Με τις φορολογικές δηλώσεις που θα ξεκινήσουν να υποβάλλονται τον Μάρτιο, κάνει πρεμιέρα και η μείωση του φορολογητέου εισοδήματος έως και κατά 5.000 ευρώ για όσους έχουν εισοδήματα από μισθούς, συντάξεις, επιχειρηματική δραστηριότητα και ακίνητα.

Για να κερδίσει κάποιος φορολογούμενος  το φορο-μπόνους θα πρέπει να έχει πραγματοποιήσει δαπάνες ύψους 16.667 ευρώ με ηλεκτρονικό χρήμα από μια λίστα 20 επαγγελμάτων, καθώς αφαιρείται από το φορολογητέο εισόδημα το 30% των δαπανών λήψης υπηρεσιών συγκεκριμένων δαπανών. Για να έχει την έκπτωση φόρου 2.200 ευρώ θα πρέπει να φορολογείται με συντελεστή 44% που σημαίνει πως δηλώνει εισοδήματα άνω των 40.000 ευρώ. Για χαμηλότερα εισοδηματικά κλιμάκια, η μείωση φόρου είναι μικρότερη.

Οι δαπάνες που οδηγούν σε έξτρα έκπτωση φόρου αφορούν πληρωμές για κτηνιατρικές υπηρεσίες, εργασίες υδραυλικού, ψυκτικού, συντηρητή θέρμανσης, ηλεκτρολόγου, ξυλουργού, μόνωσης, τοιχοποιίας, σοβατίσματος, τοποθέτησης πλακιδίων, στέγης και παραθύρων λαμαρίνας κ.λπ., σκυροδέματος, υπηρεσίες ταξί, κομμωτήρια, κουρεία και καταστήματα ομορφιάς, υπηρεσίες κηδειών, μασάζ, φυσικής ευεξίας, καθαρισμού και οικιακές υπηρεσίες, ανάπτυξη φωτογραφιών, σχολές χορού, γυμναστήρια και δραστηριότητες ελεύθερου χρόνου με συνδρομή, διάφορες υπηρεσίες ελεύθερου χρόνου, προσωπική φροντίδα και νοσηλεία (εξαιρούνται νοσοκομειακές δραστηριότητες), νομικές υπηρεσίες και υπηρεσίες φροντίδας παιδιών.  Οι δαπάνες θα πρέπει να έχουν πραγματοποιηθεί με ηλεκτρονικά μέσα [χρεωστικές ή πιστωτικές κάρτες, προπληρωμένες κάρτες (prepaid cards), e-banking, ηλεκτρονικού πορτοφολιού (e-wallet), paypal].

Η μείωση του φόρου αφορά αποκλειστικά τον φορολογούμενο που πραγματοποιεί τις δαπάνες και το τυχόν πλεονάζον ποσό δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τον άλλο σύζυγο ή μέλος συμφώνου συμβίωσης όπως ισχύει με την κάλυψη από τις ηλεκτρονικές αποδείξεις του 30% του εισοδήματος. Για παράδειγμα αν η μείωση του φορολογητέου εισοδήματος με βάση τις δαπάνες είναι 6.000 ευρώ, δηλαδή ξεπερνά το ανώτατο όριο των 5.000 ευρώ ετησίως, το υπερβάλλον ποσό των 1.000 ευρώ δεν αφαιρείται από το εισόδημα του ή της συζύγου.

Εισοδήματα 2022

Τα εισοδήματα του 2022 θα φορολογηθούν το 2023 χωρίς ουσιαστικές διαφορές σε σχέση με φέτος. Φυσικά πρόσωπα με εισοδήματα από μισθούς, συντάξεις, επιχειρηματική δραστηριότητα και αγρότες θα φορολογηθούν με συντελεστές από 9% ( για τα πρώτα 10.000 ευρώ εισοδήματος) έως και 44% για εισοδήματα άνω των 40.000 ευρώ με ενδιάμεσους συντελεστές 22%, 28% και 36% οι οποίοι επιβάλλονται κλιμακωτά για κάθε επιπλέον 10.000 ευρώ εισοδήματος (από 10.001 έως και 20.000, από 20.001 έως και 30.000 και από 30.001 έως και 40.000 ευρώ).

Ο φόρος που προκύπτει σύμφωνα με την εφαρμογή της ως άνω κλίμακας μειώνεται κατά 777 ευρώ για τον φορολογούμενο χωρίς εξαρτώμενα τέκνα. Η μείωση του φόρου ανέρχεται σε 810 ευρώ για τον φορολογούμενο με  ένα παιδί, 900 ευρώ για δύο παιδιά , κατά 1.120 για φορολογούμενους με τρία παιδιά και κατά 1.340 ευρώ για φορολογούμενους με τέσσερα εξαρτώμενα τέκνα. Για κάθε επιπλέον εξαρτώμενο τέκνο μετά το τέταρτο, η μείωση του φόρου αυξάνεται κατά 220 ευρώ για κάθε επόμενο τέκνο. Εάν το ποσό του φόρου είναι μικρότερο των ποσών αυτών, η μείωση του φόρου περιορίζεται στο ποσό του αναλογούντος φόρου.

Εισοδήματα από ακίνητα

Για όσους δηλώνουν εισοδήματα από ακίνητα – χωρίς να υπάρχει επιχειρηματική δραστηριότητα- οι συντελεστές κυμαίνονται από 15% για τα πρώτα 12.000 ευρώ έως και 35% για τα εισοδήματα που υπερβαίνουν τα 35.000 ευρώ . Στο ενδιάμεσο κλιμάκιο εισοδήματος από 12.001 έως και 35.000 ευρώ επιβάλλεται συντελεστής 35% με το φόρο του συγκεκριμένου κλιμακίου να ανέρχεται σε 8.050 ευρώ.

Προκαταβολή φόρου

Η προκαταβολή φόρου κυμαίνεται από 55% έως και 100%. Συγκεκριμένα για φυσικά πρόσωπα με επιχειρηματική δραστηριότητα η προκαταβολή φόρου είναι 55%, για νομικά πρόσωπα και νομικές οντότητες 80% και για τις τράπεζες 100%.

Η προκαταβολή φόρου μειώνεται στο μισό, όταν υποβάλλεται δήλωση για πρώτη φορά από φυσικό πρόσωπο που αποκτά εισόδημα από επιχειρηματική δραστηριότητα.

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ

- 6: Σίντνεϊ ΠΟΥΑΤΙΕ, 94 ετών, ηθοποιός- θρύλος, ο πρώτος μαύρος σταρ του Χόλιγουντ.

- 11: Νταβίντ ΣΑΣΟΛΙ, 65 ετών, Ιταλός σοσιαλδημοκράτης και πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

- 14 : Ρικάρντο ΜΠΟΦΙΛ, 82 ετών, Ισπανός αρχιτέκτονας που υπέγραψε περισσότερα από 1.000 έργα σε όλο τον κόσμο.

- 15: Νίνο ΤΣΕΡΟΥΤΙ, 91 ετών, διάσημος Ιταλός σχεδιαστής μόδας.

- 20: Έλζα ΣΟΑΡΕΣ, 91 ετών, η μαύρη ντίβα του βραζιλιάνικου τραγουδιού. Μια από τις πιο εμβληματικές τραγουδίστριες της σάμπα, που ηχογράφησε 36 άλμπουμ και τραγούδησε στην τελετή έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων της Βραζιλίας το 2016.

- 20: "MEAT LOAF" (Μάρβιν Λι ΑΝΤΕΪ), 74 ετών, Αμερικανός σταρ της ροκ, διάσημος για το "Bat Out of Hell", ένα από τα άλμπουμ με τις μεγαλύτερες πωλήσεις όλων των εποχών.

- 23: Τιερί ΜΙΓΚΛΕΡ, 73 ετών, Γάλλος σχεδιαστής μόδας.

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ

- 2: Μόνικα ΒΙΤΙ, 90 ετών, Ιταλίδα σταρ και μούσα του Μικελάντζελο Αντονιόνι.

- 10: Λικ ΜΟΝΤΑΝΙΕ, 89 ετών, Γάλλος ιολόγος, βραβευμένος με Νόμπελ Ιατρικής για την ανακάλυψη του ιού HIV.

ΜΑΡΤΙΟΣ

- 13: Γουίλιαμ ΧΑΡΤ, 71 ετών, Αμερικανός ηθοποιός, διάσημος για τους ρόλους σε πασίγνωστες ταινίες, όπως Η Μεγάλη Ανατριχίλα (The Big Chill, 1983), βραβευμένος με Όσκαρ Α΄ανδρικού ρόλου για Το Φιλί της Γυναίκας Αράχνης (Kiss of the Spider Woman, 1985).

- 23: Μαντλίν ΟΛΜΠΡΑΪΤ, 84 ετών, η πρώτη γυναίκα υπουργός Εξωτερικών στις ΗΠΑ (1997-2001).

- 25: Τέιλορ ΧΟΚΙΝΣ, 50 ετών, ντράμερ του αμερικανικού συγκροτήματος εναλλακτικής ροκ Foo Fighters.

ΑΠΡΙΛΙΟΣ

- 6: Βλαντίμιρ ΖΙΡΙΝΟΦΣΚΙ, 75 ετών, υπερεθνικιστική προσωπικότητα της ρωσικής πολιτικής ζωής.

-8: Μίμι ΡΑΪΝΧΑΡΤ, 107 ετών, γραμματέας του Όσκαρ Σίντλερ, που συνέταξε τη διάσημη λίστα του Γερμανού βιομηχάνου σώζοντας περισσότερους από 1.000 Εβραίους κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.

- 13: Μισέλ ΜΠΟΥΚΕ, 96 ετών, ηθοποιός, θρύλος του γαλλικού θεάτρου.

-16: Ροσάριο ΙΜΠΑΡΑ, 95 ετών, εμβληματική Μεξικανή υπέρμαχος των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

-17: Κατρίν ΣΠΑΑΚ, 77 ετών, Βελγοϊταλίδα ηθοποιός, ηγερία του ιταλικού μεταπολεμικού σινεμά.

-17: Ράντου ΛΟΥΠΟΥ, 76 ετών, Ρουμάνος πιανίστας, θρύλος της κλασικής μουσικής.

-19: Κάνε ΤΑΝΑΚΑ, 119 ετών, Γιαπωνέζα που είχε αναγνωριστεί επισήμως ως ο γηραιότερος άνθρωπος στον κόσμο. Η Κάνε Τανάκα γεννήθηκε τη 2α Ιανουαρίου του 1903 στη Φουκουόκα (νοτιοανατολική Ιαπωνία). Εκείνη τη χρονιά οι αδελφοί Ράιτ πραγματοποίησαν την πρώτη μηχανοκίνητη πτήση και η Μαρί Κιουρί έγινε η πρώτη γυναίκα που τιμήθηκε με βραβείο Νόμπελ.

ΜΑΪΟΣ

- 11: Σιρίν ΑΜΠΟΥ ΑΚΛΕΧ, 51 ετών, Παλαιστινιοαμερικανίδα δημοσιογράφους του Al Jazeera που σκοτώθηκε κατά τη διάρκεια επιχείρησης του ισραηλινού στρατού στη Δυτική Όχθη.

- 19: VANGELIS (Βαγγέλης Παπαθανασίου), 79 ετών, μεγάλος Έλληνας συνθέτης.

- 26: Ρέι ΛΙΟΤΑ, 67 ετών, Αμερικανός ηθοποιός, πρωταγωνιστής της δημοφιλούς ταινίας του Μάρτιν Σκορσέζε "Τα Καλά Παιδιά" (Goodfellas).

- 26: Άντι ΦΛΕΤΣΕΡ, γνωστός ως "Fletch", 60 ετών, ιδρυτικό μέλος των Depeche Mode.

- 30: Μπορίς ΠΑΧΟΡ, 108 ετών, συγγραφέας, διανοούμενος και επιζών των ναζιστικών στρατοπέδων συγκέντρωσης, που είχε γεννηθεί στην Τεργέστη της Ιταλίας αλλά έγραφε στη γλώσσα του, τα σλοβενικά, καθώς αγωνιζόταν για την αναγνώρισή της.

ΙΟΥΝΙΟΣ

- 14: Αβραάμ Β. ΓΕΟΣΟΥΑ, 85 ετών, ένας από τους πιο αξιοσέβαστους και πολυγραφότερους ισραηλινούς συγγραφείς, προσωπικότητα της ισραηλινής Αριστεράς και αντίθετος στην ισραηλινή κατοχή.

- 17: Ζαν-Λουί ΤΡΕΝΤΙΝΙΑΝ, 91 ετών, Γάλλος ηθοποιός που έχτισε μια τεράστια καριέρα, σχεδόν επτά δεκαετιών, με περισσότερους από 160 ρόλους στο θέατρο και τον κινηματογράφο.

- 27: Λεοντάρντο ΝΤΕΛ ΒΕΚΙΟ, 87 ετών, πρόεδρος της εταιρείας οπτικών EssilorLuxottica και ένας από τους πλουσιότερους επιχειρηματίες στην Ιταλία.

ΙΟΥΛΙΟΣ

- 2: Πίτερ ΜΠΡΟΥΚ, 97 ετών, θρύλος του παγκόσμιου θεάτρου που επανεφηύρε την τέχνη της σκηνοθεσίας και επηρέασε όσο λίγοι τους ομοτέχνους του τον 20ό αιώνα.

- 6: Τζέιμς ΚΑΑΝ, 82 ετών, Αμερικανός ηθοποιός, που έγινε ευρέως γνωστός με τον ρόλο του Σόνι Κορλεόνε στην ταινία "Ο Νονός", πέθανε σε ηλικία 82 ετών, ανακοίνωσε η οικογένειά του.

- 8: Εντουάρντο ΝΤΟΣ ΣΑΝΤΟΣ, 79 ετών, πρώην πρόεδρος της Ανγκόλας ο οποίος κυβέρνησε για σχεδόν τέσσερις δεκαετίες τη δεύτερη μεγαλύτερη πετρελαιοπαραγωγό χώρα της Αφρικής

- 8: Σίνζο ΑΜΠΕ, 67 ετών, ο πρωθυπουργός της Ιαπωνίας με τη μεγαλύτερη θητεία στο αξίωμα σκοτώθηκε από πυρά ενώ έκανε προεκλογική εκστρατεία για τις βουλευτικές εκλογές, προκαλώντας σοκ σε μια χώρα στην οποία η πολιτική βία είναι κάτι σπάνιο και ο έλεγχος των όπλων αυστηρός.

- 14: Ιβάνα ΤΡΑΜΠ, 73 ετών, πρώην σύζυγος του τέως προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ.

- 30: Νισέλ ΝΙΚΟΛΣ, 89 ετών, Αμερικανίδα ηθοποιός, η οποία ερμήνευσε τον ρόλο της υπολοχαγού Ουχούρα στην τηλεοπτική σειρά "Star Trek".

ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ

- 5: Ισέι ΜΙΓΙΑΚΕ, 84 ετών, Ιάπωνας σχεδιαστής μόδας.

- 8: Ολίβια ΝΙΟΥΤΟΝ-ΤΖΟΝ, 73 ετών, Αγγλοαυστραλή τραγουδίστρια και ηθοποιός, σταρ της ταινίας "Grease" με τον Τζον Τραβόλτα.

- 9: Νίκολας ΕΒΑΝΣ, 72 ετών, Βρετανός συγγραφέας που έγραψε το μπεστ σέλερ "Ο γητευτής των αλόγων" το οποίο μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο.

- 11: Χανάε ΜΟΡΙ, 96 ετών, Γιαπωνέζα σχεδιάστρια, παγκοσμίως γνωστό μέλος της ελίτ της υψηλής ραπτικής, γνωστή με το προσωνύμιο "Madame Butterfly" για τα εμπνευσμένα από τις πεταλούδες σχέδια που έγιναν το σήμα κατατεθέν της στην πορεία των δεκαετιών.

- 11: Ζαν-Ζακ ΣΕΝΠΕ, 89 ετών, Γάλλος σκιτσογράφος, γνωστός για την εικονογράφηση της σειράς παιδικών βιβλίων "Ο μικρός Νικόλας" (Le petit Nicolas) και τις γελοιογραφίες του στον Τύπο.

- 14: Ρακές ΤΖΟΥΝΤΖΟΥΝΟΥΑΛΑ, 62ετών, δισεκατομμυριούχος Ινδός επενδυτής, ο επονομαζόμενος από τα ινδικά μέσα ενημέρωσης "ο Ουόρεν Μπάφετ της Ινδίας".

- 30: Μιχαήλ ΓΚΟΡΜΠΑΤΣΟΦ, 91 ετών, πολιτική προσωπικότητα του 20ού αιώνα, ο τελευταίος ηγέτης της Σοβιετικής Ένωσης.

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ

- 8: Ελισάβετ Β’, 96 ετών, η μακροβιότερη μονάρχης της Βρετανίας.

- 10: Γουίλιαμ ΚΛΑΪΝ,  96 ετών, Αμερικανός φωτογράφος, διάσημος για τις φωτογραφίες μόδας και αστικού τοπίου.

- 11: Χαβιέρ ΜΑΡΙΑΣ, 70 ετών, Ισπανός συγγραφέας, το έργο του οποίου έχει μεταφρασθεί σε περισσότερες από 40 γλώσσες και 60 χώρες.

- 13: Ζανκ-Λικ ΓΚΟΝΤΑΡ,  91 ετών, Γαλλοελβετός κινηματογραφικός σκηνοθέτης, ο "νονός" της γαλλικής "νουβέλ βαγκ", γνωστός για ταινίες κλασικές όπως οι "Με κομμένη την ανάσα" και "Περιφρόνηση".

- 14: Ειρήνη ΠΑΠΑ, 93 ετών, Ελληνίδα σταρ των ταινιών "Ζορμπάς" και τα "Κανόνια του Ναβαρόνε".

- 22: Χίλαρι ΜΑΝΤΕΛ, 70 ετών, Βρετανίδα συγγραφέας της βραβευθείσας τριλογίας των Τυδώρ "Γουλφ Χολ". Το "Γουλφ Χολ" ("Wolf Hall"), που κυκλοφόρησε το 2009, και το δεύτερο μέρος της τριλογίας "Γεράκια" ("Bring up the Bodies") που κυκλοφόρησε τρία χρόνια αργότερα, πούλησαν από κοινού περισσότερα από πέντε εκατομμύρια αντίτυπα σε όλο τον κόσμο και κέρδισαν αμφότερα το βραβείο Booker, κάτι που δεν είχε ξανασυμβεί για δύο βιβλία της ίδιας τριλογίας.

- 23: Λουίζ ΦΛΕΤΣΕΡ, 88 ετών, Αμερικανίδα ηθοποιός, η οποία είχε τιμηθεί με Όσκαρ Καλύτερης Ηθοποιού για την ερμηνεία της στην ταινία του 1975 "Στη Φωλιά του Κούκου" του Μίλος Φόρμαν.

- 24: Φάρελ ‘Φέροου’ ΣΑΝΤΕΡΣ, 81 ετών, Αμερικανός σαξοφωνίστας και θρύλος της τζαζ.

- 28: Αρτίς Λεόν ΑΪΒΙ Τζούνιορ, ‘COOLIO’, 59 ετών, Αμερικανός ράπερ γνωστός για το κομμάτι "Gangsta's Paradise".

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ

- 04: Λορέτα ΛΙΝ, 90 ετών, Αμερικανίδα τραγουδίστρια και στιχουργός, από τα μεγαλύτερα αστέρια της αμερικανικής κάντρι μουσικής.

- 11: Άντζελα ΛΑΝΣΜΠΟΥΡΙ, 96 ετών, Βρετανοαμερικανή ηθοποιός, η οποία έγινε διάσημη από τον πρωταγωνιστικό της ρόλο στην αμερικανική τηλεοπτική σειρά "Η συγγραφέας ντετέκτιβ" (Murder, She Wrote).

-14: Ρόμπι ΚΟΛΤΡΕΪΝ, 72 ετών, Σκοτσέζος ηθοποιός, ο οποίος υποδυόταν τον ρόλο του Χάγκριντ στις ταινίες του Χάρι Πότερ.

- 25: Πιερ ΣΟΥΛΑΖ, 102 ετών, Γάλλος ζωγράφος, που έγινε πιο γνωστός για τους πειραματισμούς του με διαφορετικές αποχρώσεις του μαύρου.

- 28: Τζέρι Λι ΛΙΟΥΙΣ, 87 ετών, Αμερικανός μουσικός, ένας από τους τελευταίους σπουδαίους πρωτοπόρους της ροκ εν ρολ.

ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ

- 9: Γκαλ ΚΟΣΤΑ, 77 ετών, θρύλος της βραζιλιάνικης μουσικής.

- 20: Έμπε ντε ΜΠΟΝΑΦΙΝΙ, 93 ετών, η φωνή των "Μητέρων της Πλάθα ντε Μάγιο" και μαχητική ακτιβίστρια κατά της παραβίασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατά την διάρκεια της δικτατορίας της Αργεντινής.

- 30: ΤΖΙΑΝΓΚ Ζεμίν, 96 ετών, πρόεδρος της Κίνας (1993-2003) και γενικός γραμματέας του Κινεζικού Κομμουνιστικού Κόμματος (1989-2002).

ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ

-5: Κίρστι ΑΛΕΪ, 71 ετών, Αμερικανίδα ηθοποιός, βραβευμένη με Έμμυ που έγινε γνωστή από τον ρόλο της στην τηλεοπτική σειρά "Cheers”.

-17: Μάικ ΧΟΤΖΕΣ, 90 ετών, Βρετανός σκηνοθέτης γνωστός για την ταινία του "Flash Gordon".

-20: Τέριλ ΧΟΛ, 63 ετών, Βρετανός, τραγουδιστής του βρετανικού συγκροτήματος ska The Specials των χιτ Gangsters and Ghost Town.

- 23: ΜΑΞΙ ΤΖΑΖ (Μάξγουελ Φρέιζερ), 65 ετών, Βρετανός τραγουδιστής του συγκροτήματος ηλεκτρονικής μουσικής Faithless και η "φωνή" σε επιτυχίες όπως οι "God Is a DJ” και "Insomnia”.

- 24: Φράνκο ΦΡΑΤΙΝΙ, 65 ετών, πρόεδρος του ιταλικού Συμβουλίου της Επικρατείας και πρώην υπουργός Εξωτερικών.

- 29: Βίβιαν ΓΟΥΕΣΤΓΟΥΝΤ, 81 ετών, σχεδιάστρια μόδας, η λεγόμενη και "αυτοκράτειρα του πανκ", γνωστή για τις εκκεντρικές δημιουργίες της όσο και τους αγώνες της: για να αναληφθεί δράση εναντίον της κλιματικής αλλαγής ή για να αφεθεί ελεύθερος ο ιδρυτής του WikiLeaks Τζούλιαν Ασάνζ...

- 29: Έντσον Αράντες ντο ΝΑΣΙΜΕΝΤΟ, γνωστότερος ως "Πελέ", 82 ετών, Βραζιλιάνος "μάγος" του ποδοσφαίρου, τρις πρωταθλητής κόσμου (1958, 1962, 1970), από τη δεκαετία του '90 πρεσβευτής του ΟΗΕ και της UNESCO. Τον Δεκέμβριο του 2000 η FIFA τον ανακήρυξε παίκτη του αιώνα. Το περιοδικό TIME τον συμπεριέλαβε στη λίστα με τους 100 πιο σημαντικούς ανθρώπους του 20ού αιώνα.

Έως το βράδυ της 25ης Φεβρουαρίου 2022, μία ημέρα αφού ρωσικά τεθωρακισμένα εισέβαλαν στην Ουκρανία, στη μεγαλύτερη στρατιωτική επίθεση στην Ευρώπη μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, τα στρατεύματα της Μόσχας είχαν φθάσει στα προάστια του Κιέβου.

Με πυρά πυροβολικού να ακούγονται σε διάφορα σημεία της πρωτεύουσας, το ουκρανικό υπουργείο Άμυνας προέτρεψε τους κατοίκους να φτιάξουν αυτοσχέδιες βόμβες για να απωθήσουν τους εισβολείς. Ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι βιντεοσκοπήθηκε με συμβούλους του στους δρόμους της πόλης, δεσμευόμενος να υπερασπιστεί την ανεξαρτησία της χώρας.

«Σήμερα το βράδυ, θα εξαπολύσουν επίθεση», δήλωσε ο Ζελένσκι. «Όλοι μας πρέπει να καταλάβουμε τι μας περιμένει. Πρέπει να αντέξουμε αυτό το βράδυ».

Η επίθεση δεν ήλθε ποτέ --και 10 μήνες μετά, η «ειδική στρατιωτική επιχείρηση» της Μόσχας έχει βαλτώσει. Σε κάποιες περιοχές, βρίσκεται σε οπισθοχώρηση. Πολλοί στη Μόσχα περίμεναν ο ρωσικός στρατός να καταγάγει σαρωτική νίκη, να εκδιώξει την κυβέρνηση του Ζελένσκι και να εγκαταστήσει ένα φιλορωσικό καθεστώς.

Βέβαια, οι ρωσικές δυνάμεις συνεχίζουν να έχουν υπό τον έλεγχό τους τεράστιες εκτάσεις στο ανατολικό και το νότιο τμήμα της Ουκρανίας, ενώ τουλάχιστον 40.000 άμαχοι έχουν σκοτωθεί και 14 εκατ. έχουν εκτοπιστεί στη διάρκεια της σύρραξης. Αλλά οι ουκρανικές δυνάμεις, ενδυναμωμένες από δυτικό οπλισμό αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων, έχουν συχνά αποδειχθεί πιο αποτελεσματικές από τους Ρώσους.

Μια αντίστοιχη ιστορία εξελίχθηκε στις ΗΠΑ, όπου Ρεπουμπλικάνοι και ορισμένοι αναλυτές είχαν προβλέψει ένα ‘κόκκινο κύμα’ στις ενδιάμεσες εκλογές. Το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα κέρδισε τον έλεγχο της Βουλής των Αντιπροσώπων, αλλά η νίκη ήταν οριακή με πλειοψηφία μικρότερη των 10 εδρών. Το κόμμα όχι μόνο απέτυχε να πάρει πίσω τη Γερουσία, αλλά έχασε αρκετές ψηφοφορίες για το αξίωμα του κυβερνήτη. Οι Δημοκρατικοί θριάμβευσαν και στις τρεις εκλογικές αναμετρήσεις για την ανάδειξη υπουργών Εσωτερικών πολιτειών, όπου οι ρεπουμπλικάνοι αντίπαλοί τους αμφισβητούσαν τη νομιμότητα των εκλογών του 2020. Οι ενδιάμεσες εκλογές συνήθως αποτελούν ηχηρό μήνυμα για το κόμμα του εν ενεργεία προέδρου. Αυτή τη φορά ήταν κάτι πιο ήπιο.

Στην οικονομία, οι περισσότερες από τις μεγάλες κεντρικές τράπεζες του κόσμου περίμεναν έως τον Μάρτιο για να αρχίσουν να αυξάνουν τα επιτόκια. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) δεν κινήθηκε έως τον Ιούλιο. Τα ‘γεράκια’ της νομισματικής πολιτικής παραπονέθηκαν ότι η καθυστέρηση επέτρεψε στον πληθωρισμό να αυξηθεί. Θα αποδειχθεί αυτό δαπανηρό μακροπρόθεσμα; Μπορεί η Fed να προστατεύσει την αμερικανική οικονομία από την ύφεση;

Οι απαντήσεις θα γίνουν πιο ξεκάθαρες το 2023. Υπάρχουν πρώιμες ενδείξεις ότι ο πληθωρισμός ίσως έχει κορυφωθεί σε κάποιες οικονομίες, αλλά η ανάπτυξη επίσης μετριάζεται. Σε κάποιες χώρες --βλέπε Βρετανία-- οι προοπτικές παραμένουν δυσοίωνες.

Στις συνομιλίες των Ηνωμένων Εθνών για το Κλίμα στην Αίγυπτο, οι χώρες συμφώνησαν να δημιουργήσουν ένα ταμείο για να βοηθήσουν τις φτωχές χώρες που απειλούνται από κλιματικές καταστροφές, αλλά δεν κατάφεραν να συμφωνήσουν σε σχέδια για ταχύτερη μείωση των εκπομπών. Στο μεταξύ, καύσωνες ρεκόρ στην Κίνα, πλημμύρες στο Πακιστάν και την Ευρώπη και καταρρεύσεις παγετώνων στην Ινδία, την Ιταλία και τη Χιλή θυμίζουν πόσο γρήγορα αλλάζει το κλίμα στον πλανήτη.

Αυτή ήταν επίσης η χρονιά κατά την οποία ξέσπασαν διαδηλώσεις στο Ιράν μετά τον θάνατο της 22χρονης Μαχσά Αμινί, που συνελήφθη επειδή δεν φορούσε σωστά τη μαντίλα. Αυτόπτες μάρτυρες δήλωσαν ότι ξυλοκοπήθηκε, αν και οι ιρανικές αρχές το αρνούνται αυτό. Οι διαδηλώσεις, κυρίως από γυναίκες, εξαπλώθηκαν σε όλη τη χώρα και όλες τις κοινωνικές τάξεις. Όσο περισσότερο συνεχίζονται, τόσο μεγαλύτερη απειλή αποτελούν για την 43χρονη ισλαμική επανάσταση.

Τι άλλο συνέβη το 2022; Το αμερικανικό δολάριο έκανε άλμα και ο Ίλον Μασκ αγόρασε το Twitter. Ήταν η χρονιά που επιτεύχθηκε επιτέλους κατάπαυση εχθροπραξιών στον εμφύλιο πόλεμο της Αιθιοπίας και η Βόρεια Κορέα εκτόξευσε τον έναν πύραυλο μετά τον άλλο. Και ήταν η χρονιά που η Βρετανία έχασε μια βασίλισσα, κέρδισε έναν βασιλιά και είδε τρεις πρωθυπουργούς να περνούν την πόρτα της Ντάουνινγκ Στριτ.

Τέλος, μεγάλο μέρος του κόσμου 'βγήκε' από την COVID, τουλάχιστον σε επίπεδο κοινωνίας και καθημερινότητας και όχι επιδημίας. Η μεγάλη εξαίρεση ήταν η Κίνα, της οποίας η πολιτική της ‘μηδενικής COVID’ προκάλεσε διαμαρτυρίες και αναταραχή τις τελευταίες εβδομάδες, γεγονός που ανάγκασε τις αρχές να αναθεωρήσουν την πολιτική τους και να χαλαρώσουν τα μέτρα. Τον Οκτώβριο, στο Συνέδριο του Κομμουνιστικού Κόμματος ο πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ ισχυροποίησε τον έλεγχό του στην εξουσία και κέρδισε μια τρίτη θητεία, σπάζοντας την παράδοση στο κόμμα σύμφωνα με την οποία οι πρόεδροι υπηρετούν μόνο για δύο θητείες.

Ο Πούτιν εισβάλλει στην Ουκρανία

Στις 24 Φεβρουαρίου, ο Βλαντίμιρ Πούτιν εισβάλλει στην Ουκρανία, βυθίζοντας τον κόσμο σε μια κρίση που δεν έχει προηγούμενο από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Απέναντι στις χώρες μέλη του ΝΑΤΟ που διακηρύσσουν την υποστήριξή τους στην Ουκρανία, ο Ρώσος πρόεδρος εγείρει την απειλή χρήσης πυρηνικού όπλου, λέγοντας ότι είναι έτοιμος να χρησιμοποιήσει «όλα τα μέσα» που έχει στο οπλοστάσιό του.

Ο πόλεμος προκαλεί την πιο σημαντική ροή προσφύγων στην Ευρώπη από το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου και κοστίζει τη ζωή σε χιλιάδες στρατιώτες και αμάχους.

Ο Πούτιν --που λέει πως θέλει να «αποναζιστικοποιήσει» την Ουκρανία-- βρίσκεται πολύ απομονωμένος διπλωματικά. Οι Δυτικοί επιβάλλουν στη Ρωσία οικονομικές κυρώσεις, που γίνονται ολοένα και πιο αυστηρές με το πέρασμα του χρόνου, παραδίδοντας ταυτόχρονα όπλα στην Ουκρανία που αποκτά επίσης καθεστώς υποψήφιας προς ένταξη χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Αφθονούν οι μαρτυρίες που κατηγορούν τον ρωσικό στρατό για παραβιάσεις, μεταξύ των οποίων δολοφονίες αμάχων, βασανιστήρια και βιασμοί.

Τα ρωσικά στρατεύματα εγκαταλείπουν την προσπάθειά τους στις αρχές της εισβολής να περικυκλώσουν την πρωτεύουσα Κίεβο, όπου ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι απευθύνεται καθημερινά στους παγκόσμιους ηγέτες για να ζητήσει την υποστήριξή τους.

Ο πόλεμος κάνει επίσης να πλανάται η απειλή μιας παγκόσμιας επισιτιστικής κρίσης, λόγω του θαλάσσιου αποκλεισμού που επέβαλε η Ρωσία στη Μαύρη Θάλασσα. Μια συμφωνία, η οποία επιτεύχθηκε τον Ιούλιο, επιτρέπει στην Ουκρανία να ξαναρχίσει σταδιακά να εξάγει τα σιτηρά της.

Τον Σεπτέμβριο, ο Πούτιν κηρύσσει επιστράτευση περίπου 300.000 εφέδρων και ανακοινώνει την προσάρτηση τεσσάρων ουκρανικών κατεχόμενων περιφερειών μετά τη διεξαγωγή «δημοψηφισμάτων», ενώ ο ρωσικός στρατός σωρεύει ήττες επί του πεδίου.

Μετά την εγκατάλειψη της περιφέρειας του Χαρκόβου (την πρώτη μεγάλη κατάκτησή της), η Μόσχα διατάζει στις αρχές Νοεμβρίου την αποχώρηση των δυνάμεών της από τη Χερσώνα (νότια). Η Ρωσία εξαπολύει εκατοντάδες πλήγματα εναντίον των ουκρανικών ενεργειακών δικτύων, βυθίζοντας εκατομμύρια Ουκρανούς στο σκοτάδι καθώς πλησιάζει ο χειμώνας.

Ο πληθωρισμός ως απόρροια της ενεργειακής κρίσης

Η εκτόξευση των τιμών, που ξεκίνησε το 2021 λόγω της αποδιοργάνωσης των εφοδιαστικών αλυσίδων σε συνδυασμό με την ισχυρή ζήτηση βασικών προϊόντων και υπηρεσιών κατά την επανεκκίνηση των οικονομιών μετά την Covid, επιταχύνεται το 2022 για να φθάσει σε επίπεδα πρωτόγνωρα από τα χρόνια του 1970 και του 1980. Ο πληθωρισμός φθάνει το 10,1% το Νοέμβριο στην ευρωζώνη. Αναμένεται να φθάσει το 8% στο τέταρτο τρίμηνο στις χώρες της G20, επηρεάζοντας την παγκόσμια ανάπτυξη με την αύξηση του κόστους παραγωγής των επιχειρήσεων.

Ο πληθωρισμός τροφοδοτείται από τον πόλεμο στην Ουκρανία που βυθίζει την Ευρώπη σε βαθιά ενεργειακή κρίση. Η Ρωσία, υπό την επίδραση των δυτικών κυρώσεων, πολλαπλασιάζει τα αντίποινα φθάνοντας μέχρι να πλήξει το ευαίσθητο σημείο της ΕΕ: την εξάρτησή της από το ρωσικό αέριο. Οι εξαγωγές ρωσικού αερίου, κυρίως μέσω των πολύ εξαρτώμενων Γερμανίας και Ιταλίας, είναι σε ελεύθερη πτώση.

«Η παγκόσμια οικονομία υφίσταται τη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση από τα χρόνια του 1970», υπογραμμίζει ο ΟΟΣΑ.

Ο πόλεμος προκαλεί επίσης αύξηση των τιμών των δημητριακών και κατά συνέπεια των ζωοτροφών.

Λόγω των επίμονων υγειονομικών περιορισμών που συνδέονται με την Covid-19, των ελλείψεων ηλεκτρονικών τσιπ, που κατασκευάζονται στην πλειονότητά τους στην Ταϊβάν, επιβραδύνονται επίσης πολλοί τομείς.

Προκειμένου να τιθασεύσει τον πληθωρισμό, η κεντρική τράπεζα των ΗΠΑ (Fed) αυξάνει επιθετικά τα επιτόκιά της από τον Μάρτιο, καθιστώντας τον δανεισμό όλο και πιο ακριβό, με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να ακολουθεί.

Ανατροπή του δικαιώματος στην άμβλωση στις Ηνωμένες Πολιτείες

Τον Ιούνιο, το Ανώτατο Δικαστήριο των Ηνωμένων Πολιτειών δίνει σε κάθε Πολιτεία την ελευθερία να απαγορεύσει τις αμβλώσεις στο έδαφός της, καταργώντας το εμβληματικό διάταγμα "Roe v. Wade" του 1973. Έπειτα από αυτή τη μεταστροφή, περίπου 20 πολιτείες απαγορεύουν πλήρως ή περιορίζουν εις βάθος το δικαίωμα στην εθελούσια διακοπή της εγκυμοσύνης και το θέμα αυτό είναι μεταξύ των θεμάτων που κυριαρχούν στην προεκλογική εκστρατεία για τις ενδιάμεσες εκλογές.

Τον Νοέμβριο, οι ενδιάμεσες εκλογές δεν καταλήγουν σε ένα συντηρητικό κόκκινο "κύμα", όπως ανέμεναν οι υποστηρικτές του πρώην προέδρου Ντόναλντ Τραμπ. Οι Δημοκρατικοί διατηρούν τον έλεγχο της Γερουσίας (τον Δεκέμβριο παίρνουν και την έδρα της Τζόρτζια) και οι Ρεπουμπλικανοί εξασφαλίζουν ισχνή πλειοψηφία στη Βουλή των Αντιπροσώπων.

Ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοινώνει παρ΄όλ΄αυτά την υποψηφιότητά του στις προεδρικές εκλογές του 2024. Η μάχη για το ρεπουμπλικανικό χρίσμα προβλέπεται σκληρή, με πολλούς άλλους δυνητικούς υποψηφίους, μεταξύ των οποίων ο κυβερνήτης της Φλόριντα Ρον ΝτεΣάντις, ανερχόμενο αστέρι της αμερικανικής σκληρής δεξιάς.

Η υποψηφιότητα του πρώην προέδρου θα μπορούσε εξάλλου να απειληθεί από ενδεχόμενες δικαστικές διώξεις, καθώς τον Νοέμβριο ορίζεται ένας ειδικός εισαγγελέας για δύο από τις πολλές έρευνες που τον θέτουν στο στόχαστρο.

Πολιτική αστάθεια στη Βρετανία

Έπειτα από μια διαδοχή σκανδάλων και μια πλημμυρίδα παραιτήσεων μελών της κυβέρνησής του, ο Συντηρητικός πρωθυπουργός Μπόρις Τζόνσον παραιτείται τον Ιούλιο. Ο Λιζ Τρας ορίζεται επίσημα διάδοχός του στην Ντάουνινγκ Στριτ από τη βασίλισσα Ελισάβετ Β', δύο ημέρες πριν από τον θάνατο, στις 8 Οκτωβρίου, της βασίλισσας, έπειτα από 70 χρόνια στον θρόνο. Στις 10 Σεπτεμβρίου, ο Κάρολος Γ' ανακηρύσσεται βασιλιάς.

Η πιο εφήμερη πρωθυπουργός στη σύγχρονη ιστορία της χώρας, η Λιζ Τρας παραμένει μόνο 44 ημέρες στον θώκο προτού παραιτηθεί με τη σειρά της, έχοντας προλάβει στο μεταξύ να προκαλέσει πολιτική και οικονομική κρίση με το 'ριζοσπαστικό' οικονομικό πρόγραμμά της.

Ο Ρίσι Σούνακ ανέρχεται στην εξουσία στα τέλη Οκτωβρίου, σε μια πρωτόγνωρη για τη Βρετανία περίοδο αβεβαιότητας. Είναι ο πέμπτος πρωθυπουργός στη Βρετανία μετά το δημοψήφισμα για το Brexit το 2016.

Τεράστιες προκλήσεις αναμένουν τον 42χρονο πρώην τραπεζίτη και υπουργό Οικονομικών: πληθωρισμός πάνω από 10%, ένα σύστημα υγείας που επιδεινώνεται... Το τέλος της χρονιάς συνοδεύεται από μια διαδοχικές απεργίες.

Ακραία καιρικά φαινόμενα

Το 2022 πολλαπλασιάστηκαν οι καταστροφές που συνδέονται με την κλιματική υπερθέρμανση.

Το καλοκαίρι είναι το πιο ζεστό που καταγράφηκε ποτέ στην Ευρώπη, ρεκόρ θερμοκρασιών και καύσωνες προκαλούν ξηρασία και δασικές πυρκαγιές (τουλάχιστον 6.600.000 στρέμματα δάσους γίνονται στάχτη από τον Ιανουάριο μέχρι τα μέσα Αυγούστου στην ΕΕ, ένα ρεκόρ). Οι παγετώνες των Άλπεων καταγράφουν απώλειες ρεκόρ στη μάζα πάγου.

Τουλάχιστον 15.000 θάνατοι συνδέονται άμεσα με τον καύσωνα στη Γηραιά Ήπειρο, σύμφωνα τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας.

Η Κίνα καταρρίπτει επίσης ρεκόρ ζέστης τον Αύγουστο και η ξηρασία απειλεί με λιμό το Κέρας της Αφρικής.

Οι πυρκαγιές και η αποψίλωση καταρρίπτουν νέα ρεκόρ στην Αμαζονία της Βραζιλίας.

Στο Πακιστάν, ιστορικών διαστάσεων πλημμύρες που συνδέονται με έναν ασυνήθιστο μουσώνα έχουν αποτέλεσμα 1.700 άνθρωποι να χάσουν τη ζωή τους και οκτώ εκατομμύρια άλλοι να εκτοπιστούν, ενώ το ένα τρίτο της χώρας βρίσκεται κάτω από το νερό.

Αν οι προβλέψεις για φέτος επιβεβαιωθούν, τα χρόνια από το 2015 έως το 2022 θα είναι τα πιο ζεστά που έχουν καταγραφεί ποτέ, προειδοποιεί ο Παγκόσμιος Οργανισμός Μετεωρολογίας.

Έπειτα από δύσκολες διαπραγματεύσεις, η διάσκεψη του ΟΗΕ για το κλίμα (COP27) τελειώνει στις 20 Νοεμβρίου στο Σαρμ ελ-Σέιχ (Αίγυπτος) με έναν συμβιβασμό για τη βοήθεια στις φτωχές χώρες που επηρεάζονται από την κλιματική αλλαγή, αλλά και μια αποτυχία να οριστούν νέοι φιλόδοξοι στόχοι για τη μείωση των εκπομπών αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου.

Στα μέσα Δεκεμβρίου, περισσότερα από 190 κράτη υιοθετούν μια ιστορική συμφωνία στο Μόντρεαλ σε μια προσπάθεια να σταματήσουν την καταστροφή της βιοποικιλότητας και των φυσικών πόρων της. Η συμφωνία προβλέπει έναν οδικό χάρτη με κύριο στόχο την προστασία του 30% του πλανήτη μέχρι το έτος 2030.

Εξέγερση κατά της μαντίλας, βίαιη καταστολή στο Ιράν

Στις 16 Σεπτεμβρίου, η Μαχσά Αμινί, μια 22χρονη Ιρανή κουρδικής καταγωγής, πεθαίνει στο νοσοκομείο, τρεις ημέρες μετά τη σύλληψή της από την αστυνομία ηθών που την κατηγορεί ότι παραβίασε τον αυστηρό ενδυματολογικό κώδικα της Ισλαμικής Δημοκρατίας για τις γυναίκες.

Ο θάνατός της προκαλεί ένα κύμα διαδηλώσεων σε όλο το Ιράν, που δεν έχει προηγούμενο μετά την Ισλαμική Επανάσταση του 1979.

Οι νέες γυναίκες βρίσκονται στην εμπροσθοφυλακή του κινήματος αμφισβήτησης, με ορισμένες να βγάζουν και να καίνε τις μαντίλες τους αψηφώντας τις αρχές, όπως δείχνουν βίντεο.

Οι διαδηλώσεις για την ελευθερία των γυναικών μετατρέπονται σταδιακά σε ένα ευρύτερο κίνημα εναντίον του ισλαμικού καθεστώτος, κερδίζοντας τους δρόμους, τα πανεπιστήμια ακόμη και τα σχολεία, παρά την καταστολή. Οι αρχές κάνουν λόγο για τουλάχιστον 300 θανάτους (μέχρι τις 5/12), με μια ΜΚΟ με έδρα τη Νορβηγία να καταγράφει τουλάχιστον 469.

Στις αρχές Δεκεμβρίου, η εξουσία κάνει μια χειρονομία προς τους διαδηλωτές, ανακοινώνοντας τη διάλυση της αστυνομίας ηθών. Ωστόσο αμέσως μετά το Ιράν εκτελεί δι' απαγχονισμού δύο νεαρούς άνδρες που έχουν καταδικαστεί για αδικήματα σχετικά με τις διαδηλώσεις.

Κίνα: επανεκλογή του Σι - αμφισβήτηση της πολιτικής της "μηδενικής Covid"

Ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ επανεκλέγεται τον Οκτώβριο επικεφαλής του Κινεζικού Κομμουνιστικού Κόμματος (ΚΚΚ) κατά το 20ό συνέδριο του ΚΚΚ, περιβαλλόμενος από πιστούς σε αυτόν συμμάχους, για να γίνει ο πιο ισχυρός ηγέτης της σύγχρονης Κίνας.

Στη διάρκεια των δέκα χρόνων που βρίσκεται στην ηγεσία της χώρας, ο Σι Τζινπίνγκ επιδεικνύει μια επιθυμία για έλεγχο, παρεμβαίνοντας σε όλους σχεδόν τους μηχανισμούς τη χώρας και προκαλώντας διεθνείς επικρίσεις για την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη χώρα.

Συντηρεί επίσης μια επιδεινούμενη αντιπαλότητα με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Οι εντάσεις στο Στενό της Ταϊβάν φθάνουν στο υψηλότερο επίπεδό τους εδώ και χρόνια μετά την επίσκεψη της προέδρου της Βουλής των Αντιπροσώπων των ΗΠΑ Νάνσι Πελόζι στις αρχές Αυγούστου στο αυτόνομο νησί.

Η Κίνα προχωρά σε αντίποινα πραγματοποιώντας χερσαία και ναυτικά γυμνάσια έκτασης άνευ προηγουμένου από τα μέσα των χρόνων του 1990. Και ο Αμερικανός πρόεδρος Τζο Μπάιντεν δηλώνει πως τα αμερικανικά στρατεύματα θα υπερασπιστούν την Ταϊβάν, αν το νησί δεχθεί εισβολή από την Κίνα.

Η στρατηγική της χώρας για «μηδενική Covid», που οδηγεί σε λοκντάουν ολόκληρες συνοικίες ή πόλεις με το που εμφανίζονται εστίες, προκαλεί στα τέλη Νοεμβρίου τις μεγαλύτερες εδώ και δεκαετίες διαδηλώσεις.

Οι αρχές αντιδρούν με καταστολή και στη συνέχεια, το Δεκέμβριο, με μια γενική χαλάρωση των υγειονομικών κανόνων για να κατευνάσουν τη λαϊκή οργή και να ανορθώσουν την παραπαίουσα οικονομία. Στο τέλος Δεκεμβρίου η Κίνα ανακοινώνει τελικά πως στις 8 Ιανουαρίου θα βάλει τέλος στην υποχρεωτική καραντίνα όταν φθάνει κάποιος στη χώρα, τελευταίο κατάλοιπο της αυστηρής υγειονομικής πολιτικής της «μηδενικής Covid».

Μετά τη χαλάρωση αυτή, τα κρούσματα της Covid σημειώνουν έκρηξη στη χώρα, με αποτέλεσμα τα νοσοκομεία να δεχθούν μεγάλη πίεση, ενώ έλλειψη αντιπυρετικών και αντιγριπικών φαρμάκων πλήττει τα φαρμακεία.

Νίκες και ήττες για την ακροδεξιά

Έπειτα από τέσσερα χρόνια στην εξουσία, ο ακροδεξιός πρόεδρος της Βραζιλίας Ζαϊρ Μπολσονάρου ηττήθηκε με μικρή διαφορά από τον αριστερό Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα στις προεδρικές εκλογές της 30ής Οκτωβρίου, έπειτα από μια τοξική προεκλογική εκστρατεία.

Ο Λούλα, που είχε φυλακιστεί για διαφθορά (2018-2019) προτού ακυρωθεί η καταδίκη του από τη δικαιοσύνη, θα επιστρέψει επίσημα ως επικεφαλής του βραζιλιάνικου κράτους την 1η Ιανουαρίου 2023. Η επιτυχία του μοιάζει να σηματοδοτεί την επιστροφή της αριστεράς στη Λατινική Αμερική.

Στην Ευρώπη, αντίθετα, οι υπερσυντηρητικοί καταγράφουν ηχηρές νίκες στις βουλευτικές εκλογές σε πολλές χώρες, αρχής γενομένης τον Απρίλιο με την τέταρτη διαδοχική νίκη του ηγέτη του ουγγρικού εθνικιστικού κόμματος Βίκτορ Ορμπάν.

Στη Γαλλία, ο Εθνικός Συναγερμός (ακροδεξιά) της Μαρίν Λεπέν καταγράφει μια ιστορική επιτυχία τον Ιούνιο και γίνεται το πρώτο αντιπολιτευόμενο κόμμα στην Εθνοσυνέλευση, όπου ο αρχηγός του κράτους Εμανουέλ Μακρόν χάνει την απόλυτη πλειοψηφία.

Το εθνικιστικό και αντιμεταναστευτικό κόμμα Δημοκράτες της Σουηδίας (SD) είναι ο μεγάλος νικητής των εκλογών του Σεπτεμβρίου και γίνεται η δεύτερη πολιτική δύναμη στη χώρα.

Στην Ιταλία, η Τζόρτζια Μελόνι κερδίζει μια ιστορική νίκη τον Σεπτέμβριο με το μεταφασιστικό κόμμα της Αδέλφια της Ιταλίας και τον Οκτώβριο διορίζεται πρωθυπουργός.

Ελπίδα για ειρήνη στην Αιθιοπία

Έπειτα από δύο χρόνια σύγκρουσης, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση της Αιθιοπίας και οι αρχές των ανταρτών της βόρειας επαρχίας Τιγκράι υπογράφουν στις 2 Νοεμβρίου στην Πρετόρια συμφωνία «διακοπής των εχθροπραξιών», η οποία έχει σκοπό να θέσει τέλος σε έναν πόλεμο τον οποίο μη κυβερνητικές οργανώσεις χαρακτήρισαν «έναν από τους πιο φονικούς στον κόσμο». Έπειτα από πέντε μήνες κατάπαυσης του πυρός, οι μάχες είχαν αναζωπυρωθεί στα τέλη Αυγούστου.

Η σύγκρουση, στην οποία αντιπαρατίθενται από τον Νοέμβριο η Αιθιοπία, η οποία υποστηρίζεται κυρίως από δυνάμεις της γειτονικής Ερυθραίας, με τις αρχές των ανταρτών της Τιγκράι, σημαδεύτηκε από ενδεχόμενα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας που διαπράχθηκαν από «όλα τα μέρη» σύμφωνα με τον ΟΗΕ, και οδήγησε στον εκτοπισμό τουλάχιστον δύο εκατομμυρίων Αιθιόπων.

Εκτός από τον αφοπλισμό των ανταρτών, η συμφωνία ειρήνης αναμένεται να επιτρέψει την παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας στο Τιγκράι, που έχει σχεδόν αποκοπεί από τον υπόλοιπο κόσμο και τα έξι εκατομμύρια των κατοίκων του στερούνται τροφής και φαρμάκων εδώ και περισσότερο από έναν χρόνο. Η πρώτη αυτοκινητοπομπή μεταφοράς βοήθειας από τα τέλη Αυγούστου φθάνει στις 16 Νοεμβρίου.

Το Κατάρ, αμφιλεγόμενος οικοδεσπότης του Μουντιάλ 2022

Η διεξαγωγή του Μουντιάλ 2022 στο Κατάρ --από τις 20 Νοεμβρίου έως τις 18 Δεκεμβρίου-προκαλεί πλημμυρίδα επικρίσεων για το μικρό κράτος του Κόλπου.

Η πρώτη αραβική χώρα που διοργανώνει το παγκόσμιο κύπελλο ποδοσφαίρου επικρίνεται για τη μεταχείριση των ξένων εργατών, των ΛΟΑΤΚΙ+ και των γυναικών ή ακόμη για τη χρήση κλιματισμού στα στάδιά της εν μέσω κλιματικής αλλαγής.

Επικρίνεται ιδιαίτερα η μεταχείριση των μεταναστών εργατών -απαραίτητοι σε μια χώρα όπου οι Καταριανοί αποτελούν μόλις το 10% ενός πληθυσμού τριών εκατομμυρίων κατοίκων. Μερικά ΜΜΕ αναφέρουν χιλιάδες θανάτους στα εργοτάξια, απολογισμό τον οποίο διαψεύδει η Ντόχα.

Κερασάκι στην τούρτα, η ελληνίδα ευρωβουλευτής Εύα Καϊλή κατηγορείται στο πλαίσιο ενός ηχηρού σκανδάλου διαφθοράς, στο οποίο εμπλέκεται το Κατάρ.

Μετά την απειλή για επιβολή αθλητικών κυρώσεων από τη FIFA, την παγκόσμια αρχή για το ποδόσφαιρο, κανένας αρχηγός εθνικής ομάδας δεν μπορεί να φοράει το περιβραχιόνιο “ One Love” κατά της ομοφοβίας όταν ξεκινά το τουρνουά. Όσοι διαφωνούν εκφράζονται με διάφορες συμβολικές χειρονομίες (Γερμανοί παίκτες μιμούνται το φίμωτρο, Ευρωπαίοι υπουργοί φορούν το περιβραχιόνιο με το ουράνιο τόξο όταν ανεβαίνουν στην εξέδρα των επισήμων), ενώ δίνεται το εναρκτήριο λάκτισμα.

Στις 18 Δεκεμβρίου, έπειτα από αναμονή 36 ετών, 120 λεπτά αγώνα και τη διαδικασία των πέναλτι, η Αργεντινή κατακτά το τρίτο της Παγκόσμιο Κύπελλο νικώντας την κάτοχο του τίτλου Γαλλία.

Αν και είναι, πια, ξεκάθαρο πως θα πρέπει να συνεχίσουμε να ζούμε με την πανδημία, η νέα πολιτική πραγματικότητα μετά τις πρόσφατες γερμανικές εκλογές ενδέχεται να αποτελέσει «λυσάρι» καινοτομίας για ορισμένα μακροπρόθεσμα προβλήματα σε ό,τι αφορά την ανάπτυξη της Ευρώπης.

Προφανώς, μπορεί να υπάρξουν εμπόδια και στραβοπατήματα όπως μια πιθανή νέα θανατηφόρα μετάλλαξη, στρατιωτική εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, βέτο της Πολωνίας στην ευρωπαϊκή θέσπιση νομοθεσίας και τη χρηματοδότηση των οικονομιών των κρατών-μελών.

Παρ’ όλα αυτά, τα παραπάνω σενάρια δεν είναι πιθανά και οι Ευρωπαίοι μπορούν να βλέπουν το 2022 με μετριασμένο οπτιμισμό.

Επενδυτική συμμαχία
Μετά από χρόνιες διαμάχες για τους όρους διαχείρισης της ευρωπαϊκής οικονομίας, φαίνεται πως υπάρχει πιθανότητα συμφωνίας για την αποφυγή μείωσης του ρυθμού ανάκαμψης. Από τον ευρωπαϊκό βορρά μέχρι τον πολύπαθο ευρωπαϊκό νότο, υπάρχει κοινή πεποίθηση πως η επένδυση θα αποτελέσει κύριο μοχλό ανάπτυξης και μετάβασης στη νέα ψηφιακή και πράσινη Ευρώπη. Τα όρια χρέους και ελλείματος δε θα πρέπει να περιορίσουν τη νέα αυτή προσπάθεια, γι αυτό και ο Γάλλος Πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν μαζί με τον Ιταλό Πρωθυπουργό Μάριο Ντράγκι πρόσφατα έκαναν έκκληση για μεταρρύθμιση του Συμφώνου Σταθερότητας, πέραν της επέκτασης της χρηματοδότησης του Ταμείου Ανάκαμψης.

Ακόμα και ο Ολλανδός Πρωθυπουργός Μαρκ Ρούτε φαίνεται διατεθειμένος να αυξήσει τις δημόσιες δαπάνες για επενδύσεις σε στέγαση, κοινωνική ασφάλιση και αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, αλλάζοντας ρότα από την προηγούμενη «τσιγγούνικη» αντιμετώπισή του.

Ο Μακρόν έχει καλέσει τους Ευρωπαίους ηγέτες σε συνάντηση τον ερχόμενο Μάρτιο για τη θέσπιση ενός μετά-πανδημικού οικονομικού πλαισίου που θα εμπεριέχει αύξηση των δημοσίων δαπανών, εφαρμογή κατώτατου ευρωπαϊκού μισθού, δίκαιης εταιρικής φορολόγησης, σύσφιξη των μέχρι τώρα χαλαρών πολιτικών εμπορίου και επενδύσεων και προστασία των Ευρωπαϊκών εταιρειών τεχνολογίας.

Το γαλλο-γερμανικο-ιταλικό «πάνζερ»
Μετά από την πρόσφατη χαλάρωση των διαπραγματεύσεων λόγω της δύουσας θητείας της Μέρκελ και των προετοιμασιών του Μακρόν για τις επόμενες γενικές εκλογές τον Απρίλιο του 2022, η Ένωση αναμένει μια ανανεωμένη γαλλο-γερμανικό-ιταλική ηγεσία από τον ερχόμενο Μάιο.

Αν και ο κεντρώος Μακρόν αναμένεται να κερδίσει τις εκλογές, εάν νικητής αποδειχθεί η κεντροδεξιά Βαλερί Πεκρές, η Γαλλία θα παραμείνει σε φιλο-ευρωπαϊκή ρότα. Η κύρια διαφορά μεταξύ των δύο ηγετών είναι η στάση τους για το μεταναστευτικό αλλά ακόμα και ο Μακρόν έχει αρχίσει να ασκεί πιέσεις για αυστηρότερη αστυνόμευση τόσο των εξωτερικών ευρωπαϊκών συνόρων, όσο και μεγαλύτερη πολιτική επιρροή στα εσωτερικά σύνορα της Σένγκεν.

Στις γειτονικές Γερμανία και Ιταλία, τα θέματα της κοινής εξωτερικής πολιτικής και της αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής αποτελούν κύριο μέλημα. Είτε ο Ντράγκι γίνει Πρόεδρος της Ιταλίας το 2022, είτε παραμείνει πρωθυπουργός, θα ηγηθεί μιας φιλο-ευρωπαϊκής μεταρρυθμιστικής κυβέρνησης στο πλάι των δύο άλλων χωρών.

Ενίσχυση της νομοθεσίας
Η νέα γερμανική κυβέρνηση έχει ξεκαθαρίσει πως δε θα συνεχίσει τη φιλική στάση προς τους εθνικιστές ηγέτες της Πολωνίας και της Ουγγαρίας οι οποίοι προσπαθούν να αποσταθεροποιήσουν την ανεξαρτησία των δικαστικών τους συστημάτων, να περιορίσουν την ελευθερία έκφρασης και λόγου και να παραβούν την ευρωπαϊκή νομοθεσία.

Με μεγαλύτερη υποστήριξη από τη Γαλλία και τη Γερμανία, η Κομισιόν θα έχει τα εργαλεία για να πιέσει τις χώρες αυτές προς συμμόρφωση μέσω παρακράτησης οικονομικής βοήθειας για την ανάκαμψη. Στην Ουγγαρία, ακόμη κι αν ο Ορμπάν καταφέρει να βγει νικητής κόντρα στη φιλο-ευρωπαϊκή κομματική συμμαχία στις εκλογές Απριλίου, μπορεί να χάσει αρκετή από την πολιτική του επιρροή στο κοινοβούλιο.

Το συντηρητικό κυβερνητικό κόμμα της Πολωνίας ενδέχεται επίσης να δεχθεί πολιτικές πιέσεις για συμμόρφωση με τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς έτσι ώστε να «ανοίξουν οι κάνουλες» της οικονομικής βοήθειας.

Στρατηγική συμμαχία
Το 2022 το ΝΑΤΟ και η Ευρωπαϊκή Ένωση θα ανανεώσουν τη στρατηγική του συμμαχία: η Ε.Ε πρόκειται να υιοθετήσει το πρώτο κοινό πρόγραμμα ανάλυσης στρατιωτικών απειλών και να θέσει στρατιωτικούς στόχους τον Μάρτιο. Το ΝΑΤΟ αναμένεται να ανανεώσει το πρόγραμμα στρατηγικής του αντίληψης για πρώτη φορά την τελευταία δεκαετία, αφού το πρόγραμμα του 2011 ανέφερε πως η Ρωσία αποτελούσε στρατηγικό συνεργάτη, δεν ανέφερε καν την Κίνα και προσηλωνόταν στην καταπολέμηση της τρομοκρατίας και των κρίσεων.

Οι ΗΠΑ βλέπουν με καλό μάτι την ανανέωση του πλάνου αυτή. Η βελτίωση των συνθηκών συνεργασίας μεταξύ των δύο πλευρών του Ατλαντικού θα λάβει υπόψη τους ευρωπαϊκούς αμυντικούς στόχους πολύ περισσότερο σε σχέση με τη θητεία του Γενς Στόλτενμπεργκ στο τιμόνι του ΝΑΤΟ.

Μετά το Brexit
Η αποχώρηση του «σκληρού» Λόρδου Ντέιβιντ Φροστ από τη βρετανική ομάδα διαπραγματεύσεων αποτελεί καλό σημάδι για την πιθανή, σταδιακή επιδιόρθωση των σχέσεων της Γηραιάς Αλβιόνας με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο Μπόρις Τζόνσον καλείται να επιλύσει το θέμα του εμπορίου με τη Βόρεια Ιρλανδία πριν το Μάιο, αφού υπάρχει πιθανότητα νίκης του ρεπουμπλικανού κόμματος Sinn Féin στις επερχόμενες εθνικές εκλογές της χώρας.

Μετά από ένα χρόνο κρίσης το Λονδίνο μπορεί να είναι επιτέλους έτοιμο να παραδεχθεί πως θα πρέπει να συνεργαστεί με το μεγαλύτερο εμπορικό της συνεργάτη.