Για μεγάλο διάστημα, η τραπεζική πίστη υπολειτουργούσε, ενώ τα ξένα κεφάλαια μέσω της Χρυσής Βίζας κινούνταν με σταθερούς ρυθμούς, δημιουργώντας ένα παράλληλο σύστημα ζήτησης. Σε αυτό το πλαίσιο, η αγορά κατοικίας δεν ανέκαμψε ομοιόμορφα, αλλά μέσα από επιλεκτικές εστίες έντονης δραστηριότητας, κυρίως σε περιοχές με υψηλή επενδυτική ορατότητα και διεθνή απήχηση.

Η επίδραση της Χρυσής Βίζας υπερέβη κατά πολύ την απλή αύξηση των συναλλαγών. Σταδιακά, διαμόρφωσε μια διακριτή κατηγορία ζήτησης, με συγκεκριμένα οικονομικά όρια, γεωγραφική στόχευση και επενδυτική λογική. Οι αγορές που επηρεάστηκαν περισσότερο ήταν τα μεγάλα αστικά κέντρα, με αιχμή την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, καθώς και επιλεγμένες τουριστικές περιοχές, όπου η παρουσία ξένων επενδυτών λειτούργησε ως σταθεροποιητικός παράγοντας σε μια περίοδο που η εγχώρια ζήτηση βρισκόταν ακόμη σε φάση ανασύνταξης. Σε όρους κεφαλαίων, το αποτύπωμα του προγράμματος είναι ιδιαίτερα ισχυρό.

Με βάση το εκάστοτε ελάχιστο όριο επένδυσης, εκτιμάται ότι από το 2014 έως και το τέλος του 2025 έχουν εισρεύσει στην ελληνική αγορά ακινήτων μέσω της Χρυσής Βίζας τουλάχιστον 10 δισ. ευρώ. Πρόκειται για ένα ποσό που αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, αν συνεκτιμηθεί ότι κατευθύνθηκε σε μια αγορά όπου η στεγαστική πίστη παρέμενε για μεγάλο χρονικό διάστημα υποτονική.

Οι άμεσες επιδράσεις της Χρυσής Βίζας στην αγορά

Πέρα, όμως, από το άμεσο οικονομικό μέγεθος, η Χρυσή Βίζα είχε και έμμεσες επιδράσεις στη συνολική κινητικότητα της αγοράς. Σε πολλές περιπτώσεις, τα κεφάλαια που εισέρρευσαν μέσω πωλήσεων σε ξένους επενδυτές ανακυκλώθηκαν στην εγχώρια αγορά, είτε για την κάλυψη ιδίων στεγαστικών αναγκών των πωλητών είτε για νέες επενδύσεις. Με αυτόν τον τρόπο, το πρόγραμμα λειτούργησε ως καταλύτης για δευτερογενείς συναλλαγές, ενισχύοντας τη συνολική ρευστότητα και τη λειτουργία της αγοράς. Σήμερα, η σημασία της Χρυσής Βίζας αποτυπώνεται λιγότερο στον όγκο των κεφαλαίων και περισσότερο στη σύνθεση της ζήτησης που έχει διαμορφώσει.

Οι αλλαγές στο θεσμικό πλαίσιο οδήγησαν σε έναν σαφέστερο διαχωρισμό των επιμέρους τμημάτων της αγοράς. Παραμένει ενεργή η κατηγορία επενδύσεων στο κατώτατο όριο των 250.000 ευρώ, ωστόσο η δεξαμενή των διαθέσιμων ακινήτων σε αυτό το εύρος έχει περιοριστεί δραστικά. Πλέον, το συγκεκριμένο όριο καθίσταται εφικτό σχεδόν αποκλειστικά μέσω ακινήτων που προκύπτουν από αλλαγή χρήσης, όπως μετατροπές πρώην γραφείων, αποθηκών ή βιομηχανικών κτιρίων σε κατοικίες. Η εξέλιξη αυτή έχει ευρύτερες πολεοδομικές και κοινωνικές προεκτάσεις, καθώς επιταχύνει την ανακαίνιση παλαιών κτιρίων και επηρεάζει τη λειτουργική αναδιάρθρωση γειτονιών που βρίσκονται σε φάση μετασχηματισμού.

Παράλληλα, ενισχύεται η αγορά εξοχικής κατοικίας, όπου το ελάχιστο όριο επένδυσης έχει ανέλθει στα 400.000 ευρώ. Σε αυτήν την κατηγορία, οι αποφάσεις αγοράς συνδέονται περισσότερο με ποιοτικά χαρακτηριστικά -όπως η τοποθεσία, οι υποδομές και η προοπτική ιδιοχρησίας- και λιγότερο με τη λογική της ελάχιστης συμμόρφωσης προς το πρόγραμμα.Αντίθετα, το τμήμα των ακινήτων υψηλής αξίας των 800.000 ευρώ, που αφορά το σύνολο της Αττικής, τον Δήμο Θεσσαλονίκης και τα μεγάλα νησιά, εμφανίζει μέχρι στιγμής πιο συγκρατημένη δυναμική. Το στοιχείο αυτό δείχνει ότι το ενδιαφέρον των επενδυτών δεν μετατοπίστηκε αυτόματα προς τα ακριβότερα τμήματα της αγοράς, αλλά παραμένει επιλεκτικό και προσεκτικό.

Τα στατιστικά

Το προφίλ των επενδυτών διατηρεί σε γενικές γραμμές τη βασική του δομή. Οι Κινέζοι επενδυτές εξακολουθούν να αποτελούν τη μεγαλύτερη ομάδα, συγκεντρώνοντας περίπου το 45%-50% των αρχικών αδειών. Ακολουθούν οι Τούρκοι επενδυτές, με αυξανόμενη παρουσία τα τελευταία χρόνια και ποσοστά που κινούνται πλέον μεταξύ 15% και 20%. Παράλληλα, καταγράφεται σταθερή συμμετοχή επενδυτών από τη Μέση Ανατολή, ενώ αυξητική τάση εμφανίζουν επενδυτές από το Ηνωμένο Βασίλειο, το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες, γεγονός που υποδηλώνει σταδιακή γεωγραφική διεύρυνση του ενδιαφέροντος.

Το 2025 λειτούργησε ως έτος εξομάλυνσης. Μετά την έντονη κινητικότητα της διετίας 2023-2024, όταν οι επικείμενες αλλαγές στα όρια επένδυσης οδήγησαν σε κύμα πρόωρων αιτήσεων, ο αριθμός των νέων αιτήσεων υποχώρησε. Κατατέθηκαν συνολικά 6.978 αιτήσεις, έναντι 9.289 το 2024, με σχεδόν 2.932 να συγκεντρώνονται στο πρώτο τρίμηνο, στο πλαίσιο της μεταβατικής ρύθμισης για επενδυτές με προσύμφωνα πριν από την 1η Αυγούστου 2024. Μετά τη λήξη της μεταβατικής περιόδου, ο ρυθμός υποβολής αιτήσεων περιορίστηκε αισθητά.

Παρά τη μείωση των νέων αιτήσεων, το συνολικό αποτύπωμα του προγράμματος παραμένει ισχυρό. Στο τέλος του 2025, οι άδειες μόνιμου επενδυτή σε ισχύ, μαζί με τις εκκρεμείς αιτήσεις και τις ανανεώσεις, εκτιμάται ότι προσέγγιζαν τις 40.000. Το στοιχείο αυτό επιτρέπει μια πιο ώριμη αποτίμηση της Χρυσής Βίζας: Οχι μόνο ως εργαλείου προσέλκυσης κεφαλαίων, αλλά ως μηχανισμού που, για περισσότερο από μία δεκαετία, επηρέασε σε βάθος τη σύνθεση, τη γεωγραφία και τη λειτουργία της ελληνικής αγοράς κατοικίας.

Τον Ιούλιο υποβλήθηκαν 511 νέες αιτήσεις, μειωμένες κατά 23% σε σχέση με τον περσινό Ιούλιο. Η πτώση συνεχίζεται για τέταρτο μήνα, αφού από τον Απρίλιο οι αλλαγές στο πλαίσιο περιόρισαν τη ροή ενδιαφέροντος.

Παρά την κάμψη, το επτάμηνο του 2025 εμφανίζει ακόμη καλύτερες επιδόσεις από το περσινό (5.011 έναντι 4.734 αιτήσεων), κυρίως λόγω της αυξημένης κινητικότητας στις αρχές του έτους, λίγο πριν ισχύσουν οι νέοι κανόνες. Από τον Σεπτέμβριο 2024, σε περιοχές όπως η Αττική, η Θεσσαλονίκη και τα μεγάλα νησιά, απαιτείται πλέον ελάχιστη επένδυση 800.000 ευρώ.

Η μείωση των αιτήσεων έδωσε τη δυνατότητα στις αρμόδιες υπηρεσίες να περιορίσουν τις εκκρεμότητες: από 22.853 αιτήματα τον Ιούλιο του 2024, σε 11.887 φέτος.

Την ίδια ώρα, οι εισροές κεφαλαίων στην ελληνική αγορά ακινήτων από το εξωτερικό καταγράφουν ισχυρή πτώση. Σύμφωνα με τον ΣΑΕΕ, το α’ τρίμηνο 2025 σημειώθηκε μείωση 31,4% στις επενδύσεις, ενώ για το εξάμηνο αναμένονται απώλειες άνω του 50%. Αν επιβεβαιωθεί, το επενδυτικό ενδιαφέρον θα περιοριστεί σε 570 εκατ. ευρώ, από 1,14 δισ. ευρώ πέρυσι.

Ωστόσο, παρατηρείται έντονη άνοδος αιτήσεων από συγκεκριμένες χώρες. Οι άδειες για πολίτες Τουρκίας αυξήθηκαν κατά 152%, ενώ σημαντικές αυξήσεις σημειώθηκαν από Ισραήλ και ΗΠΑ, με ετήσιες μεταβολές +96% και +52% αντίστοιχα.

Οι πελάτες του εδρεύουν σε όλο τον κόσμο. Μερικοί έχουν ανάγκες μετεγκατάστασης επειδή βρίσκονται σε μια χώρα όπου κινδυνεύουν ζωές, ενώ για άλλους, είναι περισσότερο μια απόφαση για τον τρόπο ζωής. Θέλουν κινητικότητα για πρόσβαση σε περισσότερες χώρες παγκοσμίως.

Το κυνήγι για χρυσή βίζα

Πριν από σχεδόν 20 χρόνια, άνθρωποι που ζούσαν στην Ανατολή ήθελαν να μετακινηθούν δυτικά. Όμως τα τελευταία χρόνια η μετανάστευση γίνεται προς όλες τις κατευθύνσεις.

Κατά την πανδημίας πολλοί Αμερικανοί δεν μπόρεσαν να εισέλθουν στην Ευρώπη, επομένως αναζητούν πλέον προγράμματα διαμονής εκεί. Μετά τις φετινές εκλογές στη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, βλέπουμε επίσης φυγή εκατομμυριούχων από αυτές τις χώρες .

Ακολουθούν οι πέντε κορυφαίες χώρες στις οποίες ενδιαφέρονται να μετακομίσουν οι πελάτες του Αρτό, οι οποίοι θέλουν να μετεγκατασταθούν μέσω επενδύσεων:

Ελλάδα

Πρόσφατα, ο Αρτό βλέπει περισσότερους ανθρώπους να επενδύουν στην Ελλάδα.

Το πρόγραμμα της Ελλάδας προέβλεπε ελάχιστη επένδυση 250.000 ευρώ σε ακίνητα, αλλά πρόσφατα, η κυβέρνηση αύξησε την τιμή στα 400.000 ευρώ.

Υπάρχει αύξηση αιτήσεων για βίζα στην Ελλάδα, επειδή όλοι έκαναν αιτήσεις πριν την αύξηση τιμών. Όμως, δεν αναμένεται να επιβραδυνθεί η ζήτηση. Η ευκαιρία για εύκολη πρόσβαση σε ιστορικές πόλεις, παραλίες και τον πολιτισμό της Ελλάδας δεν θα χάσει ποτέ την ελκυστικότητά της, ανεξάρτητα από το τίμημα.

Η Ελλάδα είναι ένας δημοφιλής τουριστικός προορισμός, επομένως οι πελάτες αγοράζουν ακίνητα που μπορούν να νοικιάσουν για εισόδημα.

Η χρυσή βίζα στην Ελλάδα δεν παρέχει αυτόματα δικαίωμα εργασίας. Αντί να απασχολούνται από άλλους, οι επενδυτές μπορούν να ιδρύσουν και να κατέχουν μια επιχείρηση στη χώρα. Αυτό μπορεί να ωφελήσει τους Έλληνες πολίτες, οι οποίοι μπορούν να αναζητήσουν εργασία σε αυτές τις εταιρείες.

Υπάρχει ένα ευέλικτο μονοπάτι μακροχρόνιας διαμονής που προσφέρει πρόσβαση στον χώρο Σένγκεν.

Για να αποκτήσετε την υπηκοότητα στην Ελλάδα, πρέπει να έχετε διαμείνει στη χώρα για επτά χρόνια και να έχετε περάσει τεστ ελληνικής γλώσσας και πολιτιστικών γνώσεων.

Ουγγαρία

Το 2013, η Ουγγαρία ξεκίνησε πρόγραμμα χορήγησης υπηκοότητας με αντάλλαγμα την επένδυση σε κρατικά ομόλογα.

Αποφάσισαν να το ξανανοίξουν φέτος με επιπλέον έμφαση στις επενδύσεις σε ακίνητα. Συνοδεύεται από κάρτα διαμονής που μπορεί να ανανεωθεί μετά από 10 χρόνια.

Η Ουγγαρία προσφέρει έναν ευρωπαϊκό τρόπο ζωής, είναι ασφαλής και προσφέρει τεράστιες ευκαιρίες για επενδύσεις σε ακίνητα.

Σε αντίθεση με χώρες που θέλουν να καταργήσουν ή να ανακατευθύνουν τα κεφάλαια μακριά από τον τομέα των ακινήτων, η Ουγγαρία ενθαρρύνει τους ανθρώπους να επενδύσουν σε ακίνητα.

Η ιδιοκτησία στην Ουγγαρία είναι σχετικά φθηνή, δημιουργώντας ευκαιρίες για επενδυτές. Η Ουγγαρία έχει επίσης ένα σταθερό πολιτικό οικοσύστημα.

Υπάρχει μια επιλογή να υποβάλετε αίτηση για διαβατήριο στην Ουγγαρία, αλλά θα πρέπει να διαμένετε στην Ουγγαρία για οκτώ συναπτά έτη και να περάσετε ένα τεστ στΟυγγρικά τοπική γλώσσα.

Ιταλία

Το πρόγραμμα της Ιταλίας απαιτεί επενδύσεις απευθείας στην οικονομία, όπως το χρηματιστήριο, αντί για ακίνητα. Δεν ήταν τόσο δημοφιλές επειδή δεν έχει επιλογή ακινήτων.

Ωστόσο, μετά το Brexit, η Ιταλία έχει γίνει πιο δημοφιλής προορισμός μεταξύ των υπερπλούσιων στην Ευρώπη. Αυτό οφείλεται στο εκπληκτικό φορολογικό πακέτο για όποιον αποφασίσει να γίνει μόνιμος κάτοικος στην Ιταλία.

Μέχρι τον Αύγουστο του 2024, το ξένο εισόδημα, με ορισμένες εξαιρέσεις, φορολογούνταν με ενιαίο συντελεστή 100.000 ευρώ ετησίως για 15 χρόνια για τους αιτούντες που έγιναν φορολογούμενοι κάτοικοι Ιταλίας.

Αυτό έχει πλέον διπλασιαστεί σε 200.000 ευρώ ετησίως για το εξωχώριο εισόδημα.

Τα ΗΑΕ

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν εξελιχθεί γρήγορα σε μια χώρα που προσελκύει πλούσιους και επενδυτές.

Οι επιλογές για την απόκτηση χρυσής βίζας στα ΗΑΕ περιλαμβάνουν την επένδυση τουλάχιστον 2 εκατομμυρίων ντίραμ σε τράπεζα, επενδυτικό ταμείο ή ακίνητο. Ωστόσο, η κυβέρνηση μπορεί επίσης να προτείνει αιτούντες για χρυσή βίζα.

Οι βίζες ισχύουν συνήθως για 10 χρόνια προτού χρειαστεί να ανανεωθούν και τα ΗΑΕ απονέμουν υπηκοότητα σε μερικούς από τους μεγαλύτερους επενδυτές τους.

Το Citizenship-by-Investment στα ΗΑΕ δεν είναι ένα επίσημο πρόγραμμα στο οποίο μπορούν όλοι να υποβάλουν αίτηση . Σύμφωνα με τον Αρτό έχουν χορηγηθεί λιγότερα από εκατό διαβατήρια.

Οι ξένοι συνήθως περιορίζονται στην αγορά ακινήτων σε καθορισμένες περιοχές γνωστές ως περιοχές freehold. Αλλά με διαβατήριο ΗΑΕ, αυτοί οι περιορισμοί δεν ισχύουν πλέον.

Τα νησιά της Καραϊβικής

Μεταξύ των νησιών της Καραϊβικής, η Αντίγκουα και Μπαρμπούντα προσέλκυσε τους περισσότερους πελάτες του Αρτό φέτος.

Οι πελάτες εξαιρετικά υψηλής αξίας θέλουν κάτι λιγότερο δημοφιλές πρόγραμμα από αυτό που έχουν όλοι, και αυτό είναι αυτό που τους προσελκύει εκεί.

Ειδικότερα, κατά την εξειδίκευση των μέτρων, ο υπ. Οικονομικών Κωστής Χατζηδάκης παίρνοντας αρχικά το λόγο ανέφερε ότι δέσμευση της κυβέρνησης ειναι να λυθεί το θέμα της Golden Visa. Μάλιστα όπως πρόσθεσε, η κυβέρνηση θα αξιολογήσει τον Σεπτέμβριο την αποτελεσματικότητα των μέτρων και θα αποφασίσει για τυχόν νέες ρυθμίσεις. Τα νέα μέτρα έχουν ως στόχο την προστασία της αγοράς ακινήτων από στρεβλώσεις και τη διασφάλιση προσιτής στέγασης για τους πολίτες.

Όπως ανακοίνωσε ο υπουργός Οικονομικών από 31 Μαρτίου, αλλάζει το όριο απόκτησης Golden Visa για πολίτες τρίτων χωρών. Αν υπάρχουν προσύμφωνα υπάρχει πρόβλεψη μεταβατικής περιόδου.

Περιορισμοί στο εμβαδόν και αύξηση των ορίων

Το ελάχιστο εμβαδόν ακινήτου για Golden Visa θα ανέλθει στα 120 τ.μ., ενώ το ελάχιστο τίμημα αγοράς ακινήτου για Golden Visa αυξάνεται στις 800.000 ευρώ στην Αθήνα, στη Θεσσαλονίκη και σε τουριστικά νησιά.

Πιο συγκεκριμένα, τα καινούργια όρια προβλέπουν τα εξής:

• Oι επενδυτές θα πρέπει να αγοράσουν με 800.000 ή 400.000 ευρώ (ανάλογα την περιοχή) ένα ακίνητο που θα πρέπει και να είναι επιφάνειας 120 τ.μ. ή μεγαλύτερο.
• Επενδυση 800.000 ευρώ για αγορά ακινήτου στην Περιφέρεια Αττικής, στις Περιφερική Ενότητα Θεσσαλονίκης, στη Μύκονο και τη Σαντορίνη και σε νησιά με πληθυσμό πάνω από 3.000 κατοίκους

Επένδυση 400.000 ευρώ για αγορά ακινήτου στην υπόλοιπη Ελλάδα:

• Το σημερινό χαμηλότατο όριο επένδυσης των 250.000 ευρώ παραμένει για δύο μόνο περιπτώσεις, που ουσιαστικά «πριμοδοτούν» συγκεκριμένα ακίνητα, ανεξάρτητα από την περιοχή που βρίσκονται:
• Διατηρητέα ακίνητα που θα αποκατασταθούν.
•  Βιομηχανικά ακίνητα που θα μετασκευαστούν για να είναι κατοικήσιμα.

Στις υπόλοιπες περιοχές η αξία που θα πρέπει να καταβάλει ο επενδυτής για την απόκτηση ακίνητης περιουσίας ανέρχεται στις 400.000 ευρώ και 250.000 ευρώ για διατηρητέα.

Aπαγορεύεται το Airbnb για όσους αποκτούν Golden Visa

Νωρίτερα, όπως είπε ο Κωστής Χατζηδάκης στο Πρώτο Πρόγραμμα με την παραδοχή πως έχουν ανέβει οι τιμές των ακινήτων τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα, αναμενόμενο γεγονός λόγω της θετικής πορείας της οικονομίας, σημείωσε πως τη συγκεκριμένα αγορά την επηρεάζει περισσότερο το Airbnb.

Σύμφωνα με όσα δήλωσε  απαγορεύεται η βραχυχρόνια μίσθωση για όσους αποκτούν την Golden Visa. Συγκεκριμένα, απαγορεύεται η μίσθωση ακινήτου που αγοράστηκε με Golden Visa μέσω Airbnb. Στόχος είναι να κατευθυνθούν οι επενδύσεις σε ακίνητα μεγάλης αξίας και όχι σε λαϊκές κατοικίες.

Η Golden Visa είναι το 7% των συναλλαγών στην αγορά ακινήτων, όμως χωρίς αμφιβολία επηρεάζει, ανέφερε ο κ. Χατζηδάκης, προσθέτοντας πάντως πως τα έσοδα από την Golden Visa ήταν 2,5 δισ. ευρώ περίπου το 2023 από επενδύσεις και κεφάλαια προερχόμενα από το εξωτερικό.

«Άρα είναι κάτι το οποίο μας απασχολεί και δεν προχωρούμε ελαφρά τη καρδία. Επειδή όμως πιέζουν τις τιμές των ακινήτων ακριβώς, παρά το ότι έρχονται κεφάλαια απ’ έξω, επειδή πιέζουν τις τιμές των ακινήτων προς τα πάνω, ερχόμαστε και φέρνουμε ρυθμίσεις. Τι ίσχυε μέχρι τώρα. Ότι για να πάρεις Golden Visa με αγορά ακινήτων στην Ελλάδα μέχρι πρόσφατα ήταν 250.000 ευρώ να φέρεις για να αγοράσεις ένα ακίνητο. Αυτό ανέβηκε στην Αθήνα ήδη εδώ και κάμποσους μήνες στις 500.000 και στη Θεσσαλονίκη. Όχι σε όλη την Αθήνα. Στο κέντρο, βόρεια και νότια. Δυτικά παρέμενε χαμηλότερο. Τώρα πάμε στις 800.000 στην Αθήνα, Θεσσαλονίκη και στα τουριστικά νησιά. Λέμε ότι δεν επιτρέπεται αυτός που αγοράζει με golden visa να δώσει το ακίνητο στη συνέχεια για Airbnb, λέμε ότι το ακίνητο δεν μπορεί να είναι κάτω από 120 τετραγωνικά. Και όλα αυτά τα λέμε για να κατευθύνουμε τους επενδυτές σε ακίνητα μεγάλης αξίας και πάντως σε ακίνητα που δεν είναι για τη λεγόμενη λαϊκή κατοικία και σίγουρα για τα νέα ζευγάρια που θέλουν να ξεκινήσουν τη ζωή τους» ανέφερε ο κ. Χατζηδάκης.

Οι πωλήσεις κατοικιών μειώθηκαν στη χώρα της Ιβηρικής κατά 22% στις 68.000 μονάδες το πρώτο εξάμηνο του έτους από την ίδια περίοδο του προηγούμενου έτους, δήλωσε η JLL σε παρουσίαση την Πέμπτη. Το 2022, περίπου 168.000 κατοικίες πωλήθηκαν στην Πορτογαλία, ο υψηλότερος όγκος πωλήσεων που έχει καταγραφεί.

Ωστόσο, οι τιμές των ακινήτων δεν αναμένεται να μειωθούν σύντομα καθώς η ζήτηση για κατοικίες συνεχίζει να ξεπερνά τη διαθεσιμότητα, σύμφωνα με την JLL.

«Συνεχίζει να υπάρχει διαρθρωτική έλλειψη προσφοράς», δήλωσε η Τζοάνα Φονσέκα, επικεφαλής έρευνας στο JLL, σε παρουσίαση στη Λισαβόνα την Πέμπτη. «Ο ρυθμός των νέων κατοικιών που φτάνουν στην αγορά συνεχίζει να είναι πολύ χαμηλότερος από τον όγκο της ζήτησης».

Παρά την κατάργηση της golden visa, οι τιμές των ακινήτων δεν αναμένεται να μειωθούν άμεσα

Η μετανάστευση

Νωρίτερα φέτος, ο Πορτογάλος πρωθυπουργός Αντόνιο Κόστα ανακοίνωσε ότι θα κλείσει το πρόγραμμα «golden visa» για να περιορίσει την κερδοσκοπία στην αγορά ακινήτων και να βοηθήσει να τερματιστεί η στεγαστική κρίση σε πόλεις όπως η Λισαβόνα, όπου οι τιμές των ακινήτων υπερτριπλασιάστηκαν από το 2015.

Η σοσιαλιστική κυβέρνησή του θα τερματίσει το λεγόμενο καθεστώς μη συνήθους κατοίκου το επόμενο έτος, το οποίο προσφέρει χαμηλότερους συντελεστές φόρου εισοδήματος για μια περίοδο 10 ετών σε άτομα που πληρούν τις προϋποθέσεις που θα μετακομίσουν στη χώρα.

Σύμφωνα με το Bloomberg, και τα δύο προγράμματα συνέβαλαν στην αναζωογόνηση της ετοιμοθάνατης αγοράς ακινήτων της Πορτογαλίας μετά το 2011, καθώς η χώρα αγωνιζόταν να βγει από βαθιά ύφεση. Ενώ αυτά τα προγράμματα εξακολουθούν να βοηθούν στην προσέλκυση ξένων αγοραστών ακινήτων, τώρα αντιπροσωπεύουν μόνο ένα μικρό κλάσμα των συμφωνιών ακινήτων στην Πορτογαλία.

Από 1η Αυγούστου αυξήθηκε από τις 250.000 στις 500.000 ευρώ για όσους επιλέγουν να αγοράσουν ακίνητα σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Μύκονο και Σαντορίνη, κάτι το οποίο στρέφει αλλού το ενδιαφέρον των επενδυτών, οι οποίοι «κοιτούν» σε άλλες περιοχές της Αθήνας.

Παράγοντες της αγοράς μιλώντας στον ΟΤ αναφέρουν ότι η αλλαγή στους όρους χορήγησης της Golden Visa πυροδότησε «μπαράζ» αγορών ακινήτων καθώς προκάλεσε απότομη αύξηση των ζητούμενων τιμών σε πολλές περιοχές της Αττικής, ακόμη και εκεί όπου δεν υπήρχε ενδιαφέρον.

Οι νέες περιοχές για Χρυσή Βίζα

Ήδη, μέρος των επενδυτών τρίτων χωρών που στοχεύουν στην απόκτηση της Golden Visa έχουν στραφεί στην αναζήτηση ακινήτων σε περιοχές των δυτικών προαστίων, όπως το Αιγάλεω, το Περιστέρι και το Ίλιον.

Η συσσωρευμένη ζήτηση στις περιοχές των Δυτικών και Ανατολικών προαστίων, αναμένεται να πιέσουν αυξητικά τις τιμές πώλησης, όπως ακριβώς συνέβη σε πολλές περιοχές του κέντρου της Αθήνας, όπως τα  Εξάρχεια, η Νεάπολη και η Κυψέλη.

Επίσης, περιοχές όπως ο Πειραιάς, η Παλλήνη, το Περιστέρι, ο Γέρακας, έχουν ήδη αρχίσει να ξεπροβάλλουν ως πιθανοί «προορισμοί» για όσους δεν επιθυμούν να επενδύσουν πάνω από 250.000 ευρώ.

Το ζητούμενο για τους επενδυτές τρίτων χωρών είναι τα ακίνητα που θα αποκτήσουν να βρίσκονται ψηλά στη λίστα της ζήτησης για ενοικίαση, είτε βραχυχρόνιας είτε μακροχρόνιας.

Αντίθετα, το ελάχιστο όριο επένδυσης διπλασιάστηκε στον κεντρικό, νότιο και βόρειο τομέα της Αττικής, όπως επίσης σε Μύκονο, Σαντορίνη και στον δήμο της Θεσσαλονίκης.

Αυτό σημαίνει ότι «ακριβαίνουν» όλες οι περιοχές των νοτίων προαστίων, ήτοι οι δήμοι Μοσχάτου – Ταύρου, Καλλιθέας, Παλαιού Φαλήρου, Νέας Σμύρνης, Ελληνικού – Αργυρούπολης, Αγίου Δημητρίου, Αλίμου και Γλυφάδας.

Το ίδιο θα συμβεί και στο κέντρο της Αθήνας (δήμοι Αθηναίων, Βύρωνα, Γαλατσίου, Δάφνης – Υμηττού, Ζωγράφου, Ηλιούπολης, Καισαριανής και Φιλαδελφείας – Χαλκηδόνας), όπως επίσης στο σύνολο των βορείων προαστίων, δηλαδή στους δήμους Αγίας Παρασκευής, Αμαρουσίου, Βριλησίων, Ηρακλείου, Κηφισιάς, Λυκόβρυσης – Πεύκης, Μεταμόρφωσης, Νέας Ιωνίας, Παπάγου – Χολαργού, Πεντέλης, Φιλοθέης – Ψυχικού και Χαλανδρίου.

Μιλούν τα νούμερα

Όπως προκύπτει από τα στοιχεία του υπoυργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, κατά τη διάρκεια του εφετινού πρώτου εξαμήνου έχουν υποβληθεί 4.150 αιτήματα για την αρχική χορήγηση άδειας παραμονής ενώ έχουν γίνει αγοραπωλησίες ακινήτων αξίας τουλάχιστον 1,03 δισ. ευρώ.

Φέτος τον Ιούνιο εκδόθηκαν 321 αρχικές άδειες, έναντι μόλις 79 αδειών που είχαν χορηγηθεί κατά τον αντίστοιχο μήνα του 2022, μια αύξηση της τάξης του 306%. 

Συνολικά κατά το φετινό πρώτο εξάμηνο εκδόθηκαν 1.886 άδειες, έναντι μόλις 726 αδειών που είχαν εκδοθεί κατά το αντίστοιχο διάστημα του προηγούμενου έτους. 

Με βάση τα σχετικά στοιχεία, από τις 9.122 αιτήσεις αρχικής χορήγησης και ανανέωσης αδειών διαμονής μόνιμου επενδυτή, που υποβλήθηκαν κατά το 12μηνο Ιουνίου 2022 – Ιουνίου 2023, είχαν εγκριθεί μόλις οι 3.229 έως το τέλος του Ιουνίου, δηλαδή μόλις το 35% του συνόλου. 

Υπενθυμίζεται ότι χρυσές βίζες έγιναν «της μόδας» μετά την οικονομική κρίση του 2008, με χώρες όπως η Πορτογαλία, η Ιρλανδία, η Ελλάδα και η Ισπανία να τις προσφέρουν ως τρόπο προσέλκυσης επενδύσεων. 

Έκτοτε, έχουν φέρει δισεκατομμύρια καθώς οι εκατομμυριούχοι αναζητούσαν ευκολότερα ταξίδια και άνετες συνταξιοδοτήσεις – μερικές φορές ακόμη και την υπηκοότητα.

Οι αυξημένες αγοραπωλησίες ακινήτων φέρνουν ζεστό χρήμα στα κρατικά ταμεία, ενώ έντονη κινητικότητα παρατηρείται και στα συμβολαιογραφεία της χώρας. Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, τους πρώτους πέντε μήνες του έτους η Golden Visa ενίσχυσε την οικονομία μας κατά σχεδόν 1 δισ. ευρώ.

Ειδικότερα, υποβλήθηκαν συνολικά 3.900 αιτήματα για αγορά ακινήτου βάσει του προγράμματος για την περίοδο από τον Ιανουάριο έως τον Μάιο, έναντι 1.444 που καταγράφηκαν το αντίστοιχο διάστημα του περασμένου έτους. Ταυτόχρονα, εκποιήθηκαν ακίνητα αξίας 975 ευρώ, αυξημένα συνολικά κατά 170% ή τρεις φορές υψηλότερα σε σύγκριση με τα περσινά μεγέθη των 361 εκατ. ευρώ.

Οι επενδυτές τρίτων χωρών εκτός ΕΕ έχουν περιθώριο μέχρι τέλη Ιουλίου προκειμένου να προλάβουν καταλήξουν σε συμφωνία για την απόκτηση ακινήτων στη μειωμένη τιμή των 250.000 ευρώ, εξασφαλίζοντας έτσι την πολυπόθητη άδεια παραμονής, αλλά και το ακίνητο της επιλογής τους από πλευράς τοποθεσίας, πριν το ελάχιστο όριο αυξηθεί σε 500.000 ευρώ. 

Χιλιάδες εκκρεμείς αιτήσεις

Όπως επισημαίνει το SchengenVisaInfo.com, το αυξημένο ενδιαφέρον για το ελληνικό πρόγραμμα της Golden Visa ασκεί έντονες πιέσεις στις αρχές της χώρας, με περισσότερα από 5.444 αιτήματα για βίζα επενδυτών να αναμένουν έγκριση.

Επιπλέον, το πρώτο πεντάμηνο του τρέχοντος έτους εγκρίθηκαν συνολικά 1.938 αιτήματα σε σύγκριση με 777 που καταγράφηκαν την περασμένη περίοδο, καταγράφοντας αύξηση κατά 149%.

Μόνο τον Μάιο εκδόθηκαν 412 άδειες, από 220 τον αντίστοιχο μήνα του 2022.

Το τέλος του προγράμματος Golden Visa της Πορτογαλίας έστρεψε τα βλέμματα των Αμερικανών στην Ελλάδα: σύμφωνα με την λονδρέζικη επενδυτική εταιρεία Astons η χώρας μας είναι πλέον η τρίτη πιο δημοφιλής για την προσφορά τέτοιων ευκαιριών σε πλούσιους ξένους υπηκόους.

Η αλλαγή στη «χρυσή βίζα»

Από την 1η Αυγούστου και μετά, κι εφόσον δεν δοθεί και νέα παράταση, όσοι επιθυμούν να λάβουν άδεια παραμονής και παράλληλα θέλουν να αποκτήσουν ακίνητο στο κέντρο, στα νότια και στα βόρεια προάστια, στη Θεσσαλονίκη, στην Μύκονο και στη Σαντορίνη θα πρέπει να επενδύσουν τουλάχιστον 500.000 ευρώ. Οσοι έχουν υπογράψει προσύμφωνα έως τις 31 Ιουλίου, θα έχουν περιθώριο έως το τέλος του 2023 προκειμένου να προχωρήσουν στην υπογραφή των οριστικών συμβολαίων αγοραπωλησίας και να αιτηθούν την έκδοση της άδειας παραμονής για τους ίδιους και τα μέλη της οικογένειάς τους.

Στελέχη της αγοράς εκτιμούν ότι το επενδυτικό ενδιαφέρον μέσω του προγράμματος «χρυσή βίζα» μετά τις αλλαγές από τον Αύγουστο θα μετατοπιστεί σε άλλες περιοχές, όπου θα συνεχίσει να ισχύει το όριο των 250.000 ευρώ.

Αξίζει να σημειωθεί ότι οι χρυσές βίζες έγιναν «της μόδας» μετά την οικονομική κρίση του 2008, με χώρες όπως η Πορτογαλία, η Ιρλανδία, η Ελλάδα και η Ισπανία να τις προσφέρουν ως τρόπο προσέλκυσης επενδύσεων. Έκτοτε, έχουν φέρει δισεκατομμύρια καθώς οι εκατομμυριούχοι αναζητούσαν ευκολότερα ταξίδια και άνετες συνταξιοδοτήσεις – μερικές φορές ακόμη και την υπηκοότητα.

Πιέσεις από τις Βρυξέλλες

Η ΕΕ πιέζει εδώ και καιρό τις κυβερνήσεις να βάλουν φρένο στα προγράμματα χρυσής βίζας, με το σκεπτικό ότι είναι αντιδημοκρατικά και μπορούν να χρησιμεύσουν ως μέσο εισόδου βρώμικου χρήματος στο μπλοκ. Η Ιρλανδία τερμάτισε το δικό της πρόγραμμα στις 15 Φεβρουαρίου, το ίδιο και η Πορτογαλία λίγους μήνες αργότερα. Παράγοντες της αγοράς ανέφεραν πρόσφατα στο Bloomberg ότι οι αποφάσεις αυτές αυξάνουν το κύμα ενδιαφέροντος για τέτοια προγράμματα σε Ελλάδα και Ισπανία.

Τα όσα διαθέσιμα στοιχεία υπάρχουν -και δεν είναι πάρα πολλά- δείχνουν ότι η σημαντική πλειονότητα των ατόμων που επωφελούνται από τα προγράμματα είναι από την Κίνα. Στην Ιρλανδία, η οποία χορήγησε άδεια διαμονής με αντάλλαγμα επενδύσεις σε ακίνητα τουλάχιστον 500.000 ευρώ σε αγοραστές με προσωπική περιουσία τουλάχιστον 2 εκατ. ευρώ, οι κινέζοι υπήκοοι αντιπροσώπευαν περισσότερο από το 90% των 1.727 αιτήσεων που εγκρίθηκαν από το 2012 μέχρι το τέλος του προγράμματος. Στην Ελλάδα, αντιπροσωπεύουν σχεδόν το 60% των 12.818 από τις χρυσές βίζες που εκδόθηκαν την τελευταία δεκαετία. Στην Πορτογαλία, το ποσοστό ανέρχεται σε 50% των 11.758 αδειών αυτών που έχουν χορηγηθεί από το 2012, σύμφωνα με το Bloomberg.

Οι αυξημένες αγοραπωλησίες ακινήτων φέρνουν ζεστό χρήμα στα κρατικά ταμεία, ενώ έντονη κινητικότητα υπάρχει και στα συμβολαιογραφεία της χώρας.

Οι επενδυτές τρίτων χωρών εκτός ΕΕ έχουν περιθώριο μέχρι τέλη Ιουλίου προκειμένου να προλάβουν να προβούν σε συμφωνίες για την απόκτηση ακινήτων στη μειωμένη τιμή των 250.000 ευρώ, εξασφαλίζοντας έτσι την πολυπόθητη άδεια παραμονής, αλλά και το ακίνητο της επιλογής τους από πλευράς τοποθεσίας, πριν το ελάχιστο κόστος αυξηθεί σε 500.000 ευρώ.

Η αλλαγή στη «χρυσή βίζα»

Από την 1η Αυγούστου και μετά, κι εφόσον δεν δοθεί και νέα παράταση, όσοι επιθυμούν να λάβουν άδεια παραμονής και παράλληλα θέλουν να αποκτήσουν ακίνητο στο κέντρο, στα νότια και στα βόρεια προάστια, στη Θεσσαλονίκη, στην Μύκονο και στη Σαντορίνη θα πρέπει να επενδύσουν τουλάχιστον 500.000 ευρώ. Οσοι έχουν υπογράψει προσύμφωνα έως τις 31 Ιουλίου, θα έχουν περιθώριο έως το τέλος του 2023 προκειμένου να προχωρήσουν στην υπογραφή των οριστικών συμβολαίων αγοραπωλησίας και να αιτηθούν την έκδοση της άδειας παραμονής για τους ίδιους και τα μέλη της οικογένειάς τους.

Σύμφωνα με τα στοιχεία από το υπουργείο Μεταναστευτικής Πολιτικής το Ιανουαρίου – Απριλίου του 2023 κινέζοι, Τούρκοι, Λιβανέζοι, Ισραηλινοί και Βρετανοί έσπευδαν να εξασφαλίσουν «χρυσή βίζα» ενόψει διπλασιασμού του μίνιμουμ  απαιτούμενου ποσού επένδυσης για την απόκτησή της. Το ίδιο χρονικό διάστημα ανανέωση στη «χρυσή βίζα» πραγματοποιήσαν Κινέζοι, Τούρκοι, Ιρανοί, Ρώσοι και Ιρακινοί.

Κυρίαρχοι οι… Κινέζοι

Από την έναρξη ισχύος του προγράμματος «χρυσή βίζα» και μέχρι σήμερα, οι Κινέζοι αποτελούν την πολυπληθέστερη κατηγορία αγοραστών. 

Με βάση τα σχετικά στοιχεία το 4μηνο Ιανουαρίου – Απριλίου 2023 τα αιτήματα για έκδοση άδειας έχουν ως εξής: Κινέζοι 1.744 άδειες, Τούρκοι 154,  Λιβανέζοι 116, Ιρανοί 109, σε Αιγύπτιοι 65 ενώ λοιπές ιθαγένειες 430.

Συνολικά τα αιτήματα για έκδοση είναι 2.618 άδειες διαμονής και για ανανέωση 446 άδειες. 

Στους επενδυτές από την Κίνα χορηγήθηκαν 57 άδειες, από Τουρκία 12, από Λίβανο 10, από Ιράν 5, από Αίγυπτο 4 και από λοιπές ιθαγένειες 39 ένα σύνολο 127 το πρώτο τετράμηνο του τρέχοντος έτους. 

Στην αγορά επικρατεί «φρενίτιδα» αγοραπωλησιών, λίγο μετά την αναφορά του πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη στην περσινή ΔΕΘ για διπλασιασμό του ορίου επένδυσης για τη χορήγηση άδειας παραμονής.

Στελέχη της αγοράς εκτιμούν ότι το επενδυτικό ενδιαφέρον μέσω του προγράμματος «χρυσή βίζα» μετά τις αλλαγές από τον Αύγουστο θα μετατοπιστεί σε άλλες περιοχές, όπου θα συνεχίσει να ισχύει το όριο των 250.000 ευρώ.

Ένας λόγος που η Ελλάδα αποτελεί πλέον βασικό προορισμό των ξένων επενδυτών που ενδιαφέρονται για τη λήψη άδειας παραμονής είναι η διακοπή άλλων δημοφιλών προγραμμάτων.

Πριν περίπου δύο μήνες, δύο χώρες η Ιρλανδία και η Πορτογαλία δεν θα επιτρέπουν πλέον σε εκατομμυριούχους να επενδύουν στις χώρες τους με αντάλλαγμα βίζα.

Η Ισπανία ακολουθώντας τις αντίστοιχες κινήσεις και άλλων ευρωπαϊκών χωρών εξετάζει αυστηρότερους όρους για την χορήγηση χρυσής βίζας σε ξένους επενδυτές.

Αξίζει να σημειωθεί ότι οι χρυσές βίζες έγιναν «της μόδας» μετά την οικονομική κρίση του 2008, με χώρες όπως η Πορτογαλία, η Ιρλανδία, η Ελλάδα και η Ισπανία να τις προσφέρουν ως τρόπο προσέλκυσης επενδύσεων. Έκτοτε, έχουν φέρει δισεκατομμύρια καθώς οι εκατομμυριούχοι αναζητούσαν ευκολότερα ταξίδια και άνετες συνταξιοδοτήσεις – μερικές φορές ακόμη και την υπηκοότητα.

Το 2021, η Πορτογαλία χαλάρωσε τους κανονισμούς για τη πρόγραμμα αυτό, στην επένδυση -ή αγορά κατοικίας- αξίας 350.000 ευρώ στη χώρα. Πριν από δύο, όμως, μήνες, η ραγδαία αύξηση των τιμών ακινήτων οδήγησε σε αναθεώρηση της πορτογαλικής κυβέρνησης, η οποία ανακοίνωσε ακύρωση του προγράμματος σε σύντομο χρονικό διάστημα. Αν, όμως, η Τσεν καταφέρει να υπογράψει ένα συμβόλαιο για την αγορά ακινήτου και καταθέσει την αίτησή της για βίζα πριν την άρση του προγράμματος αυτού, θα μπορέσει να ζει και να κινείται ελεύθερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Τα προγράμματα

Δεδομένης της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης του 2008, η Πορτογαλία και τουλάχιστον άλλες 10 ευρωπαϊκές χώρες είχαν προσπαθήσει να εξορθολογίσουν τα οικονομικά τους μέσω προσφοράς παρεμφερών προγραμμάτων. Χωρίς την ύπαρξη γενικότερων ευρωπαϊκών κανονισμών, οι όροι για τη χρυσή βίζα αυτή διέφεραν σημαντικά. Το μίνιμουμ ξεκινούσε στη Λετονία από τα 50.000 ευρώ, μέχρι το μάξιμουμ της Ολλανδίας στα 1,2 εκατομμύρια ευρώ. Ως αποτέλεσμα, οι επενδυτές οι οποίοι ζουν και εργάζονται στη χώρα για τρία έως πέντε χρόνια θα μπορούν να κάνουν αίτηση για υπηκοότητα.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει πολλάκις πιέσει τις χώρες αυτές για άρση των προγραμμάτων χρυσής βίζας, τονίζοντας πως είναι αντιδημοκρατικά και προσελκύουν «βρώμικο χρήμα» στην περιοχή. Σύμφωνα με τον Ευρωπαίο Επίτροπο Ντιντιέ Ρέιντερς, μάλιστα, «τα ευρωπαϊκά ήθη δεν είναι διαθέσιμα προς πώληση». Δεδομένης, πια, της σταθερότητας των ευρωπαϊκών οικονομιών και της αντίδρασης των ημεδαπών πολιτών στο εσωτερικό των χωρών αυτών, πολλές εξ αυτών έχουν αναθεωρήσει τα πλάνα τους. Η Ιρλανδία κατήργησε το πρόγραμμά της στις 15 Φεβρουαρίου, ενώ η Ελλάδα έχει τονίσει πως θα διπλασιάσει το όριο της επένδυσης στα 500.000 ευρώ σε πολλά σημεία της χώρας, συμπεριλαμβανομένης και της Αθήνας. Δεδομένης της μείωσης του ενδιαφέροντος στην Πορτογαλία και την Ιρλανδία, οι ειδικοί πια τονίζουν πως το ενδιαφέρον έχει μεταφερθεί τόσο στην Ελλάδα όσο και την Ισπανία.

Σύμφωνα με το Bloomberg, τα διαθέσιμα δεδομένα υποδεικνύουν πως το μεγαλύτερο ποσοστό των αλλοδαπών που προχωρούν σε τέτοιες επενδύσεις προέρχονται από την Κίνα. Στην Ιρλανδία η οποία προσέφερε υπηκοότητα με επενδύσεις 500.000 ευρώ σε άτομα με περιουσία άνω των 2 εκατομμυρίων ευρώ, οι Κινέζοι πολίτες αποτέλεσαν το 90% των 1.727 αιτήσεων από το 2012. Στην Ελλάδα, οι Κινέζοι αποτελούν το 60% των 12.818 αιτήσεων για χρυσή βίζα την τελευταία δεκαετία, ενώ στην Πορτογαλία το 50% των αντίστοιχων 11.758 αιτήσεων προέρχονταν από Κινέζους πολίτες. Παράλληλα αυξημένες είναι και οι αιτήσεις από Ρώσους αλλά και Αμερικανούς πολίτες.

Τα προγράμματα αυτά προσέλκυσαν πακτωλό χρημάτων στην ευρωπαϊκή αγορά ακινήτων, περί των 3,5 δισ. ευρώ ετησίως από το 2016 μέχρι το 2019, σύμφωνα με το Ευρωκοινοβούλιο. Στην Πορτογαλία, σύμφωνα με αναθεώρηση του νόμου του 2015, το μίνιμουμ όριο της επένδυσης μειώνεται κατά 1/3 σε περίπτωση που το ακίνητο χρειάζεται ανακαίνιση. Γι αυτόν το λόγο, 4 από τα 5 ακίνητα τα οποία επισκέφτηκε η Τσεν είχαν ηλικία άνω των 30 ετών.

Αύξηση των τιμών

Στη Λισαβόνα, οι κανονισμοί και τα προγράμματα αυτά έχουν αλλάξει την εικόνα της πόλης, προσελκύοντας τουρίστες και οικονομικά εύρωστους επαγγελματίες. Η περιοχή Cais do Sodré η οποία κάποτε αποτελούσε την «κόκκινη συνοικία» κοντά στη θάλασσα έχει πια μετατραπεί σε συνοικία γεμάτη με μικρά ξενοδοχεία, εστιατόρια γκουρμέ και μπουτίκ πολυτελείας. Στην κύρια οδό της περιοχής, η ψαραγορά των 133 ετών έχει πια μετατραπεί σε ένα food hall το οποίο προσελκύει 4 εκατομμύρια τουρίστες ετησίως. 

H αναζωογόνηση της περιοχής, όμως, έχει αυξήσει τις τιμές των ακινήτων και έχει εντείνει τις αντιδράσεις των πολιτών για την αντικατάσταση των Πορτογάλων από τους πλούσιους κατόχους της χρυσής βίζας. Στη Λισαβόνα, το μέσο κόστος των ακινήτων έχει τριπλασιαστεί από το 2015, σύμφωνα με την ιστοσελίδα Idealista, ενώ στην Αθήνα, η μέση τιμή των ακινήτων έχει αυξηθεί κατά 48% την τελευταία πενταετία. Στο Δουβλίνο, η τιμή αυτή έχει καταγράψει αύξηση του 130% από το 2012. 

Oι αυξήσεις των τιμών έχουν δημιουργήσει σωρεία κινητοποιήσεων και διαμαρτυριών από τους Πορτογάλους για τις χρυσές βίζες, τα Airbnb και την έλλειψη φθηνών ακινήτων. Οι διαμαρτυρίες έχουν λάβει χώρα και σε κράτη τα οποία έχουν περιορίσει την έκδοση χρυσής βίζας. Η Ισπανία, για παράδειγμα, εξέδωσε μόλις 136 χρυσές βίζες το 2022.

Οι εκτιμήσεις των αναλυτών

Παρ’ όλα αυτά, τα δεδομένα της αγοράς υποδεικνύουν πως οι χρυσές βίζες αυτές παίζουν εξαιρετικά περιορισμένο ρόλο στις τιμές της ευρύτερης αγοράς ακινήτων. Στην Ιρλανδία, όπου εκδόθηκαν μερικές εκατοντάδες χρυσές βίζες κάθε χρόνο, έλαβαν χώρα 60.000 συναλλαγές στην αγορά ακινήτων το 2022.

Σύμφωνα με τον καθηγητή Οικονομικών του Trinity College του Δουβλίνου, Ρόναν Λάιονς, «το πρόγραμμα αυτό είχε εξαιρετικά περιορισμένη επίδραση στην αγορά ακινήτων». Παρόμοια είναι και τα δεδομένα στην Πορτογαλία όπου το 0,3%  των 300.000 ετήσιων συναλλαγών της αγοράς ακινήτων της χώρας οφείλονται σε χρυσές βίζες, σύμφωνα με την εταιρεία του κλάδου, Agency και το στέλεχος Άιρες Νιέτο, ο οποίος τονίζει πως «το ποσοστό αυτό είναι εξαιρετικά μικρό και δεν επηρεάζει τίποτα».

Τα στελέχη των εταιρειών οι οποίες δραστηριοποιούνται στον συγκεκριμένο τομέα της έκδοσης βίζας υπογραμμίζουν πως οποιαδήποτε αντίδραση θα αποδειχθεί παροδική. Πολλές χώρες ανά τον πλανήτη γνωρίζουν τα οφέλη προσέλκυσης πλούσιων και ικανών μεταναστών οι οποίοι μπορούν να επενδύσουν σε νέες εταιρείες, όπως τονίζει και ο συνιδρυτής της Apex Capital Partners, Νούρι Κατζ, προσθέτοντας πως «αυτό δεν πρόκειται να αλλάξει. Αν και τα προγράμματα αυτά θα μεταβληθούν, δεν πρόκειται να ανασταλούν εντελώς».

Προσέθεσε, άλλωστε, πως παρά την επιτυχία του προγράμματος, η κυβέρνηση το επανεξέταζε εδώ και καιρό και τελικά έλαβε υπόψη και «σειρά εκθέσεων και ευρημάτων από διεθνείς οργανισμούς, όπως η Κομισιόν, το Συμβούλιο της Ευρώπης και ο ΟΟΣΑ».

Ο κ. Χάρις υπενθύμισε πως το μέτρο εισήχθη σε «μια εξαιρετικά δύσκολη οικονομική συγκυρία», εν μέσω της κρίσης χρέους του ευρώ, και είχε στόχο να προσελκύσει επενδύσεις με στρατηγικούς στόχους και προς το συμφέρον του ιρλανδικού λαού. Εχει, όμως, αποτελέσει αντικείμενο επικρίσεων από την Ε.Ε., η οποία έχει επανειλημμένως επικαλεσθεί ζητήματα εθνικής ασφάλειας.

Πέρυσι τον Μάρτιο, άλλωστε, περίπου ένα μήνα μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η Κομισιόν κάλεσε τα κράτη-μέλη να διακόψουν αυτά τα μέτρα και μαζί τους να διακόψουν και τις χορηγήσεις βίζας σε Ρώσους και Λευκορώσους. Τότε είχε, άλλωστε, εκφράσει την ανησυχία πως ίσως μεταξύ όσων Ρώσων ή Λευκορώσων υπόκεινται σε κυρώσεις να συγκαταλέγονται και κάτοχοι «χρυσής βίζας» και «χρυσών διαβατηρίων». Στις πιέσεις της Ε.Ε. έχει τώρα προστεθεί η κλιμάκωση στις σχέσεις των ΗΠΑ με την Κίνα μετά τις καταρρίψεις αερόστατων και τις κατηγορίες περί κατασκοπείας.

Σύμφωνα με ρεπορτάζ των Financial Times, το επίμαχο μέτρο έχει προσελκύσει σε μεγάλο βαθμό βαθύπλουτους Κινέζους που αντιπροσωπεύουν πάνω από το 90% όσων σχετικών αιτήσεων έχουν εγκριθεί στη χώρα. Βαθύπλουτοι Κινέζοι μεγιστάνες το έχουν χρησιμοποιήσει για να διασφαλίσουν τη δυνατότητά τους να μένουν εντός Ευρώπης και να αποφύγουν, έτσι, τους αυστηρούς κανόνες που επιβάλλει το Πεκίνο σε διάφορα επίπεδα

Σχολιάζοντας το συγκεκριμένο θέμα ο Κινέζος επικεφαλής ιρλανδικού επενδυτικού κεφαλαίου, που έχει κατευθύνει επενδύσεις της «χρυσής βίζας» στον τομέα των ξενοδοχείων, εξέφρασε την εκτίμηση ότι «οι πρόσφατες εξελίξεις στις σχέσεις της Κίνας με τη Δύση και όσα έγιναν με τα κατασκοπευτικά αερόστατα στάθηκαν καθοριστικά στη λήψη αυτής της απόφασης από το Δουβλίνο».

Εν προκειμένω, το πρόγραμμα της Ιρλανδίας ήταν ανοικτό σε όσους ξένους είχαν τη δυνατότητα να επενδύσουν τουλάχιστον 2 εκατ. ευρώ στη χώρα. Τους έδινε την επιλογή να επενδύσουν τουλάχιστον για τρία χρόνια 1 εκατ. ευρώ σε κάποιο εγκεκριμένο fund ή 2 εκατ. ευρώ σε κάποιο επενδυτικό ταμείο ακινήτων εντός Ιρλανδίας.

Εναλλακτικώς οι ενδιαφερόμενοι μπορούσαν να δωρίσουν 500.000 ευρώ ή 400.000 ευρώ αν επρόκειτο τουλάχιστον για πέντε συναπτές αιτήσεις σε επενδυτικά προγράμματα καλλιτεχνικού ή αθλητικού περιεχομένου, στον τομέα της Υγείας, της Παιδείας ή του Πολιτισμού. Αυτή η τελευταία επιλογή έχει αποβεί προς όφελος πολλών αθλητικών ομάδων.

Δεν προσέφερε, πάντως, διαβατήριο στους ξένους επενδυτές και το μόνο που απαιτούσε από αυτούς προκειμένου να μη χάσουν τη «χρυσή βίζα» ήταν να περνούν μία ημέρα τον χρόνο εντός Ιρλανδίας. Η Ιρλανδία αποτέλεσε δελεαστική επιλογή για πολλούς από τους ενδιαφερομένους για «χρυσή βίζα», δεδομένου ότι τα αντίστοιχα προγράμματα άλλων χωρών παρουσίαζαν κάποιες δυσκολίες και κάποια προβλήματα.

Η Βρετανία, για παράδειγμα, έπαψε να είναι ελκυστικός προορισμός μετά το Brexit, πολύ πριν αποφασίσει το Λονδίνο να διακόψει το αντίστοιχο πρόγραμμα τον Φεβρουάριο του περασμένου έτους επικαλούμενο και πάλι ζητήματα εθνικής ασφάλειας. Σε ό,τι αφορά το σχετικό πρόγραμμα των ΗΠΑ, είχε «παγώσει» επί πολλούς μήνες. Μιλώντας στους Financial Times ο Αρμάντ Αρτόν, διευθύνων σύμβουλος της επενδυτικής Arton Capital που ειδικεύεται στα προγράμματα απόκτησης υπηκοότητας μέσω επενδύσεων, ανέφερε ότι η απόφαση της Ιρλανδίας «εντάσσεται ευθέως στην επιδείνωση των σχέσεων Ανατολής Δύσης», ενώ αντανακλά «τη θεμιτή ανησυχία που προκαλεί η δραματική αύξηση της κινεζικής παρουσίας μέσα στις ευρωπαϊκές οικονομίες».

Ο ίδιος επισήμανε, άλλωστε, πως το επίμαχο πρόγραμμα είχε εξελιχθεί σε πηγή σταθερού εισοδήματος για την Ιρλανδία και «απομένει να δούμε «πώς θα καλυφθεί το κενό που θα προκύψει». Υπογράμμισε επίσης πως η κυβέρνηση θα πρέπει να ζυγίσει το κόστος που θα έχει ο τερματισμός του μέτρου στην οικονομία της χώρας στην παρούσα δύσκολη συγκυρία και να το αντιδιαστείλει με τα όποια οφέλη θα της προσφέρει η κατάργησή του.