Αναλυτικότερα, για τα τρία πιο σημαντικά πράγματα που πρέπει να υλοποιηθούν στους επόμενους 12 μήνες:

«Η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων η οποία περιλαμβάνει πολλά διαφορετικά στοιχεία ταυτόχρονα και αφορά, μεταξύ άλλων, το πώς περνάμε από τις startups στις scale-ups. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη τραπεζική ενοποίηση στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Αν έπρεπε να κωδικοποιήσω ορισμένες άμεσες προτεραιότητες, θα ανέφερα:

Πρώτον, το ψηφιακό ευρώ. Πρέπει να τηρήσουμε το χρονοδιάγραμμα και εμείς, ως υπουργοί Οικονομικών στο Eurogroup, πρέπει να συμβάλουμε σε αυτό. Βεβαίως, πλέον το θέμα βρίσκεται σε μεγάλο βαθμό και στα χέρια σας, ως Ευρωπαίων νομοθετών.

Δεύτερον, στο πλαίσιο της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, πρέπει να επανενεργοποιήσουμε τα στοιχεία της Τραπεζικής Ένωσης.

Χρειαζόμαστε ισχυρότερες και μεγαλύτερες τράπεζες. Η συζήτηση που έχει αναπτυχθεί τις τελευταίες εβδομάδες-για παράδειγμα γύρω από τεχνολογικά μοντέλα όπως το “Μythos”- αναδεικνύει και τη διάσταση της ασφάλειας. Αν όμως εξετάσει κανείς τις επενδύσεις των ευρωπαϊκών τραπεζών και τις συγκρίνει με εκείνες αμερικανικών και κινεζικών τραπεζών στον τομέα της τεχνολογίας, θα δει ότι υστερούμε σε μέγεθος. Χρειαζόμαστε μεγαλύτερα σχήματα που να μπορούν να επενδύουν περισσότερο στην τεχνολογία – και πρέπει να λειτουργήσουμε ως καταλύτες προς αυτή την κατεύθυνση.

Και τρίτον, θα έλεγα ότι χρειαζόμαστε μια κοινή κατανόηση σε ό,τι αφορά τα τεχνολογικά ζητήματα στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών χρηματοοικονομικών λύσεων. Η τεχνολογία αλληλεπιδρά πλέον άμεσα με τις οικονομικές αποφάσεις.

Για να έχουμε ισχυρή παρουσία – είτε σε εθνικό επίπεδο είτε σε διεθνές, πολυμερές ή διατλαντικό επίπεδο – δεν πρέπει να είμαστε, αν μου επιτρέπετε τον όρο, «ασύμμετρα εξαρτημένοι». Πρέπει να ενισχύσουμε τις δικές μας ευρωπαϊκές δυνατότητες και να αναπτύξουμε τους δικούς μας τεχνολογικούς πρωταθλητές.

Αυτό θα μας επιτρέψει να συμμετέχουμε ουσιαστικά στις κρίσιμες εφοδιαστικές και παραγωγικές αλυσίδες και να έχουμε ισχυρότερη φωνή στο τραπέζι των αποφάσεων. Και πρέπει να κινηθούμε γρήγορα. Το πρόβλημα είναι ότι συχνά οι πολιτικές αντιδράσεις είναι πιο αργές από τις ίδιες τις εξελίξεις.

Δεν έχουμε πλέον αυτό το περιθώριο, ειδικά στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης. Πρόκειται ταυτόχρονα για μια «κούρσα προς το φεγγάρι» και μια «κούρσα πυρηνικών εξοπλισμών». Επηρεάζει την παραγωγικότητα, την αγορά εργασίας και συνολικά την οικονομία. Θα αλλάξει τον ρόλο κάθε υπουργείου, Παιδείας, Εργασίας, Υγείας».

Για το ψηφιακό ευρώ:

«Να ξεκινήσω βλέποντας το ψηφιακό ευρώ από μια συνολική ευρύτερη οπτική: τι συμβαίνει σήμερα παγκοσμίως; Βλέπουμε μια ευρεία ψηφιοποίηση του χρηματοπιστωτικού τομέα.

Τι κάνουν οι Ηνωμένες Πολιτείες; Δεν προχωρούν σε ψηφιακό δολάριο. Αντίθετα, αξιοποιούν τα stablecoins. Δημιούργησαν ένα θεσμικό πλαίσιο που επιτρέπει την ιδιωτική καινοτομία στο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Γιατί δεν επέλεξαν ψηφιακό δολάριο; Για διάφορους λόγους – κάποιοι είναι και πολιτισμικοί: έμφαση στην ιδιωτικότητα και άλλοι παράγοντες.

Η Κίνα ακολουθεί την ακριβώς αντίθετη προσέγγιση: προχωρά αποκλειστικά σε ψηφιακή μορφή του νομίσματός της, χωρίς να επιτρέπει την ανάπτυξη stablecoins όπως στις ΗΠΑ.

Και η Ευρώπη; Η βασική στρατηγική πρέπει να είναι η δημόσια υποδομή. Δηλαδή, το ψηφιακό ευρώ. Πιστεύω ότι αυτό μπορεί να μας δώσει ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, εφόσον θέλουμε να ενισχύσουμε τον διεθνή ρόλο της Ευρώπης, επιτρέποντας παράλληλα την ανάπτυξη ιδιωτικής καινοτομίας γύρω από αυτό.

Ο κανονισμός MiCA το επιτρέπει αυτό; Ναι. Ωστόσο, αν δούμε την παγκόσμια εικόνα των stablecoins, περίπου το 95% είναι συνδεδεμένα με το δολάριο και λιγότερο από 1% με το ευρώ. Αυτό σημαίνει ότι το ψηφιακό ευρώ πρέπει να αποτελέσει τον πυρήνα της στρατηγικής μας.

Πρόσφατα ήμουν στην Ουάσινγκτον και σε συζητήσεις με ειδικούς της αγοράς άκουσα το εξής: «Θα έχετε πλεονέκτημα αν προχωρήσετε με το ψηφιακό ευρώ – κάντε το όσο το δυνατόν γρηγορότερα». Και αυτό προερχόταν από ανθρώπους της αγοράς.

Το χρονοδιάγραμμα ανήκει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Αυτό που μπορώ να πω είναι ότι το κόστος ευκαιρίας είναι απολύτως πραγματικό, απλώς συχνά είναι λιγότερο ορατό. Στην προκειμένη περίπτωση όμως είναι πολύ συγκεκριμένο: αν δεν προχωρήσουμε γρήγορα, θα χάσουμε μια σημαντική ευκαιρία να ενισχύσουμε τον διεθνή ρόλο της Ευρώπης. Το πιστεύω βαθιά, όχι μόνο ως Πρόεδρος του Eurogroup ή ως Υπουργός Οικονομικών της Ελλάδας, αλλά και ως Ευρωπαίος πολίτης».

Για την τεχνητή νοημοσύνη:

«Σε ό,τι αφορά την τεχνητή νοημοσύνη: το βασικό πρόβλημα είναι ότι συχνά υπερδραματοποιούμε το παρόν και υποτιμούμε το μέλλον. Σήμερα η συζήτηση περιστρέφεται γύρω από το “Mythos”. Σε λίγους μήνες, μπορεί να υπάρχουν πολλαπλά εξίσου ισχυρά μοντέλα LLMs.

Το ζητούμενο είναι πώς θα ενισχύσουμε συνολικά την τεχνολογική μας κυριαρχία, γι’ αυτό προσπαθώ να δω τη συζήτηση πιο συνολικά.

Η βασική πρόκληση είναι ότι απαιτείται παγκόσμιος συντονισμός για τη διακυβέρνηση αυτής της τεχνολογίας, σε μια περίοδο που ο συντονισμός δοκιμάζεται. Υπάρχει εύκολη λύση; Όχι. Όμως το διακύβευμα είναι τόσο μεγάλο που αργά ή γρήγορα θα επιβάλουν έναν βαθμό συντονισμού.
Ελπίζω αυτό να μην συμβεί μετά από κάποιο αρνητικό γεγονός. Πρέπει να κινηθούμε έγκαιρα, και όσο το δυνατόν πιο γρήγορα».

Για την ελληνική εμπειρία στην κρίση χρέους και τις συμβουλές προς άλλα κράτη:

«Προσπαθώ συχνά να τους θυμίζω ότι η λέξη «ύβρις» είναι ελληνική. Δεν επιδιώκουμε να κουνήσουμε το δάχτυλο σε καμία χώρα που αντιμετωπίζει δημοσιονομικές δυσκολίες ή δυσκολίες χρέους. Αυτό που μπορούμε να πούμε είναι ότι η Ελλάδα υπέστη ένα εξαιρετικά μεγάλο κόστος. Κατά τη διάρκεια της κρίσης χάσαμε περίπου 25 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ. Αυτό από μόνο του δείχνει το εύρος και την ένταση των επιπτώσεων που βίωσαν τα ελληνικά νοικοκυριά και οι πολίτες.

Η ανεργία εκτοξεύθηκε. Υλοποιήθηκαν τρία προγράμματα διάσωσης. Ωστόσο, αν υπάρχει ένα βασικό μάθημα από αυτή την εμπειρία, ένα μάθημα που μάθαμε με τον πιο δύσκολο τρόπο, είναι το εξής:

Απαιτείται δημοσιονομική σταθερότητα. Και πριν από αυτήν, απαιτείται πολιτική σταθερότητα.

Πάνω στην πολιτική σταθερότητα οικοδομείται η δημοσιονομική σταθερότητα. Σήμερα βρισκόμαστε σε ένα εντελώς διαφορετικό σημείο: καταγράφουμε πρωτογενή πλεονάσματα, και έχουμε ένα από τα ταχύτερα αποκλιμακούμενα δημόσια χρέη διεθνώς».

Για το μέρισμα ανάπτυξης για κάθε κράτος μέλος:

«Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να έχεις μπροστά σου το «μέρισμα του προφανούς». Αν η Ευρώπη υλοποιήσει την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, το ψηφιακό ευρώ και όλες εκείνες τις αυτονόητες μεταρρυθμίσεις, όπως η άρση των εμποδίων που εξακολουθούν να υφίστανται μεταξύ των κρατών-μελών, τότε δημιουργείται ουσιαστικά ένα μέρισμα ανάπτυξης για κάθε κράτος-μέλος.

Αυτό ισχύει και σε εθνικό επίπεδο. Κάθε χώρα έχει συγκεκριμένες, προφανείς παρεμβάσεις που, αν υλοποιηθούν, αποδίδουν άμεσα αναπτυξιακό όφελος. Είναι σημαντικό να το αναδεικνύουμε και να το κωδικοποιούμε, γιατί ως υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής λειτουργούμε σε μια διαρκή δυαδικότητα:

Από τη μία, πρέπει να επιλύουμε τις εκκρεμότητες του παρελθόντος, μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας, στο εκπαιδευτικό σύστημα – και από την άλλη, να ανταποκρινόμαστε σε νέες προκλήσεις που αναδύονται και συχνά δεν μπορούμε να προβλέψουμε.

Μέσα σε αυτή τη διττή πραγματικότητα, αν υπάρχουν παρεμβάσεις προφανείς που αποφέρουν αναπτυξιακό μέρισμα, τότε, απλώς προχωρήστε και υλοποιήστε τες.

Σε ό,τι αφορά τις συναλλαγματικές ισοτιμίες, δεν θα ήθελα να σχολιάσω, καθώς πρόκειται για αρμοδιότητα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Αυτό που μπορώ να πω είναι ότι τη στηρίζουμε πλήρως και σεβόμαστε απολύτως την ανεξαρτησία της».

Για το κατά πόσο η Ευρώπη είναι διατεθειμένη να χαλαρώσει το ρυθμιστικό πλαίσιο για να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα και την ανάπτυξη

«Πιστεύω ότι υπάρχουν πολλές παράμετροι που πρέπει να εξεταστούν σε μια πιθανή απάντηση, γιατί κανένα χαρτοφυλάκιο δεν λειτουργεί απολύτως αυτόνομα. Και αν με ρωτάτε ποιο είναι το βασικό πρόβλημα ως προς το πόσο γρήγορα μπορούμε να προχωρήσουμε σε ορισμένα ζητήματα, θα σας απαντούσα ευθέως: οι ιδέες υπάρχουν. Οι πολιτικές, σε μεγάλο βαθμό, υπάρχουν.

Το πρόβλημα είναι ότι όλοι συμφωνούμε στη θεωρία, αλλά πρέπει να συμφωνήσουμε και στην πράξη. Το είπα και το πρωί στο ECOFIN: λέμε ότι συμφωνούμε, το ζήτημα είναι αν το κάνουμε πράξη. Και αυτό εξαρτάται από τα κράτη-μέλη.

Γιατί λέμε ότι συμφωνούμε με την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, αλλά μετά ακολουθεί ένα «ναι, αλλά…» και προτάσσουμε τις εθνικές μας επιφυλάξεις. Και το λέω αυτό χωρίς μομφή, γιατί εκπροσωπώ κι εγώ ένα κυρίαρχο κράτος-μέλος, με τις δικές του εθνικές παραμέτρους.

Αυτό που θέλω να πω είναι ότι, αν δεν αντιληφθούμε πως το κόστος ευκαιρίας της μη υλοποίησης ορισμένων πραγμάτων είναι μεγαλύτερο από τη διατήρηση του status quo, τότε χάνουμε την ευκαιρία. Χάνουμε την ευκαιρία να κάνουμε την Ευρώπη, σε πρώτο επίπεδο, μια πραγματικά ενιαία αγορά.

Στην πραγματικότητα, όμως, πρέπει να αποφασίσουμε: θέλουμε να είμαστε απλώς μια ενιαία αγορά ή μια παγκόσμια δύναμη; Γιατί μπορούμε να είμαστε παγκόσμια δύναμη. Το πρώτο ερώτημα είναι αν θα κάνουμε τα αυτονόητα, αν θα άρουμε όλα αυτά τα εμπόδια.

Άρα, για να απαντήσω στο ερώτημά σας: ναι, οι συζητήσεις είναι ιδιαίτερα τεχνικές. Πρέπει να βρούμε σημεία σύγκλισης μεταξύ των κρατών-μελών. Αυτό προσπαθούμε να κάνουμε σήμερα.

Για παράδειγμα, χρειαζόμαστε κεντρική εποπτεία στις κεφαλαιαγορές μας. Γιατί; Επειδή είναι, νομίζω, προφανές ότι δεν μπορείς να κάνεις το ίδιο πράγμα 27 φορές. Και αν κάνεις το ίδιο πράγμα 27 φορές, τότε στην πράξη δεν έχεις μια ολοκληρωμένη κεφαλαιαγορά.

Επιπλέον, το να ζητάμε να αναβαθμιστούν τεχνολογικά οι εποπτικές αρχές των κεφαλαιαγορών, ώστε να μπορούν να ρυθμίζουν μια αγορά που αλλάζει κάθε μήνα, και αυτό επί 27, είναι ένα από τα δυσκολότερα εγχειρήματα που μπορώ να φανταστώ.

Άρα εξαρτάται από εμάς. Το εννοούμε πραγματικά; Πιστεύω ότι πρέπει να είμαστε η γενιά των υπεύθυνων χάραξης πολιτικής που το εννοεί. Και ιστορικά θα έχει πολύ μεγαλύτερο νόημα να εκχωρήσουμε ένα μέρος αυτής της αρμοδιότητας. Γι’ αυτό λέω ότι η κυριαρχία δεν είναι συνώνυμη της αυτονομίας. Η κυριαρχία έχει πολλές διαστάσεις, η αυτονομία είναι μία από αυτές. Υπάρχει όμως και ο έλεγχος. Υπάρχει και η νομιμοποίηση.

Και μερικές φορές καταλήγεις να είσαι περισσότερο κυρίαρχος, περισσότερο ικανός, όταν αποφασίζεις να δράσεις συνεργατικά μέσα σε ένα ευρύτερο ενωσιακό πλαίσιο, όπως έχουμε κάνει ήδη σε πολλούς τομείς και σε πολλές πολιτικές ατζέντες, όπως αυτή που περιγράψατε.

Στον τραπεζικό τομέα χρειαζόμαστε Ευρωπαίους πρωταθλητές. Δεν χρειαζόμαστε εθνικούς πρωταθλητές. Όλοι έχουμε την τάση να προστατεύουμε περισσότερο τις εθνικές μας αγορές, φυσικά. Όμως, αν δεν αντιληφθούμε ότι πρέπει να ενισχύσουμε τις ευρωπαϊκές τράπεζες σε κοινό ευρωπαϊκό επίπεδο, δεν θα μπορέσουν να ανταγωνιστούν τις αμερικανικές και κινεζικές.

Ας προσπαθήσουμε να σκεφτούμε πέντε ή δέκα χρόνια μπροστά, όχι γραμμικά, αλλά εκθετικά. Αν οι τράπεζες χάσουν το τρένο των τεχνολογικών επενδύσεων που ανέφερα, τότε πολύ απλά δεν θα αποτελούν μέρος της εξίσωσης.

Για το πώς θα διασφαλισθεί η δημοσιονομική πειθαρχία σε περιόδους κρίσης:

«Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει καμία απόκλιση από το δημοσιονομικό πλαίσιο που έχουμε προχωρήσει. Το ίδιο το δημοσιονομικό πλαίσιο επιτρέπει τις ευελιξίες, οι οποίες ορίζουν πότε και πού μπορείς να αποκλίνεις. Για παράδειγμα, σε ένα σοβαρό περιστατικό, έχουν μέσα τους ενσωματωμένες τις παραμέτρους υπό τις οποίες μπορείς να δεις αυτές τις αποκλίσεις.

Αποφασίσαμε να έχουμε ρήτρα διαφυγής για την άμυνα, γιατί καταλάβαμε ότι η άμυνα είναι ένα συλλογικό δημόσιο αγαθό, ειδικά μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.

Αυτό που μπορώ να σας πω είναι ότι σε αυτό το σημείο δεν υπάρχει τέτοια συμφωνία. Αυτή τη στιγμή συζητάμε τα ίδια τα μέτρα. Η Επιτροπή προωθεί μια σειρά από άλλες προτάσεις σε σχέση με την πολιτική ανταγωνισμού ή την επιτροπή εθνικής φορολόγησης υπερκερδών στα κράτη-μέλη κ.λπ.

Παρακολουθούμε την κατάσταση. Συντονιζόμαστε μεταξύ μας. Αλλά επιτρέψτε μου επίσης να προσθέσω αυτό που είπα στην αρχή: αυτό που κάνεις είναι συνάρτηση του πού βρίσκεσαι.

Και αυτή τη στιγμή, ας το παραδεχτούμε, δεν βρισκόμαστε στο καλύτερο σενάριο όσον αφορά την κρίση στη Μέση Ανατολή.

Αν δούμε τις προσδοκίες μας, το σημείο εκκίνησης δεν είναι αυτό που θα είχαμε θεωρήσει ως το καλύτερο δυνατό σενάριο.

Υπάρχουν προβληματικά σενάρια μπροστά μας; Ίσως ναι, ίσως όχι. Η αβεβαιότητα είναι ο νέος κανόνας.

Πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι. Τόσο ως προς τις πολιτικές που θα προωθήσουμε για να στηρίξουμε συνολικά τα πιο ευάλωτα κράτη-μέλη, όσο και σε σχέση με τη δημοσιονομική μας στάση και τη δημοσιονομική μας υγεία.

Η ενεργειακή κρίση δεν πρέπει να τροφοδοτήσει μια δημοσιονομική κρίση. Αλλά από την άλλη πλευρά, πρέπει επίσης να στηρίξουμε ιδιαίτερα τους πιο ευάλωτους. Αυτό είναι το μήνυμα που, υποθέτω, λαμβάνουμε όλοι από τους πολίτες σε κάθε χώρα.

Άρα, πρέπει να είμαστε «χειρουργικοί». Θα έλεγα ότι πρέπει να ισορροπήσουμε και τα δύο.

Η ισορροπία αυτή είναι συνάρτηση τόσο του περιεχομένου των πολιτικών όσο και του πλαισίου της κατάστασης.

Σε αυτό το πλαίσιο, η Επιτροπή, και συμφωνούμε με αυτό, δεν προωθεί καμία απόκλιση από τους δημοσιονομικούς κανόνες.

Αν αλλάξει το πλαίσιο, θα έλεγα ότι τότε ο τίτλος δεν θα είναι η απόκλιση. Ο τίτλος θα είναι το ίδιο το προβληματικό πλαίσιο.
Γιατί αυτό θα σημαίνει ότι δεν θα βρισκόμαστε μόνο σε μια τάση στασιμοπληθωρισμού, αλλά σε μια πολύ χειρότερη κατάσταση.
Ας ελπίσουμε ότι αυτό θα αποφευχθεί».

Για την αποδέσμευση από τη ρωσική ενέργεια:

«Πιστεύω ότι το γεγονός ότι η Ευρώπη είναι πλέον πιο κυρίαρχη και πιο διαφοροποιημένη σε αυτό το πεδίο είναι απολύτως καθοριστικό για τα συμφέροντά της. Και αν αυτό απαιτεί να ενισχύσουμε τις δικές μας δυνατότητες στον τομέα της ενέργειας, τότε αυτό είναι μια θετική εξέλιξη.
Άλλωστε, αυτό ακριβώς δείχνουν και τα στοιχεία που είδαμε χθες στο Eurogroup: το γεγονός ότι κάναμε αυτές τις επενδύσεις μετά το 2022 μάς επέτρεψε να έχουμε σήμερα κατά 12% μικρότερο αντίκτυπο από την κρίση.

Έχουμε κάνει όλα όσα πρέπει στην ενέργεια; Όχι ακόμη. Πρέπει να διαφοροποιηθούμε περαιτέρω. Πρέπει να επενδύσουμε περαιτέρω στα δίκτυα.
Χρειαζόμαστε επενδύσεις περίπου 580 δισ. ευρώ στα δίκτυα. Χρειαζόμαστε επενδύσεις στην αποθήκευση. Πρέπει να παρακολουθούμε όλες τις τεχνολογικές εξελίξεις στον ενεργειακό τομέα, γιατί θα είναι πολλές. Και πρέπει να είμαστε παρόντες.

Πιστεύω ότι αυτό θα βοηθήσει σημαντικά την Ευρώπη. Επιπλέον, η ανάπτυξη της ενεργειακής ένωσης συνολικά θα είναι καθοριστικής σημασίας για την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων σε κάθε χώρα και για τη βιωσιμότητα των νοικοκυριών».

Για την ενεργειακή ένωση:

«Όσον αφορά στην Ενεργειακή Ένωση, υπάρχουν όντως εκκρεμότητες, που περιλαμβάνεται ως κεντρικό σημείο. Υπάρχουν πράγματα που έχουμε κάνει, έχουμε αυξήσει τις επενδύσεις στις ηλεκτρικές διασυνδέσεις. Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων παίζει τεράστιο ρόλο σε αυτό. Χρειαζόμαστε πολλές περισσότερες διασυνδέσεις, αυτό είναι το πρώτο, χρειαζόμαστε επενδύσεις στην αποθήκευση και χρειαζόμαστε επενδύσεις συνολικά στα δίκτυα ηλεκτρισμού σε κάθε χώρα. Γιατί είναι παλαιωμένα, άρα χρειάζεται να γίνουν πάρα πολλά. Και βέβαια οι κανόνες πρέπει να αντανακλούν πραγματικά ότι δεν έχουμε 27 ενεργειακές αγορές, αλλά μία ενεργειακή αγορά.

Συνεπώς, αυτά είναι πράγματα που έχουν ξεκινήσει να γίνονται και πρέπει σίγουρα να επιταχυνθούν. Από τη δική μου πλευρά, ως πρόεδρος του Eurogroup, αυτό το οποίο έκανα είναι ότι ακολουθώντας και τη γνώμη αρκετών συναδέλφων μου, αποφασίσαμε να φέρουμε αυτά τα ζητήματα στις συζητήσεις των Υπουργών Οικονομικών, όχι μόνο των Υπουργών Ενέργειας. Γιατί, οι επιπτώσεις σε κάθε ελληνικό νοικοκυριό, σε κάθε ευρωπαϊκό νοικοκυριό θα πω ευρύτερα είναι πάρα πολύ σημαντικές, λόγω των αυξημένων τιμών και άμεσα και έμμεσα. Άρα, αυτά είναι ζητήματα που πρέπει όχι μόνο να μας απασχολούν, αλλά να δίνουμε απαντήσεις, να έχουμε κοινή κατανόηση σε σχέση με το τι πρέπει να γίνει και σε ποιο χρονοδιάγραμμα».

Για την Άμυνα:

«Μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, όλοι αποδεχόμαστε ότι η Άμυνα είναι ένα κοινό ευρωπαϊκό αγαθό κι αυτό σημαίνει ότι αθροίζουμε δυνατότητες σε ευρωπαϊκό επίπεδο και όχι μόνο σε επίπεδο κρατών-μελών.

Ξεκινήσαμε να το κάνουμε αυτό; Έχουμε ξεκινήσει να κάνουμε κάποια σημαντικά πρώτα βήματα. Ένα σημαντικό πρώτο βήμα είναι η ενεργοποίηση της ρήτρας διαφυγής για την Άμυνα. Ήμασταν από τις πρώτες χώρες, το υπέγραψα κι εγώ ως Υπουργός Οικονομικών της Ελλάδας, που ζήτησα να ενεργοποιηθεί η ρήτρα για την δικιά μας περίπτωση. Να αφήσει, δηλαδή, χώρο για περαιτέρω επενδύσεις στην Άμυνα.

Λόγω της δικής μας γεωπολιτικής συνθήκης, εμείς, είμαστε μία χώρα που παραδοσιακά είχαμε μεγαλύτερη συνεισφορά σε ότι αφορά τον αμυντικό μας Προϋπολογισμό σε σχέση με τις άλλες χώρες της Ευρώπης. Παρόλα αυτά, αυτός είναι ένας τομέας που μπορούμε να κάνουμε πολλά περισσότερα, αν ενώσουμε δυνάμεις.

Χρησιμοποιώ προσωπικά ως παράδειγμα, το τι κάνει η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Διαστήματος για θέματα που αφορούν κοινές προμήθειες για δορυφόρους και άλλα αντίστοιχα εργαλεία για να μας διδάξει το τι θα μπορούσαμε να κάνουμε και για συγκεκριμένες τεχνολογίες στο χώρο της Άμυνας.

Νομίζω ότι σίγουρα μπορούν να γίνουν περισσότερα με μεγαλύτερο και καλύτερο συντονισμό κι αυτό είναι κάτι, όπως ξέρετε πολύ καλά, που κι ο Έλληνας Πρωθυπουργός, ο κ. Κ. Μητσοτάκης, ενδιαφέρεται να το προωθήσει. Αναφέρατε, την κοινή του πρωτοβουλία με τον Πρωθυπουργό της Πολωνίας και γενικώς εκτιμώ ότι σε αυτόν το χώρο θα κάνουμε πολλά περισσότερα ως Ευρωπαίοι πολίτες το επόμενο διάστημα».

Για την εισφορά από εταιρίες που έχουν υπερκέρδη:

«Νομίζω ότι, δεδομένων των ευαισθησιών και των διαφορετικών προσεγγίσεων που έχουν εκφραστεί από τα 21 κράτη-μέλη της ευρωζώνης και τα 27 της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Επιτροπή τηρεί μια ισορροπημένη στάση. Και ως Πρόεδρος του Eurogroup, οφείλω να αποτυπώνω μια θέση που να εκφράζει το σύνολο.

Σε αυτό το πλαίσιο, η πρόταση που έχει προωθήσει η Επιτροπή, μετά και την επιστολή ορισμένων Υπουργών Οικονομικών για τα υπερκέρδη των ενεργειακών εταιρειών, είναι σαφής: η σχετική δυνατότητα υπάρχει, αλλά σε εθνική βάση.

Πρόκειται για μια κυρίαρχη επιλογή που ανήκει στα ίδια τα κράτη-μέλη.

Άλλωστε, πρόκειται για μια πρακτική που εφαρμόστηκε το 2022 σε ορισμένα κράτη-μέλη, και υπάρχει ήδη σχετική εμπειρία. Επιτρέπεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αλλά υλοποιείται σε εθνικό.

Αυτή είναι, θα έλεγα, η κατεύθυνση που έχει διαμορφώσει η Επιτροπή μέχρι στιγμής, και είναι μια προσέγγιση με την οποία συμφωνώ.

Διότι στην εξίσωση αυτή πρέπει να λάβουμε υπόψη και κρίσιμες παραμέτρους που σχετίζονται με τις εφοδιαστικές αλυσίδες και τις αδυναμίες στην πλευρά της προσφοράς.

Και εδώ χρειάζεται να βλέπουμε τη συνολική εικόνα. Όπως ανέφερα και πριν, συχνά υπερδραματοποιούμε το παρόν και υποτιμούμε το μέλλον.
Οφείλουμε να διαμορφώσουμε τα κατάλληλα κίνητρα για το ενεργειακό μας σύστημα συνολικά, ώστε να ενισχύσουμε την ενεργειακή μας κυριαρχία.

Το βασικό ερώτημα είναι: ποιες βραχυπρόθεσμες αποφάσεις δεν υπονομεύουν τους μακροπρόθεσμους στόχους;

Και επιτρέψτε μου να το συνδέσω με την προηγούμενη συζήτηση. Ακούστηκε ότι η διαφοροποίηση ήταν λάθος, κάτι με το οποίο διαφωνώ.
Οι αποφάσεις που ελήφθησαν τη δεκαετία του 1970 είχαν επιπτώσεις που διαρκούν μέχρι σήμερα. Μετά την πετρελαϊκή κρίση δημιουργήθηκε ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας, ξεκίνησαν οι έρευνες στη Βόρεια Θάλασσα, ανακαλύφθηκαν νέοι ενεργειακοί πόροι, ενώ η πυρηνική ενέργεια, ιδίως στη Γαλλία, αναπτύχθηκε σημαντικά.

Ορισμένες επιλογές αποδείχθηκαν θετικές, άλλες λιγότερο. Όλες, όμως, άφησαν αποτύπωμα που φτάνει μέχρι σήμερα.

Γι’ αυτό και η βασική αρχή είναι ότι η βραχυπρόθεσμη αντίδραση πρέπει να ευθυγραμμίζεται με τη μακροπρόθεσμη στρατηγική.

Άρα, σε κάθε τέτοια συζήτηση, το σημείο εκκίνησης είναι ένα: τι θέλουμε συνολικά για την Ευρώπη; Η διαφοροποίηση είναι μία παράμετρος. Η τεχνολογική καινοτομία στην ενέργεια είναι μια δεύτερη. Η ενιαία ενεργειακή αγορά είναι μια τρίτη.

Αν θέλουμε όλα αυτά, σε συνδυασμό με περισσότερες επενδύσεις, τότε πρέπει να ξεκινήσουμε από τον στόχο και να δούμε ποιες πολιτικές τον υπηρετούν.

Σε αυτή τη φάση, το να παραμένουν αυτές οι αποφάσεις στην εθνική αρμοδιότητα, όπως προτείνει η Επιτροπή, είναι μια επιλογή με σαφή λογική».

Για τις ανατιμήσεις και τα αιτήματα εργαζομένων σε όλη την ΕΕ:

«Εγώ θα πω ότι όταν ακούω πολλά από αυτά τα πράγματα θυμάμαι εκείνο το ρητό το οποίο λέει ότι ο «δρόμος προς την κόλαση είναι στρωμένος με τις καλύτερες των προθέσεων». Θα πω, επίσης, ότι είμαι μέλος μιας γενιάς η οποία βίωσε τι σημαίνει να υλοποιούνται πολιτικές οι οποίες μετά δεν υποστηρίζονται οικονομικά στην πράξη. Βιώσαμε τρεις χρεοκοπίες στην Ελλάδα, όχι μία.

Νομίζω ότι είναι απόλυτο καθήκον της γενιάς στην οποία ανήκω να μην το επαναλάβει και ο τρόπος για να μην το επαναλάβει είναι να κινείται εντός συγκεκριμένου πλαισίου. Πλαίσιο το οποίο είναι κοινά αποδεκτό με τους Ευρωπαϊκούς θεσμούς, με τους Ευρωπαϊκούς κανόνες στηρίζοντας πραγματικά εκείνους που το έχουν περισσότερο ανάγκη. Εάν δει κανείς ποια είναι η συζήτηση αυτή τη στιγμή στην Ελλάδα, νομίζω ότι είναι μια πάρα πολύ σπουδαία κατάκτηση ότι μειώνουμε το χρέος μας, ότι δεν περνάμε τον λογαριασμό στην επόμενη γενιά, ότι είμαστε έτοιμοι να αποκτήσουμε – μιας και αναφερθήκατε στον κόσμο της εργασίας – το ποσοστό της χαμηλότερης ανεργίας στην ιστορία μας, είμαστε πάρα πολύ κοντά στο να έχουμε τη χαμηλότερη ανεργία στην ιστορία μας και να έχουμε θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης.

Σε καμία περίπτωση δεν θα σας ισχυριστώ ότι με κάποιον μαγικό τρόπο όλα τα προβλήματα στην Ελλάδα έχουν λυθεί, σε καμία χώρα δεν έχουν λυθεί, είναι αρκετές χώρες εδώ παρούσες που μπορούν να το επιβεβαιώσουν. Αυτό το οποίο κοιτά η κάθε χώρα είναι εάν είναι σε μία σωστή τροχιά επίλυσης προβλημάτων, δηλαδή, εάν κάθε μήνα, κάθε εβδομάδα, κάθε χρόνο τα πράγματα είναι καλύτερα από την προηγούμενη χρονιά. Με δεδομένο και το τι συμβαίνει στον κόσμο, γιατί πολλές χώρες είναι κυριολεκτικά «νησιά», αλλά μεταφορικά δεν είναι καμία. Όλοι είμαστε σε πλήρη διασύνδεση και αλληλεπίδραση.

Άρα, υπό αυτή την έννοια, νομίζω ότι η Ελλάδα του 2026 είναι τελείως διαφορετική από την Ελλάδα του 2019 και είναι τελείως διαφορετική σε πάρα πολλές πτυχές, όπως τα ίδια τα οικονομικά στοιχεία αποτυπώνουν. Εμείς θα συνεχίσουμε να στηρίζουμε όλους εκείνους οι οποίοι το έχουν περισσότερο ανάγκη με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, με τον πιο στοχευμένο τρόπο, αλλά πάντα εντός των δυνατοτήτων μας. Αυτό με βάση το ελληνικό μου «καπέλο» ως Έλληνας Υπουργός Οικονομικών παρά το γεγονός ότι σήμερα έχω έρθει με το άλλο «καπέλο» του Προέδρου του Eurogroup».

Σήμερα η όλη διαδικασία έχει περάσει από τη φάση του σχεδιασμού σε αυτήν της τεχνικής υλοποίησης του εγχειρήματος, όπως προκύπτει από το ειδικό κεφάλαιο για τα βήματα προς το ψηφιακό ευρώ που περιλαμβάνεται στην έκθεση του Διοικητή της Τραπέζης της Ελλάδος που παρουσιάστηκε την προηγούμενη Δευτέρα.

Πρόκειται για την τρίτη φάση που περιλαμβάνει το διάστημα Οκτώβριος 2025-Σεπτέμβριος 2027 το οποίο επικεντρώνεται στην περαιτέρω ανάπτυξη και επιχειρησιακή προετοιμασία του ψηφιακού ευρώ. Οι τρεις άξονες εργασίας περιλαμβάνουν:

α) την προώθηση της τεχνικής ετοιμότητας με την ανάπτυξη της υποδομής και των προτύπων, β) την προετοιμασία πιλοτικών δοκιμών και γ) τη στενότερη συνεργασία με φορείς της αγοράς για την οριστικοποίηση του εγχειριδίου κανόνων.

Αυτή η φάση είναι κρίσιμη, δεδομένου ότι συνιστά τη γέφυρα μεταξύ σχεδιασμού και πρακτικής εφαρμογής, με την επιδίωξη να διασφαλιστεί ότι το ψηφιακό ευρώ θα λειτουργεί με ασφάλεια, αξιοπιστία και ευρεία αποδοχή σε όλη την ευρωζώνη.

Είχαν προηγηθεί οι δύο πρώτες φάσεις στον δρόμο της δημιουργίας του ψηφιακού ευρώ όπως αυτές καταγράφονται στην έκθεση του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννη Στουρνάρα:

1. Η φάση διερεύνησης (Οκτώβριος 2020-Οκτώβριος 2023): Η πρώτη φάση επικεντρώθηκε στην εξέταση της σκοπιμότητας και στον καθορισμό των βασικών χαρακτηριστικών του ψηφιακού ευρώ, ορίζοντας και τις θεμελιώδεις αρχές για την υιοθέτηση και χρήση του: μέγιστη προστασία της ιδιωτικότητας των χρηστών, προσβασιμότητα και ευκολία στη χρήση για όλες τις κοινωνικές ομάδες και διασφάλιση ότι το ψηφιακό ευρώ θα λειτουργεί συμπληρωματικά προς τα μετρητά. Η φάση ολοκληρώθηκε επιτυχώς με την έγκριση ενός ισχυρού στρατηγικού πλαισίου, ανοίγοντας τον δρόμο για τα επόμενα βήματα.

2. Η φάση προετοιμασίας (Νοέμβριος 2023-Οκτώβριος 2025): Η περίοδος αυτή σηματοδότησε τη μετάβαση από τη θεωρητική διερεύνηση στον πρακτικό σχεδιασμό. Κατά τη διάρκεια αυτής της φάσης, το Ευρωσύστημα εργάστηκε για τον προσδιορισμό των λειτουργικών και τεχνικών χαρακτηριστικών του ψηφιακού ευρώ, τη διερεύνηση πιλοτικών λύσεων και τη συνεργασία με τράπεζες και άλλους παρόχους υπηρεσιών πληρωμών. Ορόσημο της δεύτερης φάσης αποτέλεσε η πρώτη έκδοση του εγχειριδίου κανόνων (Rulebook) για το ψηφιακό ευρώ, η οποία αποτυπώνει τους βασικούς κανόνες χρήσης και λειτουργίας του, καθώς και τους ρόλους και τις υποχρεώσεις όλων των συμμετεχόντων στο οικοσύστημα του ψηφιακού ευρώ. Το εγχειρίδιο αυτό, η επεξεργασία του οποίου βρίσκεται σε εξέλιξη, λειτουργεί ως κοινό πλαίσιο αναφοράς, ενισχύοντας τη διαφάνεια, τη συνέπεια, τη νομική ασφάλεια και το στιβαρό πλαίσιο εταιρικής διακυβέρνησης.

Στην επόμενη φάση, προβλέπεται να διενεργηθεί η πιλοτική άσκηση (Σεπτέμβριος 2027-Σεπτέμβριος 2028): Εφόσον η δέσμη νομοθετικών μέτρων για το ψηφιακό ευρώ υιοθετηθεί έως το τέλος του 2026, προβλέπεται να διενεργηθεί πιλοτική άσκηση διάρκειας 12 μηνών. Στο πλαίσιο της άσκησης, επιλεγμένοι πάροχοι υπηρεσιών πληρωμών θα συνεργαστούν με το Ευρωσύστημα για τη δοκιμασία της τεχνικής, λειτουργικής και επιχειρησιακής ετοιμότητας του συστήματος σε ελεγχόμενο περιβάλλον.

Μετά από όλα αυτά θα ανοίξει ο δρόμος για την έκδοση ψηφιακού ευρώ (2029 και έπειτα): Οι τελικές αποφάσεις για την επίσημη κυκλοφορία του ψηφιακού ευρώ θα ληφθούν από τα αρμόδια όργανα που θα προβλέπονται από τη σχετική νομοθεσία, εφόσον υιοθετηθεί. Η τελική απόφαση για την έκδοση θα ληφθεί από το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ μόνον αφού η νομοθεσία τεθεί σε ισχύ.

Τα πλεονεκτήματα από την δημιουργία του ψηφιακού ευρώ, όπως τα καταγράφει η Τράπεζα της Ελλάδος, είναι τα ακόλουθα:

Το ψηφιακό ευρώ, αναμένεται να αποτελέσει ένα σύγχρονο μέσο πληρωμής, σχεδιασμένο να καλύπτει τις ανάγκες όλων των Ευρωπαίων πολιτών στην ψηφιακή εποχή.

Θα είναι προσβάσιμο σε όλους τους πολίτες της ζώνης του ευρώ, οι οποίοι θα μπορούν να το αποκτούν και να το χρησιμοποιούν με ίσους όρους.

Θα γίνεται καθολικά αποδεκτό για πληρωμές σε ολόκληρη τη ζώνη του ευρώ και υπό προϋποθέσεις και σε άλλες χώρες, εντός ή εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Θα αξιοποιεί στον μέγιστο δυνατό βαθμό υφιστάμενες υποδομές και τεχνικά πρότυπα για την αποδοχή και τον διακανονισμό του, ελαχιστοποιώντας το κόστος προσαρμογής της αγοράς.

Θα ενισχύσει τον ανταγωνισμό στο ευρωπαϊκό τοπίο πληρωμών, μειώνοντας ταυτόχρονα την εξάρτηση από μη ευρωπαϊκούς παρόχους.

Θα εισαγάγει νέες δυνατότητες χρήσης, όπως οι εκτός σύνδεσης (offline) πληρωμές.

Θα ωθήσει τις τράπεζες και τους λοιπούς παρόχους υπηρεσιών πληρωμών να αναπτύξουν νέα προϊόντα σε συνδυασμό με το ψηφιακό ευρώ.

Θα λειτουργεί με τα πλέον απαιτητικά πρότυπα ασφάλειας και εντός αυστηρού πλαισίου προστασίας των προσωπικών δεδομένων των χρηστών.

«Το ψηφιακό ευρώ έχει ιδιαίτερη σημασία για το μέλλον της Ευρώπης, καθώς ενισχύει τη νομισματική κυριαρχία στη ζώνη του ευρώ και την ανθεκτικότητα του ευρωπαϊκού χώρου πληρωμών. Προσφέρει μια αξιόπιστη δημόσια εναλλακτική λύση σε χρήμα κεντρικής τράπεζας έναντι των διαθέσιμων ιδιωτικών μέσων πληρωμών και στηρίζει την καινοτομία.

Παράλληλα, συμβάλλει στη χρηματοοικονομική ένταξη, παρέχοντας τη δυνατότητα σε όλους τους πολίτες να συμμετέχουν στην ψηφιακή οικονομία», προσθέτει η Τράπεζα της Ελλάδος, στην παρουσίασή της για το ψηφιακό ευρώ.

Η απόφαση αυτή διαφοροποιείται από προηγούμενες εισηγήσεις που έδιναν προτεραιότητα αποκλειστικά στην offline λειτουργία. Με την υποστήριξη και των δύο μορφών, ενισχύεται η πιθανότητα να προχωρήσει το εγχείρημα, καθώς διαμορφώνεται ένα πιο ολοκληρωμένο πλαίσιο για την ανάπτυξη του ψηφιακού νομίσματος της ευρωζώνης.

Η στρατηγική της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα επιδιώκει την εισαγωγή ψηφιακού ευρώ ως μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής ενίσχυσης της οικονομικής αυτονομίας της Ευρώπης στον τομέα των πληρωμών. Η εξάρτηση από διεθνή δίκτυα συναλλαγών, όπως η Visa και η Mastercard, θεωρείται από ευρωπαϊκούς θεσμούς ένας παράγοντας που περιορίζει τη νομισματική και τεχνολογική ανεξαρτησία της Ένωσης.
Παρά τη θετική πολιτική κατεύθυνση, η τελική υλοποίηση του σχεδίου παραμένει συνδεδεμένη με την ολοκλήρωση του απαραίτητου ρυθμιστικού πλαισίου. Τα κράτη-μέλη έχουν ήδη εκφράσει τη στήριξή τους σε γενικές γραμμές, ενώ το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συνεχίζει να διαμορφώνει τη δική του τελική θέση.

Διαφωνίες για τον τρόπο εφαρμογής

Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκεται η ισορροπία μεταξύ της ψηφιακής και της μη ηλεκτρονικής λειτουργίας του νέου νομίσματος. Ο εισηγητής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Φερνάντο Ναβάρτε, είχε προτείνει αρχικά ένα μοντέλο που θα έδινε έμφαση στην offline έκδοση, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο online λειτουργίας μόνο εφόσον ο ιδιωτικός τομέας δεν μπορούσε να προσφέρει αντίστοιχες λύσεις.

Από την πλευρά της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, ο Πιέρο Τσιπολόνε έχει υποστηρίξει ότι οι δύο μορφές του ψηφιακού ευρώ μπορούν να λειτουργήσουν συμπληρωματικά. Σύμφωνα με αυτή τη λογική, η συνύπαρξη online και offline συναλλαγών θα επιτρέψει στο ψηφιακό νόμισμα να προσεγγίσει τη λειτουργία των μετρητών, διατηρώντας παράλληλα τα πλεονεκτήματα των ηλεκτρονικών πληρωμών.

Χρονοδιάγραμμα υλοποίησης

Εφόσον επιτευχθεί συμφωνία μεταξύ των ευρωπαϊκών θεσμών και των εθνικών κυβερνήσεων μέσα στο επόμενο έτος, το έργο θα μπορούσε να περάσει σε πιλοτική φάση γύρω στο 2027. Η πλήρης κυκλοφορία του ψηφιακού ευρώ τοποθετείται χρονικά προς το τέλος της δεκαετίας, πιθανότατα το 2029, εφόσον ολοκληρωθούν οι τεχνικές και θεσμικές προετοιμασίες.

Το ψηφιακό ευρώ αποτελεί ένα από τα πιο φιλόδοξα νομισματικά εγχειρήματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς συνδέεται όχι μόνο με την εξέλιξη των πληρωμών αλλά και με τον ανταγωνισμό σε παγκόσμιο επίπεδο στον τομέα της χρηματοοικονομικής τεχνολογίας. Η τελική μορφή του έργου θα καθορίσει τον τρόπο με τον οποίο οι Ευρωπαίοι πολίτες και επιχειρήσεις θα πραγματοποιούν συναλλαγές τις επόμενες δεκαετίες, σε μια οικονομία που γίνεται ολοένα και πιο ψηφιακή.

Όλο το θέμα του ψηφιακού ευρώ ξεκίνησε από μία ανησυχία τόσο του πολιτικού κόσμου της Ε.Ε. όσο και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας ότι μένουμε πίσω στην Ευρώπη και ότι η δύναμη του ευρώ μπορεί να τεθεί σε κίνδυνο, διότι αναπτύσσονται ψηφιακές λύσεις γύρω από το δολάριο, αλλά όχι γύρω από το ευρώ.

Έτσι γεννήθηκε η ιδέα του ψηφιακού ευρώ, το οποίο θα ήταν ένα ισοδύναμο των χρημάτων στον ψηφιακό κόσμο. Όπως επισημαίνουν πηγές που βρίσκονται κοντά στις συζητήσεις, αυτό που έχει ενοχλήσει ιδιαίτερα την Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ότι το πλήθος των ψηφιακών συναλλαγών περνάει από δύο εταιρείες, οι οποίες και οι δύο είναι αμερικανικών συμφερόντων: Visa και Mastercard.

Εγγύηση

Έτσι, λοιπόν, για να λυθεί αυτό το πρόβλημα, εξηγούν οι πηγές, σχεδιάζεται το ψηφιακό ευρώ με τρόπο που να μπορεί να λειτουργεί εναλλακτικά των καρτών. «Πρακτικά θα είναι το ίδιο πράγμα που είναι τα χρήματα σε έναν τραπεζικό λογαριασμό. Απλά αντί να συνδέεται με μια κάρτα, θα συνδέεται με έναν λογαριασμό και θα υπάρχει η εγγύηση, από νομικής απόψεως, ότι ο εγγυητής θα είναι η Κεντρική Τράπεζα και όχι μια ιδιωτική τράπεζα», εξηγεί πηγή από τεχνολογική μονάδα συστημικής τράπεζας.

Ωστόσο, «έχουμε φτάσει να συζητάμε για το ψηφιακό ευρώ και πάμε να λύσουμε λάθος πρόβλημα με λάθος εργαλεία – αυτό είναι το βασικό πρόβλημα με το ψηφιακό ευρώ» επισημαίνει η ίδια πηγή. Το IRIS στην Ελλάδα αποτελεί έναν επιτυχημένο εναλλακτικό τρόπο συναλλαγής έναντι των καρτών, που μπορεί και πρέπει να γίνει σε πανευρωπαϊκό επίπεδο. Έλληνας εκπρόσωπος από το Digital Euro Group της Ευρωπαϊκής Τραπεζικής Ομοσπονδίας, που συμμετέχει στις συζητήσεις, αποκάλυψε ότι το καλοκαίρι η Ένωση είχε κληθεί να καταθέσει την άποψή της στο Ευρωκοινοβούλιο.

Ειδικότερα, πρότεινε το εξής: «Η λύση ως εναλλακτική των καρτών δεν είναι να πάμε να φτιάξουμε μία καινούργια υποδομή από το μηδέν που θα τη φτιάξει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ως instrument που θα λέγεται Digital Euro. Η πιο πρακτική λύση και ωφέλιμη είναι να πάρουμε τα κατά τόπους συστήματα, όπως είναι το IRIS από την Ελλάδα και το αντίστοιχο στην Ιβηρική χερσόνησο και να τα ενώσουμε και να φροντίσουμε με τους ίδιους κανόνες να υπάρχει το λεγόμενο interoperability. Δηλαδή, με την ίδια ευκολία που κάνω IRIS στην Ελλάδα, να μπορώ να κάνω IRIS στη Γερμανία» εξήγησε και πρόσθεσε ότι αυτό έχει κατατεθεί επίσημα από την Ευρωπαϊκή Τραπεζική Ομοσπονδία τόσο στην Κομισιόν όσο και στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.

«Προσπαθούμε να δώσουμε ώθηση προς αυτή την κατεύθυνση, αλλά είναι από αυτά τα ζητήματα που προκύπτουν όταν υπάρχουνε πολλοί stakeholders και ο καθένας έχει και μια διαφορετική ατζέντα» κατέληξε η ίδια πηγή.

Δεν είναι μέρος της λύσης η ΔΙΑΣ

Η αλήθεια είναι ότι η ΔΙΑΣ ως ελληνική εταιρεία δεν έχει κληθεί να είναι μέρος της λύσης και απέναντι στον ανταγωνισμό των ψηφιακών συναλλαγών με κάρτα και του σχεδιασμού του ψηφιακού ευρώ.

Σε πρόσφατη τοποθέτησή της ενώπιον δημοσιογράφων η ίδια η Σταυρούλα Καμπουρίδου, CEO της ΔΙΑΣ, δήλωσε τα εξής σχετικά με το ψηφιακό ευρώ: «Η αλήθεια είναι ότι εμείς ως ΔΙΑΣ. ως μέλος του ECHA (European Automated Clearing House Association), παρακολουθούμε αυτές τις εξελίξεις. Θα θέλαμε στον σχεδιασμό του Digital Euro να συμπεριληφθούν οι ΔΙΑΣ της Ευρώπης, στη διακίνηση και στην εκκαθάριση και στον διακανονισμό των συναλλαγών.

Οπότε θα θέλαμε να είμαστε μέρος αυτής της εικόνας» επισήμανε η ίδια. Παράλληλα, βέβαια, ήδη προχωράει η διαδικασία διασύνδεσης πάνω στο πανευρωπαϊκό σύστημα IRIS Europa που θα ολοκληρωθεί το 2027.

Ο Τσιπολόνε τόνισε ότι τελική απόφαση για την έκδοση θα ληφθεί μόνο αφού εγκριθεί το σχετικό νομοθετικό πλαίσιο. Εφόσον οι Ευρωπαίοι νομοθέτες εγκρίνουν τον κανονισμό μέσα στο 2026, πιλοτική εφαρμογή θα μπορούσε να ξεκινήσει στα μέσα του 2027, με πρώτες συναλλαγές, ενώ το ψηφιακό ευρώ θα ήταν έτοιμο για έκδοση το 2029.

Ο αξιωματούχος υπογράμμισε ότι καταναλωτές, έμποροι και τράπεζες θα ωφεληθούν, ενώ η μειωμένη εξάρτηση από μη ευρωπαϊκούς παρόχους θα ενισχύσει την ανθεκτικότητα, την αυτονομία και την οικονομική ασφάλεια της Ευρώπης.

Παράλληλα, δεν συμμερίστηκε τις ανησυχίες τραπεζών περί αύξησης του κόστους συναλλαγών, επισημαίνοντας ότι σήμερα οι ευρωπαϊκές τράπεζες ήδη χάνουν προμήθειες προς διεθνή συστήματα καρτών. Με το ψηφιακό ευρώ, σημείωσε, «το μοντέλο αποζημίωσης θα διασφαλίσει ότι οι τράπεζες θα επωφελούνται».

Ο Τσιπολόνε περιέγραψε το ψηφιακό ευρώ ως «ψηφιακή μορφή μετρητών» που θα συμπληρώνει τραπεζογραμμάτια και κέρματα, εξασφαλίζοντας ότι φυσικές και ψηφιακές πληρωμές θα λειτουργούν χωρίς εξαρτήσεις από τρίτες χώρες.

Το ψηφιακό ευρώ, όπως είπε:

• θα αποτελεί ευρωπαϊκή λύση πληρωμών με ευρωπαϊκή υποδομή και παρόχους
• θα προστατεύει τη νομισματική κυριαρχία
• θα λειτουργεί online και offline, συνδυάζοντας την ευκολία ψηφιακών πληρωμών με την ανθεκτικότητα των μετρητών
• θα μπορεί να χρησιμοποιείται ακόμη και σε περιοχές χωρίς δικτύωση

Ολοκληρώνοντας, υπογράμμισε ότι το ψηφιακό ευρώ θα μπορεί να λειτουργεί από ηλεκτρονικές πλατφόρμες έως απομακρυσμένες περιοχές, προσφέροντας πρόσβαση σε κάθε πολίτη σε όλες τις συνθήκες.

Η απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου ευθυγραμμίζεται με το αίτημα των Ευρωπαίων ηγετών να επιταχυνθεί η πρόοδος όσον αφορά το ψηφιακό ευρώ, όπως δήλωσαν πρόσφατα στη Σύνοδο Κορυφής της ζώνης του ευρώ τον Οκτώβριο του 2025. Το ψηφιακό ευρώ θα διαφυλάσσει την ελευθερία επιλογής και την ιδιωτική ζωή των Ευρωπαίων και θα προστατεύει τη νομισματική κυριαρχία και την οικονομική ασφάλεια της Ευρώπης. Θα προωθήσει την καινοτομία στις πληρωμές και θα συμβάλει στο να καταστούν οι ευρωπαϊκές πληρωμές ανταγωνιστικές, ανθεκτικές και συμπεριληπτικές. Το Ευρωσύστημα θα υλοποιήσει τις προπαρασκευαστικές εργασίες του με ευελιξία, συμβαδίζοντας με τις εκκλήσεις των ηγετών της ζώνης του ευρώ να είναι έτοιμο για ενδεχόμενη έκδοση ψηφιακού ευρώ το συντομότερο δυνατόν, αναγνωρίζοντας παράλληλα ότι η νομοθετική διαδικασία δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.

Η τελική απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΚΤ σχετικά με την έκδοση ψηφιακού ευρώ και την ημερομηνία έκδοσης θα ληφθεί μόνο μετά την έκδοση της νομοθεσίας. Με βάση την παραδοχή ότι οι Ευρωπαίοι συννομοθέτες θα εκδώσουν τον κανονισμό σχετικά με τη θέσπιση ψηφιακού ευρώ στη διάρκεια του 2026, μια πιλοτική άσκηση και οι πρώτες συναλλαγές θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν από τα μέσα του 2027. Όλο το Ευρωσύστημα θα μπορούσε έτσι να είναι έτοιμο για μια ενδεχόμενη πρώτη έκδοση του ψηφιακού ευρώ στη διάρκεια του 2029.

«Το ευρώ, το κοινό μας νόμισμα, αποτελεί αξιόπιστο σύμβολο της ευρωπαϊκής ενότητας», δήλωσε η Πρόεδρος της ΕΚΤ Christine Lagarde. «Εργαζόμαστε για να καταστήσουμε την πιο χειροπιαστή μορφή του – τα τραπεζογραμμάτια και τα κέρματα ευρώ – κατάλληλη για το μέλλον, να επανασχεδιάσουμε και να εκσυγχρονίσουμε τα τραπεζογραμμάτια μας και να προετοιμαστούμε για την έκδοση ψηφιακών μετρητών.»

Καθώς οι συνήθειες πληρωμής εξελίσσονται και οι πληρωμές σε μετρητά μειώνονται σε σύγκριση με τις ψηφιακές συναλλαγές, η ανάγκη για ένα δημόσιο ψηφιακό μέσο πληρωμής – που θα συμπληρώνει τα μετρητά – καθίσταται ολοένα και πιο επιτακτική. Το ψηφιακό ευρώ θα συμπληρώσει τα μετρητά και θα μεταφέρει τα οφέλη τους – απλότητα, προστασία της ιδιωτικής ζωής, αξιοπιστία, διαθεσιμότητα σε ολόκληρη τη ζώνη του ευρώ – στις ψηφιακές πληρωμές. Παράλληλα με τον κανονισμό σχετικά με τη θέσπιση του ψηφιακού ευρώ, η ΕΚΤ στηρίζει επίσης την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για ενίσχυση του δικαιώματος πληρωμής με μετρητά.

Το Ευρωσύστημα θα επικεντρωθεί σε τρεις βασικούς τομείς:

• τεχνική ετοιμότητα: ανάπτυξη των τεχνικών θεμελίων του ψηφιακού ευρώ, συμπεριλαμβανομένης της αρχικής διαμόρφωσης και πιλοτικής εφαρμογής του συστήματος,
• συμμετοχή φορέων της αγοράς: συνεργασία με τους παρόχους πληρωμών, τους εμπόρους και τους καταναλωτές για την οριστικοποίηση του εγχειριδίου κανόνων, τη διεξαγωγή ερευνών για τους χρήστες και τη δοκιμή του συστήματος μέσω πιλοτικών δραστηριοτήτων,
• στήριξη της νομοθετικής διαδικασίας: συνέχιση της παροχής τεχνικής συνδρομής στους συννομοθέτες της ΕΕ και στήριξη της νομοθετικής διαδικασίας όπως απαιτείται.

«Δεν πρόκειται απλώς για ένα τεχνικό έργο, αλλά για μια συλλογική προσπάθεια με σκοπό να ενισχυθεί η ανθεκτικότητα του νομισματικού συστήματος της Ευρώπης στις μελλοντικές εξελίξεις», δήλωσε ο Piero Cipollone, μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής της ΕΚΤ, ο οποίος ασκεί την προεδρία της ομάδας δράσης υψηλού επιπέδου για το ψηφιακό ευρώ. «Το ψηφιακό ευρώ θα διασφαλίσει ότι οι πολίτες αποκομίζουν τα οφέλη των μετρητών και στην ψηφιακή εποχή. Με αυτό τον τρόπο, θα ενισχύσει την ανθεκτικότητα του τοπίου πληρωμών της Ευρώπης, θα μειώσει το κόστος για τους εμπόρους και θα δημιουργήσει μια πλατφόρμα καινοτομίας, επέκτασης και ανταγωνισμού για τις ιδιωτικές επιχειρήσεις.»

Η διαφάνεια και η στενή συνεργασία με τα ενδιαφερόμενα μέρη αποτελούν – και θα εξακολουθήσουν να αποτελούν – θεμελιώδεις παράγοντες για το έργο. Το Ευρωσύστημα έχει ωφεληθεί σημαντικά από τα σχόλια των ευρωπαϊκών φορέων λήψης αποφάσεων, των συμμετεχόντων στην αγορά και των δυνητικών χρηστών και θα συνεχίσει να συνεργάζεται ενεργά με ευρύ φάσμα ενδιαφερόμενων μερών.

Η συνεχιζόμενη προετοιμασία του Ευρωσυστήματος για το ψηφιακό ευρώ θα υλοποιηθεί με ευελιξία, διασφαλίζοντας την ευθυγράμμιση με τη νομοθετική διαδικασία. Για τον σκοπό αυτόν, οι εργασίες θα διαρθρωθούν σε ενότητες ώστε να καταστεί δυνατή η σταδιακή κλιμάκωση και ο περιορισμός των χρηματοδοτικών δεσμεύσεων.

Το τελικό κόστος του ψηφιακού ευρώ – τόσο για την ανάπτυξη όσο και για τη λειτουργία του – θα εξαρτηθεί από τον τελικό σχεδιασμό του, συμπεριλαμβανομένων των συνιστωσών και των συναφών υπηρεσιών που πρέπει να αναπτυχθούν. Ως αποτέλεσμα των εργασιών που πραγματοποιήθηκαν κατά την προπαρασκευαστική φάση, το συνολικό κόστος ανάπτυξης, το οποίο περιλαμβάνει συνιστώσες που αναπτύχθηκαν τόσο εξωτερικά[1] όσο και εσωτερικά, εκτιμάται ότι θα είναι γύρω στο 1,3 δισεκ. ευρώ μέχρι την πρώτη έκδοση, η οποία επί του παρόντος αναμένεται εντός του 2029. Στη συνέχεια, το ετήσιο λειτουργικό κόστος προβλέπεται να είναι περίπου 320 εκατ. ευρώ ετησίως από το 2029 και μετά. Το Ευρωσύστημα θα επωμιστεί αυτό το κόστος, όπως κάνει για την παραγωγή και την έκδοση τραπεζογραμματίων ευρώ – τα οποία, όπως και το ψηφιακό ευρώ, αποτελούν δημόσιο αγαθό. Όπως και στην περίπτωση των τραπεζογραμματίων, το κόστος αυτό αναμένεται να αντισταθμίζεται από το παραγόμενο νομισματικό εισόδημα – ακόμη και αν η διακράτηση ψηφιακού ευρώ θα ήταν μικρή σε σύγκριση με τα τραπεζογραμμάτια σε κυκλοφορία.

Η ολοκλήρωση της προπαρασκευαστικής φάσης σηματοδοτεί μια σημαντική μετάβαση στο έργο του ψηφιακού ευρώ. Με βάση τις πληροφορίες που συγκεντρώσαμε κατά τη διάρκεια της φάσης διερεύνησης που διενεργήθηκε από το 2020 έως το 2023, προχωρήσαμε στη βελτίωση του πρακτικού σχεδιασμού του. Στα βασικά επιτεύγματα περιλαμβάνονται i) η ανάπτυξη του σχεδίου εγχειριδίου κανόνων για το σύστημα του ψηφιακού ευρώ, ii) η επιλογή παρόχων για τις συνιστώσες του ψηφιακού ευρώ και τις συναφείς υπηρεσίες, iii) η επιτυχής λειτουργία πλατφόρμας καινοτομίας για τη διενέργεια δοκιμών με συμμετέχοντες στην αγορά και iv) η διερεύνηση της προσαρμογής του ψηφιακού ευρώ στο οικοσύστημα πληρωμών από τεχνική ομάδα εργασίας. Η διερεύνηση αυτή, η οποία διενεργήθηκε από την ΕΚΤ και συμμετέχοντες στην αγορά μέσω του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Πληρωμών Λιανικής, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το ψηφιακό ευρώ θα μπορούσε να ενισχύσει περαιτέρω τον ανταγωνισμό στην ευρωπαϊκή αγορά πληρωμών. Πέραν του ότι οι τράπεζες και οι άλλοι πάροχοι υπηρεσιών πληρωμών θα ωφελούνταν απευθείας από τη διανομή του ψηφιακού ευρώ, θα μπορούσαν να αξιοποιήσουν τα ανοικτά πρότυπα του ψηφιακού ευρώ για να επεκτείνουν την εμβέλειά τους σε ολόκληρη τη ζώνη του ευρώ χωρίς να χρειάζονται δικά τους δίκτυα αποδοχής. Θα είχαν επίσης τη δυνατότητα να παρέχουν το ψηφιακό ευρώ μαζί με περισσότερα του ενός εμπορικά σήματα (co-badging) υφιστάμενων λύσεων πληρωμής.

Η ΕΚΤ παρείχε, κατόπιν αιτημάτων, τεχνικά στοιχεία στους συννομοθέτες, στηρίζοντας έτσι τη νομοθετική διαδικασία. Τα στοιχεία αυτά έδειξαν ότι το κόστος του ψηφιακού ευρώ για τις τράπεζες θα είναι περιορισμένο – το κόστος αυτό θα προσεγγίζει τις αρχικές εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και θα είναι παρόμοιο με το κόστος που πραγματοποιήθηκε για την εφαρμογή της οδηγίας για τις υπηρεσίες πληρωμών. Έδειξαν επίσης ότι οι δικλίδες ασφαλείας που θα ενσωματωθούν στον σχεδιασμό του ψηφιακού ευρώ (όπως τα όρια διακράτησης) θα διασφαλίζουν ότι δεν θα δημιουργήσει κινδύνους για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.

Για να διασφαλιστεί ότι το ψηφιακό ευρώ έχει σχεδιαστεί έτσι ώστε να ανταποκρίνεται στις ανάγκες των Ευρωπαίων πολιτών και εμπόρων, το Ευρωσύστημα διεξήγαγε εκτεταμένη έρευνα σε χρήστες με επίκεντρο τους ευάλωτους καταναλωτές και τους μικρούς εμπόρους. Τα ευρήματα – διαθέσιμα σε χωριστή έκθεση που δημοσιεύθηκε σήμερα – καταδεικνύουν την ανάγκη για μια απλή, αξιόπιστη και ασφαλή εμπειρία πληρωμών.

Τα αποτελέσματα αυτά επιβεβαιώνουν τη δέσμευση της ΕΚΤ να αναπτύξει ένα ψηφιακό ευρώ που θα εξυπηρετεί όλους και θα προωθεί τη χρηματοπιστωτική εξέλιξη της Ευρώπης – σχεδιασμένο με σκοπό την ενδυνάμωση των πολιτών, τη στήριξη της καινοτομίας και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας του νομισματικού μας συστήματος.

[1] Το κόστος ανάπτυξης συνιστωσών εξωτερικά μέχρι την πρώτη έκδοση εκτιμάται ότι θα είναι γύρω στα 265 εκατ. ευρώ.

Οι προηγμένες λειτουργίες και τα προσδοκώμενα οφέλη

Η έρευνα αποκάλυψε ότι το ψηφιακό ευρώ θα μπορούσε να φέρει καινοτομίες όπως πληρωμές υπό όρους, δηλαδή αυτόματη αποδέσμευση κεφαλαίων μόλις πληρούνται προϋποθέσεις, διαδικασίες tap-and-go με αυτόματη βέλτιστη τιμολόγηση για συγκοινωνίες, καθώς και ηλεκτρονικές αποδείξεις ενσωματωμένες στη συναλλαγή.

Παράλληλα, εκτιμάται ότι θα συμβάλει στη μείωση του κατακερματισμού και του κόστους στις πληρωμές μεταξύ επιχειρήσεων (B2B), ενώ θα ενισχύσει τη ρευστότητα και την τυποποίηση των διαδικασιών.

Καινοτομία, ασφάλεια και ψηφιακή ένταξη

Μεταξύ των τεχνολογικών χαρακτηριστικών που ξεχωρίζουν είναι η δυνατότητα προσωρινής “παρακράτησης” κεφαλαίων μέχρι την ολοκλήρωση της συναλλαγής – κάτι που πολλαπλασιάζει την προστασία του καταναλωτή.

Επιπλέον, οι ηλεκτρονικές αποδείξεις (e-receipts) θα μειώσουν το λειτουργικό κόστος για τις επιχειρήσεις και ταυτόχρονα θα ενισχύσουν το περιβαλλοντικό αποτύπωμα, με λιγότερα έντυπα και χρήση πόρων.

Το ψηφιακό ευρώ προβλέπεται να περιλαμβάνει και προσαρμοσμένα πορτοφόλια για παιδιά, λύσεις φιλικές για Άτομα με Αναπηρία (ΑμεΑ) και λειτουργίες φωνητικού ελέγχου — ενισχύοντας την εμπλοκή όλων των πολιτών.

Επιπτώσεις για το ευρωπαϊκό οικονομικό σύστημα

Η εισαγωγή του ψηφιακού ευρώ σηματοδοτεί μετασχηματισμό όχι μόνο της τεχνολογίας αλλά και της δομής του ευρωπαϊκού συστήματος πληρωμών.

Ενισχύει την αυτονομία της Ευρώπης απέναντι στις αμερικανικές πλατφόρμες πληρωμών, ενώ ταυτόχρονα δημιουργεί νέες δυνατότητες ανάπτυξης, ένταξης και οικονομικής καινοτομίας.

Η επιτυχής υλοποίηση του εγχειρήματος μπορεί να καθορίσει μακροχρόνια οφέλη για καταναλωτές, επιχειρήσεις και οργανισμούς, ανοίγοντας τον δρόμο για μια πιο αποτελεσματική και ασφαλή ψηφιακή οικονομία.

Η στιγμή της ψηφιακής μετάβασης έχει φτάσει — και το ψηφιακό ευρώ μπορεί να αποτελέσει τον κρίσιμο καταλύτη.

Η μελέτη, την οποία ζήτησαν οι Ευρωπαίοι νομοθέτες, είχε ως στόχο την αξιολόγηση των κινδύνων που θα δημιουργούσε για τον τραπεζικό τομέα ένα ψηφιακό νόμισμα, ουσιαστικά ένα ηλεκτρονικό πορτοφόλι για το οποίο εγγυάται η ΕΚΤ.

Η ΕΚΤ έχει παρουσιάσει το ψηφιακό νόμισμα ως εναλλακτική λύση στα μέσα πληρωμής όπου κυριαρχούν οι ΗΠΑ, ωστόσο οι τραπεζίτες και ορισμένοι νομοθέτες φοβούνται ότι η άφιξή του μπορεί να αδειάσει τα ταμεία των τραπεζών.

Η μελέτη της ΕΚΤ διαπίστωσε ότι, σε περίπτωση μιας άνευ προηγουμένου μαζικής ανάληψης καταθέσεων στις εμπορικές τράπεζες, οι καταθέτες θα απέσυραν ως και 699 δισεκατομμύρια ευρώ από τις τράπεζες της ευρωζώνης για να τα τοποθετήσουν σε ψηφιακά ευρώ, εάν το όριο στις ατομικές καταθέσεις οριζόταν στα 3.000 ευρώ.

Αυτό ισούται με το 8,2% όλων των καταθέσεων όψεως, αν και ο αντίκτυπος θα ήταν μεγαλύτερος για τους μικρούς πιστωτές της αγοράς και τις λιανικές τράπεζες, ανέφερε η ΕΚΤ.

Σύμφωνα με αυτό το σενάριο, το οποίο η ΕΚΤ χαρακτήρισε ως εξαιρετικά απίθανο, 13 από τις 2.025 τράπεζες στην ανάλυση θα εξαντλούσαν το υποχρεωτικό ταμειακό τους απόθεμα, όπως μετράται από τον Δείκτη Κάλυψης Ρευστότητας.

Αυτά τα στοιχεία μπορεί να είναι υπερεκτιμημένα, καθώς δεν λαμβάνουν υπόψη το γεγονός ότι ορισμένοι καταθέτες έχουν περισσότερους από έναν τραπεζικούς λογαριασμούς, δήλωσε η ΕΚΤ.

Όπως αναφέρει η ΕΚΤ, σε ένα σενάριο «business as usual», στο οποίο οι καταθέτες δεν αξιοποιούν πλήρως τη δυνατότητα του ψηφιακού ευρώ, τα ταμεία των τραπεζών θα χάσουν λίγο πάνω από 100 δισ. ευρώ, και ο κλάδος θα παραμείνει συμμορφωμένος με τις απαιτήσεις κεφαλαιακής επάρκειας, σύμφωνα με τη μελέτη,

Μάλιστα, ακόμη και αυτή η εκροή θα μπορούσε να αντισταθμιστεί με το παραπάνω από μια συνεχιζόμενη στροφή προς ηλεκτρονικά μέσα πληρωμής, η οποία αναμένεται να προσθέσει στις καταθέσεις των τραπεζών, πρόσθεσε η ΕΚΤ.

Η ΕΚΤ προσομοίωσε επίσης ατομικά όρια διακράτησης 500 ευρώ, 1.000 ευρώ και 2.000 ευρώ, λαμβάνοντας χαμηλότερες εκτιμήσεις εκροής.

«Η ανάλυση επιβεβαιώνει ότι τα όρια διακράτησης περιορίζουν αποτελεσματικά τις εκροές καταθέσεων από τον τραπεζικό τομέα σε επίπεδα που διασφαλίζουν τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος και υποστηρίζουν τη σωστή διαμόρφωση και εφαρμογή της νομισματικής πολιτικής», δήλωσε η ΕΚΤ.

Διαπίστωσε επίσης ότι ένα όριο διακράτησης 3.000 ευρώ θα μείωνε την απόδοση των ιδίων κεφαλαίων των τραπεζών κατά μέσο όρο 30 μονάδες βάσης, αν και ο αντίκτυπος διαφέρει ανά χώρα.

Οι υπουργοί Οικονομικών της ΕΕ συμφώνησαν τον περασμένο μήνα σε έναν οδικό χάρτη για την έναρξη του ψηφιακού ευρώ, αλλά θα έχουν τον τελικό λόγο στην εισαγωγή του και στο όριο διακράτησης.

Στο επίκεντρο της διαμάχης βρίσκεται το ψηφιακό ευρώ. Εδώ και χρόνια, η ΕΚΤ αναπτύσσει το μέσο, οραματιζόμενη ένα πανευρωπαϊκό μέσο πληρωμών με τη δυνατότητα να ανταγωνιστεί τα βαριά ονόματα των Ηνωμένων Πολιτειών, όπως η Visa και η Mastercard.

Καθώς όμως το σχέδιο πλησιάζει στην ολοκλήρωση, έχει ξεσπάσει μια διαμάχη. Αρκετές κυβερνήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συμπεριλαμβανομένης της Γαλλίας και της Γερμανίας, υποστηρίζουν ότι η ΕΚΤ έχει αποκτήσει υπερβολικό έλεγχο όσον αφορά το πόσο το ψηφιακό νόμισμα θα επιτρέπει στους πολίτες να κατέχουν «ψηφιακά πορτοφόλια» που υποστηρίζονται από την κεντρική τράπεζα.

Για ορισμένους, πρόκειται για μια αναγκαία αντίδραση κατά της υπερβολικής επίδρασης της ΕΚΤ. Όμως στη Φρανκφούρτη, οι αξιωματούχοι τη θεωρούν ως πολιτική ανάμειξη σε ένα πεδίο που θα έπρεπε να είναι απαλλαγμένο από αυτήν. Στον πυρήνα της, όπως το έθεσε ειλικρινά ένας διπλωμάτης, η διαμάχη αφορά λιγότερο τεχνικές λεπτομέρειες και περισσότερο μια «μάχη για την εξουσία».

Τεχνοκρατία εναντίον δημοκρατίας

Πάνω από 100 κεντρικές τράπεζες έχουν διερευνήσει την ιδέα της δημιουργίας ενός εθνικού ψηφιακού νομίσματος, ωθούμενες σε δράση μετά την ατυχή προσπάθεια του Facebook να λανσάρει ένα παγκόσμιο κρυπτονόμισμα, το Libra, το 2019, που προκάλεσε σοκ στον χρηματοπιστωτικό κόσμο.

Όμως, η αδιάκοπη πρόοδος της κεντρικής τράπεζας έχει επίσης τρομάξει βασικά κράτη-μέλη, τα οποία θεωρούν πλέον το σχέδιο ως επικίνδυνα τεχνοκρατικό. Στις Βρυξέλλες, αξιοποιούν την πολιτική τους επιρροή σε μια προσπάθεια να περιορίσουν τη δύναμη της Τράπεζας στις τρέχουσες διαπραγματεύσεις σχετικά με κρίσιμες πτυχές του σχεδιασμού του ψηφιακού ευρώ.

Η Φρανκφούρτη θεωρεί ότι αυτό συνάδει με το όραμά της για το ψηφιακό ευρώ ως έκφραση της ευρωπαϊκής νομισματικής κυριαρχίας. Επιπλέον, αξιωματούχοι επισημαίνουν ότι η κεντρική τράπεζα είναι η μόνη αρχή που επιτρέπεται να προσαρμόζει την προσφορά χρήματος.

Ωστόσο, τουλάχιστον εννέα χώρες διαφωνούν. Πριν από το καλοκαίρι, μια ομάδα στην οποία συμμετείχαν η Γερμανία, η Γαλλία και η Ολλανδία υποστήριξε ότι η αποκλειστική νομισματική αρμοδιότητα της Φρανκφούρτης δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται ως δικαιολογία για τον «περιορισμό της εξουσίας λήψης αποφάσεων», σύμφωνα με πληροφορίες του POLITICO.

Η συνθήκη της Ε.Ε. δίνει στην ΕΚΤ πολύ ισχυρά νομικά προνόμια όσον αφορά τη ρύθμιση της προσφοράς χρήματος, αλλά μόνο περιορισμένα προνόμια όσον αφορά την τραπεζική εποπτεία και τις πληρωμές. Επιτρέπει επίσης ρητά στο Συμβούλιο της Ε.Ε. και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να «θεσπίζουν τα μέτρα που είναι αναγκαία για τη χρήση του ευρώ ως ενιαίου νομίσματος» – αν και «με την επιφύλαξη των εξουσιών της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας».

Ορισμένες χώρες ανησυχούν επίσης έντονα για το πώς οι πολίτες τους θα υποδεχθούν ένα σχέδιο που επινοήθηκε από τεχνοκράτες, τους οποίους υποπτεύονται ότι είναι εκτός πραγματικότητας.

Ένας άλλος τομέας ανησυχίας είναι ότι το να επιτραπεί στην ΕΚΤ να ορίσει το όριο θα προσέφερε στο θεσμικό όργανο αποκλειστική επιρροή σε ένα νέο εργαλείο που θα μπορούσε να έχει υπέρμετρες επιπτώσεις στην τραπεζική σταθερότητα.

Η ΕΚΤ υποστηρίζει ότι η διασφάλιση της ευρωστίας των τραπεζών αποτελεί βασικό μέρος των εποπτικών αρμοδιοτήτων της, δεδομένου ότι τα εν λόγω ιδρύματα αποτελούν τον κύριο αγωγό μέσω του οποίου ασκεί τη νομισματική της πολιτική.

Πολλές κυβερνήσεις, ωστόσο, δεν πείθονται. Υποστηρίζουν ότι είναι ο νομοθέτης που καθορίζει πολλές από αυτές τις εποπτικές αρμοδιότητες. Επίσης, δεν εμπιστεύονται την ΕΚΤ με τις τράπεζες που θεωρούν ότι είναι πατριωτικό καθήκον τους να προστατεύσουν.

H Φρανκφούρτη, μαζί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, έχει προειδοποιήσει ότι το να επιτραπεί στις κυβερνήσεις να καθορίσουν το όριο θα μπορούσε να εκθέσει την ανεξάρτητη κεντρική τράπεζα σε πολιτικές πιέσεις. Ένας άλλος Ευρωπαίος αξιωματούχος τόνισε ότι οι πολιτικοί θα μπορούσαν να υποχωρήσουν στα λαϊκά αιτήματα για αύξηση του ορίου, πλήττοντας τις τράπεζες. Κατά ειρωνικό τρόπο, πολλοί τραπεζίτες τάσσονται τώρα με το μέρος της ΕΚΤ, αφού αυτή έθεσε σε εφαρμογή μια σειρά από μέτρα που αποσκοπούν στη μείωση της απειλής για τα ιδρύματά τους.

Ο Στίβεν Κετσέτι, καθηγητής στο Brandeis International Business School, συμφώνησε ότι το ψηφιακό ευρώ είναι πρωτίστως μια υποδομή του συστήματος πληρωμών, αλλά δήλωσε ότι το όριο θα πρέπει να αποφασιστεί από τους ίδιους ανθρώπους που αποφασίζουν αν οι πολίτες της Ε.Ε. μπορούν να χρησιμοποιούν χαρτονομίσματα των 500 ευρώ: το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ.

Αυτού του είδους τα παράπονα υποδηλώνουν ότι «στους πολιτικούς δεν αρέσει το γεγονός ότι οι τεχνοκράτες ανέλαβαν αυτόν τον ρόλο», είπε, προσθέτοντας ότι αν έχουν πρόβλημα με αυτό «θα πρέπει να διαμαρτυρηθούν στις κεντρικές τους τράπεζες».

Αλλά τα κράτη-μέλη δεν τα έχουν παρατήσει. Ένας πιθανός συμβιβασμός είναι να αφήσουν τους νομοθέτες να καθορίσουν τις παραμέτρους εντός των οποίων λειτουργεί η ΕΚΤ, αλλά να δώσουν στην τράπεζα τον τελικό λόγο.

Ακόμα κι έτσι, αυτό μπορεί να μην κάνει πολλά για να επιλύσει την ευρύτερη ανησυχία – ότι ένα σχέδιο που είχε ως στόχο να σώσει την Ευρώπη από την υπέρμετρη οικονομική κυριαρχία της αμερικανικής τεχνολογίας απειλεί τώρα να γίνει αυτοτελής κίνδυνος, αν η ΕΚΤ προχωρήσει χωρίς επαρκή δημοκρατική υποστήριξη.

Το Bloomberg  ταξίδεψε στο καταφύγιο, στο Cochem επιβεβαιώνοντας το κλίμα που επικρατεί για το ψηφιακό ευρώ.  Συνταξιούχοι της περιοχής, οι οποίοι έμαθαν μόλις πρόσφατα για την ύπαρξη της εγκατάστασης, ήταν επιφυλακτικοί απέναντι στο ενδεχόμενο ενός ψηφιακού ευρώ. Μια πρώην τραπεζική υπάλληλος δήλωσε ότι οι πληρωμές με κάρτες και οι ηλεκτρονικές πληρωμές την έχουν ήδη κάνει να αισθάνεται ότι δεν έχει κανέναν έλεγχο των δαπανών της. Άλλοι εκτιμούσαν ότι ένα ψηφιακό νόμισμα θα μπορούσε να αφήσει τη Γερμανία επικίνδυνα εξαρτημένη από την τεχνολογία.

Γι αυτό το λόγο, για την προστασία της ιδιωτικής ζωής και την ασφάλεια, σχεδιάζει να χρησιμοποιήσει τεχνικές όπως η κρυπτογράφηση δεδομένων για να αποτρέψει την άμεση σύνδεση των συναλλαγών με συγκεκριμένους χρήστες. Επιπλέον, θα καταστήσει το νόμισμα διαθέσιμο μέσω κάρτας – όχι μόνο στα κινητά τηλέφωνα – για χρήση εκτός σύνδεσης. Θα προσπαθήσει επίσης να προσεγγίσει τους λιγότερο εξοικειωμένους με την ψηφιακή τεχνολογία πολίτες και να προσφέρει σε ευάλωτες ομάδες, συμπεριλαμβανομένων των αιτούντων άσυλο, την ευκαιρία να συμμετάσχουν.

«Οραματιζόμαστε ένα ψηφιακό ευρώ ως μια ψηφιακή μορφή μετρητών που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για όλες τις ψηφιακές πληρωμές, συνυπάρχοντας με τα φυσικά μετρητά, χωρίς να αφήνει κανέναν πίσω», δήλωσε η πρόεδρος της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ τον Οκτώβριο στο X, καθώς ξεκίνησε η φάση προετοιμασίας του σχεδίου.

Δεν είναι μόνο οι Γερμανοί – των οποίων οι πληρωμές με κάρτα αυξάνονται σταθερά – που πρέπει να πείσει. Χώρες όπως η Αυστρία, η Σλοβακία και η Μάλτα προτιμούν ακόμη περισσότερο τα μετρητά, ακόμη και όταν άλλα μέλη της ευρωζώνης, όπως η Ολλανδία, τα αποφεύγουν σχεδόν εξ ολοκλήρου υπέρ των ψηφιακών λύσεων.

Επιπλέον, οι νεότεροι Γερμανοί δεν είναι τόσο νευρικοί όσον αφορά την προστασία της ιδιωτικής ζωής. Μια μελέτη διαπίστωσε ότι το ένα τρίτο των άνω των 65 ετών θα αρνούνταν να παράσχει προσωπικά δεδομένα στο διαδίκτυο – ακόμη και για τη βελτίωση της ποιότητας των υπηρεσιών – σε σύγκριση με μόλις το 10% των 18 έως 24 ετών.
Ο Νάγκελ, επικεφαλής της Bundesbank, είναι αισιόδοξος ότι ακόμη και οι πιο υψηλόβαθμοι συμπατριώτες του μπορούν να πειστούν για τα πλεονεκτήματα ενός ψηφιακού ευρώ.

« Θα κερδίσω την παλαιότερη γενιά λέγοντάς τους ότι τα μετρητά δεν θα εξαφανιστούν», δήλωσε τον Ιούλιο στη σύνοδο κορυφής της Ομάδας των 20 στο Ρίο ντε Τζανέιρο. «Ενώ δεν μπορώ να πείσω την 92χρονη μητέρα μου, η μεγαλύτερη γενιά -στην οποία σύντομα θα ανήκω κι εγώ όταν θα είμαι πάνω από 60 ετών- είναι τόσο ψηφιακά μυημένη στις μέρες μας που ειλικρινά δεν χρειάζεται να τους προσεγγίσω πια. Καταλαβαίνουν τι συμβαίνει».