι που θα δουν τη μεγαλύτερη βελτίωση στους όρους της ρύθμισης, καθώς η αξία των δευτερευόντων ακινήτων δεν θα επιβαρύνει πλέον τον υπολογισμό των δόσεων.

Η διαδικασία ένταξης στη νέα ρύθμιση

Η διαδικασία υποβολής αίτησης παραμένει παρόμοια με το υφιστάμενο σύστημα, με μία κρίσιμη προσθήκη. Ο οφειλέτης υποβάλλει αίτηση στον εξωδικαστικό μηχανισμό και δηλώνει ρητά ότι επιθυμεί τη διάσωση αποκλειστικά της πρώτης κατοικίας του. Αυτή η επιλογή ενεργοποιεί τη νέα λογική υπολογισμού.

Η πρόταση ρύθμισης που παράγεται περιλαμβάνει την εκποίηση όλων των λοιπών ακινήτων, πλην της κύριας κατοικίας. Ο οφειλέτης έχει το δικαίωμα να αποδεχθεί ή να απορρίψει την πρόταση. Σε περίπτωση αποδοχής, συνάπτεται σύμβαση που ορίζει τη μηνιαία δόση για τη διάσωση της πρώτης κατοικίας και τους όρους εκποίησης της υπόλοιπης περιουσίας.

Τα οφέλη της νέας ρύθμισης για τους οφειλέτες

Το κύριο όφελος εντοπίζεται στη δυνατότητα επίτευξης σημαντικών διαγραφών χρεών και χαμηλότερων μηνιαίων δόσεων. Ιδιαίτερα σε περιπτώσεις όπου η αξία της πρώτης κατοικίας είναι μικρότερη από το συνολικό ύψος των οφειλών, τα περιθώρια για κούρεμα διευρύνονται σημαντικά.

Παράλληλα, διασφαλίζεται η προστασία της κύριας κατοικίας μέσω σταδιακής αποπληρωμής της αξίας της προς τους χρηματοδοτικούς φορείς. Η λογική αυτή ακολουθεί τα βήματα όλων των προηγούμενων εργαλείων προστασίας κατοικίας, εξασφαλίζοντας τη στέγη για τις οικογένειες που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες.

Επιπλέον, επιλύεται το ζήτημα των δευτερευόντων ακινήτων που μέχρι σήμερα παρέμεναν συχνά ανεκμετάλλευτα, επιβαρύνοντας τη ρύθμιση χωρίς να αποφέρουν όφελος. Με την ενσωμάτωση της ηλεκτρονικής εκποίησης στη διαδικασία, τα ακίνητα αυτά μετατρέπονται σε ρευστότητα που συμβάλλει στην εξόφληση των χρεών.

Τι είναι το Κεντρικό Μητρώο Πιστώσεων και πώς λειτουργεί

Το ΚΜΠ αποτελεί ένα ολοκληρωμένο πληροφοριακό σύστημα όπου καταγράφονται αναλυτικά όλες οι πιστώσεις που έχουν χορηγήσει τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα της χώρας. Μέσα από αυτή την ψηφιακή πλατφόρμα, συγκεντρώνονται μηνιαίως πληροφορίες σχετικά με το ιστορικό αποπληρωμής, τα είδη των εξασφαλίσεων και κάθε στοιχείο που αφορά χρηματοδοτήσεις προς ιδιώτες και επιχειρήσεις. Η συλλογή δεδομένων προέρχεται αποκλειστικά από τις υποχρεωτικές μηνιαίες αναφορές των πιστωτικών ιδρυμάτων που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα, συμπεριλαμβανομένων των υποκαταστημάτων ξένων τραπεζών. Οι πληροφορίες διασταυρώνονται με επίσημα στοιχεία από κρατικούς φορείς όπως η ΑΑΔΕ, το ΓΕΜΗ και η ΔΥΠΑ, εξασφαλίζοντας την ακρίβεια και την αξιοπιστότητα των δεδομένων.

Πώς να δείτε online όλα τα χρέη σας: Η διαδικασία βήμα προς βήμα

Για να αποκτήσετε πρόσβαση στην πιστωτική σας έκθεση και να δείτε online όλα τα χρέη σας, χρειάζεται να επισκεφθείτε την επίσημη πλατφόρμα του ΚΜΠ στη διεύθυνση ccr.bankofgreece.gr. Εκεί, μπορείτε να υποβάλετε ηλεκτρονική αίτηση για την έκδοση της Πιστωτικής Έκθεσης, η οποία παρέχεται εντελώς δωρεάν και χωρίς οικονομική επιβάρυνση. Η διαδικασία είναι απλή και γρήγορη. Αφού ταυτοποιηθείτε στο σύστημα, μπορείτε να λάβετε μια πλήρη εικόνα των δανειακών σας υποχρεώσεων, να παρακολουθήσετε το ιστορικό των πληρωμών σας και να εντοπίσετε τυχόν ανακρίβειες. Σε περίπτωση που διαπιστώσετε κάποιο λάθος, έχετε τη δυνατότητα να υποβάλετε άμεσα αίτηση αμφισβήτησης μέσω της ίδιας ηλεκτρονικής πλατφόρμας, χωρίς κανένα κόστος.

Ποια στοιχεία περιλαμβάνονται στην πιστωτική σας έκθεση

Όταν ζητάτε να δείτε online όλα τα χρέη σας, το σύστημα συγκεντρώνει πληροφορίες για κάθε μορφή πίστωσης που ξεπερνά τα 2.000 ευρώ για φυσικά πρόσωπα και τα 5.000 ευρώ για νομικές οντότητες. Αυτό σημαίνει ότι καταγράφονται στεγαστικά δάνεια, καταναλωτικά δάνεια, επιχειρηματικές χρηματοδοτήσεις, συμβάσεις χρηματοδοτικής μίσθωσης και πρακτορείας απαιτήσεων. Τα δεδομένα ενημερώνονται σε μηνιαία βάση και καθίστανται διαθέσιμα 25 εργάσιμες ημέρες μετά το τέλος κάθε μήνα αναφοράς. Για παράδειγμα, οι πληροφορίες του Δεκεμβρίου 2025 είναι προσβάσιμες από τις αρχές Φεβρουαρίου 2026. Αυτό εξηγεί γιατί ενδέχεται να υπάρχουν μικρές χρονικές αποκλίσεις μεταξύ των στοιχείων της πιστωτικής έκθεσης και των πληροφοριών που βλέπετε στο web banking σας.

Ποιος έχει πρόσβαση στα προσωπικά σας δεδομένα

Η προστασία των προσωπικών δεδομένων αποτελεί απόλυτη προτεραιότητα για το ΚΜΠ. Πρόσβαση στις πληροφορίες σας έχετε αποκλειστικά εσείς και οι πιστωτές με τους οποίους έχετε συνάψει συμβάσεις, πάντα βάσει νόμιμου σκοπού. Επιπλέον, συγκεκριμένοι κρατικοί οργανισμοί, η Τράπεζα της Ελλάδος και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα μπορούν να έχουν πρόσβαση μόνο στο πλαίσιο των θεσμικών τους αρμοδιοτήτων. Το σύστημα λειτουργεί με αυστηρά πρωτόκολλα ασφαλείας σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές προδιαγραφές και το ισχύον πλαίσιο προστασίας προσωπικών δεδομένων. Η ΤτΕ, ως υπεύθυνος επεξεργασίας, διασφαλίζει την εμπιστευτικότητα και την ασφάλεια όλων των πληροφοριών που τηρούνται στο μητρώο.

Διαφορές από άλλα μητρώα και πιστωτικά γραφεία

Πολλοί αναρωτιούνται αν το ΚΜΠ είναι ένας νέος Τειρεσίας. Η απάντηση είναι όχι. Το Κεντρικό Μητρώο Πιστώσεων δεν αποτελεί ιδιωτικό πιστωτικό γραφείο και δεν εκδίδει βαθμολογίες ούτε αξιολογεί τη συναλλακτική συμπεριφορά των πολιτών. Απλώς συλλέγει και τηρεί τα στοιχεία που υποβάλλουν τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, παρέχοντας δωρεάν πληροφόρηση. Επίσης, διαφέρει από το Μητρώο Πιστοληπτικής Αξιολόγησης που αφορά οφειλές προς το Δημόσιο και από το Μητρώο Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους που θα προσφέρει συγκεντρωτική εικόνα. Το ΚΜΠ εστιάζει στην ενίσχυση της διαφάνειας στη χρηματοδότηση της πραγματικής οικονομίας και στη διασφάλιση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας.

Γιατί είναι σημαντικό να ελέγχετε τα χρέη σας online

Η δυνατότητα να δείτε online όλα τα χρέη σας προσφέρει πολλαπλά οφέλη. Πρώτον, αποκτάτε πλήρη επίγνωση της οικονομικής σας κατάστασης και μπορείτε να προγραμματίσετε καλύτερα τις υποχρεώσεις σας. Δεύτερον, εντοπίζετε άμεσα τυχόν σφάλματα στην καταγραφή των δανείων σας και προβαίνετε σε διορθώσεις. Επιπλέον, το σύστημα συμβάλλει στην πρόληψη της υπερχρέωσης, καθώς τόσο οι πολίτες όσο και οι τράπεζες έχουν σαφή εικόνα των υφιστάμενων υποχρεώσεων. Οι πιστωτές χρησιμοποιούν τα δεδομένα για να βελτιώσουν την ποιότητα των πιστωτικών πληροφοριών και να αξιολογούν αποτελεσματικότερα νέες αιτήσεις χρηματοδότησης, χωρίς όμως η ΤτΕ να εμπλέκεται στην έγκριση ή απόρριψη δανείων.

Συχνές ερωτήσεις για την πρόσβαση στα τραπεζικά χρέη

Αν έχετε μια πιστωτική κάρτα με υπόλοιπο κάτω από 2.000 ευρώ, αυτή δεν θα εμφανίζεται στην πιστωτική σας έκθεση, καθώς το σύστημα καταγράφει μόνο πιστώσεις άνω των ορίων που έχουν τεθεί. Επίσης, αν παρατηρήσετε διαφορές μεταξύ της έκθεσης και του web banking σας, αυτό οφείλεται στη χρονική υστέρηση των 25 εργάσιμων ημερών για την ενημέρωση των δεδομένων. Δεν χρειάζεται να κάνετε τίποτα ιδιαίτερο για να συμπεριληφθείτε στο μητρώο, καθώς τα στοιχεία υποβάλλονται αυτόματα από τους πιστωτές. Απλώς, όποτε το επιθυμείτε, μπορείτε να ζητήσετε δωρεάν πρόσβαση στην πιστωτική σας έκθεση μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας της Τράπεζας της Ελλάδος.

Παρότι το ισχύον πλαίσιο προέβλεπε τη δυνατότητα υπαγωγής στον εξωδικαστικό για χρέη προς δήμους άνω των 10.000 ευρώ, στην πράξη η διαδικασία μπλόκαρε. Οι ήδη επιβληθείσες κατασχέσεις λειτουργούσαν αποτρεπτικά, αφήνοντας εκτός ρύθμισης σημαντικό μέρος των οφειλών.

Με το άρθρο 35 του νομοσχεδίου «Ρυθμίσεις για το ανθρώπινο δυναμικό του δημόσιου τομέα, τις Οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών, την ενίσχυση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, το Εθνικό Μητρώο Ζώων Συντροφιάς και λοιπές διατάξεις», που κατατέθηκε στη Βουλή, αναθεωρείται το άρθρο 26 του νόμου 5143/2024. Έτσι, επικαιροποιείται ουσιαστικά το καθεστώς του εξωδικαστικού μηχανισμού για οφειλές προς Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Τι αλλάζει στον εξωδικαστικό για χρέη προς ΟΤΑ

Το κατώφλι ένταξης παραμένει στις 10.000 ευρώ, ωστόσο εισάγεται ρητή πρόβλεψη ότι οι οφειλές δεν εξαιρούνται πλέον από τη διαδικασία ακόμη και αν έχουν επιβληθεί κατασχέσεις ή άλλα μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης. Η αλλαγή αυτή θεωρείται κομβική, καθώς ανοίγει τον δρόμο για τη ρύθμιση χιλιάδων «παγωμένων» υποθέσεων.

Παράλληλα, αποσαφηνίζεται ότι το συνολικό ποσό της οφειλής –βασική οφειλή, πρόστιμα και προσαυξήσεις– μεταφέρεται και βεβαιώνεται στη Φορολογική Διοίκηση. Για τις ανάγκες του εξωδικαστικού, η οφειλή αντιμετωπίζεται ως χρέος προς το Δημόσιο, χωρίς να μεταβάλλεται το γενικό νομικό καθεστώς των απαιτήσεων των δήμων. Σε περίπτωση είσπραξης μέσω ρύθμισης, η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων παρακρατά ποσοστό 5% και αποδίδει το υπόλοιπο στους δήμους ή τα νομικά τους πρόσωπα εντός 60 ημερών, αντί των 30 ημερών που ίσχυαν μέχρι σήμερα.

Κατασχέσεις παύουν – αλλά όχι άνευ όρων

Κεντρικό στοιχείο της νέας διάταξης είναι ότι η ύπαρξη αναγκαστικών ή διασφαλιστικών μέτρων δεν συνιστά πλέον λόγο αποκλεισμού από τον Εξωδικαστικό Μηχανισμό. Μετά την οριστική υποβολή της αίτησης, εφαρμόζονται και για τους δήμους οι κανόνες αναστολής μέτρων που ισχύουν για όλους τους πιστωτές. Με την υπογραφή της σύμβασης ρύθμισης προβλέπεται η άρση των κατασχέσεων και των διασφαλιστικών μέτρων που έχουν ήδη επιβληθεί.

Η ρύθμιση, ωστόσο, συνοδεύεται από σαφείς δικλίδες ασφαλείας. Αν η σύμβαση αναδιάρθρωσης ακυρωθεί ή καταγγελθεί, τα μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης επανέρχονται αυτομάτως και οι δήμοι διατηρούν το δικαίωμα να κινηθούν εκ νέου εισπρακτικά. Επιπλέον, εφόσον τρίτος επισπεύσει διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης, οι δήμοι ή τα νομικά τους πρόσωπα δηλώνονται κανονικά ως δανειστές, διατηρώντας πλήρως τα δικαιώματά τους.

Ποιες οφειλές εντάσσονται και ποιες εξαιρούνται

Εκτός εξωδικαστικού παραμένουν οφειλές που έχουν ήδη παραγραφεί ή παραγράφονται εντός χρονικού διαστήματος μικρότερου του ενός έτους, καθώς και χρέη που δεν υπερβαίνουν τις 10.000 ευρώ ανά δήμο ή νομικό του πρόσωπο. Η ΑΑΔΕ ενημερώνει τους δήμους για την ένταξη των απαιτήσεών τους στον μηχανισμό, την πορεία της ρύθμισης, το ανεξόφλητο υπόλοιπο ή την απώλειά της.

Στην πράξη, το νέο πλαίσιο καλύπτει οφειλές από τέλη καθαριότητας και φωτισμού, πρόστιμα πολεοδομικών και δημοτικών παραβάσεων, μισθώματα δημοτικών ακινήτων, τέλη χρήσης κοινόχρηστων χώρων και λοιπά βεβαιωμένα χρέη. Πρόκειται για οφειλές που έως σήμερα παρέμεναν «κολλημένες» σε κατασχέσεις χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα είσπραξης. Πλέον, μπορούν να ρυθμιστούν ακόμη και αν βρίσκονται σε στάδιο αναγκαστικής εκτέλεσης, υπό την προϋπόθεση τήρησης της συμφωνίας.

Βασική προϋπόθεση για την υποβολή αίτησης υπαγωγής στον εξωδικαστικό μηχανισμό από πολίτες και επιχειρήσεις είναι οι οφειλές προς δήμο ή νομικό πρόσωπο δήμου να έχουν προηγουμένως καταχωριστεί στα βιβλία εισπρακτέων εσόδων της ΑΑΔΕ. Η καταχώριση αυτή πραγματοποιείται κατόπιν αίτησης του ίδιου του οφειλέτη προς τον δήμο ή το οικείο νομικό του πρόσωπο.

Η διαδικασία βήμα προς βήμα

Μετά την καταχώριση της οφειλής στην ΑΑΔΕ, ο οφειλέτης, κατά τη δημιουργία της αίτησης στην ηλεκτρονική πλατφόρμα της Γενικής Γραμματείας Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, υποχρεούται να δηλώσει σε ειδικό πεδίο ότι αιτείται και τη ρύθμιση οφειλών προς δήμους ή νομικά πρόσωπα δήμου.

Οι οφειλές αντλούνται αυτόματα από την πλατφόρμα μέσω του Κέντρου Διαλειτουργικότητας της Γενικής Γραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Για κάθε οφειλή γίνεται διακριτή αναγραφή του κύριου ποσού και των τόκων ή προσαυξήσεων εκπρόθεσμης καταβολής, με ξεχωριστή καταχώριση.

Από τη συνολική διαδικασία βεβαίωσης και είσπραξης, η ΑΑΔΕ παρακρατά ποσοστό 5% ως διοικητική δαπάνη.

Ποιες οφειλές εξαιρούνται

Δεν αποστέλλονται στην ΑΑΔΕ για καταχώριση στα βιβλία εισπρακτέων εσόδων της οφειλές προς δήμους ή νομικά πρόσωπα δήμων στις ακόλουθες περιπτώσεις:

• όταν έχει ήδη συμπληρωθεί ο χρόνος παραγραφής,

• όταν η παραγραφή επίκειται εντός χρονικού διαστήματος μικρότερου του ενός έτους,

• όταν το συνολικό ύψος των οφειλών του αιτούντος προς κάθε δήμο ή νομικό πρόσωπο δήμου, συμπεριλαμβανομένων των προσαυξήσεων, υπολείπεται των 10.000 ευρώ,

• όταν για τις οφειλές έχουν ήδη επιβληθεί μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης ή διασφαλιστικά μέτρα, όπως ενδεικτικά υποθήκη υπέρ του δήμου,

• όταν οι οφειλές έχουν ήδη υπαχθεί στον εξωδικαστικό μηχανισμό, ακόμη και αν η σχετική ρύθμιση έχει απολεσθεί.

Συνεχής ενημέρωση των δήμων

Με τη νέα διαδικασία, οι δήμοι και τα νομικά τους πρόσωπα υποχρεώνονται να ενημερώνονται διαρκώς από την ΑΑΔΕ:

• για την υπαγωγή των απαιτήσεών τους στον εξωδικαστικό μηχανισμό,

• για την πορεία της διαδικασίας ή την ενδεχόμενη άκαρπη έκβασή της,

• για την απώλεια της ρύθμισης στην οποία έχει υπαχθεί ο οφειλέτης.

Σε περίπτωση που ο οφειλέτης δεν υποβάλει οριστικά αίτηση υπαγωγής στον εξωδικαστικό εντός τριών μηνών από την καταχώριση της οφειλής στα βιβλία της ΑΑΔΕ ή αν η διαδικασία ολοκληρωθεί χωρίς σύναψη σύμβασης αναδιάρθρωσης, η ΑΑΔΕ ενημερώνει τον δήμο ή το νομικό πρόσωπο δήμου για το ανεξόφλητο υπόλοιπο.

Εντός 30 ημερών από την ενημέρωση αυτή, ο δήμος ή το νομικό πρόσωπο δήμου υποχρεούται να κινήσει τη διαδικασία διαγραφής της οφειλής από τα βιβλία της ΑΑΔΕ. Η οφειλή «επιστρέφει» τότε στον δήμο, ο οποίος αναλαμβάνει εκ νέου την επιδίωξη της είσπραξής της με τα μέσα που προβλέπει η κείμενη νομοθεσία.