Όπως κάθε χρόνο, θα ακολουθήσει το καθιερωμένο πρόγραμμα. Έτσι, το 2026 τα ρολόγια θα ρυθμιστούν στην θερινή ώρα την τελευταία Κυριακή του Μαρτίου. Συγκεκριμένα, στις 03:00 το πρωί της Κυριακής 29 Μαρτίου, οι δείκτες των ρολογιών θα μετακινηθούν μία ώρα μπροστά, και θα δείξουν 04:00.

Η θερινή ώρα θα παραμείνει σε ισχύ για αρκετούς μήνες, μέχρι την Κυριακή 25 Οκτωβρίου, οπότε και θα επιστρέψουμε στην χειμερινή ώρα, με την αντίστροφη διαδικασία, δηλαδή η ώρα θα γυρίσει μία ώρα πίσω.

Η αλλαγή θερινής και χειμερινής ώρας εφαρμόζεται με ενιαίο τρόπο σε όλα τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Βασικός στόχος της κοινής αυτής ρύθμισης είναι ο συγχρονισμός των μετακινήσεων, του εμπορίου, των υπηρεσιών και γενικότερα της οικονομικής δραστηριότητας, διασφαλίζοντας κοινό χρονικό πλαίσιο σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η αλλαγή της ώρας επηρεάζει τον ανθρώπινο οργανισμό, προκαλώντας συχνά αίσθηση τζετ λαγκ, κόπωση και υπνηλία. Το φθινόπωρο, με τη χειμερινή ώρα, προστίθεται μία ώρα ύπνου, ενώ την άνοιξη, με τη θερινή, αφαιρείται μία. Ο οργανισμός χρειάζεται από περίπου πέντε ημέρες έως και δύο εβδομάδες για να προσαρμοστεί πλήρως, μέσω σταδιακής μετατόπισης του προγράμματος ύπνου.

Η σύγκλιση των εκτιμήσεων από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, την Τράπεζα της Ελλάδος και το Γραφείο Προϋπολογισμού της Βουλής δημιουργεί ένα στέρεο έδαφος για την κυβέρνηση, η οποία ποντάρει σε τρεις βασικούς πυλώνες: την υπέρβαση των εσόδων από την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, το υψηλό πρωτογενές πλεόνασμα και την ενεργοποίηση της ρήτρας διαφυγής για τις αμυντικές δαπάνες.

Ο «χρυσός» Απρίλιος και το πλεόνασμα των 10 δισ.

Ο ερχόμενος Απρίλιος θεωρείται ο μήνας-ορόσημο. Με την οριστικοποίηση των στοιχείων του 2025, αναμένεται να επιβεβαιωθεί ένας πρόσθετος δημοσιονομικός χώρος που μπορεί να φτάσει έως και τα 2 δισ. ευρώ. Τα στοιχεία δείχνουν ότι το πρωτογενές πλεόνασμα του 2025 θα κινηθεί πάνω από το 4% του ΑΕΠ, προσεγγίζοντας τα 10-11 δισ. ευρώ, σημαντικά ενισχυμένο σε σχέση με τα 8,1 δισ. του προηγούμενου έτους.

Το «μενού» των παρεμβάσεων: Τι αλλάζει στην καθημερινότητα

Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, έχει ήδη δώσει το στίγμα: κάθε ευρώ που περισσεύει από την απόδοση της οικονομίας, θα επιστρέφει στην «πραγματική» αγορά. Στην κορυφή της λίστας βρίσκονται:

• Φορολογικές Μειώσεις: Νέες περικοπές σε φόρους και ασφαλιστικές εισφορές.

• Τέλος Επιτηδεύματος: Οριστική κατάργηση, ανακουφίζοντας χιλιάδες επαγγελματίες.

• Συνταξιούχοι: Διεύρυνση των δικαιούχων για το επίδομα των 250 ευρώ (άνω των 65 ετών), καλύπτοντας κενά που άφηναν εκτός πάνω από 1 εκατ. άτομα.

• Επιχειρήσεις: Μείωση της προκαταβολής φόρου για την ενίσχυση της ρευστότητας.

• Κοινωνική Πολιτική: Αυξήσεις στα επιδόματα του ΟΠΕΚΑ και ενίσχυση των ευάλωτων νοικοκυριών.

Η «ασπίδα» των αμυντικών δαπανών

Καθοριστικό ρόλο παίζει η εξαίρεση των αμυντικών δαπανών από τους δημοσιονομικούς περιορισμούς. Η ρύθμιση αυτή «απελευθερώνει» ποσά ύψους 550 έως 750 εκατ. ευρώ μόνο για το 2026. Το ποσό αυτό, σύμφωνα με το Γραφείο Προϋπολογισμού της Βουλής, επιτρέπει τη δημιουργία «μαξιλαριών» ασφαλείας αλλά και την ταχύτερη μείωση του δημόσιου χρέους.

Η ατζέντα του 2026

Πέρα από τις άμεσες παροχές, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, έχει ήδη περιγράψει έναν οδικό χάρτη μεταρρυθμίσεων για το 2026 που περιλαμβάνει:

1. Ρεκόρ επενδύσεων: Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων ύψους 16 δισ. ευρώ.

2. Δικαιοσύνη & Κτηματολόγιο: Επιτάχυνση των αποφάσεων στις 650 ημέρες (μέσος όρος ΕΕ) και ολοκλήρωση της κτηματογράφησης.

3. Εξαγωγική ώθηση: Αναβάθμιση του Enterprise Greece και στήριξη της αγροτικής επιχειρηματικότητας.

Οι επίσημες ανακοινώσεις για το «πακέτο» της επόμενης χρονιάς αναμένονται παραδοσιακά από τον Πρωθυπουργό στη ΔΕΘ τον Σεπτέμβριο, ωστόσο η υπεραπόδοση των εσόδων δεν αποκλείεται να φέρει «εκπλήξεις» και νωρίτερα, όπως συνέβη και με τις έκτακτες παροχές του περσινού Πάσχα.

Η έκταση της προσπάθειας αυτής αντανακλά τη βούληση για ενίσχυση δημοσίων λειτουργιών που έχουν υποστεί πίεση τα τελευταία χρόνια, καθώς και την ανάγκη για ανανέωση προσωπικού σε τομείς με κενά. Πέρα από τον καθαρό αριθμό θέσεων, σημαντικός είναι ο ρόλος που αναμένεται να παίξουν οι διαγωνισμοί και οι διαδικασίες που θα κινηθούν μέσα στη χρονιά, δίνοντας ευκαιρίες σε υποψηφίους με διαφορετικά εκπαιδευτικά επίπεδα και εμπειρίες.

Πού θα στραφεί το ενδιαφέρον

Πρωταγωνιστικό ρόλο στην αύξηση των θέσεων εργασίας θα έχει ο τομέας της Υγείας, όπου προγραμματίζονται χιλιάδες προσλήψεις για να καλυφθούν ανάγκες σε νοσοκομεία, κέντρα υγείας και άλλες δομές του εθνικού συστήματος υγείας. Οι θέσεις αυτές καλύπτουν τόσο ιατρικό όσο και παραϊατρικό και διοικητικό προσωπικό, με στόχο να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητα και η πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας σε όλη τη χώρα. Παράλληλα, τα υπουργεία που ασχολούνται με την εθνική άμυνα, την προστασία του πολίτη και την αυτοδιοίκηση αναμένεται να ενισχύσουν τα μηχανήματά τους με μεγάλο αριθμό νέων υπαλλήλων, δίνοντας έμφαση σε ζωτικούς τομείς όπως η ασφάλεια και η τοπική λειτουργία των υπηρεσιών.

Το υπουργείο Παιδείας και άλλοι φορείς του δημόσιου τομέα προβλέπεται επίσης να αυξήσουν το ανθρώπινο δυναμικό τους, καλύπτοντας θέσεις που σχετίζονται με τη διδασκαλία, την υποστήριξη σχολικών μονάδων και διοικητικές ανάγκες που έχουν προκύψει από την αναθεώρηση των εκπαιδευτικών δομών και των αναγκών της σύγχρονης εκπαίδευσης.

Διαγωνισμοί και διαδικασίες

Κεντρικό ρόλο στην υλοποίηση του προγραμματισμού προσλήψεων αναμένεται να έχουν οι διαγωνισμοί που σχεδιάζει και προκηρύσσει το αρμόδιο όργανο επιλογής προσωπικού. Μέσα στη χρονιά θα εκδοθούν διαγωνισμοί που αφορούν χιλιάδες θέσεις σε υπουργεία, αυτοδιοικητικούς φορείς και άλλους οργανισμούς, δίνοντας προτεραιότητα σε υποψηφίους με υψηλά προσόντα αλλά και σε εκείνους που αντιπροσωπεύουν κρίσιμες ειδικότητες. Ταυτόχρονα, μέρος των θέσεων θα καλυφθούν με διαδικασίες που δεν απαιτούν γραπτές εξετάσεις, βασιζόμενες κυρίως σε μοριοδότηση τυπικών προσόντων, γεγονός που ανοίγει την πόρτα σε ευρύτερη συμμετοχή ενδιαφερομένων.

Αυτή η εκτεταμένη κινητικότητα στο Δημόσιο για προσλήψεις δεν αφορά μόνο μεμονωμένες ειδικότητες αλλά ένα ευρύ φάσμα επαγγελματικών και διοικητικών ρόλων, ενισχύοντας δομές κρίσιμης σημασίας για την κοινωνία και την οικονομία.

Τι σημαίνει για την αγορά εργασίας

Το πρόγραμμα προσλήψεων του 2026 στο Δημόσιο είναι πιθανό να επηρεάσει συνολικά την ελληνική αγορά εργασίας. Με την αύξηση των διαθέσιμων θέσεων, δίνεται ώθηση στην απασχόληση, ιδίως σε τομείς που παραδοσιακά έχουν μεγάλη ζήτηση και υψηλές ανάγκες στελέχωσης. Παράλληλα, η δυναμική αυτή μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά με τις προσλήψεις στον ιδιωτικό τομέα και να δημιουργήσει έναν ευρύτερο κύκλο εργασιακών ευκαιριών.

Η κατεύθυνση που χαράσσεται μέσα στο 2026 δείχνει ότι η σταθερότητα στην εργασία και η ανανέωση του προσωπικού στο Δημόσιο αποτελούν στρατηγική προτεραιότητα, δίνοντας προοπτική σε χιλιάδες υποψηφίους που αναζητούν σταθερή και ασφαλή απασχόληση.

Το «κλειδί» για την πρόωρη έξοδο παραμένει η κατοχύρωση. Όσοι είχαν συμπληρώσει τόσο τον απαιτούμενο χρόνο ασφάλισης όσο και την ανηλικότητα τέκνου έως το 2012, δεν χάνουν το δικαίωμα συνταξιοδότησης, ακόμη και αν αποχωρήσουν μετά την 1η Ιανουαρίου 2026. Η ηλικία εξόδου, ωστόσο, καθορίζεται από τα μεταβατικά όρια ηλικίας που θεσπίστηκαν με τον νόμο 4336/2015.

ΙΚΑ – ΔΕΚΟ – Τράπεζες: 5.500 ημέρες και ανήλικο τέκνο

Στις πιο γνωστές περιπτώσεις ανήκουν οι μητέρες –και σε ορισμένες περιπτώσεις οι πατέρες ανηλίκων– που ασφαλίζονταν στο ΙΚΑ ή στα Ταμεία ΔΕΚΟ και τραπεζών. Βασική προϋπόθεση είναι η συμπλήρωση 5.500 ημερών ασφάλισης έως το 2012, σε συνδυασμό με ανήλικο παιδί την ίδια χρονιά.

Ενδεικτικά, μητέρες που είχαν 5.500 ένσημα και ανήλικο τέκνο το 2010 κατοχύρωσαν δικαίωμα μειωμένης σύνταξης στο 50ό έτος και πλήρους στο 55ο. Όσες συμπλήρωσαν τα αντίστοιχα ηλικιακά όρια εντός της περιόδου 2015–2018, μπορούν να αποχωρήσουν με τα ισχύοντα μεταβατικά όρια, ακόμη και σήμερα.

Για τα έτη 2011 και 2012, το όριο κατοχύρωσης μεταφέρεται στο 52ο και στο 55ο έτος αντίστοιχα, με τη δυνατότητα εξαγοράς πλασματικών ετών, ώστε να συμπληρωθούν οι απαιτούμενες 5.500 ημέρες.

Δημόσιο – ΔΕΚΟ – Τράπεζες: 25ετία και ανήλικο

Στο Δημόσιο, αλλά και στα Ταμεία ΔΕΚΟ και τραπεζών, το ευνοϊκό καθεστώς αφορά τόσο γυναίκες όσο και άνδρες γονείς ανηλίκων. Η βασική προϋπόθεση είναι η συμπλήρωση 25ετίας έως το 2010, 2011 ή 2012, παράλληλα με ανήλικο τέκνο.

Οι μητέρες που είχαν 25ετία το 2010 κατοχύρωσαν έξοδο στο 50ό έτος, όσοι συμπλήρωσαν την 25ετία το 2011 στο 52ο, ενώ για το 2012 το όριο ανεβαίνει στο 55ο έτος. Και εδώ, καθοριστικό ρόλο παίζουν τα μεταβατικά όρια ηλικίας, με προϋπόθεση το κρίσιμο ηλικιακό όριο να έχει συμπληρωθεί εντός της περιόδου 2015–2018.

Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι επιτρέπεται η εξαγορά πλασματικών ετών –όπως τέκνων ή σπουδών– ώστε να «κλειδώσει» η 25ετία μέσα στα κρίσιμα έτη.

Τρίτεκνοι και πολύτεκνοι: Τα πιο ευνοϊκά σενάρια

Ακόμη πιο ευνοϊκές είναι οι διατάξεις για τρίτεκνους και πολύτεκνους ασφαλισμένους στο Δημόσιο και στις ΔΕΚΟ – Τράπεζες. Όσοι συμπλήρωσαν 20ετία το 2010, διατηρούν δικαίωμα συνταξιοδότησης χωρίς όριο ηλικίας, γεγονός που επιτρέπει αποχώρηση ακόμη και εντός του 2026.

Για όσους συμπλήρωσαν 20ετία το 2011, το όριο ηλικίας κατοχυρώνεται στο 52ο έτος, ενώ για το 2012 στο 55ο έτος, με την προϋπόθεση ότι το ηλικιακό όριο συμπληρώθηκε εντός των μεταβατικών ετών.

Μητέρες ανηλίκων: Τα τέσσερα «κλειδιά» για έξοδο πριν τα 62

Για τις μητέρες ανηλίκων, η συνταξιοδότηση πριν από τα 62 παραμένει εφικτή μόνο εφόσον συντρέχουν σωρευτικά τέσσερις βασικές προϋποθέσεις: ανήλικο παιδί έως το 2012, πρώτη ασφάλιση πριν το 1993, συμπλήρωση των απαιτούμενων ημερών ασφάλισης έως το 2012 και κατοχύρωση ηλικιακού ορίου εντός της μεταβατικής περιόδου 2015–2021.

Σε κάθε περίπτωση, η λεπτομέρεια κάνει τη διαφορά. Ένα έτος νωρίτερα ή αργότερα στην 25ετία, στις 5.500 ημέρες ή στην ηλικία μπορεί να μεταφραστεί σε διαφορά έως και 12 ετών στην ηλικία συνταξιοδότησης. Γι’ αυτό και η εξατομικευμένη εξέταση του ασφαλιστικού φακέλου παραμένει απολύτως αναγκαία.

Στον χαιρετισμό και την κεντρική του τοποθέτηση, ο κ. Στουρνάρας ανέδειξε τη βαθιά μεταμόρφωση των ελληνικών τραπεζών την τελευταία δεκαετία, τη σημαντική ενίσχυση της κεφαλαιακής τους θέσης και τη βελτίωση της κερδοφορίας τους, επισημαίνοντας παράλληλα τους γεωπολιτικούς, τεχνολογικούς και διαρθρωτικούς κινδύνους που εξακολουθούν να απειλούν τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.

Η ομιλία του Γιάννη Στουρνάρα:

«Κυρίες και κύριοι,
Θα ήθελα να ευχαριστήσω το περιοδικό Economist για την πρόσκληση να απευθύνω χαιρετισμό στην εκδήλωση “The World Ahead 2026”, εδώ στην Αθήνα. Σε μια χρονιά που η ανθεκτικότητα σε οικονομικούς και γεωπολιτικούς κινδύνους θα δοκιμαστεί, επιτρέψτε μου να κάνω μια σύντομη αξιολόγηση της τρέχουσας κατάστασης για τον τραπεζικό τομέα στην Ελλάδα και την Ευρώπη και στη συνέχεια να αναφερθώ στους κύριους κινδύνους και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει στο άμεσο μέλλον.

Την τελευταία δεκαετία, ο ελληνικός τραπεζικός τομέας έχει αναδιαρθρωθεί ριζικά καθώς η κερδοφορία, η ρευστότητα, η ποιότητα χαρτοφυλακίου και η κεφαλαιακή θέση των ελληνικών τραπεζών έχουν βελτιωθεί σημαντικά με φόντο την ανάκαμψη των μακροοικονομικών μεγεθών της Ελλάδας, τις θετικές δημοσιονομικές εξελίξεις και τις ομαλές χρηματοπιστωτικές συνθήκες. Στην πράξη, ένα από τα σημαντικότερα διδάγματα από την περίπτωση της Ελλάδας είναι ότι υπάρχει ισχυρή αλληλεπίδραση μεταξύ της ανάκαμψης της οικονομίας, της βελτίωσης της δημοσιονομικής κατάστασης και της θετικής πορείας του τραπεζικού τομέα μέσω ενός κύκλου ενάρετης ανατροφοδότησης.

Οι ελληνικές τράπεζες έχουν ουσιαστικά ολοκληρώσει την εξυγίανση των ισολογισμών τους. Από τον Μάρτιο του 2016 – όταν τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια έφθασαν στο υψηλότερό τους επίπεδο – το απόθεμα των “κόκκινων” δανείων έχει μειωθεί συνολικά κατά 95%. Βασικός παράγοντας αυτής της μείωσης ήταν η δημιουργία του προγράμματος κρατικών εγγυήσεων “Ηρακλής”, το οποίο διευκόλυνε μεγάλης κλίμακας τιτλοποιήσεις μη εξυπηρετούμενων δανείων μέσω παροχής κρατικών εγγυήσεων σε ομολογίες υψηλότερης εξοφλητικής προτεραιότητας. Ως αποτέλεσμα, έως το τρίτο τρίμηνο του 2025, ο δείκτης μη εξυπηρετούμενων δανείων σε επίπεδο τραπεζικού τομέα είχε μειωθεί στο 3,6%.

Οι εγχώριες συνθήκες ρευστότητας παραμένουν ευνοϊκές, αντανακλώντας τη σημαντική αύξηση των καταθέσεων και τη σταθερή πρόσβαση στις αγορές. Οι καταθέσεις συνεχίζουν να αυξάνονται, ενώ όλες οι τράπεζες απολαμβάνουν απρόσκοπτη πρόσβαση στη διατραπεζική αγορά, διασφαλίζοντας έτσι την ομαλή ροή χρηματοδότησης προς την πραγματική οικονομία.

Η κερδοφορία του τραπεζικού τομέα παραμένει ικανοποιητική και τροφοδοτείται, μεταξύ άλλων, από την πιστωτική επέκταση και την υψηλή λειτουργική αποτελεσματικότητα. Αναφορικά με την πιστωτική επέκταση προέρχεται κυρίως από δάνεια προς μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις, μεταξύ άλλων, για τη χρηματοδότηση έργων που σχετίζονται με το Ταμείο Ανάκαμψης. Το χαμηλότερο κόστος πιστωτικού κινδύνου και ο χαμηλός δείκτης κόστους προς έσοδα έχουν επίσης στηρίξει την κερδοφορία. Συνολικά, η αποδοτικότητα ιδίων κεφαλαίων σε ολόκληρο τον τραπεζικό τομέα έχει ενισχυθεί, φτάνοντας σε διψήφιο επίπεδο, περίπου στο 12%.

Οι τράπεζες έχουν επίσης λάβει μέτρα για τη διαφοροποίηση των πηγών εσόδων τους και την επέκταση της επιχειρηματικής τους δραστηριότητας πέρα από την εγχώρια πιστωτική επέκταση. Πρόσφατα παραδείγματα περιλαμβάνουν τις εξαγορές της Ελληνικής Τράπεζας και της AstroBank στην Κύπρο από την Eurobank και την Alpha Bank αντίστοιχα, καθώς και τις εξαγορές της Εθνικής Ασφαλιστικής και της Eurolife από την Τράπεζα Πειραιώς και την Eurobank, αντίστοιχα.

Επιπλέον, η Alpha Bank έχει συνάψει στρατηγική συνεργασία με την UniCredit στη Ρουμανία, ενώ η UniCredit έχει επίσης αποκτήσει μερίδιο περίπου 30% στην Alpha Bank. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι η CrediaBank έχει καταλήξει σε συμφωνία για την εξαγορά της θυγατρικής της τράπεζας HSBC στη Μάλτα.

Όλες αυτές οι συναλλαγές αναδεικνύουν τη μεγαλύτερη εξωστρέφεια που διακρίνει το επιχειρηματικό μοντέλο των ελληνικών τραπεζών και τη μεγαλύτερη περιφερειακή ενοποίηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Η αυξημένη κερδοφορία και οι ενέργειες ενίσχυσης των κεφαλαίων έχουν βελτιώσει την κεφαλαιακή επάρκεια των τραπεζών. Ο Συνολικός Δείκτης Κεφαλαίου ανέρχεται σήμερα σε περίπου 20%, σημαντικά υψηλότερα από τις κανονιστικές απαιτήσεις, ενισχύοντας έτσι την ανθεκτικότητά τους.

Η βελτίωση αυτή αντικατοπτρίζεται στις εποπτικές αξιολογήσεις και την εμπιστοσύνη της αγοράς. Κανένα ελληνικό σημαντικό ίδρυμα δεν κατατάσσεται πλέον στην κατώτερη και πιο επικίνδυνη κατηγορία της εποπτικής αξιολόγησης, σηματοδοτώντας σαφή μετάβαση από μια προσέγγιση διαχείρισης κρίσης στην επάνοδο στην κανονικότητα όσον αφορά την άσκηση του εποπτικού έργου. Αυτό επέτρεψε τη διανομή μερισμάτων το 2024, για πρώτη φορά εδώ και 15 χρόνια.

Τέλος, η εξυγίανση του ισολογισμού των λιγότερο σημαντικών ιδρυμάτων έχει ενισχύσει τον εγχώριο ανταγωνισμό. Η ανακεφαλαιοποίηση της CrediaBank, μετά την απορρόφηση της Παγκρήτιας, μαζί με τις τιτλοποιήσεις μη εξυπηρετούμενων δανείων στο πλαίσιο του προγράμματος κρατικών εγγυήσεων “Ηρακλής”, έχει ουσιαστικά δημιουργήσει έναν «πέμπτο πόλο» μικρότερων μεν, υγιών δε τραπεζών, που δραστηριοποιούνται παράλληλα με τα σημαντικά ιδρύματα.

Συνολικά, ο ελληνικός τραπεζικός τομέας βρίσκεται πλέον σε πολύ ισχυρότερη θέση για να υποστηρίξει την οικονομική ανάπτυξη και να απορροφήσει πιθανούς κραδασμούς. Η ενισχυμένη ανθεκτικότητα (που επιβεβαιώνεται από τα αποτελέσματα της πρόσφατης πανευρωπαϊκής άσκησης προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων), η βελτιωμένη πρόσβαση στην αγορά και η ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας, παρέχουν σταθερά θεμέλια ενόψει του 2026, κάτι που είναι ιδιαίτερα σημαντικό στην τρέχουσα συγκυρία που χαρακτηρίζεται από υψηλή αβεβαιότητα.

Η βελτίωση που παρατηρήθηκε στην Ελλάδα αντικατοπτρίζει μια ευρύτερη ενίσχυση των μεγεθών του ευρωπαϊκού τραπεζικού τομέα. Από την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση και μετά, οι ευρωπαϊκές τράπεζες έχουν σταδιακά ανακτήσει την ανθεκτικότητά τους.

Με βάση τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία:

• Τα κεφαλαιακά αποθέματα σε ολόκληρο τον τραπεζικό τομέα της ΕΕ έχουν αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία έτη. Ενώ ο Συνολικός Δείκτης Κεφαλαίου ανερχόταν σε μόλις 13% τον Δεκέμβριο του 2009, έφτασε το 20,4% μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2025, υποστηριζόμενος από ισχυρή κερδοφορία και διάφορες ενέργειες ενίσχυσης της κεφαλαιακής επάρκειας.
• Η ποιότητα του ενεργητικού έχει βελτιωθεί σημαντικά, κάτι το οποίο αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα της τελευταίας δεκαετίας. Ο μέσος δείκτης μη εξυπηρετούμενων δανείων μειώθηκε από σχεδόν 7% το 2016 σε μόλις 1,8% τον Σεπτέμβριο του 2025.
• Η κερδοφορία έχει επίσης ανακάμψει, μετά από μια μακρά και παρατεταμένη περίοδο χαμηλών αποδόσεων. Μετά από χρόνια οριακών αποδόσεων, οι τράπεζες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) κατέγραψαν μέση αποδοτικότητα ιδίων κεφαλαίων 10,7% το εννεάμηνο του 2025, υποστηρίζοντας με τον τρόπο αυτό την εσωτερική δημιουργία κεφαλαίου.

Παρά τα ισχυρότερα θεμελιώδη μεγέθη για τις ευρωπαϊκές και τις ελληνικές τράπεζες, οι προοπτικές για το 2026 εξακολουθούν να εγκυμονούν σημαντικούς καθοδικούς κινδύνους. Αυτοί οι κίνδυνοι προέρχονται κυρίως από εξωγενείς και διαρθρωτικούς παράγοντες.

• Ο γεωπολιτικός κίνδυνος εξακολουθεί να αποτελεί την κυρίαρχη πηγή αβεβαιότητας για τις τράπεζες. Οι συνεχιζόμενες πολεμικές συρράξεις, οι εμπορικές εντάσεις και οι δασμοί ενδέχεται να επηρεάσουν τις τράπεζες μέσω ασθενέστερων προοπτικών ανάπτυξης και αυξημένης αστάθειας στις αγορές.
• Ο κίνδυνος από κυβερνοεπιθέσεις έχει αναδειχθεί ως βασική ανησυχία για τη λειτουργική συνέχεια και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Η αυξανόμενη συχνότητα περιστατικών κυβερνοεπιθέσεων υπογραμμίζει το απαιτητικό περιβάλλον και την ανάγκη για ταχεία αποκατάσταση των συστημάτων σε περίπτωση εμφάνισης του περιστατικού. Η πλήρης συμμόρφωση με τις απαιτήσεις του Κανονισμού DORA, δηλαδή τον Κανονισμό της ΕΕ για την ψηφιακή επιχειρησιακή ανθεκτικότητα του χρηματοοικονομικού τομέα, και η έγκαιρη αντιμετώπιση τυχόν εναπομενουσών αδυναμιών είναι απαραίτητες, ενώ οι επενδύσεις στην ψηφιοποίηση θα επιτρέψουν στις τράπεζες να συμβαδίζουν με τις τεχνολογικές εξελίξεις και να μετριάσουν την ένταση του ανταγωνισμού, ιδίως από τις ψηφιακές τράπεζες.
• Παρόλο που η ποιότητα του ενεργητικού παραμένει ισχυρή, οι εναπομείναντες θύλακες ευπάθειας απαιτούν στενή παρακολούθηση. Ορισμένα τμήματα του επιχειρηματικού και λιανικού χαρτοφυλακίου ενδέχεται να αντιμετωπίσουν πιέσεις, αναδεικνύοντας την ανάγκη για συνετά πιστοδοτικά κριτήρια και τη σημασία της προληπτικής διαχείρισης των κινδύνων.
• Οι διαρθρωτικές προκλήσεις που σχετίζονται με τις δημογραφικές τάσεις και την κλιματική αλλαγή εγκυμονούν μακροπρόθεσμους κινδύνους. Η γήρανση του πληθυσμού, οι πιέσεις κοινωνικής συνοχής, οι κλιματικοί και περιβαλλοντικοί κίνδυνοι θα μπορούσαν να έχουν σημαντικές μακροοικονομικές και χρηματοπιστωτικές επιπτώσεις. Όσον αφορά την κλιματική αλλαγή, παρά το γεγονός ότι οι τράπεζες στη ζώνη του ευρώ έχουν σημειώσει σημαντική πρόοδο στη διαχείριση των κινδύνων, τα ακραία καιρικά φαινόμενα και η άνοδος της μέσης θερμοκρασίας του πλανήτη θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε σημαντικές οικονομικές και χρηματοοικονομικές ζημίες, ιδίως λαμβάνοντας υπόψη ότι η ασφαλιστική κάλυψη παραμένει περιορισμένη.
• Τέλος, κίνδυνοι μετάδοσης ενδέχεται να προκύψουν από μη τραπεζικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα (NBFIs) και από τις αγορές κρυπτοστοιχείων. Να επισημάνω εδώ ότι αυτοί οι τομείς μπορούν να μεγεθύνουν τις διαταραχές μέσω μηχανισμών απώλειας ρευστότητας και εμπιστοσύνης, κάτι που ενισχύει την ανάγκη για μια ολιστική μικρο- και μακροπροληπτική εποπτική προσέγγιση που θα καλύπτει ολόκληρο το χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Προτού κλείσω ήθελα να πω δυο λόγια για τον αυξημένο ρόλο των μη τραπεζικών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων (NBFIs) στην παροχή χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, χωρίς την αντίστοιχη ενίσχυση του κανονιστικού και εποπτικού τους πλαισίου. Η εξέλιξη αυτή καθιστά τα μη τραπεζικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα (NBFIs) πιθανή πηγή συστημικού κινδύνου, ιδίως στο τρέχον περιβάλλον αυξημένων γεωπολιτικών κινδύνων και υψηλών αποτιμήσεων των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων.

Συγκεκριμένα, η διασύνδεση μεταξύ τραπεζών και μη τραπεζικών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων (NBFIs) διαμέσου της χρηματοδότησης, της παροχής πιστώσεων και των χρηματοπιστωτικών αγορών μπορούν να μεγεθύνουν τα σοκ και να μεταδώσουν διαταραχές σε ολόκληρο το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Για παράδειγμα, αυτές οι διασυνδέσεις μπορούν να δημιουργήσουν ευπάθειες μέσω της απώλειας βραχυπρόθεσμης χρηματοδότησης των NBFI και πιστωτικών ανοιγμάτων σε NBFI με υψηλή μόχλευση, εκθέτοντας τις τράπεζες σε κλυδωνισμούς της αγοράς και πιέσεις ρευστότητας. Επιπλέον, οι ευπάθειες στον τομέα των NBFIs, ιδίως από επενδυτικά κεφάλαια με υψηλή μόχλευση και περιορισμένη ρευστότητα, θα μπορούσαν να ενισχύσουν την αρνητική δυναμική της αγοράς μέσω αναγκαστικών πωλήσεων περιουσιακών στοιχείων, μειωμένης ρευστότητας και υπερκυκλικής συμπεριφοράς από την πλευρά των πωλητών.

Κίνδυνοι μετάδοσης θα μπορούσαν επίσης να προκύψουν από την αυξανόμενη διασύνδεση μεταξύ των αγορών κρυπτονομισμάτων και του παραδοσιακού χρηματοπιστωτικού συστήματος. Πέρα από τις ανησυχίες για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα από αυτή τη διασύνδεση, μια σημαντική ταχεία επέκταση των σταθερών κρυπτονομισμάτων στην ΕΕ, ιδίως εκείνων που είναι συνδεδεμένα με το δολάριο ΗΠΑ, μπορεί να επηρεάσει την ομαλή μετάδοση της νομισματικής πολιτικής, τον διαμεσολαβητικό ρόλο των τραπεζών και την εύρυθμη λειτουργία της αγοράς, υπονομεύοντας τελικά τη νομισματική κυριαρχία.

Επιπλέον, οι κίνδυνοι νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες είναι πάντα παρόντες στον τομέα των κρυπτονομισμάτων και συνεχίζουν να θέτουν σημαντικές προκλήσεις για την αποτελεσματική εποπτεία, ιδίως όταν λαμβάνεται υπόψη το κατακερματισμένο κανονιστικό τοπίο σε παγκόσμιο επίπεδο.

Ως εποπτικές αρχές, καταβάλλουμε συνειδητές προσπάθειες για την απλοποίηση του κανονιστικού και εποπτικού μας πλαισίου, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι διατηρείται η ανθεκτικότητα και η αποτελεσματικότητα στην επίτευξη των στόχων της προληπτικής εποπτείας. Ενισχύεται η ευρωπαϊκή εναρμόνιση και η χρηματοπιστωτική ολοκλήρωση και διατηρείται η διεθνής συνεργασία (ιδίως η συμμόρφωση με τις αρχές της Βασιλείας). Για τον σκοπό αυτό, τόσο η ΕΚΤ όσο και ο Ενιαίος Εποπτικός Μηχανισμός δημοσίευσαν στα τέλη του περασμένου έτους δύο εκθέσεις που έθεσαν τις βάσεις για ένα απλούστερο κανονιστικό και εποπτικό πλαίσιο στη ζώνη του ευρώ.

Συμπερασματικά, παρά την πρόοδο που έχει επιτευχθεί και τα υγιή θεμελιώδη μεγέθη των ευρωπαϊκών και ελληνικών τραπεζών, δεν υπάρχει περιθώριο εφησυχασμού. Καθώς οι κίνδυνοι για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα παραμένουν αυξημένοι, οι εποπτικές αρχές θα πρέπει να διασφαλίσουν ότι τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα ενεργούν με σύνεση, διατηρούν ισχυρά κεφαλαιακά αποθέματα και αποθέματα ρευστότητας και διατηρούν υψηλά πρότυπα διακυβέρνησης.

Ταυτόχρονα, η περαιτέρω θεσμική εμβάθυνση σε ευρωπαϊκό επίπεδο παραμένει αναγκαία: η ολοκλήρωση της Τραπεζικής Ένωσης – ιδίως μέσω της οριστικοποίησης του Ευρωπαϊκού Συστήματος Ασφάλισης Καταθέσεων με ένα σαφές και αξιόπιστο χρονοδιάγραμμα – θα μείωνε τον χρηματοοικονομικό κατακερματισμό και θα ενίσχυε την εμπιστοσύνη, ενώ η προώθηση της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων είναι το κλειδί για την κινητοποίηση των ιδιωτικών αποταμιεύσεων και την ενίσχυση βαθύτερων και πιο αποτελεσματικών κεφαλαιαγορών.

Θέλω, κλείνοντας, να κρατήσετε μια φράση: η ενίσχυση της χρηματοπιστωτικής και επιχειρησιακής ανθεκτικότητας είναι κρίσιμη σε ένα περιβάλλον αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας».

Τι αλλάζει στα ενοίκια από φέτος

Η εν λόγω αλλαγή θεσπίζεται με το άρθρο 210 του νόμου 5222/2025 ("Πληρωμή μισθωμάτων μέσω τραπεζικού λογαριασμού") και επεκτείνει υποχρεωτικά την ηλεκτρονική πληρωμή και στα ενοίκια κατοικιών, όπου μέχρι σήμερα κυριαρχούσε η πληρωμή σε μετρητά.

Η ρύθμιση αυτή έχει διπλό σκοπό: α) την πλήρη ιχνηλάτηση των εισοδημάτων από μισθώματα μέσω του τραπεζικού συστήματος και β) τη μείωση των μαύρων ενοικίων και της φοροδιαφυγής. Η αποκλειστική χρήση τραπεζικού λογαριασμού επιτρέπει στην Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων να διασταυρώνει αυτόματα τα δηλωμένα μισθώματα με τις τραπεζικές κινήσεις, περιορίζοντας το περιθώριο για αδήλωτα ποσά και "συμφωνίες κάτω από το τραπέζι".

Αναλυτικές Οδηγίες της ΠΟΜΙΔΑ

Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Ιδιοκτητών Ακινήτων δίνει αναλυτικές οδηγίες, επισημαίνοντας ότι ο όρος περί του τόπου, τρόπου και χρόνου καταβολής του μισθώματος πρέπει να διαμορφωθεί με τον ακόλουθο τρόπο:

«Η καταβολή του μισθώματος θα γίνεται αποκλειστικά με κατάθεση ή μεταφορά στον τραπεζικό λογαριασμό του εκμισθωτή με ΙΒΑΝ …… της Τράπεζας …… (ή που έχει γνωστοποιηθεί στον μισθωτή) εντός του πρώτου πενθημέρου κάθε μισθωτικού μήνα, με τυχόν έξοδα διαβίβασης να βαρύνουν τον μισθωτή, και θα αποδεικνύεται αποκλειστικά με την τραπεζική απόδειξη κατάθεσης ή μεταφοράς, εφόσον έχει εκτελεστεί. Τυχόν άρνηση του μισθωτή για έγκαιρη τραπεζική καταβολή του μισθώματος λογίζεται ως μη καταβολή του και δίνει στον εκμισθωτή το δικαίωμα να ζητήσει για τον λόγο αυτόν την απόδοση του μισθίου με κάθε νόμιμο τρόπο».

Πρόκειται για μια απολύτως αναγκαία προσθήκη, καθώς ο εκμισθωτής δεν έχει άλλον τρόπο να εξασφαλίσει τη συμμόρφωση με τη νέα διαδικασία τυχόν ενοικιαστή του, που εμμένει, για δικούς του λόγους, να μην του καταβάλλει τα ενοίκια στην τράπεζα, όπως ορίζει πλέον ο νόμος. Κρίσιμη λεπτομέρεια είναι ότι ο λογαριασμός πρέπει να είναι στο όνομα του ιδιοκτήτη και να έχει δηλωθεί στην ΑΑΔΕ μέσω ειδικής ηλεκτρονικής διαδικασίας που θα ενεργοποιηθεί το επόμενο διάστημα.

Δεν επιτρέπεται πλέον η πληρωμή σε λογαριασμό τρίτου (πληρεξούσιου, συγγενή, δικηγόρου ή εταιρείας διαχείρισης), καθώς σε αυτή την περίπτωση δεν μπορεί να ταυτοποιηθεί επαρκώς ότι το ποσό όντως κατευθύνεται στον εκμισθωτή. Στην περίπτωση χρήσης κοινού λογαριασμόού, συνιστάται το όνομα του ιδιοκτήτη να εμφανίζεται πρώτο στους συνδικαιούχους, για να διευκολύνονται.

Σε μισθώσεις με περισσότερους συνεκμισθωτές, καθένας καλείται να δηλώνει το δικό του IBAN, όπου θα πιστώνεται το μέρος του μισθώματος που του αναλογεί. Αυτό σημαίνει ότι ιδιοκτησίες με ποσοστά εξ αδιαιρέτου θα πρέπει, εκτός από τη φορολογική δήλωση, να "τακτοποιήσουν" και το πρακτικό κομμάτι της είσπραξης, ώστε κάθε μερίδιο να εισρέει στον σωστό λογαριασμό. Οι ιδιοκτήτες, επιπλέον, ενθαρρύνονται να εξασφαλίζουν ότι μέχρι την 31η Δεκεμβρίου κάθε έτους έχουν κατατεθεί όλα τα μισθώματα του ημερολογιακού έτους, καθώς η ΑΑΔΕ θα διασταυρώνει αν υπάρχουν 12 τραπεζικές πληρωμές ανά μίσθωση.

Οι κυρώσεις για όσους δε συμμορφωθούν

Η υποχρεωτική πληρωμή των ενοικίων μέσω τραπεζών συνοδεύεται με κυρώσεις για όσους αδιαφορήσουν και συνεχίσουν τις συναλλαγές με μετρητά. Συγκεκριμένα, οι φορολογούμενοι (ενοικιαστές και ιδιοκτήτες) θα χάνουν τις οικονομικές ενισχύσεις και τις εκπτώσεις που προβλέπονται. Η ηλεκτρονική πληρωμή θα αποτελεί προϋπόθεση για κάθε οικονομική ενίσχυση ή έκπτωση, τόσο για ενοικιαστές όσο και για ιδιοκτήτες.

Οι ενοικιαστές που επιμένουν σε πληρωμή "στο χέρι" ή δεν καταθέτουν το μίσθωμα μέσω τράπεζας, παρότι πληρούν τα κριτήρια, αποκλείονται από το στεγαστικό επίδομα και από το νέο ετήσιο βοήθημα ενός ενοικίου έως 800 ευρώ (με προσαύξηση 50 ευρώ ανά προστατευόμενο τέκνο), το οποίο καταβάλλεται σε όσους δηλώνουν κανονικά τα ενοίκιά τους.

Αντίστοιχα, όσον αφορά τους ιδιοκτήτες, οι φορολογούμενοι που νοικιάζουν ακίνητα και λαμβάνουν μισθώματα "στο χέρι" θα χάσουν την έκπτωση 5% στο ακαθάριστο εισόδημα από ενοίκια, η οποία υπολογίζεται αυτόματα χωρίς την προσκόμιση δικαιολογητικών.

Ενίσχυση του μέτρου για τις επιχειρήσεις

Όσον αφορά στις επιχειρήσεις το μέτρο δεν είναι νέο, αλλά η εφαρμογή του ενισχύεται, αφού από το 2026 όσες επιχειρήσεις καταβάλλουν επαγγελματικό ενοίκιο, χωρίς τραπεζική πληρωμή, δεν θα μπορούν να το εμφανίζουν να εκπίπτει ως δαπάνη από τα ακαθάριστα έσοδά τους.

Τι γίνεται με το ακατάσχετο

Προσοχή χρειάζεται και στο ζήτημα του ακατάσχετου. Το όριο των 1.250 ευρώ που ισχύει για μισθούς και συντάξεις δεν καλύπτει τα ποσά από μισθώματα, τα οποία παραμένουν τυπικά κατασχέσιμα σε περίπτωση οφειλών προς το Δημόσιο. Αυτό σημαίνει ότι, πρακτικά, τα ενοίκια που εισπράττει ο ιδιοκτήτης μέσω τράπεζας μπορούν να δεσμευθούν από την ΑΑΔΕ πριν προλάβει να τα αναλάβει, εάν υπάρχουν ληξιπρόθεσμες οφειλές.

Πλήρης ψηφιοποίηση

Από το 2026 και μετά η αγορά μισθώσεων περνάει οριστικά στην πλήρη ψηφιοποίηση, παρά τις ενστάσεις και τις πρακτικές δυσκολίες. Όσοι ιδιοκτήτες και ενοικιαστές κινηθούν εγκαίρως –επικαιροποιώντας μισθωτήρια, δηλώνοντας IBAN στην ΑΑΔΕ, ρυθμίζοντας πάγιες εντολές πληρωμής και τηρώντας με συνέπεια τις τραπεζικές καταθέσεις– θα διασφαλίσουν τα δικαιώματα και τις φορολογικές ελαφρύνσεις τους. Επιπλέον, θα πετύχουν μια πιο καθαρή, διαφανή και λιγότερο συγκρουσιακή σχέση μίσθωσης για τα επόμενα χρόνια.

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, η συνολική στήριξη μπορεί να φτάσει έως και τις 30.000 ευρώ, συνδυάζοντας άμεση κρατική επιδότηση, ευνοϊκή χρηματοδότηση και πρόσθετες κοινωνικές ενισχύσεις.

Στόχος η ανανέωση του γερασμένου στόλου

Η Ελλάδα διαθέτει έναν από τους γηραιότερους στόλους οχημάτων στην Ευρώπη, γεγονός που επιβαρύνει τόσο το περιβάλλον όσο και την οδική ασφάλεια. Το νέο μέτρο στοχεύει:

• στη μείωση των εκπομπών ρύπων
• στην προώθηση καθαρών και σύγχρονων οχημάτων
• στη στήριξη κοινωνικά και μεταφορικά ευάλωτων πολιτών

Ποιοι θα είναι οι δικαιούχοι

Δικαιούχοι του προγράμματος αναμένεται να είναι:

• Οικογένειες με παιδιά
• Χαμηλόμισθοι και ευάλωτες κοινωνικές ομάδες
• Άτομα με αναπηρία και ηλικιωμένοι
• Κάτοικοι νησιωτικών, ορεινών και απομακρυσμένων περιοχών
• Μικρές επιχειρήσεις και ελεύθεροι επαγγελματίες με αποδεδειγμένες ανάγκες μετακίνησης

Τα εισοδηματικά κριτήρια

Το βασικό εισοδηματικό όριο εκτιμάται ότι:

• θα ξεκινά από 25.000 ευρώ ετήσιο εισόδημα
• θα προσαυξάνεται ανάλογα με οικογενειακή κατάσταση, τέκνα ή κοινωνικά χαρακτηριστικά
• σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να φτάνει έως 30.000 ευρώ

Πώς φτάνει η επιδότηση στις 30.000 ευρώ

Το ποσό δεν αφορά μόνο άμεση επιχορήγηση, αλλά συνδυασμό μέτρων, όπως:

• κρατική επιδότηση για αγορά νέου οχήματος
• δάνειο έως 10 έτη με κρατική εγγύηση
• πρόσθετα μπόνους για ηλεκτρικά ή χαμηλών ρύπων αυτοκίνητα
• ενίσχυση για υποδομές φόρτισης

Πότε ξεκινά το πρόγραμμα

Το μέτρο βρίσκεται ακόμη σε φάση σχεδιασμού και εξειδίκευσης, με την κυβέρνηση να στοχεύει στην ενεργοποίησή του εντός του 2026. Οι τελικές λεπτομέρειες θα καθοριστούν με υπουργικές αποφάσεις και επίσημες ανακοινώσεις.

Παρέμβαση με κοινωνικό και αναπτυξιακό αποτύπωμα

Πέρα από το περιβαλλοντικό σκέλος, το πρόγραμμα φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως μοχλός οικονομικής στήριξης, ενισχύοντας την αγορά αυτοκινήτου και διευκολύνοντας τη μετάβαση σε πιο βιώσιμες μετακινήσεις.

Το επόμενο διάστημα αναμένονται εξειδικευμένες οδηγίες για τις αιτήσεις, καθώς και διευκρινίσεις για το ποια οχήματα θα θεωρούνται επιλέξιμα.

Σε αυτό το περιβάλλον, επιλέγεται να «παγώσουν» ή να αποσυρθούν νομοθετικές πρωτοβουλίες που θα μπορούσαν να προκαλέσουν νέες κοινωνικές αντιδράσεις, δίνοντας τη θέση τους σε μέτρα με θετικό πολιτικό αποτύπωμα αλλά και σε μεγάλα έργα και υποδομές που θα ολοκληρωθούν το επόμενο διάστημα και θα βελτιώσουν την καθημερινότητα των πολιτών.

Στο 4,5% του ΑΕΠ εκτιμάται το πρωτογενές πλεόνασμα

Στο οικονομικό επιτελείο, ο σχεδιασμός για τις παροχές του 2026-2027 έχει ήδη αρχίσει να χαράσσεται με βάση τα οικονομικά μεγέθη και τις προβλέψεις για υπερπλεονάσματα. Αρμόδια στελέχη επισημαίνουν ότι οι παρεμβάσεις συνδέονται άμεσα με τις επιδόσεις της οικονομίας και τα περιθώρια της δημοσιονομικής πολιτικής.

Η εκτίμηση ότι το πρωτογενές πλεόνασμα του 2025 θα κινηθεί στο 4,5%- 4,6% του ΑΕΠ, έναντι στόχου 3,7%, δημιουργεί χώρο έως 2 δισ. ευρώ για νέες πολιτικές ενίσχυσης των εισοδημάτων.

Πώς θα στηριχτούν εργαζόμενοι, συνταξιούχοι και επιχειρήσεις

Την ίδια στιγμή, η εντατικοποίηση των ελέγχων κατά της φοροδιαφυγής αναμένεται να ενισχύσει περαιτέρω τα κρατικά έσοδα. Κομβικό ρόλο στον νέο κύκλο παρεμβάσεων αναμένεται να διαδραματίσει το Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (ΜΙΔΑ), το οποίο πολύ σύντομα αναμένεται να τεθεί σε πλήρη λειτουργία.

Μέσω του συστήματος αυτού, η ΑΑΔΕ θα αποκτήσει πλήρη εικόνα για κάθε ακίνητο, τη χρήση του και τα εισοδήματα που προκύπτουν από αυτό. Μέσα από ηλεκτρονικές διασταυρώσεις θα εντοπίζονται «μαύρα» μισθωτήρια και αδήλωτα ακίνητα, περιορίζοντας δραστικά τη φοροδιαφυγή στην αγορά ακινήτων. Σύμφωνα με αρμόδια στελέχη, τα πρόσθετα έσοδα μπορούν να αξιοποιηθούν για νέες φοροελαφρύνσεις στους συνεπείς ιδιοκτήτες από το 2027.

Ταυτόχρονα, εξετάζεται η μείωση ή ακόμα και η κατάργηση της ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης για τους συνταξιούχους ανάλογα με τους διαθέσιμους πόρους που θα προκύψουν από το πρωτογενές πλεόνασμα. Η εισφορά αλληλεγγύης συνταξιούχων είναι μια κλιμακωτή κράτηση που επιβάλλεται σε κύριες συντάξεις άνω των 1.400 ευρώ μικτά, με σκοπό τη χρηματοδότηση των ελλειμμάτων των ασφαλιστικών ταμείων.

Ωστόσο, από φέτος τα όρια των κλιμακίων έχουν τιμαριθμοποιηθεί, με αποτέλεσμα η επιβάρυνση για τους περισσότερους συνταξιούχους να είναι μικρότερη. Η εισφορά παρακρατείται μηνιαίως και διαφοροποιείται ανάλογα με το ύψος της σύνταξης, φτάνοντας έως 14% για τις υψηλές, ενώ επιβάλλεται ξεχωριστή εισφορά και στις επικουρικές.

Πέραν της εισφοράς αλληλεγγύης, στο τραπέζι βρίσκεται και ο διπλασιασμός της εισοδηματικής ενίσχυσης των 250 ευρώ, με στόχο να αποκτήσει τα χαρακτηριστικά μιας «13ης σύνταξης». Σχεδιάζεται επίσης η διεύρυνση των δικαιούχων, καθώς σήμερα το μέτρο αφορά περίπου 1,4 εκατ. πολίτες - συνταξιούχους άνω των 65 ετών με ετήσιο εισόδημα έως 14.000 ευρώ (άγαμοι ή χήροι) ή έως 26.000 ευρώ (έγγαμοι ή σε σύμφωνο συμβίωσης), ανασφάλιστους υπερήλικες και άτομα με αναπηρία.

Το χρονολόγιο με τις νέες παρεμβάσεις από την κυβέρνηση

Μετά τα φυσικά πρόσωπα, η σκυτάλη των φοροελαφρύνσεων περνά στις επιχειρήσεις, με την κυβέρνηση να προετοιμάζει νέο πακέτο μέτρων με ορίζοντα το 2027. Στο επίκεντρο του σχεδιασμού βρίσκονται παρεμβάσεις που στοχεύουν στη μείωση των φορολογικών βαρών και στην ενίσχυση της ρευστότητας, σε μια προσπάθεια να καλυφθούν τα πάγια αιτήματα της αγοράς. Στο πλαίσιο αυτό εξετάζεται η μείωση της προκαταβολής φόρου -μέτρο που θεωρείται «κλειδί» για τη χρηματοοικονομική ανάσα των επιχειρήσεων-, καθώς και η κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος.

Παράλληλα, δεν αποκλείεται και η «έκπληξη» μιας μείωσης του εταιρικού φορολογικού συντελεστή κατά δύο ποσοστιαίες μονάδες, από το 22% στο 20%, όπως προέβλεπε το εκλογικό πρόγραμμα του 2019. Στο οικονομικό επιτελείο εκτιμούν ότι τα 800 εκατ. ευρώ που έχουν εξοικονομηθεί από τη ρήτρα διαφυγής για τις αμυντικές δαπάνες μπορούν να κατευθυνθούν σε ελαφρύνσεις για τον επιχειρηματικό κλάδο ή για νέες βελτιώσεις στο τεκμαρτό σύστημα φορολόγησης των ελεύθερων επαγγελματιών και αυτοαπασχολούμενων. Εξετάζονται επίσης νέες μειώσεις φόρων στα εισοδήματα από ενοίκια, ανάλογα με τα αποτελέσματα του ΜΙΔΑ. Αναλυτικότερα, το χρονολόγιο με τις νέες παρεμβάσεις από την κυβέρνηση έχει ως εξής:

Απρίλιος 2026: Παρεμβάσεις υπέρ συνταξιούχων

Οι συμπληρωματικές παρεμβάσεις για το 2026 θα στοχεύσουν στους συνταξιούχους και στους εργαζόμενους με χαμηλά εισοδήματα. Πληροφορίες αναφέρουν ότι το Πάσχα θα ανακοινωθεί είτε η μείωση είτε η κατάργηση της ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης, που θα οδηγήσει σε νέα αύξηση των καθαρών συντάξεων. Εναλλακτικά, εξετάζεται ο διπλασιασμός της εισοδηματικής ενίσχυσης των 250 ευρώ. Παράλληλα, ο κατώτατος μισθός θα αυξηθεί στα 920 ευρώ, από 880 ευρώ σήμερα.

Σεπτέμβριος 2026: Διεθνής Εκθεση Θεσσαλονίκης

Η φετινή ΔΕΘ αποκτά κομβική σημασία ενόψει των εκλογών του 2027. Οπως προανήγγειλε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, προγραμματίζονται νέες μειώσεις φόρων και ασφαλιστικών εισφορών. Σύμφωνα με πληροφορίες, το πακέτο θα είναι επικεντρωμένο στις επιχειρήσεις αλλά και στους ιδιοκτήτες ακινήτων.

Η μείωση της προκαταβολής φόρου θεωρείται κεντρικό μέτρο, καθώς σήμερα φτάνει έως και το 80% του φόρου της επόμενης χρήσης. Παράλληλα, θα έχει αξιολογηθεί και το νέο καθεστώς υποχρεωτικής πληρωμής ενοικίων μέσω τραπεζικού λογαριασμού από 1ης Απριλίου 2026.

Απρίλιος 2027: Κατώτατος μισθός στα 1.000 ευρώ

Η πολιτική ενίσχυσης των εισοδημάτων κορυφώνεται τον Απρίλιο του 2027 με νέα αύξηση του κατώτατου μισθού, που θα φτάσει στα 1.000 ευρώ, από τα 920 ευρώ που προβλέπεται στη δεύτερη φάση του 2026. Η αύξηση αυτή θα έχει άμεσο αντίκτυπο στις αποδοχές των εργαζομένων τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα, ενώ θα επηρεάσει και τα επιδόματα, δημιουργώντας έναν κύκλο θετικών επιδράσεων στην κατανάλωση και τη ζήτηση.

Τάση στις αυξήσεις

Στον ιδιωτικό τομέα, οι αυξήσεις αποδοχών έχουν οδηγηθεί από την προοπτική της επαναφοράς των συλλογικών συμβάσεων και τη σταδιακή διεύρυνση της κάλυψης που προσφέρουν. Η ενίσχυση των συλλογικών διαπραγματεύσεων αναμένεται να οδηγήσει σε μεγαλύτερες αυξήσεις για εργαζόμενους σε τομείς όπου έχει υπάρξει ήδη συμφωνία, με κάποιες εκτιμήσεις να φτάνουν ακόμη και σε διψήφια ποσοστά για επιμέρους κλάδους.
Στους μισθούς του ιδιωτικού τομέα προστίθεται η αναμενόμενη αύξηση του κατώτατου μισθού, που θα τεθεί σε ισχύ από την 1η Απριλίου 2026 και προβλέπεται να αυξηθεί σημαντικά από τα σημερινά επίπεδα, δημιουργώντας ένα πιο ανταγωνιστικό πλαίσιο αποδοχών συνολικά.

Δημόσιος τομέας και καθαρό εισόδημα

Η αύξηση του κατώτατου μισθού λειτουργεί ως καταλύτης και για τον δημόσιο τομέα, καθώς ο εισαγωγικός μισθός των δημοσίων υπαλλήλων συνδέεται άμεσα με το επίπεδο αυτό. Αυτό σημαίνει ότι οι βασικές αποδοχές των νέων υπαλλήλων αναμένεται να ενισχυθούν, ενώ παράλληλα οι φορολογικές αλλαγές που ισχύουν από την αρχή του έτους βελτιώνουν το καθαρό εισόδημα που φτάνει στις τσέπες των εργαζομένων.

Για όσους ήδη υπηρετούν στο Δημόσιο, η μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης, ειδικά για τους μισθούς που βρίσκονται κοντά στο κατώτατο όριο, θα αυξήσει το διαθέσιμο εισόδημα, με τους χαμηλόμισθους και τις νεότερες ηλικιακές ομάδες να επωφελούνται περισσότερο λόγω του τρόπου με τον οποίο έχουν δομηθεί οι νέες φορολογικές κλίμακες.

Μακροπρόθεσμη προοπτική

Η συνολική εικόνα που διαμορφώνεται για το 2026 είναι ότι οι μισθοί θα κινηθούν ανοδικά με μέτριο, αλλά σταθερό ρυθμό, χωρίς να επαναφέρουν πλήρως τις υψηλότερες αυξήσεις του πρόσφατου παρελθόντος, αλλά αρκετά για να ενισχύσουν το πραγματικό εισόδημα των εργαζομένων. Ο ρυθμός αυτός θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το πώς εξελιχθούν οι συλλογικές διαπραγματεύσεις, το επίπεδο κάλυψης των συμβάσεων και η πορεία της οικονομίας ευρύτερα.

Παράλληλα, οι αλλαγές στον κατώτατο μισθό, σε συνδυασμό με δημοσιονομικά κίνητρα και φορολογικές ελαφρύνσεις, καθιστούν το πλαίσιο αμοιβών πιο ευνοϊκό για τους εργαζόμενους, αλλά και ανταγωνιστικό για τις επιχειρήσεις που θέλουν να προσελκύσουν και να διατηρήσουν εργατικό δυναμικό.

Συνολικά, η τάση αύξησης των μισθών για το 2026 σηματοδοτεί μια πιο ελπιδοφόρα προοπτική για τον μέσο εργαζόμενο, τόσο στην ιδιωτική όσο και στη δημόσια σφαίρα, ενσωματώνοντας οικονομικές και θεσμικές αλλαγές που στοχεύουν στη σταθερότερη και πιο δίκαιη ανάπτυξη των αποδοχών.

Στο πλαίσιο των 11 δεσμεύσεων εντάσσεται επίσης η πρωτοβουλία του υπουργείου Ανάπτυξης για την περαιτέρω απλούστευση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος, «με νομοσχέδιο που θα κατατεθεί προς ψήφιση στη Βουλή πολύ σύντομα», καθώς και το εγχείρημα ΜΙΤΟΣ, που στόχος είναι να κάνει πιο απλές 4.050 διαδικασίες, με τη χρήση -μεταξύ άλλων- Τεχνητής Νοημοσύνης.

Περαιτέρω επιτάχυνση της δικαιοσύνης και 49 δισ. για το 2028-2034

Προβλέπονται παράλληλα η προώθηση των ειδικών χωροταξικών σχεδίων, αρχής γενομένης από τον τουρισμό, τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) και τη βιομηχανία, η περαιτέρω επιτάχυνση της δικαιοσύνης, με στόχο το 2027 η Ελλάδα να έχει φτάσει στον μέσο όρο της ΕΕ (650 ημέρες) για την ολοκλήρωση μιας δίκης, η διαπραγμάτευση ενός «γενναίου» πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου, ύψους 49 δισ. ευρώ για το 2028-2034 (χωρίς να περιλαμβάνονται τα δάνεια τύπου RRF και το νέο Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας), η εντονότερη παρουσία της Αναπτυξιακής Τράπεζας στη στήριξη των ΜΜΕ και της ρευστότητάς τους, η τόνωση των εξαγωγών με ανανέωση και αναβάθμιση του Εnterprise Greece και συμμετοχή των εξαγωγέων στις αποφάσεις, καθώς και η προώθηση σειράς μεγάλων έργων.

Ως προς το τελευταίο, ανέφερε ενδεικτικά τα εγκαίνια στην ηλεκτρική διασύνδεση Αττικής- Κρήτης, τον αυτοκινητόδρομο Ε-65 και την προώθηση σειράς έργων στη Βόρεια Ελλάδα και τη Θεσσαλονίκη.

Υπενθύμισε ότι ολοκληρώνεται η επέκταση του Μετρό Θεσσαλονίκης προς Καλαμαριά και -το πρώτο εξάμηνο του 2027- το fly over, προχωρά το πρότζεκτ της 6ης προβλήτας του λιμανιού και η σύνδεσή του με τον σιδηρόδρομο και προωθούνται μια σειρά από άλλα έργα: το παιδιατρικό νοσοκομείο, το Θεαγένειο, το ωδείο, τα μουσεία, το τεχνολογικό πάρκο 4ης γενιάς ThessINTEC, «που κι αυτό σταδιακά λαμβάνει σάρκα και οστά» και η ανάπλαση του εκθεσιακού και συνεδριακού κέντρου της ΔΕΘ.

«Η κυβέρνηση για τη Θεσσαλονίκη μιλάει με έργα και η Θεσσαλονίκη αποκτά νέα εικόνα» υπογράμμισε ο κ.Χατζηδάκης και πρόσθεσε ότι η κυβέρνηση δεν θα σπαταλήσει τις θυσίες των επιχειρηματιών και των εργαζόμενων και «η Ελλάδα θα ανέβει ψηλότερα».

Την ευχή οι επόμενες δεκαετίες στην πορεία του ΕΒΕΘ να είναι το ίδιο γόνιμες και παραγωγικές με τα πρώτα 110 χρόνια παρουσίας του, εξέφρασε ο υφυπουργός Εσωτερικών (τομέας Μακεδονίας-Θράκης), Κώστας Γκιουλέκας, ενώ υπογράμμισε για ακόμη μια φορά τα οφέλη της συνεργασίας.

Στους κυριότερους σταθμούς στην ιστορία του ΕΒΕΘ και στην κοινωνική προσφορά του, αναφέρθηκε ο πρόεδρος του φορέα, Γιάννης Μασούτης: «Από το 1916, το ΕΒΕΘ άφησε το αποτύπωμά του στην οικονομία και κοινωνία της Θεσσαλονίκης. Συνέβαλε στη στήριξη των επιχειρήσεων στα δύσκολα χρόνια των μνημονίων, βοήθησε στον εκσυγχρονισμό των υποδομών της πόλης» σημείωσε μεταξύ άλλων.

Επιτιμοποίηση του Δημήτρη Μπακατσέλου

Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης, ο πρώην πρόεδρος του ΕΒΕΘ, Δημήτρης Μπακατσέλος, ο οποίος παρέμεινε στο «τιμόνι» του φορέα για 20 συνεχή χρόνια, από το 1997 μέχρι το 2017, ανακηρύχθηκε επίτιμος πρόεδρος του φορέα.

Ως άνθρωπο που συνέδεσε το όνομά του με την πορεία και την εξέλιξη του ΕΒΕΘ, το οποίο υπηρέτησε με συνέπεια και αφοσίωση για είκοσι ολόκληρα χρόνια, χαρακτήρισε τον Δημήτρη Μπακατσέλο ο νυν πρόεδρος του φορέα, Γιάννης Μασούτης, υπενθυμίζοντας ότι από το 1994 διατέλεσε αντιπρόεδρός του και από το 1997 πρόεδρος του επιμελητηρίου.

«Προσωπικά, γνώρισα τον Δημήτρη Μπακατσέλο όταν εκλέχθηκα σύμβουλος με τον συνδυασμό του το 2006 και, έντεκα χρόνια αργότερα, τον διαδέχθηκα στην προεδρία, όταν εκλέχθηκα πρόεδρος επικεφαλής του συνδυασμού “Νέο Επιμελητήριο”. Θυμάμαι πάντα τον τρόπο με τον οποίο μου περιέγραφε το έργο που αναλάμβανα. Μου είπε χαρακτηριστικά:

“Είναι μια θέση ευθύνης. Εργαζόμαστε πάντα για το καλό του συνόλου των επιχειρήσεων”. Στα 20 από τα 110 χρόνια που γιορτάζουμε σήμερα, ο Δημήτρης Μπακατσέλος βρισκόταν στο τιμόνι του ΕΒΕΘ. Είχε όραμα και, με τη στήριξη της υπηρεσίας, το όραμα αυτό γινόταν πράξη. Αυτόν τον άνθρωπο, λοιπόν, τιμούμε σήμερα, και ως Διοικητικό Συμβούλιο, απονέμοντάς του τον τίτλο του επίτιμου προέδρου και το χρυσό μετάλλιο του επιμελητηρίου, ως ένδειξη τιμής για την προσφορά του» τόνισε.

Κατά την ομιλία του, ο κ. Μπακατσέλος είπε ότι ανέκαθεν πίστευε ότι οι πέντε πυλώνες ανάπτυξης της Θεσσαλονίκης είναι το λιμάνι της, η ΔΕΘ, το αεροδρόμιο, το Μετρό και η ανάδειξή της σε τεχνολογικό κόμβο μέσω του ThessINTEC. Αναφερόμενος δε ειδικά στην ανάπλαση της ΔΕΘ, σημείωσε ότι αν είχε εισακουσθεί το σχέδιο που είχε παρουσιαστεί προ 20ετίας για το πρότζεκτ, τότε η ανάπλαση θα είχε ήδη προχωρήσει στο κέντρο της πόλης.

Χαιρετισμούς απηύθυναν ο Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Φιλόθεος, η περιφερειάρχης Κεντρικής Μακεδονίας, Αθηνά Αηδονά και ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης, Στέλιος Αγγελούδης.