Πρόκειται για μια διαδικασία που αφορά κυρίως συνταξιούχους, οι οποίοι έχουν προσφύγει στο Ελεγκτικό Συνέδριο και έχουν κερδίσει τις σχετικές υποθέσεις τους για τα αναδρομικά. Σύμφωνα με νεότερες πληροφορίες, οι επόμενες πληρωμές αφορούν τρεις βασικές κατηγορίες δικαιούχων.

Αναλυτικά:

• Η πρώτη κατηγορία περιλαμβάνει αναδρομικά που σχετίζονται με την Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ), η οποία κρίθηκε αντισυνταγματική για την περίοδο από τον Φεβρουάριο του 2017 έως τον Δεκέμβριο του 2018. Στο πλαίσιο αυτό, αναμένεται να πληρωθούν περίπου 10.000 περιπτώσεις συνταξιούχων, των οποίων οι αγωγές δικαιώθηκαν. Τα ποσά κυμαίνονται μεταξύ 8.500 και 9.500 ευρώ.
• Η δεύτερη κατηγορία αφορά συντάξεις χηρείας, όπου έχουν διαπιστωθεί λάθη στους υπολογισμούς των ποσών που καταβλήθηκαν. Οι επιστροφές για αυτήν την ομάδα δικαιούχων εκτιμάται ότι μπορεί να φτάσουν έως και τα 7.500 ευρώ, ανάλογα με την περίπτωση και τα δεδομένα κάθε σύνταξης.
• Η τρίτη κατηγορία περιλαμβάνει συνταξιούχους ειδικών μισθολογίων, στους οποίους είχαν επιβληθεί αντισυνταγματικές μειώσεις. Για αυτούς, τα ποσά διαφοροποιούνται και μπορούν να φτάσουν ενδεικτικά έως περίπου 6.600 ευρώ.

Η νέα αυτή φάση πληρωμών στα αναδρομικά έρχεται σε συνέχεια προηγούμενων καταβολών που πραγματοποιήθηκαν το τελευταίο χρονικό διάστημα σε χιλιάδες συνταξιούχους από διαφορετικά ταμεία, στο πλαίσιο της σταδιακής εκκαθάρισης εκκρεμών υποχρεώσεων του e-ΕΦΚΑ.

Η κυβέρνηση με στόχο να επισπεύσει την καταβολή των ποσών στους συνταξιούχους από μειώσεις επικουρικών συντάξεων, κατάργηση Δώρων και κρατήσεις Εισφοράς Αλληλεγγύης που κρίθηκαν αντισυνταγματικές δρομολογεί πρώτον τη μαζική εκκαθάριση όλων των αγωγών που εκκρεμούν στον ΕΦΚΑ και αμέσως μετά την έκδοση των αποφάσεων για πληρωμές με δίκες-εξπρές.

Οι πληρωμές στις αγωγές που εκκρεμούν αναμένονται ως τον Μάρτιο του 2026. Το υπουργείο Δικαιοσύνης εκτιμά ότι εκκρεμούν περί τις 10.000 ομαδικές αγωγές των 50 ατόμων η κάθε μία, που σημαίνει ότι αφορούν σε διεκδικήσεις για πληρωμές αναδρομικών από περίπου 500.000 συνταξιούχους.

Η συλλογή και η κωδικοποίηση των αγωγών αυτών αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί σε 11 μήνες από σήμερα, δηλαδή μέχρι το Μάρτιο του 2026. Από αυτό το σημείο και μετά, μετρά αντίστροφα και ο χρόνος για την πληρωμή των αναδρομικών στους συνταξιούχους που έχουν υποβάλει αγωγές, όχι όμως με τακτική δικάσιμο, δηλαδή με βάση την ημερομηνία που θα εκδικαζόταν η κάθε υπόθεση, αλλά με δίκες «εξπρές».

Οπως εξήγησαν νομικοί κύκλοι στο ένθετο «Ασφάλιση και Συντάξεις», μετά την εκκαθάριση των υποθέσεων, το επόμενο βήμα για την επίσπευση των πληρωμών θα μπορεί να είναι η εκδίκασή τους από το Δικαστικό Συμβούλιο Πρωτοδικών. Η εκδίκασή τους από το Δικαστικό Συμβούλιο μειώνει αποφασιστικά τον χρόνο που θα εκδίδονταν οι αποφάσεις ίσως και σε ένα τρίμηνο ή εξάμηνο, ενώ αν ακολουθούνταν η κανονική δικαστική οδός, τότε χιλιάδες υποθέσεις θα έφταναν να δικαστούν μετά από μια 5ετία.

Η εκδίκαση των αγωγών αναβαλλόταν επί σειρά ετών, προκειμένου να ολοκληρωθεί η συγκέντρωση του διοικητικού φακέλου και των απόψεων της διοίκησης.

Μέσω του έργου θα γίνει συλλογή των εκκρεμών αγωγών από όλες τις επιμέρους τοπικές διευθύνσεις των τέως ασφαλιστικών ταμείων, κατηγοριοποίηση των αγωγών βάσει αντικειμένου διαφοράς (μείωση σύνταξης, κατάργηση δώρου, κ.λπ.), καταγραφή εγγράφων-απόψεων του Φορέα για τις ασκηθείσες αγωγές με δεδομένα για κάθε περίπτωση από τα επιμέρους συστήματα των τέως ασφαλιστικών ταμείων και, αποστολή των εγγράφων στις αρμόδιες υπηρεσίες.

Το έργο θα ολοκληρωθεί σε 11 μήνες και θα αποφορτίσει τα διοικητικά δικαστήρια επιτρέποντάς τους να επιταχύνουν την ενασχόλησή τους με το λοιπό έργο τους και την επιτάχυνσης της απονομής Δικαιοσύνης σε χιλιάδες άλλες υποθέσεις η επίλυση των οποίων χρονίζει στις δικαστικές αίθουσες.

Ποια αναδρομικά πληρώνονται, ποια απορρίπτονται;

Τα αναδρομικά που κερδίζονται στα δικαστήρια όσον αφορά τις επικουρικές συντάξεις και τα Δώρα είναι αυτά για τα οποία οι συνταξιούχοι κατέθεσαν αγωγές μέχρι 31 Ιουλίου 2020, διεκδικώντας επιστροφή των μειώσεων που τους επιβλήθηκαν για 11 μήνες τόσο στη σύνταξη όσο και στα Δώρα κύριας και επικουρικής σύνταξης. Το 11μηνο αυτό είναι το διάστημα από Ιούνιο του 2015 μέχρι Μάιο του 2016 που το Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε ότι οι μειώσεις που είχαν οι συνταξιούχοι ήταν αντισυνταγματικές.

Τα αναδρομικά για τις κρατήσεις ΕΑΣ είναι για το διάστημα Φεβρουαρίου 2017-Δεκεμβρίου 2018, ήτοι για 23 μήνες που η εν λόγω εισφορά η οποία επιβάλλεται σε κύριες συντάξεις από 1.400 ευρώ και άνω κρίθηκε αντισυνταγματική μόνον για τους συνταξιούχους του Δημοσίου από το Ελεγκτικό Συνέδριο. Οι αγωγές που κερδίζουν τα αναδρομικά των 23 μηνών από την ΕΑΣ θα πρέπει να έχουν κατατεθεί ως το 2020, καθώς οι διεκδικήσεις από το Δημόσιο υπόκειται σε διετή παραγραφή.

Εκτός αναδρομικών όσοι δεν άσκησαν αγωγές;

Η διαδικασία που επέλεξε η κυβέρνηση για να δώσει λύση στα αναδρομικά που περιμένουν οι συνταξιούχοι σίγουρα δεν περιλαμβάνει τους συνταξιούχους που δεν προσέφυγαν στα δικαστήρια για να διεκδικήσουν τις περικοπές συντάξεων που κρίθηκαν αντισυνταγματικές.

Ωστόσο, είναι πολύ πιθανό για λόγους ασφάλειας δικαίου να αποζημιωθούν και οι συνταξιούχοι που δεν κατέθεσαν προσφυγές με τη χορήγηση της 13^ης σύνταξης που εξετάζεται από την κυβέρνηση και θα αφορά όλους τους συνταξιούχους. Το ποσό της σύνταξης-δώρο μπορεί να είναι μεταξύ 500 και 800 ευρώ και αν αποφασιστεί θα ανακοινωθεί τον Σεπτέμβριο και θα έχει μόνιμο χαρακτήρα.

Γιατί καθυστερεί η εκδίκαση των αγωγών;

Ενας από τους βασικούς λόγους που καθυστερεί η εκδίκαση των αγωγών για τα αναδρομικά των συνταξιούχων είναι και το γεγονός ότι ο ΕΦΚΑ καθυστερεί για μήνες να καταθέσει τις απόψεις του, με αποτέλεσμα να μπλοκάρονται οι δίκες και να δίδονται συνεχείς αναβολές επειδή δεν υπάρχει η άποψη του εναγόμενου που είναι ο ΕΦΚΑ. Με την εκκαθάριση όλων των υποθέσεων και την κατάταξή τους σε εκείνες που αφορούν αναδρομικά για επικουρικές, για Δώρα και για τις κρατήσεις της Εισφοράς Αλληλεγγύης, θα συνταχθούν ενιαίες απόψεις από τον ΕΦΚΑ και όλοι οι φάκελοι θα φτάσουν πλήρεις στα δικαστήρια για να εκδοθούν οι αποφάσεις που στη συντριπτική τους πλειοψηφία θα είναι υπέρ των συνταξιούχων.

Συγκεκριμένα, αγνοούσαν ότι είχαν εισπράξει αναδρομικά, καθώς σε πολλές περιπτώσεις τα ποσά ήταν ιδιαίτερα μικρά και μάλιστα μικρότερα από το ύψος του προστίμου που τους επιβλήθηκε για μη υποβολή τροποποιητικής δήλωσης.

Μετά τις έντονες αντιδράσεις συνταξιούχων, η Κυβέρνηση προτίθεται να καταθέσει στη Βουλή τις προσεχείς μέρες διάταξη που θα προβλέπει την κατάργηση του προστίμου των 100 ευρώ που επιβάλλεται στις περιπτώσεις εκπρόθεσμης υποβολής τροποποιητικής δήλωσης για τα αναδρομικά ποσά από συντάξεις.

Ακόμα, η Κυβέρνηση εξετάζει το ενδεχόμενο στα αναδρομικά ποσά από συντάξεις η παρακράτηση φόρου να γίνεται στην πηγή με συντελεστή 20%, ο οποίος ενδεχομένως να κλιμακώνεται για μεγαλύτερα ποσά με συντελεστές 25% ή 30%. 

Αν και ακόμα δεν έχει ληφθεί οριστική απόφαση, η Κυβέρνηση θέλει να βάλει ένα τέλος στις τροποποιητικές δηλώσεις που υποχρεούνται να υποβάλλουν όσοι λαμβάνουν ποσά από αναδρομικά και τα οποία φορολογούνται σήμερα με την κλίμακα φορολογίας στο έτος που ανάγονται τα εισοδήματα.

Με τον τρόπο αυτό η παρακράτηση θα διενεργείται από την Εφορία πριν πιστωθούν τα χρήματα στους λογαριασμούς των δικαιούχων και δεν θα υπάρχει κάποια άλλη φορολογική υποχρέωση.

Σύμφωνα με την «Καθημερινή», οπ βασικός λόγος που η Κυβέρνηση προσανατολίζεται στην κατάργηση του προστίμου έγκειται στο γεγονός ότι χιλιάδες συνταξιούχοι δεν είχαν λάβει καμία ενημέρωση από τον φορέα πληρωμής για την καταβολή αναδρομικών ποσών το 2015 ή 2016 και ως εκ τούτου αγνοούσαν ότι είχαν εισπράξει αναδρομικά.

Πρόσφατα η Διεύθυνση Επίλυσης Φορολογικών Διαφορών εξέδωσε αποφάσεις που δικαίωναν φορολογουμένους, ακυρώνοντας τέτοιου είδους πρόστιμα εκπρόθεσμης δήλωσης όταν ο υπόχρεος δεν ήξερε και δεν είχε λάβει ενημέρωση από τον φορέα πληρωμής ότι έπρεπε να κάνει συμπληρωματική δήλωση για έξτρα ποσά που του κατέβαλε.

Παράλληλα, εξετάζεται η παρακράτηση φόρου να γίνεται πριν πιστωθούν τα χρήματα στους λογαριασμούς των δικαιούχων.

Με τη ρύθμιση που προωθεί το υπουργείο Οικονομικών, το πρόστιμο των 100 ευρώ δεν θα επιβάλλεται στις περιπτώσεις εκπρόθεσμης υποβολής τροποποιητικής δήλωσης για αναδρομικά ποσά συντάξεων από τους συνταξιούχους οι οποίοι δεν είχαν λάβει έγκαιρη ενημέρωση από τον φορέα πληρωμής.

Οι συνταξιούχοι που έλαβαν το 2020 αναδρομικά ποσά θα πρέπει να υποβάλουν τροποποιητική δήλωση.

Οι δηλώσεις αυτές θα πρέπει να υποβληθούν έως την 31η Δεκεμβρίου 2021 και ο φόρος θα πρέπει να πληρωθεί μέχρι την 31η Ιανουαρίου 2022.

H τροποποιητική δήλωση υποβάλλεται για κάθε έτος που αφορούν τα αναδρομικά.