Η παγκόσμια οικονομία κινδυνεύει με ύφεση εάν ο πόλεμος ΗΠΑ - Ισραήλ με το Ιράν συνεχιστεί και οι υψηλές τιμές ενέργειας επιμείνουν, προειδοποίησε το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ).

Σύμφωνα με αναλυτές, αν οι τιμές του πετρελαίου ανέβουν τουλάχιστον στα 140 δολάρια το βαρέλι και παραμείνουν σε αυτό το επίπεδο για μήνες, αυτό θα μπορούσε να ωθήσει τη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου σε ύφεση.

Ενώ είναι πιθανό η οικονομία να αντέξει τόσο υψηλές τιμές, αν το πετρέλαιο ανέβει στα 175 δολάρια το βαρέλι, αυτό θα οδηγούσε σχεδόν σίγουρα τις ΗΠΑ σε ύφεση.

Κανένας από τους αναλυτές που μίλησαν στο MarketWatch δεν προβλέπει ύφεση στο εγγύς μέλλον. Ωστόσο, όσο περισσότερο διαρκεί η σύγκρουση και οι τιμές του πετρελαίου συνεχίζουν να αυξάνονται, τόσο μεγαλύτερος είναι ο κίνδυνος.

«Το πόσο επίμονες είναι οι υψηλότερες τιμές ενέργειας είναι εξίσου σημαντικό με το πόσο υψηλά ανεβαίνουν οι τιμές ενέργειας», δήλωσε ο Ρίτσαρντ Μούντι, επικεφαλής οικονομολόγος της Regions Financial.

Δευτερογενείς επιπτώσεις
Η απειλή για την οικονομία των ΗΠΑ και την παγκόσμια οικονομία δεν προέρχεται μόνο από τις υψηλότερες τιμές του πετρελαίου. Εξίσου επιζήμιες είναι oι «δευτερογενείς» επιπτώσεις.

Μια σημαντική δευτερογενής επίδραση είναι η αύξηση των επιτοκίων, τα οποία συνήθως αυξάνονται παράλληλα με τις τιμές του πετρελαίου.

Τα υψηλότερα επιτόκια θα μπορούσαν να αναιρέσουν το τόνωτικό αποτέλεσμα των πρόσφατων μειώσεων των επιτοκίων από την Fed. Θα μπορούσαν επίσης να καταπνίξουν βασικούς τομείς της αμερικανικής οικονομίας, όπως τον τομέα των κατοικιών, οι οποίοι ήδη δυσκολεύονται υπό το βάρος του υψηλού κόστους δανεισμού.

Η αμερικανική αγορά, εν τω μεταξύ, έχει υποστεί απότομη πτώση τις τελευταίες δύο εβδομάδες, προκαλώντας ιδιαίτερη ανησυχία στους πλουσιότερους Αμερικανούς. Οι μετοχές ενδέχεται να υποχωρήσουν ακόμη περισσότερο αν ο πόλεμος παραταθεί.

«Οι ανησυχίες για ύφεση δεν είναι αβάσιμες», δήλωσε ο επικεφαλής αναλυτής της Oxford Economics, Ράιαν Σουίτ. Η εταιρεία του μείωσε τις προβλέψεις της για την ανάπτυξη των ΗΠΑ το 2026 στο 2,4% από 2,8% λόγω της σύγκρουσης.

Αυτές οι πιέσεις στην οικονομία ώθησαν επίσης την BMO Capital Markets να αυξήσει τον κίνδυνο ύφεσης φέτος στο 35% έως 40%, από προηγούμενη εκτίμηση 25%.

«Πριν από τον πόλεμο μειώναμε τις πιθανότητες ύφεσης — αλλά τώρα τις αυξάνουμε», δήλωσε ο επικεφαλής οικονομολόγος της BMO για τις ΗΠΑ, Σκοτ Άντερσον.

Το χειρότερο σενάριο, σύμφωνα με τον ίδιο, θα ήταν ένα παρατεταμένο κλείσιμο, τριών μηνών ή περισσότερο, των Στενών του Ορμούζ, μέσω των οποίων ρέει το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου.

Ακόμη πιο καταστροφικές θα μπορούσαν να αποδειχθούν τυχόν επιτυχημένες επιθέσεις του Ιράν που θα κατέστρεφαν κρίσιμες ενεργειακές υποδομές στη Μέση Ανατολή, όπως διυλιστήρια, αγωγούς και δεξαμενές αποθήκευσης. Οι εκτεταμένες ζημιές θα μπορούσαν να διατηρήσουν τις τιμές της ενέργειας σε υψηλά επίπεδα για μήνες, ανεξάρτητα από το αν το Ορμούζ ανοίξει ξανά.

Παρά τις ανησυχίες τους, οι περισσότεροι αναλυτές πιστεύουν ότι η αμερικανική οικονομία θα ξεφύγει από την τελευταία κρίση με σχετικά ήπια ζημιά — υποθέτοντας ότι η σύγκρουση θα διαρκέσει μόνο έναν ή δύο μήνες ακόμα.

Οι ΗΠΑ είναι πιο προστατευμένες από μεγάλες πετρελαϊκές κρίσεις σε σχέση με το παρελθόν. Από τη μία, η χώρα έχει γίνει ο μεγαλύτερος παραγωγός ενέργειας στον κόσμο. Όταν τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις ξοδεύουν περισσότερα για ενέργεια, το μεγαλύτερο μέρος αυτών των χρημάτων καταλήγει να ανακυκλώνεται στην αμερικανική οικονομία.

Οι ΗΠΑ έχουν επίσης γίνει πολύ πιο ενεργειακά αποδοτικές, οπότε δεν χρειάζεται να βασίζονται τόσο πολύ στο πετρέλαιο και το φυσικό αέριο για να τροφοδοτήσουν την οικονομική ανάπτυξη.

Αυτές οι σημαντικές αλλαγές εξηγούν εν μέρει πώς η αμερικανική οικονομία άντεξε εύκολα την άνοδο των τιμών του πετρελαίου μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022.

Παρά ταύτα, οι ΗΠΑ δεν είναι αρκετά προστατευμένες ώστε να αποφύγουν όποια δυσκολία και ταλαιπωρία. Οι υψηλότερες τιμές της βενζίνης θα πιέσουν ιδιαίτερα τους Αμερικανούς με χαμηλά και μεσαία εισοδήματα, καθώς θα απορροφήσουν μέρος των επιπλέον χρημάτων τους.

Το κόστος ενός γαλονιού βενζίνης έχει αυξηθεί κατά 30% τον τελευταίο μήνα και πιθανότατα κατευθύνεται προς τα 4 δολάρια. Πρόσφατα, η τιμή ήταν κάτω από τα 3 δολάρια σε ορισμένες περιοχές.

Παράλληλα, οι επιχειρήσεις που είναι ήδη απρόθυμες να προσλάβουν προσωπικό ενδέχεται να αναβάλουν τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας έως ότου τελειώσει η σύγκρουση και υποχωρήσουν οι τιμές του πετρελαίου. Αυτό θα μπορούσε να επιφέρει ένα ακόμη πλήγμα στην ήδη δοκιμαζόμενη αγορά εργασίας των ΗΠΑ και ίσως ακόμη και να αυξήσει την ανεργία.

Ο πληθωρισμός είναι επίσης βέβαιο ότι θα αυξηθεί τους επόμενους μήνες, καθώς οι υψηλότερες τιμές του πετρελαίου θα επηρεάσουν την οικονομία, περιορίζοντας τις πιθανότητες μείωσης των επιτοκίων από την Fed.

«Η αμερικανική οικονομία είναι αρκετά ανθεκτική», δήλωσε ο Σουίτ. «Αλλά ακόμη και μετά το τέλος αυτής της σύγκρουσης, θα υπάρχει μια μακρά πορεία ‘μετασεισμών’».

Ο δείκτης οικονομικής δραστηριότητας της κεντρικής τράπεζας της χώρας, που αποτελεί δείκτη του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος, μειώθηκε κατά 0,53% από τον Ιούνιο, περισσότερο από τη μέση εκτίμηση των αναλυτών για πτώση 0,3% σε έρευνα του Bloomberg. Σε σχέση με ένα χρόνο πριν, ο δείκτης αυξήθηκε κατά 1,15%.

Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής παραμένουν σε εγρήγορση για τις επιπτώσεις των δασμών 50% που επέβαλε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ στη Βραζιλία τον περασμένο μήνα.

Η μεγαλύτερη οικονομία της Λατινικής Αμερικής επιβραδύνεται, καθώς τα επιτόκια παραμένουν σταθερά στο υψηλότερο επίπεδό τους εδώ και σχεδόν δύο δεκαετίες. Η κεντρική τράπεζα αναμένεται να διατηρήσει το βασικό επιτόκιο Selic στο 15% στη συνεδρίαση που θα αναλάβει την απόφαση για τα επιτόκια αυτή την εβδομάδα, ακόμη και καθώς ο πληθωρισμός αρχίζει να υποχωρεί.

Ανησυχία στη Βραζιλία για τους δασμούς Τραμπ

Ενώ οι τιμές καταναλωτή μειώνονται ραγδαία τους τελευταίους μήνες, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής παραμένουν σε εγρήγορση για τις επιπτώσεις των δασμών 50% που επέβαλε ο πρόεδρος των ΗΠΑ στη Βραζιλία τον περασμένο μήνα. Μέχρι στιγμής, αυτοί οι δασμοί δεν έχουν προκαλέσει σημαντική ζημιά στην οικονομία στο σύνολό της, εν μέρει λόγω των εκατοντάδων εξαιρέσεων που παρείχαν οι ΗΠΑ στις βραζιλιάνικες εξαγωγές.

Ο πληθωρισμός παραμένει κολλημένος πολύ πάνω από τον στόχο του 3%, αλλά σημάδια ασθενέστερης ανάπτυξης κάνουν ορισμένους αναλυτές να προβλέπουν μειώσεις των επιτοκίων τους επόμενους μήνες.

Το Selic (σ.σ. το βασικό επιτόκιο της βραζιλιάνικης οικονομίας, που αντιπροσωπεύει το μέσο επιτόκιο των δανείων μίας ημέρας) αναμένεται τώρα να μειωθεί στο 12,38% μέχρι το τέλος του 2026, από 12,5% προηγουμένως, σύμφωνα με εβδομαδιαία έρευνα οικονομολόγων που δημοσιεύθηκε από την κεντρική τράπεζα τη Δευτέρα.

Την περασμένη εβδομάδα εξέφρασε την αυστηρή προειδοποίησή του για την κατάσταση της οικονομίας και το περασμένο Σαββατοκύριακο ακολούθησε μια σειρά από αναρτήσεις στο X σχετικά με τα στοιχεία που παρακολουθεί για να διαπιστώσει εάν η οικονομία έχει εισέλθει σε ύφεση.

Το θέμα της ύφεσης είναι αντικείμενο έντονων συζητήσεων, με τους οικονομολόγους να διαφωνούν συνεχώς για το τι συνιστά ύφεση.

Ενώ οι ΗΠΑ δεν βρίσκονται ακόμη σε τεχνική ύφεση — που ορίζεται ως δύο συνεχόμενα τρίμηνα αρνητικής ανάπτυξης — άλλοι τομείς, όπως η αγορά εργασίας, έχουν προσφέρει προειδοποιητικές ενδείξεις.

Ο Ζάντι σημείωσε στην ανάρτησή του ότι, ιστορικά, η απάντηση στο ερώτημα τι ακριβώς σημαίνει ύφεση δεν είναι πάντα σαφής μέχρι να αλλάξουν οι συνθήκες. Ωστόσο ανέφερε μερικούς βασικούς παράγοντες όπως η απασχόληση των μισθωτών υπαλλήλων, τα επίπεδά της και η σημασία της μείωσης των θέσεων εργασίας αυτών.

Ο ίδιος τόνισε ότι το National Bureau of Economic Research (NBER) των ΗΠΑ θεωρείται ο υπεύθυνος ο οποίος ανακοινώνει το πότε αρχίζει και τελειώνει μια ύφεση, επισημαίνοντας έναν βασικό παράγοντα που οι ακαδημαϊκοί ερευνητές θεωρούν σημαντικότερο από όλους τους άλλους.

«Αν και εξετάζουν πληθώρα δεδομένων για να καταλήξουν σε αυτό το συμπέρασμα, το πιο σημαντικό, μακράν, είναι η απασχόληση των μισθωτών υπαλλήλων», δήλωσε, προσθέτοντας ότι αν η απασχόληση μειωθεί για περισσότερο από ένα μήνα συνεχόμενα, η οικονομία έχει εισέλθει σε ύφεση.

«Δεδομένου ότι οι πρόσφατες επικαιροποιήσεις των στοιχείων για την απασχόληση είναι σταθερά χαμηλότερες, πολύ χαμηλότερες, δε θα αποτελούσε έκπληξη αν με τις επόμενες αναθεωρήσεις διαπιστώσουμε ότι η απασχόληση έχει ήδη αρχίσει να μειώνεται», είπε.

Αναφέρθηκε σε πρόσφατα στοιχεία που αποκάλυψαν ότι τον Ιούλιο του 2025, πάνω από το 53% των κλάδων ανέφεραν περικοπές θέσεων εργασίας, με μόνο τον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης να παρουσιάζει αύξηση της απασχόλησης.

«Ωστόσο, η ανεργία είναι ένας δείκτης με χρονική καθυστέρηση και δεδομένου ότι το εργατικό δυναμικό έχει παραμείνει σταθερό φέτος, καθώς ο αριθμός των εργαζομένων που έχουν γεννηθεί στο εξωτερικό μειώνεται, η ανεργία θα είναι ένας ιδιαίτερα ανεπαρκής δείκτης της ύφεσης», πρόσθεσε.

Είπε ότι η οικονομική δυναμική θα μπορούσε να αλλάξει αν η πολιτική επιβαρύνει την ανάπτυξη. Σε προηγούμενη ανάρτησή του, σύμφωνα με το Business Insider, ο Ζάντι τόνισε ότι οι πολιτικές του Τραμπ, κυρίως οι δασμοί και αυτοί στον τομέα της μετανάστευσης, είναι οι κύριοι παράγοντες που τον οδηγούν στην άποψη ότι η οικονομία βρίσκεται στο χείλος της ύφεσης.

Ο σύνθετος δείκτης PMI που συνδυάζει τη μεταποίηση και τις υπηρεσίες αναθεωρήθηκε ανοδικά στις 47,6 μονάδες τον Δεκέμβριο, αμετάβλητος από το Νοέμβριο, από την αρχική μέτρηση στις 47,0 μονάδες, όπως ανακοίνωσε σήμερα η S&P Global. Αυτό έδειξε ότι η νομισματική ένωση των 20 χωρών, η οποία συρρικνώθηκε κατά 0,1% το τρίτο τρίμηνο του 2023, πιθανότατα συρρικνώθηκε ξανά το περασμένο τρίμηνο, πληρώντας τον τεχνικό ορισμό της ύφεσης. Ο PMI υπηρεσιών σημείωσε άνοδο έως και υψηλό πέντε μηνών στο 48,8 από το 48,7 του Νοεμβρίου.

“Δεν είναι ακόμη περιοχή ύφεσης για τις υπηρεσίες, αλλά η ατμόσφαιρα απέχει πολύ από το να είναι προσανατολισμένη στην ανάπτυξη. Υπάρχει έλλειψη σαφών ενδείξεων που να υποδηλώνουν επικείμενη επιστροφή σε ισχυρή επέκταση”, δήλωσε ο Cyrus de la Rubia, επικεφαλής οικονομολόγος στην Εμπορική Τράπεζα του Αμβούργου. “Ο Composite PMI…κρούει τον κώδωνα του κινδύνου ύφεσης για την ευρωζώνη”, πρόσθεσε λέγοντας ότι η οικονομική του μοντελοποίηση προβλέπει συρρίκνωση το τέταρτο τρίμηνο.

Η παραγωγή στη βιομηχανική «καρδιά» της Ευρώπης μειώθηκε κατά 0,4% τον Οκτώβριο σε σχέση με τα επίπεδα Σεπτεμβρίου, σε χαμηλό από τον Αύγουστο του 2020, σύμφωνα με την γερμανική στατιστική υπηρεσία. Στην Ιταλία, η παραγωγή μειώθηκε κατά 0,2% σε σχέση με τον Σεπτέμβριο. 

Το ΑΕΠ της Ευρωζώνης συρρικνώθηκε κατά 0,1% το γ’ τρίμηνο, κάτι το οποίο αποδίδεται στην μεταβολή των αποθεμάτων. Η ανάπτυξη του 0,2% της προηγούμενης περιόδου αναθεωρήθηκε στο 0,1%.

Αν και τα στοιχεία υποδεικνύουν πως η κατανάλωση των νοικοκυριών παρέμεινε ισχυρή το γ’ τρίμηνο του έτους, ένα ακόμα τρίμηνο συρρίκνωσης θα σήμαινε ύφεση. Πρόσφατες έρευνες ήδη υποδεικνύουν την δύσκολη κατάσταση στους τομείς των υπηρεσιών και της μεταποίησης.

Για την Γερμανία, όμως, η μείωση της παραγωγής ήταν απροσδόκητη, αφού η μέση πρόβλεψη των οικονομολόγων μιλούσε για αύξηση του 0,2%. Το αποτέλεσμα αναδεικνύει το πως η οικονομία εξακολουθεί να πασχίζει να αποτινάξει τον αντίκτυπο της ενεργειακής κρίσης του προηγούμενου χειμώνα αλλά και της μείωσης της παγκόσμιας ζήτησης.

Οι κατασκευαστές οι οποίοι αποτελούν και τη ραχοκοκαλιά της γερμανικής οικονομίας, επηρεάζονται ιδιαίτερα από την ακριβή ενέργεια, τα υψηλότερα επιτόκια και την περιορισμένη παγκόσμια ζήτηση.

Αρκετές, μεγάλες βιομηχανίες έχουν αρχίσει να περιορίζουν το λειτουργικό τους κόστος, ενώ η εταιρεία παραγωγής χημικών BASF SE σχεδιάζει να περιορίσει τις επενδύσεις της κατά 15% την επόμενη τετραετία.

Τα επικαιροποιημένα στοιχεία αναδεικνύουν πως οι εργοστασιακές παραγγελίες μειώθηκαν περισσότερο από το αναμενόμενο, θολώνοντας περαιτέρω τις ανακαμψιακές προοπτικές. Τα προβλήματα στα δημοσιονομικά και τον προϋπολογισμό της κυβέρνησης Σολτς επιδεινώνουν εμφανώς την κατάσταση στη χώρα.

Παρ’ όλα αυτά, οι πρόσφατες ενδείξεις τείνουν προς μερική σταθεροποίηση. Οι προοπτικές σε έρευνα του Ifo Institute άγγιξαν υψηλό εξαμήνου, ενώ μία πρόσφατη δημοσκόπηση επενδυτών ανέδειξε επιστροφή στην ανάπτυξη, σύμφωνα με το Bloomberg.

Άλλες χώρες πηγαίνουν λίγο καλύτερα. Η πτώση της γαλλικής παραγωγής κατά 0,3% τον Οκτώβριο οφείλεται στη μείωση της παραγωγής ενέργειας και εξοπλισμού. Η μεταποίηση, όμως, κατέγραψε άνοδο της τάξης του 0,1%.

Τέλος, η μείωση της βιομηχανικής παραγωγής της Ιταλίας κατά 0,2% ήταν καλύτερη από την αναμενόμενη μείωση του 0,4%.

Το ΑΕΠ μειώθηκε κατά 0,1% σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο, δηλαδή λιγότερο από τη μείωση του 0,2% που περίμεναν οι αναλυτές. Βαρίδι  για την γερμανική οικονομία ήταν η μείωση των καταναλωτικών δαπανών.

Τα στοιχεία υπογραμμίζουν τη δυσκολία που αντιμετωπίζει η Γερμανία στην προσπάθειά της να ανακάμψει από την ύφεση που προκλήθηκε τον περασμένο χειμώνα, εξαιτίας της ενεργειακής κρίσης. Τα δύο προηγούμενα τρίμηνα, η οικονομία παρέμεινε στάσιμη ή εμφάνισε οριακή ανάπτυξη.

Έτσι, η Γερμανία είναι η μοναδική μεγάλη οικονομία για την οποία το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο περιμένει αρνητική μεταβολή του ΑΕΠ φέτος, καθώς πλέον εγείρονται ερωτήματα σχετικά με τις μακροπρόθεσμες προοπτικές της οικονομίας.

Τα υψηλότερα επιτόκια τόσο στη Γερμανία όσο και σε διεθνές επίπεδο συμπιέζουν σημαντικά την ζήτηση για βιομηχανικά αγαθά, στα οποία η γερμανική οικονομία στηρίζεται περισσότερο σε σχέση με άλλες για την ανάπτυξή της. Ο γίγαντας των χημικών Lanxess ανακοίνωσε ότι θα περικόψει το 7% του εργατικού δυναμικού του αυτό τον μήνα, ενώ η Volkswagen προσπαθεί μέσω της εξοικονόμησης κόστους να ενισχύσει την κερδοφορία της.

Ενώ οι υπηρεσίες τα πηγαίνουν καλύτερα, οι έρευνες της S&P Global δείχνουν ότι η δυναμική και σε αυτό το κομμάτι της οικονομίας επιβραδύνει. Επιπλέον, ανησυχητικές ενδείξεις αρχίζουν να εμφανίζονται και στην αγορά εργασίας, που έως τώρα ήταν ισχυρή.

Σύμφωνα με την S&P Global,  η δραστηριότητα στον συνολικό ιδιωτικό τομέα συνέχισε να συρρικνώνεται στην έναρξη του τέταρτου τριμήνου.

Στην υπόλοιπη Ευρώπη, τα στοιχεία για το ΑΕΠ σχηματίζουν μία μεικτή εικόνα. Στην Ισπανία η ανάπτυξη διατηρείται, ενώ η Αυστρία βυθίστηκε σε ύφεση, υπό το βάρος της μείωσης της κατανάλωσης και των επενδύσεων. Τα στοιχεία για την ανάπτυξη της Ευρωζώνης αναμένονται την Τρίτη, με τους αναλυτές να εκτιμούν ότι οι ρυθμοί μειώθηκαν στο διάστημα Ιουλίου-Σεπτεμβρίου.

Οι ανησυχίες για το μέλλον της γερμανικής οικονομίας εστιάζουν στη γήρανση του εργατικού δυναμικού της, την υπερβολική εξάρτηση από την Κίνα και την ανάγκη μιας γρήγορης μετάβασης σε νέες ενεργειακές πηγές.

Κορυφαίοι αξιωματούχοι, συμπεριλαμβανομένου του προέδρου της Bundesbank Joachim Nagel, πάντως, έχουν δηλώσει ότι η απαισιοδοξία είναι υπερβολική, καθώς η Γερμανία έχει επιδείξει και στο παρελθόν την ικανότητά της να προσαρμόζεται στις συνθήκες.

«Ο πιο σημαντικός λόγος για την ύφεση είναι ότι η βιομηχανία και η ιδιωτική κατανάλωση ανακάμπτουν πιο αργά από ό,τι περιμέναμε στην άνοιξη», δήλωσε ο Όλιβερ Χολτενμέλερ, αντιπρόεδρος του Ινστιτούτου Οικονομικών Ερευνών του Χάλε, στο Λάιμπνιτς (IWH) και εξήγησε ότι «η απότομη αύξηση των τιμών της ενέργειας το 2022 ανέκοψε την επιστροφή στην ανάκαμψη από την πανδημία του κορονοϊού, ενώ ο πληθωρισμός στερεί από τα νοικοκυριά αγοραστική δύναμη, με τις τελευταίες αυξήσεις βασικών επιτοκίων να ασκούν πίεση στον κατασκευαστικό κλάδο». Το κλίμα στις επιχειρήσεις πρόσφατα επιδεινώθηκε εκ νέου και σε αυτό συμβάλλει και η πολιτική αβεβαιότητα, πρόσθεσε ο οικονομολόγος.

Για το 2024 τα οικονομικά ινστιτούτα (IWH, Ινστιτούτο Οικονομικών Ερευνών Ifo του Μονάχου, Ινστιτούτο Κιέλου για την Παγκόσμια Οικονομία, Ινστιτούτο RWI της Έσσης και Ινστιτούτο DIW του Βερολίνου) προβλέπουν επιστροφή στην ανάπτυξη, αναθεωρώντας ωστόσο την εαρινή τους εκτίμηση κατά 0,2 μονάδα στο 1,3%. «Πρόσφατα αυξήθηκαν οι μισθοί λόγω του πληθωρισμού, οι τιμές της ενέργειας έπεσαν και οι εξαγωγείς έχουν μετακυλήσει μόνο ένα μέρος του υψηλότερου κόστους, προκειμένου να επιστρέψει η αγοραστική δύναμη», αναφέρεται στην έκθεση των ινστιτούτων, τα οποία πιστεύουν ότι η ύφεση θα υποχωρεί σταδιακά έως το τέλος του έτους.

Σύμφωνα με τα γερμανικά οικονομικά ινστιτούτα, η ανεργία θα καταγράψει μέτρια αύξηση κατά το τρέχον έτος, στα 2,6 εκατομμύρια άτομα και εκτιμάται ότι θα μειωθεί και πάλι ελαφρά εντός του επόμενου έτους, ενώ πληθωρισμός, ο οποίος κυμαίνεται στο 6,1%, θα πέσει στο 2,6% το 2024 και κάτω από το όριο του 2% το 2025.

Σύμφωνα με το CNBC, επικεφαλής στρατηγικός αναλυτής Joseph Little δήλωσε ότι, ενώ ορισμένοι τομείς της οικονομίας έχουν παραμείνει ανθεκτικοί μέχρι στιγμής, η ισορροπία των κινδύνων κλίνει πλέον προς το ενδεχόμενο ύφεσης.

«Διανύουμε ήδη μια ήπια ύφεση εταιρικών κερδών και οι χρεοκοπίες εταιρειών έχουν αρχίσει επίσης να αυξάνονται», σημείωσε ο Little σε σχετική έκθεση. «Το θετικό είναι ότι αναμένουμε ότι ο υψηλός πληθωρισμός θα μετριαστεί σχετικά γρήγορα. Αυτό θα δημιουργήσει μια ευκαιρία για τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής να μειώσουν τα επιτόκια» επεσήμανε ακόμα. Παρά τις δηλώσεις των κεντρικών τραπεζιτών και τον εμφανώς επίμονο πληθωρισμό, οι αναλυτές της HSBC Asset Management αναμένουν ότι η Fed θα μειώσει τα επιτόκια προς το τέλος της χρονιάς, ενώ η ΕΚΤ και η Τράπεζα της Αγγλίας (BoE) θα ακολουθήσουν το επόμενο έτος.

Ο Little της HSBC, πάντως, αναγνώρισε ότι οι κεντρικοί τραπεζίτες δεν θα είναι σε θέση να μειώσουν τα επιτόκια εάν ο πληθωρισμός παραμείνει σημαντικά πάνω από το στόχο -όπως συμβαίνει σε πολλές μεγάλες οικονομίες- και δήλωσε ότι είναι επομένως σημαντικό η ύφεση «να μην έρθει πολύ νωρίς» και να προκαλέσει αποπληθωρισμό.

«Η επερχόμενη ύφεση αναμένεται να μοιάζει περισσότερο με την ύφεση στις αρχές του 1990, με το βασικό μας σενάριο να προβλέπει μείωση του ΑΕΠ κατά 1-2%», πρόσθεσε ο Little.

Η HSBC αναμένει ότι η ύφεση στις δυτικές οικονομίες θα οδηγήσει σε “δύσκολες, ασταθείς προοπτικές για τις αγορές” για δύο λόγους.

«Πρώτον, έχουμε την ταχεία σύσφιγξη των χρηματοπιστωτικών συνθηκών που προκάλεσε κάμψη στον πιστωτικό κύκλο. Δεύτερον, οι αγορές δεν φαίνεται να τιμολογούν μια ιδιαίτερα απαισιόδοξη άποψη για τον κόσμο», δήλωσε ο Little.

Αυτό σημαίνει ότι η Ευρωζώνη εισήλθε σε ύφεση καθώς συμπλήρωσε δύο διαδοχικά τρίμηνα αρνητικής ανάπτυξης, έστω και αν αυτή είναι οριακή. Στην Ευρωπαϊκή Eνωση το ΑΕΠ αναπτύχθηκε οριακά κατά 0,1% το α’ τρίμηνο σε σύγκριση με το προηγούμενο τρίμηνο, ενώ το δ’ τρίμηνο είχε μειωθεί κατά 0,2%.

Σε σύγκριση με το ίδιο τρίμηνο του προηγούμενου έτους, το εποχικά προσαρμοσμένο ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 1,0% τόσο στη ζώνη του ευρώ όσο και στην ΕΕ το πρώτο τρίμηνο του 2023, μετά από +1,8% στην ευρωζώνη και +1,7% στην ΕΕ στην προηγούμενο τρίμηνο.

Σε σύγκριση με το προηγούμενο τρίμηνο του 2022 το εποχιακά προσαρμοσμένο ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 1,0% σε Ευρωζώνη και Ε.Ε. το α’ τρίμηνο του 2023, μετά από ανάπτυξη 1,8% και 1,7% αντίστοιχα το προηγούμενο τρίμηνο.

Όπως ανακοίνωσε χθες και η ΕΛΣΤΑΤ, το ΑΕΠ της Ελλάδας συρρικνώθηκε κατα 0,1% το α’ τρίμηνο, ενώ σε ετήσια βάση αναπτύχθηκε κατά 2,1%. Ως εκ τούτου, η Ελλάδα κατατάσσεται στην 9η θέση με τον μεγαλύτερο ρυθμό ανάπτυξης στην Ευρωζώνη, κατά το πρώτο τρίμηνο του 2023.

Η εικόνα ανά κράτος-μέλος

Η ύφεση της ευρωζώνης ακολουθεί την επίσης χειμερινή ύφεση της Γερμανίας, όπως και της Ελλάδας και της Ιρλανδίας, ενώ η Εσθονία δεν έχει καταγράψει ανάπτυξη από τα τέλη του 2021. Άλλες τρεις χώρες της ευρωζώνης — Λιθουανία, Μάλτα και Ολλανδία — επίσης συρρικνώθηκαν στο πρώτο τρίμηνο.

Η Πολωνία (+3,8%) κατέγραψε τη μεγαλύτερη αύξηση του ΑΕΠ σε σύγκριση με το προηγούμενο τρίμηνο, ακολουθούμενη από το Λουξεμβούργο (+2,0%) και την Πορτογαλία (+1,6%). Οι μεγαλύτερες μειώσεις παρατηρήθηκαν στην Ιρλανδία (-4,6%), στη Λιθουανία (-2,1%) και στην Ολλανδία (-0,7%).