Όπως επισημαίνει το Reuters, οι ρόλοι στην Ευρωζώνη έχουν πλέον σε μεγάλο βαθμό αντιστραφεί. Την ώρα που οι παγκόσμιες αγορές ομολόγων βρίσκονται ξανά αντιμέτωπες με πιέσεις από τον πληθωρισμό και τη διόγκωση του αμερικανικού χρέους, χώρες που το 2011 βρίσκονταν στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής κρίσης εμφανίζονται σήμερα με σαφώς ισχυρότερη δημοσιονομική εικόνα.

Η Ελλάδα, η Πορτογαλία, η Ιρλανδία, η Ισπανία και η Ιταλία, οι πέντε οικονομίες που είχαν ταυτιστεί τότε με το ακρωνύμιο PIIGS, έχουν βελτιώσει σε διαφορετικό βαθμό τα δημόσια οικονομικά τους, με τις αποδόσεις των κρατικών ομολόγων τους να διαπραγματεύονται πλέον χαμηλότερα από εκείνες της Γαλλίας, μιας οικονομίας που μαζί με τη Γερμανία θεωρούνταν επί χρόνια βασικός πυλώνας της Ευρωζώνης.

Η Ελλάδα πρωταθλήτρια στις αναβαθμίσεις

Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο αφορά την ελληνική πιστοληπτική αξιολόγηση.

Σύμφωνα με το Reuters, η Ελλάδα έχει ανακτήσει από εννέα έως δεκατρείς βαθμίδες σε σχέση με τα χαμηλά επίπεδα της περιόδου της κρίσης, επίδοση που συγκαταλέγεται στις ισχυρότερες ανακάμψεις κρατικής πιστοληπτικής ικανότητας μεταξύ των ανεπτυγμένων οικονομιών.

Η μεταβολή αυτή αποτυπώνει τη μεγάλη απόσταση που έχει διανύσει η χώρα από την εποχή κατά την οποία οι ελληνικοί τίτλοι αντιμετωπίζονταν από τις διεθνείς αγορές ως ένα από τα πλέον επικίνδυνα στοιχήματα στην Ευρώπη.

Ιρλανδία και Πορτογαλία έχουν επίσης ανακτήσει μεγάλο μέρος του χαμένου εδάφους, ενώ η Ισπανία έχει κινηθεί με πιο αργούς ρυθμούς. Αντίθετα, η Ιταλία ξεχωρίζει αρνητικά, καθώς η βελτίωση της αξιολόγησής της περιορίζεται μόλις σε μία έως δύο βαθμίδες στους μεγάλους οίκους.

Από χρέος άνω του 209% στο 137%

Το δεύτερο καθοριστικό στοιχείο της ελληνικής ανατροπής βρίσκεται στο δημόσιο χρέος.

Η Ελλάδα είχε δει το χρέος της να ξεπερνά το 209% του ΑΕΠ το 2020, στην κορύφωση των επιπτώσεων της πανδημίας. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου που επικαλείται το Reuters, το ποσοστό υποχωρεί σε περίπου 137% του ΑΕΠ το 2026.

Πρόκειται για μείωση άνω των 70 ποσοστιαίων μονάδων μέσα σε λίγα χρόνια, η οποία αλλάζει ουσιαστικά τη σχετική θέση της Ελλάδας στον ευρωπαϊκό χάρτη χρέους.

Ακόμη πιο χαρακτηριστικό είναι ότι η Ιταλία αναμένεται μέσα στο 2026 να ξεπεράσει την Ελλάδα και να καταστεί η χώρα με το υψηλότερο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ στην Ευρωζώνη. Το ιταλικό χρέος έχει ήδη ανέβει πάνω από τα επίπεδα του 2011, καθώς η επίμονα χαμηλή οικονομική ανάπτυξη δυσκολεύει την αποκλιμάκωσή του.

Η μεγάλη αλλαγή στην αγορά ομολόγων

Η εικόνα απέχει θεαματικά από εκείνη του 2011.

Τότε, οι αποδόσεις των 10ετών τίτλων Ελλάδας, Πορτογαλίας, Ιρλανδίας, Ισπανίας και Ιταλίας κινούνταν κοντά σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, γύρω στο 7,5%, προτού η παρέμβαση του Μάριο Ντράγκι και η περίφημη δέσμευση για «ό,τι χρειαστεί» αλλάξει την κατεύθυνση της ευρωπαϊκής κρίσης.

Ακολούθησε το πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης της ΕΚΤ από το 2015, ενώ στη συνέχεια η πανδημία και κυρίως η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία δημιούργησαν νέες αποκλίσεις στις αγορές κρατικού χρέους.

Σήμερα, σύμφωνα με το Reuters, Ελλάδα και Ιταλία προσφέρουν αποδόσεις άνω του 4%, η Ισπανία κινείται γύρω στο 3,8%, η Πορτογαλία στο 3,7% και η Ιρλανδία περίπου στο 3,5%.

Το ενδιαφέρον, ωστόσο, βρίσκεται λιγότερο στα απόλυτα επίπεδα των αποδόσεων και περισσότερο στη μεταβολή του σχετικού κινδύνου μέσα στην Ευρωζώνη.

Χώρες που πριν από δεκαπέντε χρόνια βρίσκονταν στο επίκεντρο των ανησυχιών για τη συνοχή του ευρώ εμφανίζονται πλέον να έχουν ενισχύσει τη θέση τους, ενώ οι επενδυτές στρέφουν μεγαλύτερη προσοχή σε παραδοσιακά ισχυρές οικονομίες.

Η Γερμανία και η Γαλλία στο νέο κάδρο

Το Reuters υπογραμμίζει ότι οι αποδόσεις των γερμανικών Bunds έχουν δεχθεί πιέσεις, με το 10ετές γερμανικό ομόλογο να φθάνει στο υψηλότερο επίπεδο από το 2011, ενώ στην αγορά έχουν αρχίσει να διατυπώνονται ερωτήματα γύρω από την αξιολόγηση ΑΑΑ της Γερμανίας.

Την ίδια στιγμή, οι αποδόσεις των κρατικών τίτλων των πρώην PIIGS βρίσκονται πλέον χαμηλότερα από εκείνες της Γαλλίας, αποτυπώνοντας με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο πόσο έχει αλλάξει η αντίληψη των επενδυτών για τον δημοσιονομικό κίνδυνο στην Ευρωζώνη.

Για την Ελλάδα, η εικόνα αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία. Η χώρα που βρέθηκε στο επίκεντρο της κρίσης κρατικού χρέους έχει πλέον καταγράψει τη μεγαλύτερη βελτίωση αξιολόγησης μεταξύ των πρώην PIIGS, έχει μειώσει θεαματικά το χρέος της ως ποσοστό του ΑΕΠ και βρίσκεται κοντά στο να παραδώσει στην Ιταλία τον τίτλο της πλέον υπερχρεωμένης οικονομίας της Ευρωζώνης.

Δεκαπέντε χρόνια μετά, το επενδυτικό αφήγημα έχει αλλάξει δραματικά: οι πρώην «παρίες» της Ευρωζώνης έχουν μετατραπεί σε παραδείγματα δημοσιονομικής προσαρμογής και η Ελλάδα βρίσκεται στην πρώτη γραμμή αυτής της ανατροπής.

«Είναι σαν να βάζεις μερικούς σάκους με άμμο αφού έχει ήδη ξεκινήσει η πλημμύρα», δήλωσε ο Τζορτζ Κατραμπόνε, επικεφαλής του τμήματος σταθερού εισοδήματος για την Αμερική στην DWS Group, αναφερόμενος στο ενισχυμένο σχέδιο επαναγοράς.

Η χαλάρωση ήταν βραχύβια. Η απόδοση του 10ετούς ομολόγου κυμαίνεται γύρω από τα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων δύο δεκαετιών, ενώ η απόδοση του 30ετούς ομολόγου έχει ξεπεράσει το 5% και έφτασε αυτή την εβδομάδα στα επίπεδα του 2007.

Οι αποδόσεις έχουν σημειώσει άνοδο παράλληλα με τις τιμές του πετρελαίου κατά τη διάρκεια του πολέμου στο Ιράν, ο οποίος βρίσκεται πλέον στον έκτο μήνα του. Η σύγκρουση έχει οδηγήσει σε αύξηση των τιμών της ενέργειας, έχει πυροδοτήσει ανησυχίες για τον πληθωρισμό και έχει ωθήσει τον Ντόναλντ Τραμπ να ζητήσει από το Κογκρέσο δισεκατομμύρια δολάρια για τη στήριξη του πολέμου.

Η κυβέρνηση Τραμπ έχει εκφράσει ανοιχτά την επιθυμία της να διατηρήσει τις αποδόσεις των 10ετών ομολόγων σε χαμηλότερα επίπεδα, προκειμένου να συμβάλει στην αντιμετώπιση της κρίσης της οικονομικής προσιτότητας στις ΗΠΑ. Η διαχείριση της σύνθεσης της αγοράς ομολόγων του Δημοσίου, η οποία ανέρχεται σε περίπου 31 τρισεκατομμύρια δολάρια, συγκαταλέγεται στα εργαλεία που έχει χρησιμοποιήσει σε μια προσπάθεια να επιτύχει αυτόν τον στόχο.

«Προσπαθούμε να διατηρήσουμε την ισορροπία στην αγορά», δήλωσε ο Mπέσεντ την Πέμπτη 21 Αυγούστου, επισημαίνοντας την επικείμενη προσφορά εταιρικών ομολόγων. Οι «hyperscalers» φαίνονται «σχεδόν αδιάφοροι ως προς τις αποδόσεις», προσέθεσε, δεδομένων των αποδόσεων που αναμένουν από την επέκταση της τεχνητής νοημοσύνης. «Δεν τους ενδιαφέρει πραγματικά τι πληρώνουν».

«Δεν υπάρχουν πολλά κίνητρα για το Κογκρέσο να μειώσει τις δαπάνες, και η Fed μιλάει με σκληρή στάση, αλλά κατά κάποιον τρόπο ανέχεται υψηλότερα επίπεδα πληθωρισμού», δήλωσε ο Τζέικ Ρέμλεϊ, ανώτερος διαχειριστής χαρτοφυλακίου στην Income Research + Management, μια επενδυτική εταιρεία που ειδικεύεται στα ομόλογα.

Οι επενδυτές που αισθάνονται όλο και πιο σίγουροι ότι η Fed πιθανότατα θα διατηρήσει τα επιτόκια σταθερά θα ήταν καλύτερα να αγοράσουν ομόλογα βραχυπρόθεσμης διάρκειας, τα οποία είναι πιο ευαίσθητα στις προσδοκίες σχετικά με τη νομισματική πολιτική, ανέφερε ο Ρέμλεϊ.

Με τον πληθωρισμό να αναμένεται να παραμείνει πάνω από τον στόχο του 2% της Fed για πέμπτη συνεχόμενη χρονιά το 2026, είτε η αγορά εργασίας είτε ο ρυθμός της οικονομικής ανάπτυξης των ΗΠΑ θα πρέπει πιθανώς να επιβραδυνθούν για να ωθήσουν προς τα κάτω τις αποδόσεις των 30ετών ομολόγων στο εγγύς μέλλον, προσέθεσε.

«Ήταν ένα είδος τέλειας καταιγίδας για τα ομόλογα και ίσως δικαίως, με αυτή την εικόνα της προσφοράς και το δυναμικό πληθωρισμού που προκύπτει από τη γεωπολιτική κατάσταση, καθώς και όλη αυτή την αβεβαιότητα γύρω από την Fed», δήλωσε ο Ρέμλεϊ.

Ταυτόχρονα, οι αποδόσεις είναι πιο ελκυστικές από ό,τι ήταν εδώ και δεκαετίες, προσφέροντας στους νέους αγοραστές την ευκαιρία να εξασφαλίσουν υψηλότερες πληρωμές τοκομεριδίου, σύμφωνα με το MarketWatch.

Ένα μεγάλο αρνητικό ρεκόρ κατέγραψε το χρέος του αμερικανικού δημοσίου, αφού ξεπέρασε για πρώτη φορά τα 40 τρισεκατομμύρια δολάρια

Οι αποπληρωμές θα περιλαμβάνουν περίπου 2,5 δισ. ευρώ δανείων από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (EFSF) και ένα ομόλογο ύψους 2,2 δισ. ευρώ που λήγει το 2027, δήλωσε η ίδια πηγή. Η Ελλάδα θα μειώσει επίσης κατά 1,2 δισ. ευρώ το απόθεμα εντόκων γραμματίων του Δημοσίου έως τις 31 Δεκεμβρίου, συμπλήρωσε η πηγή.

Η προσπάθεια αυτή ακολουθεί παρόμοιες κινήσεις του παρελθόντος, καθώς η κυβέρνηση στην Αθήνα αξιοποιεί τα σημαντικά δημοσιονομικά πλεονάσματα και την υψηλή πλεονάζουσα ρευστότητα. Η χώρα αποπλήρωσε τον Ιούνιο δάνεια ύψους 6,9 δισ. ευρώ από την περίοδο των προγραμμάτων διάσωσης, μια κίνηση που συνέβαλε στο να υποχωρήσουν οι αποδόσεις των ελληνικών 10ετών ομολόγων κάτω από εκείνες της Ιταλίας, της Γαλλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου.

Ενισχυμένη από μια οικονομία που αναπτύσσεται ταχύτερα από πολλές άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες, η Ελλάδα αναμένεται να ξεπεράσει και πάλι τους δημοσιονομικούς στόχους φέτος. Το πρωτογενές πλεόνασμα, το οποίο δεν περιλαμβάνει τις πληρωμές τόκων, αναμένεται να υπερβεί εκ νέου τον στόχο, σύμφωνα με πρόσωπα που έχουν γνώση της τελευταίας εικόνας του προϋπολογισμού.

Αυτό θα δώσει στην κυβέρνηση μεγαλύτερο περιθώριο για δαπάνες και θα επιτρέψει ταχύτερη μείωση του δανεισμού. Ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ της Ελλάδας θα υποχωρήσει στο 137% φέτος, σύμφωνα με τον Οργανισμό Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους (ΟΔΔΗΧ), ο οποίος προηγουμένως προέβλεπε ποσοστό 138,2%.

Αυτό θα αφήσει την Ιταλία ως τη χώρα με το υψηλότερο χρέος στην Ευρώπη μέσα σε λίγους μήνες. Με τα σημερινά δεδομένα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι αυτό θα συμβεί το επόμενο έτος.

Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης θα παρουσιάσει στις αρχές Σεπτεμβρίου τις βραχυπρόθεσμες προτεραιότητες της κυβέρνησής του και αναμένεται επίσης να αποκαλύψει ένα σχέδιο για τη χώρα έως το 2030, ενόψει των εκλογών που αναμένεται να διεξαχθούν έως τα μέσα του 2027.

Εφόσον ο προϋπολογισμός παρουσιάσει καλύτερες επιδόσεις από τις προβλεπόμενες φέτος, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ενδέχεται να ανακοινώσει πρόσθετα μέτρα ελάφρυνσης για τους αυτοαπασχολούμενους και άλλες κοινωνικές ομάδες, δήλωσε μία από τις πηγές, προσθέτοντας ότι το σχέδιο δεν έχει οριστικοποιηθεί και υπόκειται σε προσαρμογές.

Οποιαδήποτε απόφαση θα είναι σύμφωνη με το δημοσιονομικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σύμφωνα με την πηγή, η οποία τόνισε ότι η κυβέρνηση δεν θα διακινδυνεύσει την αξιοπιστία που έχει οικοδομήσει αποκαθιστώντας τα δημόσια οικονομικά της Ελλάδας μετά τη δεκαετή κρίση χρέους.

Οι πρόωρες αποπληρωμές μειώνουν τις μελλοντικές ανάγκες χρηματοδότησης, γεγονός που σημαίνει ότι η στρατηγική χρηματοδότησης για το 2027 θα είναι παρόμοια με εκείνη της φετινής χρονιάς, δήλωσε η πηγή, προσθέτοντας ότι τα ταμειακά διαθέσιμα της Ελλάδας αναμένεται να ξεπεράσουν τα 30 δισ. ευρώ στο τέλος του 2026.

Οι συντάκτες της έκθεσης επισημαίνουν ότι οι κυβερνήσεις καλούνται να διαχειριστούν ταυτόχρονα πολλαπλές προκλήσεις, όπως η γήρανση του πληθυσμού, η ενεργειακή μετάβαση, οι αυξημένες αμυντικές δαπάνες και οι χαμηλοί ρυθμοί ανάπτυξης, παράγοντες που επιβαρύνουν ολοένα και περισσότερο τους κρατικούς προϋπολογισμούς.

Η μελέτη, που υπογράφεται από τους Λικ Ερό, Μαχίκα Γκάντι, Άντριου Χοτζ, Τζάκομο Ματζιστρέτι, Ίαν Στιούαρτ, Μενγκσουέ Γουάνγκ και Τζιάε Γιου, προειδοποιεί ότι χωρίς έγκαιρη αντιμετώπιση των μακροπρόθεσμων πιέσεων στις δημόσιες δαπάνες, αρκετές ευρωπαϊκές χώρες κινδυνεύουν να βρεθούν αντιμέτωπες με μια ανεξέλεγκτη αύξηση του χρέους.

Όπως αναφέρουν οι οικονομολόγοι του Ταμείου, οι περιορισμένες και αποσπασματικές παρεμβάσεις δεν επαρκούν για να καλύψουν το μέγεθος των δημοσιονομικών αναγκών, ενώ υπάρχει κίνδυνος να οδηγήσουν ακόμη και σε μεταρρυθμιστική κόπωση χωρίς ουσιαστικά αποτελέσματα.

Η προειδοποίηση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία αρκετές ευρωπαϊκές οικονομίες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν υψηλό επίπεδο δημόσιου χρέους, περισσότερο από μία δεκαετία μετά την κρίση της Ευρωζώνης. Σύμφωνα με το ΔΝΤ, χώρες όπως η Γαλλία, το Βέλγιο και το Ηνωμένο Βασίλειο βρίσκονται ήδη σε ιδιαίτερα επιβαρυμένη θέση, καθώς το δημόσιο χρέος τους προσεγγίζει ή υπερβαίνει το μέγεθος της ετήσιας οικονομικής παραγωγής.

Έμφαση σε μακροπρόθεσμη στρατηγική

Το ΔΝΤ καλεί τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να εγκαταλείψουν τη λογική των βραχυπρόθεσμων μέτρων και να υιοθετήσουν ένα ολοκληρωμένο σχέδιο δημοσιονομικής εξυγίανσης, το οποίο θα βασίζεται σε διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, καλύτερη διαχείριση των δημόσιων δαπανών και σαφή σχεδιασμό για τη χρηματοδότηση των κρατικών υπηρεσιών.

Σύμφωνα με την έκθεση, όσο περισσότερο καθυστερούν οι αναγκαίες παρεμβάσεις τόσο μεγαλύτερο θα είναι το κόστος προσαρμογής, ενώ τα οφέλη από έναν έγκαιρο σχεδιασμό αυξάνονται σημαντικά.

Δημόσιο χρέος έως και στο 130% του ΑΕΠ

Οι αναλυτές εκτιμούν ότι έως το 2040 οι δημόσιες δαπάνες στην Ευρώπη θα αυξηθούν κατά περίπου πέντε ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ κατά μέσο όρο, σε ένα περιβάλλον χαμηλής οικονομικής ανάπτυξης και περιορισμένης πολιτικής δυνατότητας για αυξήσεις φόρων ή μεγάλες περικοπές δαπανών.

Εφόσον δεν ληφθούν ουσιαστικά μέτρα, το μέσο δημόσιο χρέος των ευρωπαϊκών χωρών θα μπορούσε να φτάσει περίπου στο 130% του ΑΕΠ, σχεδόν διπλάσιο επίπεδο από το σημερινό.

Η μελέτη εκτιμά ότι ένα μετριοπαθές πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων θα μπορούσε να καλύψει περίπου το ένα τρίτο του δημοσιονομικού κενού, κυρίως μέσω αλλαγών στο συνταξιοδοτικό σύστημα και πολιτικών που ενισχύουν την παραγωγικότητα και την ανάπτυξη.

Παράλληλα, το ΔΝΤ υπογραμμίζει ότι οι μεταρρυθμίσεις από μόνες τους δεν αρκούν και στις περισσότερες περιπτώσεις θα πρέπει να συνοδευτούν από πρόσθετη δημοσιονομική προσαρμογή.

Επανεξέταση του ρόλου του κράτους

Για τις χώρες που αντιμετωπίζουν ιδιαίτερα υψηλό χρέος, οι οικονομολόγοι του Ταμείου δεν αποκλείουν ακόμη και βαθύτερες αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας του δημόσιου τομέα.

Όπως επισημαίνεται, μια αναθεώρηση του ρόλου του κράτους δεν συνεπάγεται απαραίτητα περιορισμό του κοινωνικού μοντέλου της Ευρώπης, αλλά μια νέα αξιολόγηση σχετικά με το ποιες υπηρεσίες πρέπει να συνεχίσουν να χρηματοδοτούνται αποκλειστικά από το Δημόσιο και ποιες μπορούν να παρέχονται αποτελεσματικότερα με μεγαλύτερη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα.

Η έκθεση αναγνωρίζει ότι η δημόσια υγεία, η εκπαίδευση και τα εκτεταμένα κοινωνικά προγράμματα αποτέλεσαν βασικούς πυλώνες της ευρωπαϊκής ανάπτυξης και κοινωνικής συνοχής μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, ωστόσο εκτιμά ότι οι σημερινές δημοσιονομικές πιέσεις καθιστούν αναπόφευκτη μια επανεξέταση ορισμένων πολιτικών.

Παραδείγματα από ευρωπαϊκές χώρες

Το ΔΝΤ επισημαίνει ότι σε αρκετές χώρες έχουν ήδη ξεκινήσει σχετικές συζητήσεις. Στην Αυστρία και την Κροατία εξετάζονται παρεμβάσεις στις μισθολογικές δαπάνες του δημόσιου τομέα, ενώ στο Βέλγιο, τη Γαλλία και τη Νορβηγία προτείνονται αλλαγές που θα βελτιώσουν τη στόχευση των κοινωνικών παροχών.

Παράλληλα, στη Γερμανία, τη Σλοβακία και την Τουρκία οι οικονομολόγοι εντοπίζουν σημαντικά περιθώρια περιορισμού των οριζόντιων επιδοτήσεων στην ενέργεια.

Κλείνοντας, το ΔΝΤ προειδοποιεί ότι οι δημοσιονομικές αποφάσεις των επόμενων ετών θα είναι ολοένα πιο δύσκολες και πολιτικά ευαίσθητες, επισημαίνοντας πως η μέχρι σήμερα τακτική των αποσπασματικών παρεμβάσεων δεν επαρκεί πλέον για να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις που διαμορφώνονται στις ευρωπαϊκές οικονομίες.

Η εφημερίδα σημειώνει ότι η Ελλάδα προχωρά σήμερα σε πρόωρη αποπληρωμή 6,95 δισ. ευρώ από δάνεια του δεύτερου προγράμματος διάσωσης, συνεχίζοντας μια πολιτική που εφαρμόζει από το 2022.

Όπως επισημαίνεται, η συνολική αξία των πρόωρων αποπληρωμών θα ανέλθει πλέον σε 33,45 δισ. ευρώ.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup Κυριάκος Πιερρακάκης, επιδιώκει μέσω των πρόωρων αποπληρωμών να περιορίσει το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους, να μειώσει περαιτέρω τον λόγο χρέους προς ΑΕΠ και να ενισχύσει την εμπιστοσύνη των επενδυτών προς τη χώρα.

Η Handelsblatt υπογραμμίζει ότι η Ελλάδα επιδιώκει μέσω των πρόωρων αποπληρωμών να αποφύγει μελλοντικές πιέσεις στα δημόσια οικονομικά, καθώς από τις αρχές της επόμενης δεκαετίας θα αρχίσουν να λήγουν ευνοϊκές ρυθμίσεις που είχαν συμφωνηθεί κατά τη διάρκεια της κρίσης χρέους.

Παράλληλα, συνδέει τη στρατηγική πρόωρων αποπληρωμών με τη διατήρηση της επενδυτικής βαθμίδας που ανέκτησε η Ελλάδα τα τελευταία δύο χρόνια, καθώς και με την προσπάθεια της χώρας να εξασφαλίσει περαιτέρω αναβαθμίσεις από τους διεθνείς οίκους αξιολόγησης. Όπως σημειώνεται, η πολιτική που ακολουθεί η Αθήνα αποσκοπεί όχι μόνο στη μείωση του χρέους, αλλά και στη δημιουργία ενός πρόσθετου «μαξιλαριού ασφαλείας» ενόψει των αυξημένων χρηματοδοτικών αναγκών που αναμένεται να εμφανιστούν μετά το 2032.

Το δημοσίευμα κάνει ιδιαίτερη αναφορά στη θεαματική βελτίωση των δημοσιονομικών μεγεθών της χώρας τα τελευταία χρόνια, σημειώνοντας ότι η Ελλάδα βρίσκεται σε τροχιά ταχείας αποκλιμάκωσης του χρέους της. Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά, εφόσον επιβεβαιωθούν οι κυβερνητικές προβλέψεις, η χώρα ενδέχεται σύντομα να πάψει να είναι η πλέον υπερχρεωμένη οικονομία της Ευρώπης, με την Ιταλία να καταλαμβάνει την πρώτη θέση ως προς τον λόγο χρέους προς ΑΕΠ, ενώ εάν η Ελλάδα επιτύχει να μειώσει τον λόγο χρέους προς ΑΕΠ στο περίπου 115% έως το τέλος της δεκαετίας, θα μπορούσε τότε να ξεπεράσει θετικά ακόμη και χώρες όπως η Γαλλία και το Βέλγιο.

Η εφημερίδα σημειώνει ότι η στρατηγική των πρόωρων αποπληρωμών αποφέρει ήδη μετρήσιμα οφέλη για τα δημόσια οικονομικά. Επικαλούμενη στοιχεία που παρέθεσε ο Κυριάκος Πιερρακάκης, αναφέρει ότι οι κινήσεις αυτές θα εξοικονομήσουν συνολικά 795 εκατ. ευρώ σε τόκους, ενώ μόνο η αποπληρωμή που πραγματοποιείται σήμερα αναμένεται να μειώσει το ετήσιο κόστος εξυπηρέτησης του χρέους κατά περίπου 100 εκατ. ευρώ και να περιορίσει τον λόγο χρέους προς ΑΕΠ κατά 2,5 ποσοστιαίες μονάδες.

Τέλος, το δημοσίευμα καταλήγει ότι η Ελλάδα, η οποία βρέθηκε στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής κρίσης χρέους πριν από μία δεκαπενταετία, επιχειρεί πλέον να αποτελέσει παράδειγμα δημοσιονομικής εξυγίανσης και ενεργητικής διαχείρισης του δημόσιου χρέους, ενώ αποδίδει κεντρικό ρόλο στον κ. Πιερρακάκη στην υλοποίηση της στρατηγικής πρόωρων αποπληρωμών και μείωσης του χρέους.

Ωστόσο, παρά τις απαισιόδοξες προβλέψεις για το δικό της χρέος, το ΔΝΤ βλέπει «άλλη κατεύθυνση» για το ελληνικό χρέος, συγκριτικά με άλλες χώρες της Ευρωζώνης και εκτιμά πως  θα μειωθεί στο 110,9% του ΑΕΠ το 2031 από 145,7% το 2025

Όπως αναφέρουν εκτιμήσεις του ΔΝΤ, σύμφωνα με το Politico, το γαλλικό χρέος θα αυξηθεί το ίδιο διάστημα στο 120,7% από 116% και το βελγικό στο 122,3% από 106,3%. Το φινλανδικό χρέος αναμένεται να αυξηθεί στο 100,8% από 89,3% πέρυσι και το ιταλικό να μειωθεί οριακά στο 136,1% από 137,1%.

Ρεπορτάζ του Politico φιλοξένησε προ ημερών αξιωματούχο του ΔΝΤ, ο οποίος υποστήριξε πως «αν δεν ληφθούν μέτρα, το δημόσιο χρέος θα ακολουθήσει μια μη βιώσιμη πορεία. Με αμετάβλητη πολιτική, το χρέος της μέσης ευρωπαϊκής χώρας θα φτάσει το 130% του ΑΕΠ έως το 2040, σχεδόν διπλάσιο από το σημερινό επίπεδο».

Το ΔΝΤ έχει υπογραμμίσει ότι οι κυβερνήσεις της ΕΕ θα βρεθούν αντιμέτωπες με αυξημένες δημοσιονομικές πιέσεις για δαπάνες που αφορούν την άμυνα, την ενέργεια και τις συντάξεις κατά τα επόμενα 15 χρόνια. Για την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων, πρότεινε έναν συνδυασμό διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, δημοσιονομικών μεταρρυθμίσεων, κοινής χρηματοδότησης μέσω δανεισμού και δημοσιονομικής εξυγίανσης

Υπενθυμίζεται ότι οι τελευταίες προβλέψεις του ΔΝΤ, οι οποίες επικαιροποιήθηκαν ώστε να αντικατοπτρίζουν τις πιο επίμονες διαταραχές στον ενεργειακό εφοδιασμό, δείχνουν ανάπτυξη 0,9% το 2026 και 1,2% το 2027, κάτω από τις προπολεμικές εκτιμήσεις κατά 0,5 και 0,2 ποσοστιαίες μονάδες, ενώ ο γενικός πληθωρισμός προβλέπεται να αυξηθεί στο 2,8 και 2,3%, πάνω από τις προπολεμικές εκτιμήσεις κατά 0,8 και 0,4 ποσοστιαίες μονάδες αντίστοιχα.

Ο ελβετικός επενδυτικός οίκος επισημαίνει ότι το δημόσιο χρέος στην Ευρωζώνη αυξήθηκε συνολικά στο 87,9% του ΑΕΠ, καθώς περίπου τα δύο τρίτα των χωρών εμφάνισαν επιδείνωση των δημοσιονομικών τους μεγεθών μέσα στο 2025.

Ωστόσο, η Ελλάδα αποτέλεσε τη μεγαλύτερη θετική εξαίρεση, καθώς το δημόσιο χρέος της μειώθηκε κατά 8,1 ποσοστιαίες μονάδες, υποχωρώντας στο 146% του ΑΕΠ.

Η UBS σημειώνει ότι πρόκειται για τη μεγαλύτερη μείωση μεταξύ των χωρών της Ευρωζώνης, με την Κύπρος να ακολουθεί με πτώση 7,7 ποσοστιαίων μονάδων στο 55% του ΑΕΠ, την Ιρλανδία με μείωση 5,4 μονάδων στο 33%, ενώ η Πορτογαλία κατέγραψε υποχώρηση κατά 3,8 μονάδες στο 90% του ΑΕΠ.

Στον αντίποδα, οι μεγαλύτερες επιβαρύνσεις χρέους εντοπίστηκαν στη Γαλλία, όπου το δημόσιο χρέος αυξήθηκε κατά 3 ποσοστιαίες μονάδες στο 116% του ΑΕΠ, στο Βέλγιο με αύξηση 4 μονάδων στο 108%, αλλά και στη Φινλανδία, όπου το χρέος αυξήθηκε κατά 6,1 μονάδες φτάνοντας το 89% του ΑΕΠ.

Στη Γερμανία, παρά το μεγάλο πακέτο δημοσίων επενδύσεων, το χρέος αυξήθηκε συγκρατημένα κατά 1,3 ποσοστιαίες μονάδες, στο 63,5% του ΑΕΠ, ενώ στην Ιταλία σημειώθηκε αύξηση κατά 2,4 μονάδες στο 137%. Αντίθετα, το χρέος της Ισπανία υποχώρησε κατά μία μονάδα στο 101% του ΑΕΠ.

Η UBS επισημαίνει ότι η ισχυρή θετική επίδραση του πληθωρισμού στη μείωση των χρεών, που ήταν εμφανής την περίοδο 2022-2023, εξασθενεί πλέον σημαντικά, γεγονός που σημαίνει ότι οι κυβερνήσεις θα χρειαστεί να καταβάλουν μεγαλύτερη προσπάθεια μέσω δημοσιονομικών πολιτικών για να συνεχιστεί η αποκλιμάκωση του χρέους.

Παρότι το νέο ενεργειακό σοκ από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή ενισχύει ξανά τον πληθωρισμό, οι αναλυτές της UBS δεν θεωρούν ότι αυτό θα επηρεάσει ουσιαστικά τη δυναμική των χρεών, καθώς οι αποπληθωριστές ΑΕΠ ακολουθούν κυρίως τον δομικό πληθωρισμό και όχι τον βασικό δείκτη τιμών καταναλωτή.

Η εκτίμηση της τράπεζας είναι ότι το επόμενο διάστημα οι περισσότερες ευρωπαϊκές οικονομίες θα εμφανίσουν σταθερά ή αυξανόμενα επίπεδα δημόσιου χρέους.

Παράλληλα, η UBS υπενθυμίζει ότι χώρες όπως η Αυστρία, το Βέλγιο, η Φινλανδία, η Γαλλία, η Ιταλία, η Μάλτα και η Σλοβακία παραμένουν σε διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος, μαζί με χώρες εκτός Ευρωζώνης όπως η Ουγγαρία, η Πολωνία και η Ρουμανία.

Για την Ελλάδα, η UBS υπολογίζει ότι το συνολικό ύψος δημόσιου και ιδιωτικού χρέους ανέρχεται περίπου στα 713 δισ. ευρώ, ή στο 288% του ΑΕΠ, σημαντικά χαμηλότερα από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης που φτάνει το 351,6% του ΑΕΠ.

Σε ό,τι αφορά τον ιδιωτικό τομέα, το συνολικό ιδιωτικό χρέος στην Ελλάδα διαμορφώθηκε στο 97,4% του ΑΕΠ στα τέλη του 2025.

Η επιβάρυνση των νοικοκυριών υπολογίζεται στο 38,1% του ΑΕΠ, ενώ τα στεγαστικά δάνεια βρίσκονται μόλις στο 11,1% του ΑΕΠ, επίπεδο ιδιαίτερα χαμηλό σε σύγκριση με τον μέσο όρο της Ευρωζώνης που ανέρχεται στο 34,2%.

Τα χρέη των μη χρηματοοικονομικών επιχειρήσεων ανέρχονται στο 59,3% του ΑΕΠ, έναντι 103,1% στην Ευρωζώνη, ενώ ο χρηματοοικονομικός τομέας εμφανίζει χρέος μόλις 15,5% του ΑΕΠ, όταν στην Ευρωζώνη ο αντίστοιχος μέσος όρος φτάνει το 106%.

Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Bloomberg, η Αθήνα σχεδιάζει ήδη για τον επόμενο μήνα την πρόωρη εξόφληση δανείων ύψους 6,9 δισ. ευρώ, ωστόσο εξετάζεται σοβαρά το ενδεχόμενο η αποπληρωμή να είναι ακόμη μεγαλύτερη, εφόσον οι συνθήκες χρηματοδότησης παραμείνουν ευνοϊκές και οι αποδόσεις των ελληνικών τίτλων κινηθούν σε ελεγχόμενα επίπεδα.

Οι ίδιες πηγές αναφέρουν ότι στο οικονομικό επιτελείο αξιολογούνται εναλλακτικά σενάρια διαχείρισης του χρέους, μεταξύ των οποίων και πιθανή επαναγορά υφιστάμενων ομολόγων από την αγορά, χωρίς ωστόσο να έχει ληφθεί οριστική απόφαση. Η τελική στρατηγική θα εξαρτηθεί από το κόστος δανεισμού, τις ανάγκες αναχρηματοδότησης και τις γενικότερες συνθήκες στις διεθνείς αγορές.

Η κίνηση αυτή εντάσσεται στη συνολική στρατηγική της κυβέρνησης για τη σταδιακή απεξάρτηση της χώρας από το “βαρύ” αποτύπωμα της μνημονιακής περιόδου, στέλνοντας παράλληλα ισχυρό μήνυμα προς τους επενδυτές και τους οίκους αξιολόγησης ότι η Ελλάδα παραμένει προσηλωμένη στη δημοσιονομική πειθαρχία και στη συνεχή αποκλιμάκωση του χρέους.

Τα τελευταία χρόνια η Ελλάδα έχει ήδη προχωρήσει σε σειρά πρόωρων αποπληρωμών, συμπεριλαμβανομένης της πλήρους εξόφλησης των δανείων του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, ενώ στόχος παραμένει η πλήρης αποπληρωμή του πρώτου πακέτου διάσωσης έως το 2031, δηλαδή περίπου μία δεκαετία νωρίτερα από την αρχική λήξη του.

Η στρατηγική αυτή έχει ενισχυθεί σημαντικά από τη βελτίωση των μακροοικονομικών επιδόσεων της ελληνικής οικονομίας. Το δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ ακολουθεί σταθερή πτωτική τροχιά, η ανάπτυξη παραμένει υψηλότερη από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, ενώ το ισχυρό ταμειακό απόθεμα της χώρας επιτρέπει μεγαλύτερη ευελιξία στις κινήσεις διαχείρισης χρέους.

Παράλληλα, η ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας από την Ελλάδα έχει μειώσει αισθητά το κόστος δανεισμού και έχει διευρύνει τη βάση των διεθνών επενδυτών που τοποθετούνται σε ελληνικούς τίτλους. Αυτό δίνει τη δυνατότητα στον Οργανισμό Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους να εξετάζει πιο επιθετικές κινήσεις, με στόχο τη βελτιστοποίηση του προφίλ του χρέους και τη μείωση του κόστους εξυπηρέτησης σε βάθος χρόνου.

Οι αγορές παρακολουθούν στενά τις κινήσεις της Αθήνας, καθώς η πρόωρη αποπληρωμή δανείων θεωρείται ένδειξη αυξημένης οικονομικής σταθερότητας και ενίσχυσης της αξιοπιστίας της χώρας. Σε ένα διεθνές περιβάλλον που παραμένει εύθραυστο λόγω γεωπολιτικών εντάσεων, υψηλών επιτοκίων και μεταβλητότητας στις αγορές ομολόγων, η Ελλάδα επιχειρεί να κεφαλαιοποιήσει τη θετική δυναμική που έχει αναπτύξει τα τελευταία χρόνια.

Το επόμενο διάστημα αναμένεται κρίσιμο, καθώς οι τελικές αποφάσεις θα συνδεθούν τόσο με την πορεία των διεθνών αγορών όσο και με τη στρατηγική χρηματοδότησης του ελληνικού Δημοσίου για το δεύτερο εξάμηνο του έτους.