Κεντρικός πυλώνας της δημοσιονομικής σταθερότητας είναι η διατήρηση ισχυρών πρωτογενών πλεονασμάτων, με το ΔΝΤ να προβλέπει ότι το 2026 θα διαμορφωθούν στο 3,8% του ΑΕΠ, υψηλότερα από την εκτίμηση της Τράπεζα της Ελλάδος που τοποθετεί τον στόχο στο 3,2%. Στη συνέχεια, τα πλεονάσματα αναμένεται να παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα, στο 3,1% έως το 2028, προτού υποχωρήσουν σταδιακά στο 2,7% έως το 2031, επιβεβαιώνοντας τη συνέχιση της δημοσιονομικής πειθαρχίας.

Το συνολικό δημοσιονομικό αποτέλεσμα, συμπεριλαμβανομένων των τόκων, εκτιμάται ότι θα παραμείνει οριακά πλεονασματικό το 2026, στο 0,6% του ΑΕΠ, έναντι πιο συντηρητικής πρόβλεψης 0,2% από την Τράπεζα της Ελλάδος. Ωστόσο, το Ταμείο προβλέπει επιστροφή σε ήπια ελλείμματα τα επόμενα χρόνια, τα οποία αναμένεται να κινηθούν σταδιακά από 0,2% έως 0,7% του ΑΕΠ έως το 2031, χωρίς να τίθεται σε αμφισβήτηση η συνολική δημοσιονομική ισορροπία.

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στη δυναμική αποκλιμάκωσης του δημόσιου χρέους, το οποίο προβλέπεται να υποχωρήσει σημαντικά τα επόμενα χρόνια. Συγκεκριμένα, αναμένεται να διαμορφωθεί στο 136,9% του ΑΕΠ το 2026, από 145,7% το 2025, και να συνεχίσει την καθοδική πορεία στο 110,9% έως το 2031. Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να οδηγήσει σε βελτίωση της σχετικής θέσης της Ελλάδας έναντι άλλων ευρωπαϊκών οικονομιών, με το χρέος να υποχωρεί κάτω από της Ιταλίας ήδη από το 2026 και να κινείται χαμηλότερα από της Γαλλίας και του Βελγίου έως το τέλος της δεκαετίας.

Παράλληλα, το ΔΝΤ προβλέπει σταδιακή αποκλιμάκωση τόσο των δημοσίων εσόδων όσο και των δαπανών ως ποσοστό του ΑΕΠ, αντανακλώντας την εξομάλυνση της οικονομικής δραστηριότητας και τη σταδιακή απόσυρση μέτρων στήριξης. Τα έσοδα της γενικής κυβέρνησης εκτιμάται ότι θα μειωθούν από 50,9% του ΑΕΠ το 2026 στο 49% το 2031, ενώ οι δαπάνες θα υποχωρήσουν από 50,3% στο 49,7% έως το 2030.

Συνολικά, οι προβλέψεις του ΔΝΤ ενισχύουν το αφήγημα της δημοσιονομικής αξιοπιστίας της Ελλάδας, με τη χώρα να εμφανίζεται ικανή να διατηρήσει ισορροπία μεταξύ ανάπτυξης και πειθαρχίας, ακόμη και σε ένα περιβάλλον αυξημένων διεθνών προκλήσεων.

Για τον πληθωρισμό, η UBS εκτιμά ότι στην Ελλάδα θα παραμείνει πάνω από το μεσοπρόθεσμο στόχο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, ήτοι στο 2,3% το 2026 και στο 2,2% το 2027.

Στην ανάλυση της για τις προοπτικές του 2026, η UBS προειδοποιεί ότι οι περισσότερες ανεπτυγμένες και αναδυόμενες οικονομίες χρειάζονται πρόσθετη δημοσιονομική προσαρμογή προκειμένου να σταθεροποιήσουν τη δυναμική του δημόσιου χρέους τους.

Η τράπεζα υπολόγισε τα λεγόμενα “debt stabilizing primaries”, δηλαδή το επίπεδο πρωτογενών πλεονασμάτων που απαιτείται για να σταματήσει η αύξηση του χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ. Σύμφωνα με τα στοιχεία της UBS, η Βραζιλία χρειάζεται τη μεγαλύτερη προσαρμογή, της τάξης του 3,6% του ΑΕΠ, κυρίως λόγω των ιδιαίτερα υψηλών πραγματικών επιτοκίων της. Ακολουθούν η Πολωνία, η Γερμανία και οι Ηνωμένες Πολιτείες, με ανάγκη δημοσιονομικής εξισορρόπησης περίπου 2% του ΑΕΠ.

Όπως σημειώνει, η δημοσιονομική εικόνα των ΗΠΑ έχει παρουσιάσει βελτίωση χάρη στα αυξημένα έσοδα από δασμούς, γεγονός που έχει καταστήσει πιο ήπια την προβλεπόμενη πορεία αύξησης του χρέους. Ωστόσο, η UBS υπογραμμίζει ότι η μελλοντική δυναμική παραμένει εξαιρετικά ευαίσθητη σε παράγοντες όπως οι αποδόσεις των ομολόγων, οι ρυθμοί ανάπτυξης και ο πληθωρισμός.

Αντίθετα, η Ελλάδα ξεχωρίζει θετικά στη διεθνή κατάταξη, καθώς, παρά το γεγονός ότι εξακολουθεί να έχει ένα από τα υψηλότερα επίπεδα χρέους παγκοσμίως, παρουσιάζει την καλύτερη δυναμική στον κόσμο αυτή τη στιγμή, σύμφωνα με τη UBS.

Η ελβετική τράπεζα επισημαίνει ότι η πρόοδος της Ελλάδας στη δημοσιονομική σταθερότητα και η βελτίωση του προφίλ του χρέους της, σε συνδυασμό με τα χαμηλά επιτόκια δανεισμού και τις ισχυρές προοπτικές ανάπτυξης, την καθιστούν παράδειγμα επιτυχούς διαχείρισης στη μετα-κρίσης εποχή.

Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Bloomberg, τα στοιχεία αυτά σηματοδοτούν ένα ακόμη ορόσημο στην αποκατάσταση της Ελλάδας ως δανειολήπτη. Η χώρα έχει ήδη καταφέρει να ανακτήσει την επενδυτική βαθμίδα, έχει αποπληρώσει πρόωρα τα δάνεια του ΔΝΤ και σκοπεύει να κάνει το ίδιο με μέρος των δανείων διάσωσης από τις ευρωπαϊκές χώρες. Ως αποτέλεσμα, το προσχέδιο του προϋπολογισμού προβλέπει ότι το χρέος θα υποχωρήσει στο 137,6% το 2026.

Οπως τονίζει το Bloomberg, τέτοιου είδους εξελίξεις είναι ιδιαίτερα αξιοσημείωτες δεδομένου του χάους στη Γαλλία, η οποία ήταν ανάμεσα στις μεγαλύτερες αρωγούς στην ελληνική κρίση και τώρα βιώνει τις δικές της οικονομικές αναταραχές. Σημειώνεται ότι τα προβλήματα επιδεινώθηκαν σήμερα, καθώς ο Γάλλος πρωθυπουργός Sebastien Lecornu παραιτήθηκε αιφνιδιαστικά, οδηγώντας το κόστος δανεισμού της χώρας σε σύγκριση με το γερμανικό χρέος στο υψηλότερο επίπεδο από τα τέλη του 2024.

Η Ελλάδα έχει βελτιώσει δραματικά το προφίλ του χρέους της, υπερβαίνοντας επανειλημμένως τους δημοσιονομικούς στόχους, σημειώνει το Bloomberg. Αντίστοιχη πορεία αναμένεται να ακολουθήσει και το 2025 για τέταρτη συνεχόμενη χρονιά και τώρα αναμένει δημοσιονομικό πλεόνασμα 0,6% του ΑΕΠ έναντι του αρχικού στόχου για έλλειμμα 0,6. Για το επόμενο έτος, το σχέδιο προϋπολογισμού προβλέπει έλλειμμα 0,1%.

Τα δημοσιονομικά επιτεύγματα της χώρας έρχονται σε αντίθεση όχι μόνο με τη Γαλλία, αλλά και με μεγάλο μέρος της Ευρώπης. Το 2024, η Ελλάδα ήταν μία από τις έξι μόνο χώρες της ΕΕ που κατέγραψαν πλεόνασμα στον προϋπολογισμό.

Σύμφωνα με το Bloomberg, χάρη στα υψηλότερα έσοδα από το προσδοκώμενο, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοίνωσε μια σειρά φορολογικών ελαφρύνσεων και άλλων μέτρων δημοσιονομικής ελάφρυνσης, με στόχο να περιοριστεί ο αντίκτυπος της αύξησης του κόστους ζωής, η οποία παραμένει το σημαντικότερο πρόβλημα για τους πολίτες, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις.

Σημειώνεται ότι σύμφωνα με το προσχέδιο του προϋπολογισμού, η ελληνική οικονομία αναμένεται να αναπτυχθεί με ρυθμό 2,2% το 2025, ελαφρώς βραδύτερα από το αρχικά προσδοκώμενο, αλλά και ταχύτερα από τον μέσο όρο της Ευρώπης. Για το 2026 προβλέπεται ανάπτυξη 2,4%.

Η ελληνική κυβέρνηση, σημειώνει το Bloomberg, έχει εστιάσει στην προσέλκυση ξένων επενδύσεων για την τόνωση της οικονομίας και τη μείωση της ανεργίας. Στο προσχέδιο του προϋπολογισμού αναμένεται:

• Αύξηση 5,7% στις επενδύσεις το 2025 και 10,2% το 2026
• Πτώση της ανεργίας στο 8,6% το 2026 από 9,1% φέτος
• Επιβράδυνση πληθωρισμού στο 2,2% το 2026 από 2,6% φέτος
• Πρωτογενές πλεόνασμα στο 3,6% του ΑΕΠ το 2025 και στο 2,8% το 2026
• Το ελληνικό ΑΕΠ σχεδόν στα 261 εκατ. ευρώ το 2026

ΗΤα κρατικά ταμεία διατηρούν αποθεματικά ύψους €42,6 δισ., τριπλάσια των φετινών αναγκών, ενώ το πρόγραμμα αποπληρωμών είναι ομαλό, με περίπου €11 δισ. ετησίως ως το 2036.

Η Ελλάδα καταγράφει διαρκώς υψηλότερα πλεονάσματα από τους στόχους – το 2024 σε ταμειακή βάση το πρωτογενές πλεόνασμα έφτασε στο 5,1% του ΑΕΠ και στο πρώτο επτάμηνο του 2025 είχε ανέλθει στο 6,5%.

Έτσι, το χρέος έχει μπει σε καθαρή τροχιά αποκλιμάκωσης. Από το ιστορικό υψηλό του 212,8% του ΑΕΠ το 2021, έχει πέσει στο 152,5% το α΄ τρίμηνο του 2025, με την κυβέρνηση να στοχεύει σε 149,1% στο τέλος του έτους. Η Wood εμφανίζεται πιο αισιόδοξη, προβλέποντας περαιτέρω πτώση στο 144,2% το 2025, στο 134,5% το 2026 και σε μόλις 101,3% το 2030. Εφόσον το σενάριο αυτό επαληθευθεί, η χώρα θα έχει μειώσει το χρέος της κατά πάνω από 110 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ μέσα σε μία δεκαετία – κάτι που θα εδραιώσει οριστικά την επιστροφή της σε μια σταθερή, επενδυτικού επιπέδου οικονομία.

Αναφορικά με την σύνθεση του χρέους, η πλειονότητα του δημοσίου χρέους είναι συγκεντρωμένη σε δάνεια, αντί για χρεόγραφα (108,6% έναντι 40,9% του ΑΕΠ). Μέχρι τον Ιούνιο του 2025, τα μεγαλύτερα δανειακά στοιχεία είναι ο ESFS (31,25% του συνόλου), ακολουθούμενος από τον ESM (14,8%) και το GLF (7,8%).

Κλειδί σε αυτήν την πορεία αποτελεί η διαχείριση των δανείων της κρίσης. Ο πρωθυπουργός και ο υπουργός Οικονομικών έχουν ήδη θέσει ως στόχο την πρόωρη εξόφληση των δανείων του Greek Loan Facility (GLF) έως το 2031, δέκα χρόνια νωρίτερα. Αυτό θα μειώσει τον μελλοντικό κίνδυνο αναχρηματοδότησης με ακριβότερους όρους, καθώς τα χαμηλότοκα δάνεια της κρίσης θα έπρεπε να αντικατασταθούν με νέα, με επιτόκια πάνω από 3%.

Η ελληνική οικονομία συνεχίζει να καταγράφει ισχυρές επιδόσεις, με το πρωτογενές πλεόνασμα να φτάνει το 5,1% του ΑΕΠ το 2024 και να επεκτείνεται σε 6,5% του ΑΕΠ σε 12μηνη βάση μέχρι τον Ιούλιο του 2025.

Οι ισχυρές δημοσιονομικές επιδόσεις οφείλονται κυρίως σε αυξημένα έσοδα από φόρους και τη σημαντική συνεισφορά της συμφωνίας παραχώρησης της Εθνικής Οδού Αττικής (3,3 δισ. ευρώ). Τα έξοδα, από την πλευρά τους, μειώθηκαν κατά 0,7 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ, κυρίως λόγω της μείωσης των συντάξεων και των κοινωνικών παροχών.

Οι προσπάθειες για βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης έχουν φέρει καρπούς, με τις εισπράξεις από τον φόρο εισοδήματος νομικών προσώπων να έχουν αυξηθεί κατά 1 ποσοστιαία μονάδα του ΑΕΠ και από τον φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων κατά 0,6 ποσοστιαίες μονάδες. Ωστόσο, η Ελλάδα παραμένει με ένα σχετικά υψηλό φορολογικό βάρος, με υψηλούς φορολογικούς συντελεστές και περιορισμένη φορολογική βάση, διαπιστώνει η Wood & Company.

Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοίνωσε ένα πακέτο δημοσιονομικής χαλάρωσης για το 2026, το οποίο περιλαμβάνει ευρείας κλίμακας μειώσεις στον φόρο εισοδήματος, επιπλέον ενισχύσεις για τις οικογένειες, τους νέους και τους συνταξιούχους, καθώς και μια νέα κλίμακα μισθών για τις ένοπλες δυνάμεις, την αστυνομία, την πυροσβεστική και το λιμενικό σώμα. Το πακέτο έχει αξία 1,76 δισ. ευρώ (0,7% του ΑΕΠ) για το 2026 και 2,5 δισ. ευρώ (0,9% του ΑΕΠ) για το 2027, με εκτιμώμενο όφελος για περίπου 4 εκατομμύρια φορολογούμενους.

Προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι δημογραφικές προκλήσεις, οι συντελεστές ΦΠΑ μειώνονται σε απομακρυσμένες περιοχές με πληθυσμό κάτω των 20.000 κατοίκων (από 24% σε 17%, και από 13% σε 9%), ενώ ο φόρος ακίνητης περιουσίας στις αγροτικές περιοχές με πληθυσμό κάτω των 1.500 κατοίκων έχει μειωθεί και θα καταργηθεί πλήρως μέχρι το 2027.

Επιπλέον, προβλέπονται φορολογικές ελαφρύνσεις για τις μακροχρόνιες μισθώσεις και αναστολή του ΦΠΑ στις νέες κατασκευές. Όλα αυτά προηγούνται της ανακοίνωσης του προϋπολογισμού του 2026, ο οποίος δεν έχει δημοσιευτεί ακόμα (αναμένεται τον Οκτώβριο, σύμφωνα με την παράδοση των προηγούμενων ετών).

Οι εκτιμήσεις για την οικονομία

Παρά την κάμψη της κατανάλωσης, η ελληνική οικονομία συνεχίζει να αναπτύσσεται με ρυθμούς πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Η Wood προβλέπει ανάπτυξη 2% το 2025 και 2,5% το 2026, έναντι 2% και 1,8% αντίστοιχα στο consensus. Οι επενδύσεις στηρίζονται κυρίως από την απορρόφηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης: μέχρι σήμερα η Ελλάδα έχει λάβει €21,3 δισ., που αντιστοιχούν στο 59,3% του συνολικού ποσού, και έως τον Σεπτέμβριο αναμένεται να ξεπεράσει το 70%.

Αμυντικές δαπάνες

Στο μέτωπο των αμυντικών δαπανών, η Ελλάδα συνεχίζει να ενισχύει τις δαπάνες, με το 2024 να κατατάσσεται μεταξύ των κορυφαίων χωρών της Συμμαχίας του ΝΑΤΟ, με το ποσοστό του ΑΕΠ να ανέρχεται στο 3,1%, αυξημένο από το 2,8% το 2023.

Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης παρουσίασε το 12ετές σχέδιο για δαπάνη 25 δισ. ευρώ στον τομέα της άμυνας, προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος του ΝΑΤΟ για δαπάνες 5% του ΑΕΠ μέχρι το 2035.

Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Ένωση ενέκρινε την εξαίρεση για τις αμυντικές δαπάνες, επιτρέποντας την αύξηση των στρατιωτικών δαπανών κατά 0,5 δισ. ευρώ (0,2% του ΑΕΠ) το 2026, ενώ η Ελλάδα έχει αιτηθεί 1,2 δισ. ευρώ από το πρόγραμμα χαμηλότοκων δανείων της ΕΕ για την άμυνα (SAFE), με 0,8 δισ. ευρώ να έχουν εγκριθεί μέχρι τον Σεπτέμβριο.

Επενδυτική δραστηριότητα

Η οικονομική δραστηριότητα παρουσίασε ήπια επιβράδυνση στο πρώτο εξάμηνο του 2025, ωστόσο παραμένει σε πορεία ανάπτυξης 2% και 2,5% για το τρέχον και το επόμενο έτος, αντίστοιχα.

Επίσης, η κατανάλωση των νοικοκυριών παρουσίασε επιβράδυνση στο 0,8% σε ετήσια βάση το δεύτερο τρίμηνο του 2025, από 1,3% το πρώτο τρίμηνο, κυρίως λόγω της μείωσης των δαπανών για υπηρεσίες, ενώ οι πραγματικές λιανικές πωλήσεις παρέμειναν στάσιμες. Παρόλα αυτά, οι δαπάνες για σταθερές επενδύσεις συνεχίζουν να κινούνται ανοδικά, υποστηριζόμενες από τη χρησιμοποίηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης.

Η Ελλάδα έχει ήδη λάβει 21,3 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης (59,3% του συνολικού ποσού), με την κυβέρνηση να υποβάλλει αίτημα 2,1 δισ. ευρώ τον Ιούλιο και προγραμματίζοντας επιπλέον 1,8 δισ. ευρώ τον Σεπτέμβριο.

Το συνολικό ποσό των εκταμιεύσεων αναμένεται να φτάσει τα 25,2 δισ. ευρώ (70,1% του συνολικού ποσού) μέχρι το τέλος του 2025. Παράλληλα, η Κομισιόν ενέκρινε τον αναθεωρημένο σχέδιο ανάκαμψης, με στόχο την βελτιστοποίηση της υλοποίησης των έργων και τη μέγιστη αξιοποίηση των πόρων.

Στο μέτωπο της αγοράς εργασίας, ο κατώτατος μισθός αναμένεται να αυξηθεί κατά 6% το 2025, από 830 ευρώ σε 880 ευρώ το μήνα, ενώ η κυβέρνηση σκοπεύει να τον αυξήσει περαιτέρω στα 950 ευρώ το 2027, ενόψει εκλογών. Η αύξηση αυτή θα συμβαδίζει με την αναμενόμενη ανάπτυξη του πραγματικού μισθού κατά 4% το 2026 και 3,8% το 2027, περιορίζοντας τις πληθωριστικές πιέσεις και ενισχύοντας την παραγωγικότητα.

Η άνοδος των εκδόσεων ομολόγων συμπίπτει με την πώληση τίτλων από πολλές κεντρικές τράπεζες, οι οποίες είχαν αποκτήσει αυτά τα ομόλογα μετά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση, σε μια προσπάθεια να αυξήσουν τον πληθωρισμό.

Τώρα, με τον πληθωρισμό να αποτελεί λιγότερο πιεστικό ζήτημα, οι τράπεζες αυτές μειώνουν τα χαρτοφυλάκιά τους.

Στην ετήσια έκθεσή του για την έκδοση χρέους, ο ΟΟΣΑ αναφέρει ότι, ενώ οι κυβερνήσεις των πλούσιων χωρών πιθανότατα δεν θα αντιμετωπίσουν δυσκολίες στην εύρεση αγοραστών για τα ομόλογά τους σε επιτόκια που μπορούν να αντέξουν οικονομικά, το ίδιο μπορεί να μην ισχύει για φτωχότερες χώρες ή ορισμένες εταιρείες.

Το βέβαιο επίσης είναι πως η συνεχής αύξηση του παγκόσμιου χρέους αποτελεί σημαντική πρόκληση για τις κυβερνήσεις και τις αγορές, καθώς η διαχείρισή του γίνεται ολοένα και πιο περίπλοκη, σε ένα περιβάλλον αυξημένης οικονομικής αβεβαιότητας.

Το μαξιλαράκι ύψους 36 δισεκατομμυρίων ευρώ που δημιουργήθηκε το 2018, η επιστροφή της χώρας στην επενδυτική βαθμίδα, όπως και η γενικότερη ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας αποτελούν τους σημαντικότερους συμμάχους της χώρας σε αυτήν την προσπάθεια, σύμφωνα με το DW.com.

Όπως παρατηρεί το Γερμανικό Δημοσιογραφικό Δίκτυο (RND), «η ελληνική οικονομία αναπτύχθηκε πέρυσι τέσσερις φορές ταχύτερα σε σχέση με τον μέσο όρο των εθνικών οικονομιών της ΕΕ. […] Επιπλέον, ένα ακόμα ατού της Ελλάδας είναι και η πολιτική σταθερότητα που επικρατεί στην Αθήνα.

[…] Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρεί πως το ελληνικό δημόσιο χρέος είναι βιώσιμο. Σύμφωνα με τον τελευταίο Δείκτη Βιωσιμότητας του Χρέους της ΕΕ, η Ελλάδα είναι ένα από τα μόλις επτά κράτη-μέλη όπου ο μακροπρόθεσμος κίνδυνος χρέους χαρακτηρίζεται ως “χαμηλός”.

Αντιθέτως, το χρέος άλλων χωρών παρουσιάζει μία πολύ πιο ανησυχητική δυναμική για τους οικονομολόγους της ΕΕ. Αυτό ισχύει πρωτίστως για την Ιταλία: ενώ οι εκτιμήσεις της ΕΕ προβλέπουν πως το 2027 ο λόγος χρέους της Ελλάδας θα βρίσκεται στο 142,7%, το αντίστοιχο ποσοστό για την Ιταλία τοποθετείται στο 143,7%. Έτσι, σε τρία χρόνια η Ιταλία ενδέχεται να αποτελεί εκείνη πλέον την πιο χρεωμένη χώρα της ΕΕ.

[…] Για το 2034 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει δε πως τέσσερα κράτη θα έχουν υψηλότερο λόγο χρέους από την Ελλάδα: η Ιταλία, η Γαλλία, το Βέλγιο και η Ισπανία», καταλήγει το RND.

Τα γαλλικά ομόλογα υπέστησαν πλήγμα μετά τις εκλογές-έκπληξη και τα σχέδια των αυξημένων δημόσιων δαπανών της χώρας. Η δυναμική του αμερικανικού χρέους βρίσκεται στο επίκεντρο ενόψει των προεδρικών εκλογών του Νοεμβρίου.

Μια κρίση χρέους δεν είναι, μεν, το βασικό σενάριο, αλλά οι επενδυτές βρίσκονται σε εγρήγορση για τον κίνδυνο δημιουργίας άγχους στην αγορά.

Το Reuters δημιούργησε μία ανάλυση πέντε μεγάλων ανεπτυγμένων οικονομιών οι οποίες προκαλούν ανησυχία:

Γαλλία

Οι εκλογές-έκπληξη αποτέλεσαν «άγουρο ξύπνημα» για τους επενδυτές που προηγουμένως είχαν παραβλέψει τα προβληματικά δημοσιονομικά της Γαλλίας. Με το δημοσιονομικό κενό να βρίσκεται στο 5,5% της παραγωγής πέρυσι, η Γαλλία αντιμετωπίζει πειθαρχικά μέτρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το ασφάλιστρο κινδύνου των ομολόγων της Γαλλίας έναντι της Γερμανίας εκτινάχθηκε για λίγο τον περασμένο μήνα στο υψηλότερο επίπεδο από την κρίση χρέους του 2012, καθώς η ακροδεξιά κέρδισε έδαφος στην εκλογική κούρσα.

Αν και νικητής εν τέλει ήταν η αριστερή συμμαχία, το περιδινισμένο σε κρίση κοινοβούλιο μπορεί να περιορίσει τα σχέδια δαπανών της, αλλά θα μπορούσε επίσης να παρεμποδίσει οποιαδήποτε δράση για την ενίσχυση των οικονομικών της Γαλλίας.

Ο επικεφαλής της εθνικής ελεγκτικής υπηρεσίας της Γαλλίας δήλωσε πρόσφατα ότι δεν υπάρχουν περιθώρια ελιγμών για τον προϋπολογισμό και ότι το χρέος πρέπει να μειωθεί.

Η Ε.Ε. αναμένει πως το χρέος θα κυμανθεί στο περίπου 139% της παραγωγής μέχρι το 2034, από το σημερινό 111%. Το ασφάλιστρο κινδύνου της Γαλλίας έχει μειωθεί, αλλά παραμένει σχετικά υψηλό.

ΗΠΑ

Οι ΗΠΑ δεν βρίσκονται πολύ πίσω από την Γαλλία. Το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κογκρέσου υπολογίζει ότι το δημόσιο χρέος θα αυξηθεί από το 97% στο 122% της παραγωγής έως το 2034 – υπερδιπλάσιο του μέσου όρου από το 1994.

Οι αυξανόμενες προσδοκίες ότι ο Ντόναλντ Τραμπ θα κερδίσει τις προεδρικές εκλογές του Νοεμβρίου έχουν εντείνει τις αποδόσεις των κρατικών ομολόγων πρόσφατα, καθώς οι επενδυτές έχουν λάβει υπόψη τον κίνδυνο μεγαλύτερων δημοσιονομικών ελλειμμάτων και υψηλότερου πληθωρισμού.

Ορισμένοι επενδυτές εκτιμούν ότι το χειρότερο αποτέλεσμα για τις αγορές ομολόγων θα ήταν μια προεδρία Τραμπ με μια Βουλή των Αντιπροσώπων και μια Γερουσία υπό την ηγεσία των Ρεπουμπλικανών.

Ενώ τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα προστατεύονται δεδομένης της ιδιότητάς τους ως ασφαλές καταφύγιο, η καμπύλη αποδόσεων βρίσκεται κοντά στο μεγαλύτερο εύρος της από τον Ιανουάριο, αντανακλώντας τις πιέσεις που αντιμετωπίζει το μακροπρόθεσμο κόστος δανεισμού.

Ιταλία

Οι επενδυτές επαίνεσαν την πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι ως φιλική προς την αγορά. Ωστόσο, το δημοσιονομικό έλλειμμα 7,4% του περασμένου έτους ήταν το υψηλότερο στην Ε.Ε. Η Ιταλία αντιμετωπίζει επίσης πειθαρχικά μέτρα της Ε.Ε. που θα δοκιμάσουν την αισιοδοξία της αγοράς.

Αν και τα ιταλικά ομόλογα έχουν υπεραποδώσει έναντι των λοιπών ευρωπαϊκών, το ασφάλιστρο κινδύνου έφτασε για λίγο σε υψηλό τεσσάρων μηνών τον Ιούνιο, καθώς προκλήθηκε sell-off των αντίστοιχων γαλλικών, γεγονός που αντανακλά το πόσο γρήγορα μπορεί να εξαπλωθεί η νευρικότητα.

Η Ρώμη στοχεύει να μειώσει το έλλειμμα στο 4,3% φέτος, αλλά έχει θλιβερό ιστορικό αποτυχιών όσον αφορά την επίτευξη των δημοσιονομικών της στόχων.

Τα κίνητρα ανακαίνισης κατοικιών που κοστίζουν πάνω από 200 δισεκατομμύρια ευρώ από το 2020 θα ασκήσουν ανοδικές πιέσεις στο ιταλικό χρέος για αρκετά χρόνια. Το εκτελεστικό όργανο της Ε.Ε. προβλέπει ότι το χρέος θα ανέλθει στο 168% της παραγωγής έως το 2034 από 137% σήμερα.

Ηνωμένο Βασίλειο

Η Βρετανία έχει «χάσει θέσεις» όσον αφορά την κατάταξή της στη λίστα των περιδινισμένων σε κρίση χωρών από το 2022, όταν οι μη χρηματοδοτούμενες φορολογικές περικοπές της τότε συντηρητικής κυβέρνησης προκάλεσαν πτώση στα κρατικά ομόλογα και τη στερλίνα, αναγκάζοντας την παρέμβαση της κεντρικής τράπεζας για τη σταθεροποίηση των αγορών και μια στροφή πολιτικής.

Η νέα κυβέρνηση των Εργατικών, η οποία έχει δεσμευτεί να αναπτύξει την οικονομία, διατηρώντας παράλληλα τις δαπάνες περιορισμένες, αντιμετωπίζει προκλήσεις, με το δημόσιο χρέος να προσεγγίζει το 100% του ΑΕΠ.

Το χρέος αυτό θα μπορούσε να εκτιναχθεί σε πάνω από το 300% της παραγωγής μέχρι τη δεκαετία του 2070, ανέφεραν πέρυσι οι υπεύθυνοι για τον προϋπολογισμό της Βρετανίας, ενώ η γήρανση της κοινωνίας, η κλιματική αλλαγή και οι γεωπολιτικές εντάσεις δημιουργούν μεγάλους δημοσιονομικούς κινδύνους.

Η ισχυρότερη οικονομική ανάπτυξη είναι το κλειδί για τη σταθεροποίηση του χρέους, όπως υποστήριξε η S&P Global.

Ιαπωνία

Το δημόσιο χρέος της Ιαπωνίας είναι υπερδιπλάσιο της οικονομίας της, μακράν το μεγαλύτερο μεταξύ των βιομηχανικών οικονομιών.

Αυτό δεν αποτελεί άμεση ανησυχία, επειδή μεγάλο μέρος του ιαπωνικού χρέους το κατέχουν ξένοι επενδυτές, πράγμα που σημαίνει ότι οι είναι λιγότερο πιθανό να προχωρήσουν σε ξεπούλημα με τα πρώτα σημάδια πίεσης. Οι επενδυτές του εξωτερικού κατέχουν το 6,5% των κρατικών ομολόγων της χώρας.

Η Fitch Ratings εκτιμά ότι οι αυξήσεις των τιμών και τα υψηλότερα επιτόκια θα μπορούσαν να ωφελήσουν το πιστωτικό προφίλ της Ιαπωνίας.

Παρά ταύτα, η Ιαπωνία αντιμετωπίζει υπερδιπλασιασμό των ετήσιων πληρωμών τόκων για το δημόσιο χρέος στα 24,8 τρισεκατομμύρια γεν (169 δισεκατομμύρια δολάρια) την επόμενη δεκαετία, σύμφωνα με εκτιμήσεις της ιαπωνικής κυβέρνησης.

Κατ’ αυτόν τον τρόπο, κάθε ξαφνικό άλμα στις αποδόσεις των ιαπωνικών ομολόγων καθώς ομαλοποιείται η νομισματική πολιτική πρέπει να παρακολουθείται στενά.

Αυτό το έθνος μπορεί εύκολα να θεωρηθεί πως είναι οι ΗΠΑ, αλλά στην πραγματικότητα είναι το Βέλγιο, η πρωτεύουσα του οποίου φιλοξενεί βασικά θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, από το Ευρωκοινοβούλιο μέχρι την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Με μικρό πληθυσμό και περιορισμένο ακαθάριστο εγχώριο προϊόν, η έλλειψη αυτοσυγκράτησης που επισκιάζει τα δημοσιονομικά της χώρας μοιάζει όλο και περισσότερο με εκείνη της μεγαλύτερης οικονομίας του κόσμου, αλλά χωρίς την ατιμωρησία που συνεπάγεται το τύπωμα του δολαρίου.

«Σίγουρα, η τρέχουσα κατάσταση δεν μπορεί να συνεχιστεί», δήλωσε ο Πίτερ Βάντεν Χούτε, οικονομολόγος της ING στις Βρυξέλλες. «Μπορεί να χρειαστεί πολύς χρόνος για να εκλεχθεί νέα κυβέρνηση. Όλα αυτά σημαίνουν ότι το Βέλγιο μπορεί πράγματι να είναι ευάλωτο σε αναταραχές στις χρηματοπιστωτικές αγορές».

Ενώ μοιράζεται προβλήματα με άλλες πλούσιες οικονομίες, όπως το υψηλότερο κόστος δανεισμού, η γήρανση του πληθυσμού, η αδύναμη αύξηση της παραγωγικότητας και οι πιεστικές δεσμεύσεις για την άμυνα και το κλίμα, το έθνος έχει επίσης γίνει όλο και πιο δύσκολο να διακυβερνηθεί, ενώ οι επερχόμενες εκλογές στις 9 Ιουνίου πιθανώς δεν θα αλλάξουν αυτό το αφήγημα.

Όπως και οι ΗΠΑ, το χρέος του Βελγίου ως ποσοστό του ΑΕΠ υπερβαίνει ήδη το 100% και η αναλογία αυτή θα αυξηθεί κατά 10 ποσοστιαίες μονάδες και στις δύο χώρες μέχρι το 2029, σύμφωνα με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.

Ενώ οι μεγαλύτερες χώρες όπως η Γαλλία και η Ιταλία άρχισαν πρόσφατα να δανείζονται περισσότερο, στοχεύουν τουλάχιστον σε ελλείμματα πιο κοντά στο επίπεδο του 3% που υποτίθεται ότι επιβάλλει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Οι χώρες αυτές σύντομα θα δεχτούν επιπλήξεις από την Ε.Ε., με το Βέλγιο να είναι πιθανό να προσελκύσει αξιοσημείωτο έλεγχο για την έλλειψη της δημοσιονομικής πειθαρχίας του.

Η αυξανόμενη στήριξη των πολιτών προς ένα λαϊκιστικό κόμμα θα μπορούσε να περιπλέξει τα πράγματα. Η ακροδεξιά, αντιμεταναστευτική ομάδα Vlaams Belang, η οποία εδώ και καιρό ζητά την απόσχιση της βόρειας περιοχής της Φλάνδρας, συγκεντρώνει ποσοστό άνω του 25% στη χώρα.

Αν και δεν είναι πιθανό να αποτελέσει κομμάτι της ομοσπονδιακής κυβέρνησης, η άνοδός της θα μπορούσε να αφήσει σε άλλα κόμματα ακόμη λιγότερα περιθώρια να σχηματίσουν έναν κυβερνητικό συνασπισμό.

Ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε να επιμηκύνει τη διάρκεια της θητείας μιας πιθανής υπηρεσιακής κυβέρνησης στη θέση της, η οποία θα κατέχει περιορισμένη εξουσία όσον αφορά την αντιμετώπιση του χρέους του Βελγίου.

Ο Βάντεν Χούτε της ING δεν έχει πειστεί. «Αν κοιτάξετε τώρα τα προεκλογικά προγράμματα των διαφόρων πολιτικών κομμάτων, κανείς δεν μιλάει πραγματικά για το πώς θα μειωθεί ο προϋπολογισμός», είπε.

Η περίπλοκη αυτή διοικητική δομή θέτει ένα άλλο εμπόδιο ττο οποίο πρόσφατα υπογράμμισε η κεντρική τράπεζα. Εν τω μεταξύ, ούτε οι αυξανόμενες δημοσιονομικές πιέσεις βοηθούν. Παρά το γεγονός ότι φιλοξενεί την έδρα του ΝΑΤΟ, το Βέλγιο δαπάνησε μόνο το 1,1% του ΑΕΠ για την άμυνα το 2023, το δεύτερο χαμηλότερο ποσό στη συμμαχία και πολύ μακριά από το επίπεδο-στόχο του 2% των μελών.

Οι οίκοι αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας παρακολουθούν τη χώρα στενά, καθώς τόσο η Fitch Ratings όσο και η Scope Ratings έχουν αρνητικές προοπτικές για την οικονομία της.

Αυτό που έχει στηρίξει το καθεστώς υψηλής πιστοληπτικής ικανότητας της χώρας είναι ο πλούτος της. Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ του Βελγίου, προσαρμοσμένο ως προς την αγοραστική δύναμη, ήταν το έκτο υψηλότερο στην Ε.Ε. πέρυσι.

Όπως και με άλλους ομολόγους της στη ζώνη του ευρώ, τα ομόλογα της χώρας έχουν απολαύσει πρόσφατα την εύνοια των χρηματοπιστωτικών αγορών. Η απόδοση του 10ετούς ομολόγου αναφοράς κυμαίνεται γύρω στο 3%, κοντά στο μέσο όρο από την αρχή του έτους, αφήνοντας το ασφάλιστρο έναντι των ομολόγων της Γερμανίας κοντά σε χαμηλό διετίας, στις 54 μονάδες βάσης.

Με τους επενδυτές να μην ενοχλούνται προς το παρόν, η Ε.Ε. θα κληθεί να ωθήσει τα μέλη της να διορθώσουν τα δημοσιονομικά τους. Ενώ το καθεστώς χρέους και ελλείμματος είχε ανασταλεί κατά τη διάρκεια της πανδημίας, οι κανόνες εφαρμόζονται και πάλι, αν και με περισσότερα περιθώρια.

Έντεκα ευρωπαϊκές οικονομίες παραβίασαν πέρυσι το όριο του 3% για το έλλειμμα, αλλά μερικές οριακές περιπτώσεις μπορεί να συγχωρεθούν λόγω ελαφρυντικών παραγόντων, σύμφωνα με πηγές του Bloomberg.

Το Βέλγιο είναι πιθανό να είναι μεταξύ των χωρών που θα επιπλήξει εκ νέου η Επιτροπή μόλις λάβει τα τελικά στοιχεία από τη Eurostat αυτόν τον μήνα.

Δεδομένης της πιθανής ανικανότητας της χώρας να διορθώσει αυτή την κατάσταση και της αντίθεσης με τους ομολόγους της, μπορεί να είναι υποψήφια για περαιτέρω κλιμάκωση των επιπτώσεων, όπως την επιβολή προστίμων και αυξανόμενης πίεσης για να αντιδράσει και να αντιμετωπίσει το πρόβλημα αυτό.

Το κατά πόσον το πολιτικό σύστημα του Βελγίου μπορεί να αντιστρέψει την πορεία των δημοσιονομικών του θα αποτελέσει βασική δοκιμασία για τους νέους κανόνες της Ε.Ε. τα επόμενα χρόνια. Διαφορετικά, όπως ακριβώς και με τις ΗΠΑ, ο έλεγχος για το αυξανόμενο χρέος του θα συνεχίσει να εντείνεται.

«Πρέπει να αποφύγουμε τις επιπλήξεις από άλλες χώρες. Πρέπει να προχωρήσουμε σε μεταρρυθμίσεις», δήλωσε χαρακτηριστικά ο υπουργός Οικονομικών της χώρας Βίνσεντ Βαν Πέτεγκεμ σε πρόσφατη συνέντευξή του.

Η αποπληρωμή των δανείων σχεδιάζεται να γίνει από το «μαξιλάρι» των διαθεσίμων των περίπου 35 δισ. ευρώ, όπως συνέβη και με τις προηγούμενες πρόωρες αποπληρωμές.

Κινήσιες

Αξίζει να σημειωθεί ότι την άνοιξη του 2022 επεστράφησαν στους εταίρους 2,645 δισεκ. ευρώ, ενώ τον ίδιο χρόνο μηδένισαν οι υποχρεώσεις της χώρας προς το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (πληρώθηκαν 1,86 δισεκ. ευρώ, που κανονικά θα καταβάλλονταν αρχές του 2024).

Τα δάνεια του πρώτου μνημονίου από την ευρωζώνη ανέρχονται σε 52,9 δισεκ. ευρώ με διάρκεια αποπληρωμής από το 2020 έως το 2040 και με επιτόκιο Euribor 3 μηνών + 0,5%, γεγονός που τα καθιστά ακριβά καθώς το Euribor 3μηνου είναι 3,94%.

Από φέτος άρχισε και η εξυπηρέτηση των δανείων του EFSF (του Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας) ύψους 141,8 δισεκ. ευρώ με αποπληρωμή το 2056 ενώ από το 2034 προστίθενται επιπλέον 86 δισεκ. ευρώ από τον ESM έως το 2060.

Σύμφωνα με τους αναλυτές μέχρι το 2034 η χώρα μας θα πρέπει να έχει αποκλιμακώσει τον δείκτη χρέους προς ΑΕΠ κάτω από το 100% ώστε να μπορεί να δανειοδοτηθεί με βάση τα επιτόκια που θα ισχύουν.
Για το 2024 προβλέπεται νέα συρρίκνωση του χρέους της γενικής κυβέρνησης στο 152,3% του ΑΕΠ από 160,3% του ΑΕΠ το 2023 (355 δισ. ευρώ σε απόλυτους αριθμούς).

Στόχος η ενίσχυση της βιωσιμότητας του δημοσίου χρέους και της εμπιστοσύνης των αγορών στις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας, σε μια περίοδο ευνοϊκή για τη χώρα, μετά την ανάκτηση της πολυπόθητης επενδυτικής βαθμίδας.