Η γενική διευθύντρια του ΔΝΤ, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, μιλώντας κατά την έναρξη των ετήσιων συνεδριάσεων του Ταμείου και της Παγκόσμιας Τράπεζας στην Ταϊλάνδη, χαρακτήρισε την τεχνητή νοημοσύνη «ένα τσουνάμι που κινείται αργά», υπογραμμίζοντας ότι οι συνέπειές της θα είναι βαθιές όχι μόνο για την απασχόληση, αλλά και για την οικονομική ανάπτυξη, την εκπαίδευση και τα φορολογικά έσοδα των κρατών.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΔΝΤ, τέσσερις στις δέκα θέσεις εργασίας παγκοσμίως θα μπορούσαν να ενισχυθούν, να υποβαθμιστούν ή να καταργηθούν με την πάροδο του χρόνου εξαιτίας της τεχνητής νοημοσύνης. Το ποσοστό αυτό δεν αφορά αποκλειστικά θέσεις που κινδυνεύουν να χαθούν, αλλά αποτυπώνει το συνολικό εύρος των αλλαγών που αναμένεται να προκαλέσει η νέα τεχνολογία στον τρόπο εργασίας.

Οι πρώτες ανατροπές στην αγορά εργασίας

Οι επιπτώσεις της τεχνητής νοημοσύνης έχουν ήδη αρχίσει να γίνονται αισθητές στην αμερικανική αγορά εργασίας. Όπως ανέφερε η Γκεοργκίεβα, αρχική μελέτη δείχνει ότι το 10% των θέσεων εργασίας στις Ηνωμένες Πολιτείες απαιτεί πλέον δεξιότητες τεχνητής νοημοσύνης, επιβεβαιώνοντας ότι η εξοικείωση με τις νέες τεχνολογίες αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία.

Την ίδια στιγμή, οι θέσεις που βασίζονται σε επαναλαμβανόμενες και τυποποιημένες εργασίες περιορίζονται, καθώς ολοένα περισσότερες διαδικασίες μπορούν να εκτελούνται αυτοματοποιημένα.

Παράλληλα, καταγράφεται αύξηση των θέσεων χαμηλότερης αμοιβής σε τομείς όπως οι κατασκευές και τα κέντρα δεδομένων (data centers), που συνδέονται με την ανάπτυξη των υποδομών τεχνητής νοημοσύνης.

Η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει μια σημαντική αντίφαση: ενώ οι επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη δημιουργούν νέες ανάγκες απασχόλησης, ταυτόχρονα περιορίζουν τη ζήτηση για ορισμένες παραδοσιακές εργασίες.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα για τους νέους πτυχιούχους

Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η προειδοποίηση του προέδρου της Σιγκαπούρης, Θάρμαν Σανμουγκαρατνάμ, ο οποίος επισήμανε ότι η τεχνητή νοημοσύνη αρχίζει να επηρεάζει άμεσα τις επαγγελματικές προοπτικές των νέων που ολοκληρώνουν τις σπουδές τους.

«Υπάρχει ένα συγκεκριμένο πρόβλημα που πρέπει να αντιμετωπίσουμε πολύ σύντομα. Το πρώτο σκαλοπάτι της απασχόλησης, η πρώτη δουλειά μετά την αποφοίτηση, αντιμετωπίζει πλέον μειωμένη ζήτηση», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Η επισήμανση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι θέσεις εισαγωγικού επιπέδου αποτελούν παραδοσιακά την αφετηρία για την απόκτηση επαγγελματικής εμπειρίας και τη σταδιακή εξέλιξη των εργαζομένων.

Η αυξανόμενη δυνατότητα της τεχνητής νοημοσύνης να αναλαμβάνει εργασίες που μέχρι πρόσφατα εκτελούσαν νεοπροσλαμβανόμενοι δημιουργεί τον κίνδυνο να περιοριστούν οι διαθέσιμες ευκαιρίες για όσους επιχειρούν να εισέλθουν για πρώτη φορά στην αγορά εργασίας.

Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στον αριθμό των θέσεων που ενδέχεται να χαθούν, αλλά επεκτείνεται και στις δυνατότητες επαγγελματικής ανέλιξης των νέων εργαζομένων.

Κίνδυνος διεύρυνσης των ανισοτήτων

Ο πρόεδρος της Σιγκαπούρης προειδοποίησε επίσης ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να δημιουργήσει ένα νέο χάσμα μεταξύ προηγμένων και αναπτυσσόμενων οικονομιών, τόσο ως προς τους ρυθμούς ανάπτυξης όσο και ως προς τη δημιουργία θέσεων εργασίας.

«Η τεχνητή νοημοσύνη θα διευρύνει τις αποκλίσεις εάν παραμείνουμε υπερβολικά παθητικοί», σημείωσε, καλώντας τις κυβερνήσεις να αναλάβουν πρωτοβουλίες ώστε τα οφέλη της τεχνολογίας να μην περιοριστούν στις οικονομίες που διαθέτουν ήδη ισχυρές τεχνολογικές υποδομές.

Όπως υπογράμμισε, βασική προτεραιότητα πρέπει να αποτελέσει η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης για τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας, στις οποίες οι άνθρωποι θα μπορούν να παραμένουν παραγωγικοί και να εξελίσσονται επαγγελματικά.

Η πρόκληση για τις κυβερνήσεις είναι να διαμορφώσουν τις συνθήκες ώστε η τεχνολογική πρόοδος να λειτουργήσει συμπληρωματικά προς την ανθρώπινη εργασία και όχι αποκλειστικά ως μέσο αντικατάστασής της.

Η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει και τα φορολογικά έσοδα

Η Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα προειδοποίησε ότι οι αλλαγές στην απασχόληση ενδέχεται να έχουν ευρύτερες δημοσιονομικές συνέπειες.

Η σταδιακή μετατόπιση της οικονομικής δραστηριότητας από την εργασία προς το κεφάλαιο μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο οι κυβερνήσεις συγκεντρώνουν φορολογικά έσοδα, δημιουργώντας την ανάγκη προσαρμογής των φορολογικών συστημάτων.

Εφόσον μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής πραγματοποιείται με τη χρήση αυτοματοποιημένων συστημάτων και τεχνολογικών υποδομών, η σύνθεση των εισοδημάτων και η κατανομή της φορολογικής επιβάρυνσης ενδέχεται να μεταβληθούν σημαντικά.

Η επικεφαλής του ΔΝΤ τόνισε ότι πρόκειται για μια τεχνολογία που μεταμορφώνει συνολικά τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι εργάζονται και ζουν, επισημαίνοντας ότι οι αλλαγές δεν αποτελούν πλέον ένα μακρινό ενδεχόμενο.

Νέες θέσεις εργασίας και αύξηση της παραγωγικότητας

Παρά τους κινδύνους, η τεχνητή νοημοσύνη δημιουργεί σημαντικές δυνατότητες αύξησης της παραγωγικότητας και ανάπτυξης νέων δραστηριοτήτων.

Ο πρόεδρος της Παγκόσμιας Τράπεζας, Ατζάι Μπάνγκα, υπογράμμισε ότι ο οργανισμός δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην αξιοποίηση εφαρμογών της λεγόμενης «μικρής τεχνητής νοημοσύνης» (small AI), οι οποίες δεν εξαρτώνται από μεγάλα γλωσσικά μοντέλα.

Οι εφαρμογές αυτές μπορούν να ενισχύσουν σημαντικά την παραγωγικότητα σε τομείς όπως η γεωργία, η υγειονομική περίθαλψη και η εκπαίδευση, ιδιαίτερα στις αναδυόμενες οικονομίες.

Την ίδια στιγμή, η επενδυτική έκρηξη στις υποδομές τεχνητής νοημοσύνης αποτελεί βασικό στήριγμα της παγκόσμιας οικονομίας, διατηρώντας τον ρυθμό ανάπτυξης κοντά στο 3%, παρά τις πιέσεις από το ενεργειακό κόστος.

Σύμφωνα με το ΔΝΤ, οι επενδύσεις αυτές μπορούν να προσθέσουν 0,5 έως 1 ποσοστιαία μονάδα στην ανάπτυξη των προηγμένων ασιατικών οικονομιών και 0,2 έως 0,8 ποσοστιαία μονάδα στις αναδυόμενες οικονομίες της Ασίας.

Το μεγάλο στοίχημα για την επόμενη ημέρα

Το βασικό μήνυμα των παρεμβάσεων στο πλαίσιο των συνεδριάσεων του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας είναι ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν θα επηρεάσει μόνο την παραγωγικότητα των επιχειρήσεων, αλλά θα αναδιαμορφώσει συνολικά τις συνθήκες απασχόλησης.

Η εκτίμηση ότι το 40% των θέσεων εργασίας μπορεί να υποστεί σημαντικές αλλαγές, σε συνδυασμό με τη μείωση της ζήτησης για νέους πτυχιούχους, αναδεικνύει την ανάγκη προσαρμογής των εκπαιδευτικών συστημάτων και των πολιτικών απασχόλησης.

Το ζητούμενο, σύμφωνα με τις επισημάνσεις των επικεφαλής των διεθνών οργανισμών, είναι η τεχνητή νοημοσύνη να δημιουργήσει νέες επαγγελματικές ευκαιρίες και να ενισχύσει την ανθρώπινη εργασία, χωρίς να αποκλείσει μεγάλες ομάδες εργαζομένων από τα οφέλη της τεχνολογικής προόδου.

Η μεγαλύτερη πρόκληση δεν είναι μόνο πόσες θέσεις εργασίας θα καταργηθούν, αλλά και πόσες νέες, ποιοτικές θέσεις θα δημιουργηθούν και ποιοι εργαζόμενοι θα μπορέσουν να τις διεκδικήσουν.

Μεταξύ των υπογραφόντων βρίσκεται ο Terence Tao, μία από τις σημαντικότερες μορφές των σύγχρονων μαθηματικών. Η παρέμβαση έρχεται λίγες ημέρες μετά την ανακοίνωση της OpenAI ότι εσωτερικό σύστημα Τεχνητής Νοημοσύνης παρήγαγε λύση στο πρόβλημα ύπαρξης και ομαλότητας Navier–Stokes, ένα από τα επτά περίφημα Millennium Prize Problems.

Η σύγκρουση δεν αφορά μόνο τα μαθηματικά

Το θέμα έχει πολύ μεγαλύτερη οικονομική διάσταση από όσο φαίνεται αρχικά.

Στην πραγματικότητα αφορά το ποιος θα ελέγχει στο μέλλον την παραγωγή επιστημονικής γνώσης: πανεπιστήμια και ερευνητές ή τεχνολογικές εταιρείες που διαθέτουν δισεκατομμύρια δολάρια, τεράστια data centers και υπολογιστικά συστήματα στα οποία η ακαδημαϊκή κοινότητα δεν μπορεί εύκολα να έχει πρόσβαση.

Τα προηγμένα AI μοντέλα έχουν αρχίσει να επιτυγχάνουν αποτελέσματα σε προβλήματα που μέχρι πρόσφατα απαιτούσαν χρόνια ανθρώπινης έρευνας.

Η εξέλιξη μπορεί να επιταχύνει δραματικά την επιστήμη, αλλά δημιουργεί ταυτόχρονα μια νέα μορφή οικονομικής ανισότητας: την ανισότητα στην υπολογιστική ισχύ.

Η προειδοποίηση των 25 Fields Medalists

Οι 25 μαθηματικοί υποστηρίζουν ότι υπάρχει σοβαρή απόσταση ανάμεσα στους στόχους των εταιρειών AI και στους στόχους της μαθηματικής κοινότητας.

Για μια τεχνολογική εταιρεία, η λύση ενός διάσημου προβλήματος αποτελεί εντυπωσιακό benchmark. Αποδεικνύει τις δυνατότητες του μοντέλου, ενισχύει το brand και μπορεί να προσφέρει σημαντικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.

Για έναν μαθηματικό όμως η τελική απάντηση είναι μόνο ένα μέρος της διαδικασίας.

Η πραγματική επιστημονική αξία βρίσκεται συχνά στις νέες ιδέες, στις μεθόδους, στις ενδιάμεσες ανακαλύψεις και στην κατανόηση που παράγεται κατά την πορεία προς τη λύση.

Οι υπογράφοντες φοβούνται ότι μια ανεξέλεγκτη κούρσα AI μπορεί να μετατρέψει αυτή τη διαδικασία σε έναν αγώνα για το ποια εταιρεία θα ανακοινώσει πρώτη το αποτέλεσμα.

Η OpenAI και το πρόβλημα των 90 ετών

Η συζήτηση πήρε φωτιά μετά την ανακοίνωση της OpenAI στις 8 Σεπτεμβρίου.

Η εταιρεία ανακοίνωσε ότι εσωτερικό AI σύστημα παρήγαγε λύση στο πρόβλημα Navier–Stokes existence and smoothness, ένα από τα Millennium Prize Problems που έχουν απασχολήσει γενιές μαθηματικών.

Το πρόβλημα αφορά τις εξισώσεις που περιγράφουν τη συμπεριφορά των ρευστών και παρέμενε άλυτο επί περίπου 90 χρόνια.

Η OpenAI δημοσίευσε τόσο το κείμενο της απόδειξης όσο και formalized proof σε Lean, διευκρινίζοντας ότι δεν σκοπεύει να διεκδικήσει το χρηματικό Millennium Prize για το αποτέλεσμα.

Όταν η υπολογιστική ισχύς γίνεται οικονομικό πλεονέκτημα

Εδώ βρίσκεται η μεγάλη επιχειρηματική διάσταση.

Για να αντιμετωπιστούν τέτοιου επιπέδου προβλήματα με AI απαιτούνται τεράστιοι υπολογιστικοί πόροι.

Δημοσιεύματα για το συγκεκριμένο εγχείρημα αναφέρουν χρήση περίπου 10.000 AI agents, με εκτιμώμενο υπολογιστικό κόστος που έφτασε περίπου τα 15 εκατ. δολάρια. Η ακριβής κοστολόγηση δεν έχει δημοσιοποιηθεί επίσημα από την OpenAI και συνεπώς πρέπει να αντιμετωπίζεται ως εξωτερική εκτίμηση.

Το ποσό δείχνει όμως το βασικό πρόβλημα.

Ένας ερευνητής πανεπιστημίου ή ακόμη και ένα μεγάλο ακαδημαϊκό εργαστήριο δύσκολα μπορεί να διαθέσει αντίστοιχη υπολογιστική ισχύ για ένα και μόνο πείραμα.

Οι μεγαλύτερες εταιρείες AI μπορούν.

Και όσο η επιστημονική πρόοδος εξαρτάται περισσότερο από compute, τόσο η πρόσβαση σε κεφάλαιο μπορεί να εξελιχθεί σε καθοριστικό παράγοντα για το ποιος κάνει πρώτος μια ανακάλυψη.

Από το «publish or perish» στο «compute or perish»;

Για δεκαετίες η ακαδημαϊκή κοινότητα μιλούσε για το φαινόμενο «publish or perish»: ένας ερευνητής πρέπει να δημοσιεύει συνεχώς για να παραμένει ανταγωνιστικός.

Η εποχή της AI μπορεί να δημιουργήσει μια διαφορετική πραγματικότητα.

Compute or perish.

Εάν τα σημαντικότερα επιστημονικά αποτελέσματα απαιτούν εκατομμύρια δολάρια σε GPUs και inference, τα κορυφαία πανεπιστήμια μπορεί να βρεθούν σε μειονεκτική θέση απέναντι σε εταιρείες που επενδύουν δεκάδες δισεκατομμύρια σε υποδομές.

Αυτό εξηγεί γιατί η πρόσβαση στην Τεχνητή Νοημοσύνη εξελίσσεται σε οικονομικό και πολιτικό ζήτημα.

Η ίδια η OpenAI έχει ανακοινώσει πρόγραμμα δωρεάν διάθεσης προηγμένων εργαλείων σε επιστήμονες, μαθηματικούς και μηχανικούς, με στόχο να διευρύνει την πρόσβαση της ερευνητικής κοινότητας στις δυνατότητες των frontier models.

Η μάχη για την πνευματική ιδιοκτησία

Υπάρχει όμως και ένα δεύτερο, ακόμη δυσκολότερο ζήτημα: ποιος είναι ο πραγματικός δημιουργός μιας ανακάλυψης όταν η AI βασίζεται σε προηγούμενη ανθρώπινη γνώση;

Η υπόθεση Navier–Stokes έφερε αυτή τη συζήτηση στο προσκήνιο.

Ερευνητές έχουν θέσει ερωτήματα σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο προηγούμενες ή μη δημοσιευμένες μαθηματικές ιδέες μπορεί να σχετίζονται με αποτελέσματα που παράγονται από AI.

Η OpenAI ανακοίνωσε ότι διερεύνησε συγκεκριμένες ανησυχίες που αφορούσαν prompts του μαθηματικού Tristan Buckmaster στο Codex και δήλωσε ότι επιβεβαίωσε πως αυτά δεν μπορούσαν να έχουν επηρεάσει το σύστημα που παρήγαγε τη λύση.

Η αντιπαράθεση όμως έχει ήδη δημιουργήσει ανησυχία σε μέρος της επιστημονικής κοινότητας σχετικά με το πόσο ελεύθερα μπορούν οι ερευνητές να μοιράζονται μη δημοσιευμένες ιδέες με συστήματα AI.

Τι φοβάται ο Terence Tao

Ο Terence Tao δεν υποστηρίζει ότι η AI πρέπει να μείνει έξω από τα μαθηματικά.

Το αντίθετο: έχει επανειλημμένα αναγνωρίσει τις τεράστιες δυνατότητές της.

Η ανησυχία του αφορά τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιείται.

Έχει προειδοποιήσει ότι εάν τα AI συστήματα αρχίσουν να παράγουν τεράστιο αριθμό αποδείξεων και λύσεων χωρίς να μετατρέπουν τα αποτελέσματα σε ανθρώπινα κατανοητή γνώση, τα μαθηματικά μπορεί να περάσουν από μια εποχή «σπανιότητας αποδείξεων» σε μια εποχή αφθονίας αποδείξεων.

Το πρόβλημα τότε δεν θα είναι να βρεθεί μια απόδειξη.

Θα είναι να καταλάβουμε ποια από τις χιλιάδες αποδείξεις έχει πραγματική επιστημονική αξία και τι καινούργιο μας διδάσκει.

Από τα μαθηματικά σε φάρμακα, μηχανική και οικονομία

Γι' αυτό η σημερινή διαμάχη αφορά πολύ περισσότερα από ένα ακαδημαϊκό πεδίο.

Εάν η AI μπορεί να επιταχύνει σημαντικά την επίλυση πολύπλοκων μαθηματικών προβλημάτων, μπορεί να επιταχύνει αντίστοιχα την ανάπτυξη νέων φαρμάκων, υλικών, ενεργειακών τεχνολογιών, αλγορίθμων και βιομηχανικών συστημάτων.

Η οικονομική αξία αυτών των ανακαλύψεων μπορεί να είναι τεράστια.

Το ερώτημα είναι ποιος θα διαθέτει την τεχνολογία που τις παράγει, ποιος θα κατέχει την πνευματική ιδιοκτησία και πόσο εύκολα θα μπορεί ένας ανεξάρτητος ερευνητής ή μια μικρότερη εταιρεία να ανταγωνιστεί έναν τεχνολογικό κολοσσό.

Η επόμενη μεγάλη αγορά της AI μπορεί να είναι η επιστήμη

Μέχρι σήμερα η εμπορική κούρσα της Τεχνητής Νοημοσύνης επικεντρωνόταν κυρίως σε chatbots, coding assistants, δημιουργία εικόνων και επιχειρηματικά εργαλεία.

Η επόμενη αγορά μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερη: η ίδια η επιστημονική ανακάλυψη.

Εταιρείες που καταφέρνουν να χρησιμοποιήσουν AI για να λύνουν προβλήματα στη φυσική, στα μαθηματικά, στη χημεία ή στη βιολογία αποκτούν πρόσβαση σε τεχνολογίες που μπορούν να δημιουργήσουν ολόκληρες νέες βιομηχανίες.

Γι' αυτό και η προειδοποίηση των 25 κορυφαίων μαθηματικών έχει ιδιαίτερη σημασία.

Η συζήτηση δεν είναι πλέον αν η AI μπορεί να βοηθήσει την επιστήμη. Αυτό ήδη συμβαίνει.

Η πραγματική μάχη είναι ποιος θα ελέγξει τη μηχανή που παράγει την επόμενη γενιά γνώσης — και ποιος θα καρπωθεί την οικονομική της αξία.

Έως 7 τρισ. δολάρια για τα data centers

Η κλίμακα των επενδύσεων είναι εντυπωσιακή. Σύμφωνα με εκτιμήσεις που επικαλείται το Reuters, οι παγκόσμιες επενδύσεις σε data centers θα μπορούσαν να πλησιάσουν τα 7 τρισ. δολάρια έως το 2030, καθώς οι μεγαλύτερες τεχνολογικές εταιρείες του κόσμου επιδίδονται σε έναν αγώνα εξασφάλισης της υπολογιστικής ισχύος που απαιτούν τα νέα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης. Η τάση αποτυπώνεται ήδη στα οικονομικά μεγέθη της Nvidia, με τις πωλήσεις της από τα data centers να καταγράφουν εντυπωσιακή άνοδο, επιβεβαιώνοντας ότι ο επενδυτικός κύκλος των υποδομών AI παραμένει εξαιρετικά ισχυρός.

Οι επενδύσεις αυτές δεν περιορίζονται στους servers και στους επεξεργαστές. Ένα σύγχρονο AI data center απαιτεί τεράστιες ηλεκτρικές εγκαταστάσεις, μετασχηματιστές, συστήματα αδιάλειπτης τροφοδοσίας, εξειδικευμένο εξοπλισμό διαχείρισης ενέργειας και ισχυρά συστήματα ψύξης. Καθώς μάλιστα αυξάνεται η ισχύς των νέων AI chips, αυξάνονται ταυτόχρονα οι ενεργειακές και θερμικές απαιτήσεις των εγκαταστάσεων. Είναι χαρακτηριστικό ότι η έκρηξη της ζήτησης έχει οδηγήσει ακόμη και σε αυξήσεις άνω του 15% στις τιμές των AI servers.

Οι μετασχηματιστές γίνονται περιζήτητοι

Μία από τις λιγότερο προβεβλημένες αγορές που ωφελούνται από την έκρηξη της AI είναι αυτή των μετασχηματιστών. Η ταχύτητα με την οποία οι Big Tech επιδιώκουν να κατασκευάσουν νέα data centers έρχεται αντιμέτωπη με έναν πολύ πιο αργό κόσμο: αυτόν των ενεργειακών δικτύων και των μεγάλων ηλεκτρολογικών υποδομών.

Σε αρκετές αναδυόμενες αγορές η σύνδεση ενός νέου data center με το ηλεκτρικό δίκτυο μπορεί να απαιτήσει έως 24 μήνες, ενώ σε ορισμένες ανεπτυγμένες οικονομίες οι χρόνοι αναμονής μπορούν να είναι πολλαπλάσιοι. Το αποτέλεσμα είναι οι κατασκευαστές κρίσιμου ηλεκτρολογικού εξοπλισμού να βρίσκονται πλέον στο επίκεντρο ενός πρωτοφανούς κύματος παραγγελιών.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της HD Hyundai Electric της Νότιας Κορέας, η οποία καταγράφει ισχυρή ζήτηση για εξοπλισμό που συνδέεται με data centers, ιδιαίτερα από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το ανεκτέλεστο υπόλοιπο παραγγελιών της αυξήθηκε κατά 23% και έφτασε τα 8,5 δισ. δολάρια στα τέλη Ιουνίου, δείχνοντας πόσο γρήγορα η επανάσταση της τεχνητής νοημοσύνης μεταφέρεται από το software και τα chips στις βαριές ηλεκτρολογικές υποδομές.

Η AI μεταμορφώνει ολόκληρη την αλυσίδα υποδομών

Η τάση δεν περιορίζεται στους κατασκευαστές μετασχηματιστών. Η Nvidia έχει αρχίσει να επεκτείνει τη στρατηγική της πολύ πέρα από τις GPU. Η επένδυση 1 δισ. δολαρίων της Nvidia στη Nokia αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα, καθώς η φινλανδική εταιρεία στρέφεται δυναμικά σε δικτυακά προϊόντα και τεχνολογίες για AI data centers.

Παράλληλα, οι ανάγκες χρηματοδότησης των νέων υποδομών αποκτούν πρωτοφανείς διαστάσεις. Η Nvidia και μεγάλοι χρηματοοικονομικοί όμιλοι της Wall Street έχουν κινητοποιηθεί γύρω από επενδύσεις εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων, καθώς η δημιουργία των απαιτούμενων data centers δεν μπορεί πλέον να χρηματοδοτηθεί αποκλειστικά από τους παραδοσιακούς προϋπολογισμούς των τεχνολογικών εταιρειών.

Η Κίνα μπαίνει δυναμικά στο παιχνίδι

Αντίστοιχη εικόνα καταγράφεται στην Κίνα. Η Hainan Jinpan Smart Technology, η οποία κατασκευάζει μετασχηματιστές και ηλεκτρολογικό εξοπλισμό, είδε τις νέες παραγγελίες που σχετίζονται με data centers να υπερτετραπλασιάζονται στο πρώτο εξάμηνο σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους.

Το ανεκτέλεστο υπόλοιπο παραγγελιών της συγκεκριμένης δραστηριότητας σχεδόν τριπλασιάστηκε, αποτυπώνοντας την ταχύτητα με την οποία η ζήτηση για AI μεταφέρεται από τους κατασκευαστές chips στους προμηθευτές της φυσικής υποδομής που απαιτείται για να λειτουργήσουν τα νέα υπολογιστικά συστήματα.

Ο ανταγωνισμός μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας αποκτά έτσι ακόμη μία διάσταση. Δεν αφορά μόνο το ποιος θα σχεδιάζει τα καλύτερα μοντέλα AI ή ποιος θα κατασκευάζει τα ισχυρότερα chips, αλλά και ποιος θα διαθέτει την ενέργεια, τα δίκτυα και τις υποδομές που απαιτούνται για τη λειτουργία τους.

Το μεγάλο ενεργειακό στοίχημα

Η τεχνητή νοημοσύνη εξελίσσεται ταυτόχρονα σε μία από τις μεγαλύτερες νέες προκλήσεις για την παγκόσμια αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Τα προηγμένα chips που χρησιμοποιούνται για την εκπαίδευση και λειτουργία των μοντέλων AI καταναλώνουν σημαντικά μεγαλύτερες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας από τις προηγούμενες γενιές υπολογιστικών συστημάτων.

Για τον λόγο αυτό, η τοποθεσία ενός νέου data center καθορίζεται πλέον σε μεγάλο βαθμό από τη δυνατότητα εξασφάλισης επαρκούς και σταθερής ηλεκτρικής ισχύος. Σε αρκετές αγορές το πρόβλημα δεν είναι η εξεύρεση κεφαλαίων για την κατασκευή των εγκαταστάσεων, αλλά το κατά πόσο το τοπικό ηλεκτρικό δίκτυο μπορεί να εξασφαλίσει τα απαιτούμενα φορτία.

Αυτό δημιουργεί τεράστιες επενδυτικές ευκαιρίες για παραγωγούς ενέργειας, διαχειριστές ηλεκτρικών δικτύων, κατασκευαστές μετασχηματιστών, εταιρείες καλωδίων και επιχειρήσεις που αναπτύσσουν συστήματα αποθήκευσης και διαχείρισης ισχύος.

Η ψύξη εξελίσσεται σε business δισεκατομμυρίων

Η δεύτερη μεγάλη πρόκληση είναι η θερμότητα. Όσο αυξάνεται η υπολογιστική ισχύς ενός data center τόσο μεγαλύτερη είναι η ανάγκη για αποτελεσματική ψύξη των servers. Τα παραδοσιακά συστήματα αέρα δεν επαρκούν πλέον σε όλες τις περιπτώσεις και η αγορά στρέφεται όλο και περισσότερο στις τεχνολογίες liquid cooling, όπου η θερμότητα απομακρύνεται με τη χρήση υγρών συστημάτων ψύξης.

Η ψύξη δεν αποτελεί απλώς τεχνική λεπτομέρεια. Επηρεάζει άμεσα την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας, το λειτουργικό κόστος και τελικά την απόδοση μιας επένδυσης δισεκατομμυρίων σε data centers. Για τον λόγο αυτό, επιχειρήσεις που μέχρι πρόσφατα βρίσκονταν μακριά από τα φώτα της τεχνολογικής δημοσιότητας αποκτούν στρατηγικό ρόλο στην παγκόσμια αλυσίδα της AI.

Οι Big Tech επενδύουν δεκάδες δισεκατομμύρια

Η νέα πραγματικότητα αποτυπώνεται στις κινήσεις των μεγαλύτερων τεχνολογικών ομίλων. Η Meta έχει προχωρήσει σε επένδυση 27 δισ. δολαρίων για το Hyperion Data Center στη Λουιζιάνα, μία εγκατάσταση που προορίζεται να αποτελέσει μία από τις μεγαλύτερες υποδομές του είδους στον κόσμο.

Τέτοιου μεγέθους projects εξηγούν γιατί η αγορά μετασχηματιστών, ηλεκτρολογικού εξοπλισμού, ψύξης και δικτυακών συστημάτων γνωρίζει τόσο μεγάλη ανάπτυξη. Για κάθε δολάριο που επενδύεται σε προηγμένους επεξεργαστές απαιτούνται παράλληλες επενδύσεις στις υποδομές που θα τους τροφοδοτήσουν, θα τους συνδέσουν και θα τους διατηρήσουν σε ασφαλή θερμοκρασία λειτουργίας.

Οι «κρυφοί» νικητές πέρα από τη Nvidia

Η Nvidia παραμένει το πιο αναγνωρίσιμο επιχειρηματικό σύμβολο της έκρηξης της τεχνητής νοημοσύνης. Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν άλλωστε ότι οι πωλήσεις της στα data centers αυξήθηκαν κατά 117% σε ετήσια βάση, επιβεβαιώνοντας το μέγεθος της παγκόσμιας ζήτησης για AI υποδομές.

Όμως η επόμενη φάση της αγοράς είναι πολύ ευρύτερη. Οι κατασκευαστές μετασχηματιστών, οι εταιρείες ηλεκτρικού εξοπλισμού, οι προμηθευτές συστημάτων ψύξης, τα ενεργειακά δίκτυα και οι εταιρείες τηλεπικοινωνιακών υποδομών βρίσκονται μπροστά σε έναν πολυετή επενδυτικό κύκλο.

Με τις συνολικές επενδύσεις στα data centers να εκτιμάται ότι μπορούν να πλησιάσουν τα 7 τρισ. δολάρια έως το 2030, η μεγαλύτερη επιχειρηματική ιστορία της τεχνητής νοημοσύνης μπορεί τελικά να μην αφορά μόνο τα chips. Θα αφορά και όλες τις εταιρείες που παρέχουν το ηλεκτρικό ρεύμα, τα δίκτυα, τους μετασχηματιστές και την ψύξη που απαιτούνται για να λειτουργήσει η νέα ψηφιακή οικονομία.

Το αναβαθμισμένο «στρατηγείο» θα εξυπηρετεί τις ανάγκες της νέας Γενικής Διεύθυνσης Δυνάμεων Ελέγχου Οικονομικών Συναλλαγών (ΓΔΔΕΟΣ), με βασικό αντικείμενο την αντιμετώπιση της μεγάλης φοροδιαφυγής, του λαθρεμπορίου και του οικονομικού εγκλήματος.

Στο νέο επιχειρησιακό μοντέλο σημαντικό ρόλο θα έχουν η Τεχνητή Νοημοσύνη, η αξιοποίηση δεδομένων σε πραγματικό χρόνο και τα drones. Μέσω προηγμένων συστημάτων ενδοεπικοινωνίας και μετάδοσης εικόνας, το κέντρο θα μπορεί να αποκτά άμεσα εικόνα από επιχειρήσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη και να υποστηρίζει τα ελεγκτικά κλιμάκια στο πεδίο.

Όλα τα δεδομένα σε ένα κέντρο

Κεντρική επιδίωξη του σχεδιασμού είναι η συγκέντρωση και η συνδυαστική αξιοποίηση πληροφοριών από τα συστήματα της ΑΑΔΕ, τρίτα πληροφοριακά συστήματα και τις ομάδες που πραγματοποιούν τους ελέγχους.

Με αυτόν τον τρόπο θα δημιουργείται μια ενιαία επιχειρησιακή εικόνα σε πραγματικό χρόνο, επιτρέποντας τη γεωγραφική παρακολούθηση ελεγχόμενων στόχων, ελεγκτικών δυνάμεων και επιχειρήσεων σε εθνικό επίπεδο.

Ελεγκτές, αναλυτές και συντονιστές θα υποστηρίζονται παράλληλα από εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης, τα οποία θα συμβάλλουν στην επεξεργασία και αξιοποίηση του μεγάλου όγκου πληροφοριών που συγκεντρώνεται από διαφορετικές πηγές.

Ιδιαίτερο βάρος δίνεται και στην κυβερνοασφάλεια, κυρίως όσον αφορά τις κινητές συσκευές και τα απομακρυσμένα τερματικά που χρησιμοποιούν τα ελεγκτικά κλιμάκια.

Έλεγχοι σε πραγματικό χρόνο

Μέσω του κεντρικού επιχειρησιακού κέντρου θα μπορούν να υποστηρίζονται και να συντονίζονται σε real time όλα τα ελεγκτικά κλιμάκια, από τον αρχικό σχεδιασμό μιας επιχείρησης μέχρι την ολοκλήρωσή της.

Η δυνατότητα διασύνδεσης των ομάδων πεδίου με το κεντρικό «στρατηγείο», σε συνδυασμό με την άμεση πρόσβαση σε δεδομένα και εικόνα, φιλοδοξεί να ενισχύσει τόσο την ταχύτητα όσο και την αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων.

Η δράση της ΔΕΟΣ καλύπτει ευρύ φάσμα οικονομικών παραβάσεων, από τη μεγάλη φοροδιαφυγή και τη δασμοφοροδιαφυγή μέχρι το λαθρεμπόριο και τον έλεγχο της κίνησης κεφαλαίων.

Στο πεδίο αρμοδιοτήτων της περιλαμβάνονται επίσης υποθέσεις παράνομης διακίνησης ναρκωτικών και ψυχοτρόπων ουσιών, όπλων, πυρομαχικών και εκρηκτικών, καθώς και παράνομης διακίνησης αρχαιοτήτων, μνημείων, κειμηλίων και έργων τέχνης.

Με την αναβάθμιση του Κεντρικού Θαλάμου Ελέγχου, η ΑΑΔΕ επιχειρεί ουσιαστικά να περάσει από το μοντέλο των επιμέρους ελέγχων σε ένα κεντρικά συντονισμένο και τεχνολογικά υποστηριζόμενο σύστημα επιχειρήσεων, στο οποίο δεδομένα, ελεγκτές και επιχειρησιακές πληροφορίες θα συνδέονται σε πραγματικό χρόνο.

Σύμφωνα με την απόφαση του Διοικητή της ΑΑΔΕ Γιώργου Πιτσιλή που δημοσιεύθηκε στη «Διαύγεια», οι στόχοι του νέου ψηφιακού στρατηγείου, είναι:

• Η διαλειτουργικότητα του συστήματος ενδοεπικοινωνίας Command Center με πολλαπλές πηγές, προκειμένου να παράγεται επιχειρησιακή γνώση και μέθοδοι αποτίμησης του επιχειρησιακού αποτυπώματος των ελέγχων μέσω της συνδυαστικής αξιοποίησης εισερχόμενων και παραγόμενων δεδομένων και ειδικότερα δεδομένων από πληροφοριακά συστήματα της ΑΑΔΕ, δεδομένα από τρίτα πληροφοριακά συστήματα και πληροφορίες από το πεδίο.
• Η ανάπτυξη φορμών ροής εργασίας για κάθε είδος ελέγχου πεδίου.
• Η δημιουργία Δυναμικών Θέσεων Επιχειρησιακής Υποστήριξης (Active Seats), που θα συνδέονται ψηφιακά μέσω του COMMAND CENTER είτε με φυσική παρουσία εντός του Κέντρου είτε απομακρυσμένα από οποιοδήποτε σημείο της χώρας, για την άμεση συμμετοχή έμπειρων στελεχών σε πραγματικό χρόνο, ευέλικτη κλιμάκωση ανάλογα με το πλήθος και το είδος των ελέγχων και βέλτιστη αξιοποίηση ανθρωπίνου δυναμικού.
• Η ενσωμάτωση προηγμένης γεωχωρικής πλατφόρμας επιχειρησιακής ανάλυσης για την παρακολούθηση στόχων ελέγχου, επιχειρησιακών δυνάμεων και λοιπών επιχειρησιακών οντοτήτων σε ενιαίο γεωγραφικό περιβάλλον, παρέχοντας σε πραγματικό χρόνο εθνική επιχειρησιακή εικόνα των δράσεων της ΓΔ ΔΕΟΣ αλλά και των ελεγχόμενων οντοτήτων.
• Η ενσωμάτωση Πρακτόρων Τεχνητής Νοημοσύνης (AI Agents), οι οποίοι θα λειτουργούν υποστηρικτικά προς τους ελεγκτές πεδίου, τους αναλυτές και τα στελέχη επιχειρησιακού συντονισμού. Πρόκειται για αυτόνομα προγράμματα λογισμικού που μπορούν να αντιλαμβάνονται το περιβάλλον τους και να εκτελούν πολύπλοκες εργασίες μόνοι τους, με ελάχιστη ή καθόλου ανθρώπινη βοήθεια.
• Η ενίσχυση του επιπέδου κυβερνοασφάλειας του συνόλου της πλατφόρμας για την αξιοποίηση προηγμένων τεχνολογιών ασφάλειας κινητών συσκευών και διαχείρισης τερματικών.
• Ο σχεδιασμός της νέας αίθουσας που θα μετεγκατασταθεί ο Κεντρικός Θάλαμος Επιχειρήσεων, σύμφωνα με διεθνή πρότυπα λειτουργίας Κέντρων Επιχειρήσεων και Διαχείρισης Κρίσεων, προκειμένου να αποτελεί ένα σύγχρονο περιβάλλον ικανό να υποστηρίζει ταυτόχρονα πολλαπλές επιχειρήσεις, αυξημένο αριθμό ελεγκτών στο πεδίο, συνεχή ροή εισερχόμενων και παραγόμενων πληροφοριών καθώς και λειτουργίες ανάλυσης και λήψης αποφάσεων σε πραγματικό χρόνο.

Πρόκειται για την ιδέα του Intelligent Store, του «έξυπνου καταστήματος», όπως την παρουσιάζει η Cisco μέσα από τεχνολογίες που ήδη χρησιμοποιούνται ή βρίσκονται σε πιλοτική εφαρμογή.

Το κατάστημα της επόμενης ημέρας δεν θα περιορίζεται στην αξιοποίηση της AI για την ανάλυση πωλήσεων ή την πρόταση προϊόντων. Θα μπορεί να εντοπίζει ουρές και σημεία συμφόρησης, να επικοινωνεί με τους καταναλωτές και ακόμη και να εκτελεί αυτόνομα συγκεκριμένες εργασίες.

Από τα δεδομένα στην αντίδραση σε πραγματικό χρόνο

Οι επιχειρήσεις λιανικής συλλέγουν εδώ και χρόνια τεράστιες ποσότητες δεδομένων μέσω καμερών, αισθητήρων, ταμείων, συστημάτων αποθεμάτων, εφαρμογών και προγραμμάτων πιστότητας.

Το επόμενο βήμα είναι η αξιοποίηση αυτών των πληροφοριών τη στιγμή που δημιουργούνται.

Όπως εξηγεί ο Eugene Kim, Director of Product Management for AI and Edge Computing Solutions στη Cisco, η νέα εποχή δεν αφορά τόσο τη συγκέντρωση ακόμη περισσότερων δεδομένων όσο την άμεση αξιοποίησή τους.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι ουρές στα ταμεία.

Μέχρι σήμερα, μια αλυσίδα μπορούσε να αναλύσει εκ των υστέρων ποιες ώρες παρουσιάστηκε αυξημένη κίνηση και να προσαρμόσει ανάλογα τη στελέχωσή της. Με την AI, όμως, το κατάστημα μπορεί να αντιλαμβάνεται εκείνη ακριβώς τη στιγμή ότι δημιουργείται πρόβλημα.

Η WaitTime αξιοποιεί computer vision και Τεχνητή Νοημοσύνη για να αναλύει την πληρότητα ενός χώρου, το μήκος των ουρών, την πυκνότητα του πλήθους και τις κινήσεις των επισκεπτών.

Έτσι, σε ένα μεγάλο εμπορικό κατάστημα, στάδιο ή χώρο ψυχαγωγίας, μπορεί να εντοπιστεί εγκαίρως ένα σημείο συμφόρησης.

Οι υπεύθυνοι έχουν τη δυνατότητα να αυξήσουν το προσωπικό σε συγκεκριμένα σημεία, να ανοίξουν επιπλέον θέσεις εξυπηρέτησης ή να αλλάξουν τη ροή των πελατών.

Η μετάβαση είναι σημαντική: από την ανάλυση όσων συνέβησαν, στην αντιμετώπιση όσων συμβαίνουν τώρα.

Ο πελάτης θα… συνομιλεί με το κατάστημα

Μία ακόμη σημαντική αλλαγή αφορά τον τρόπο επικοινωνίας του καταναλωτή με το φυσικό κατάστημα.

Μέχρι σήμερα, η ψηφιακή εμπειρία βασιζόταν κυρίως σε οθόνες αφής, kiosks, εφαρμογές και QR codes. Η Generative AI μπορεί να μετατρέψει αυτή τη διαδικασία σε κανονική συνομιλία.

Η Cisco έχει παρουσιάσει, σε συνεργασία με την Proto Hologram, εφαρμογή που συνδυάζει συνομιλιακή AI με τεχνολογία ολογραφικής απεικόνισης.

Η τεχνολογία παρουσιάστηκε ως επίδειξη στην έκθεση λιανεμπορίου NRF 2026.

Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, ο καταναλωτής θα μπορεί να ρωτήσει πού βρίσκεται ένα συγκεκριμένο προϊόν, εάν υπάρχει διαθέσιμο απόθεμα ή να ζητήσει περισσότερες πληροφορίες, χωρίς να χρειάζεται να ψάχνει σε μενού και οθόνες.

Σε αθλητικούς και ψυχαγωγικούς χώρους, παρόμοιες εφαρμογές μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την καθοδήγηση των επισκεπτών αλλά ακόμη και για συναλλαγές.

Το εντυπωσιακό ολόγραμμα, ωστόσο, είναι μόνο η ορατή πλευρά της τεχνολογίας.

Η πραγματική αλλαγή είναι ότι η AI αποκτά τη δυνατότητα να κατανοεί το πλαίσιο μιας ερώτησης και να δίνει φυσικές απαντήσεις μέσα στον ίδιο τον χώρο όπου βρίσκεται ο καταναλωτής.

Από τη συνομιλία στη δράση – Ο ρομποτικός barista

Η επόμενη φάση είναι ακόμη πιο προχωρημένη.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν παρατηρεί απλώς το κατάστημα και δεν απαντά μόνο σε ερωτήσεις. Αρχίζει να εκτελεί εργασίες στον φυσικό κόσμο.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Artly, η οποία συνδυάζει ρομποτική, computer vision και AI για την αυτόνομη παρασκευή ροφημάτων.

Πριν παρασκευαστεί ένας καφές, κάμερες που υποστηρίζονται από AI ελέγχουν εάν τα υλικά και ο απαραίτητος εξοπλισμός βρίσκονται στις σωστές θέσεις.

Ο «ρομποτικός barista» δεν επαναλαμβάνει απλώς μια προγραμματισμένη μηχανική κίνηση. Παρατηρεί το περιβάλλον και ελέγχει εάν υπάρχουν οι κατάλληλες συνθήκες για να ολοκληρώσει την εργασία του.

Η συγκεκριμένη εφαρμογή μπορεί σήμερα να μοιάζει εντυπωσιακή ή ακόμη και φουτουριστική, όμως δείχνει προς μια πολύ ευρύτερη κατεύθυνση.

Ανάλογες τεχνολογίες θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν στη διαχείριση αποθεμάτων, στην προετοιμασία προϊόντων, στην εκτέλεση παραγγελιών και σε σειρά επαναλαμβανόμενων εργασιών μέσα στα καταστήματα.

Το φυσικό κατάστημα δεν πεθαίνει – Μεταμορφώνεται

Η εξάπλωση της AI δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το φυσικό κατάστημα θα εξαφανιστεί προς όφελος του ηλεκτρονικού εμπορίου.

Αντίθετα, φαίνεται να οδηγεί σε μια βαθύτερη ψηφιοποίηση του ίδιου του φυσικού καταστήματος.

Κάμερες, αισθητήρες, συστήματα AI, ψηφιακοί βοηθοί και ρομποτικές εφαρμογές μπορούν να λειτουργούν μέσα σε ένα ενιαίο τεχνολογικό οικοσύστημα.

Σε αυτό το περιβάλλον, τα δεδομένα δεν θα χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για αναφορές και στατιστικές αναλύσεις. Θα μπορούν να οδηγούν σε άμεσες αποφάσεις και ενέργειες.

Η εξέλιξη δημιουργεί, βέβαια, σημαντικές απαιτήσεις για τις επιχειρήσεις.

Μεγάλο μέρος της επεξεργασίας θα πρέπει να πραγματοποιείται κοντά στο σημείο όπου παράγονται τα δεδομένα, ώστε οι αντιδράσεις να γίνονται χωρίς σημαντικές καθυστερήσεις. Παράλληλα, εκατοντάδες ή χιλιάδες καταστήματα μιας μεγάλης αλυσίδας θα πρέπει να συνδέονται με ασφάλεια σε ένα κοινό τεχνολογικό περιβάλλον.

Η μεγαλύτερη αλλαγή είναι ότι το κατάστημα αποκτά σταδιακά τη δυνατότητα όχι απλώς να καταγράφει τι κάνει ο καταναλωτής, αλλά να αντιλαμβάνεται τι συμβαίνει και να αντιδρά την ίδια στιγμή.

Από την ουρά στο ταμείο και την αναζήτηση ενός προϊόντος μέχρι τη διαχείριση του πλήθους και έναν καφέ που παρασκευάζεται αυτόνομα, η AI περνά από τον ψηφιακό στον φυσικό κόσμο.

Και το «έξυπνο κατάστημα» αρχίζει πλέον να μετατρέπεται από τεχνολογικό σενάριο σε πραγματικότητα.

Στη νέα της στρατηγική έκθεση, η ελβετική τράπεζα διατηρεί θετική στάση απέναντι στις μετοχές, προβλέποντας ότι ο S&P 500 θα φτάσει τις 8.200 μονάδες έως τον Ιούνιο του 2027, επίπεδο που συνεπάγεται συνολικές αποδόσεις περίπου 10% από τα τρέχοντα επίπεδα. Παράλληλα, εκτιμά ότι οι αγορές της Ευρωζώνης προσφέρουν περιθώρια ανόδου 5%, η Ιαπωνία 7% και οι υπόλοιπες ασιατικές αγορές περίπου 10%.

Παρά τις ανησυχίες που εκφράζονται από μέρος της αγοράς ότι οι προσδοκίες για την τεχνητή νοημοσύνη έχουν διογκωθεί υπερβολικά, η UBS εξακολουθεί να βλέπει την AI ως μία από τις σημαντικότερες διαρθρωτικές επενδυτικές ευκαιρίες της επόμενης δεκαετίας. Όπως σημειώνει, η ζήτηση για υπολογιστική ισχύ, μνήμη και εξειδικευμένα τσιπ όχι μόνο παραμένει ισχυρή αλλά επεκτείνεται σε όλο και περισσότερους επιχειρηματικούς κλάδους, δημιουργώντας συνθήκες περιορισμένης προσφοράς.

Η εικόνα αυτή επιβεβαιώθηκε και από τα αποτελέσματα του πρώτου τριμήνου, καθώς οι μεγάλοι hyperscalers διατήρησαν αμετάβλητα τα φιλόδοξα επενδυτικά τους σχέδια. Η UBS προβλέπει ότι οι παγκόσμιες κεφαλαιουχικές δαπάνες που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη θα αυξηθούν κατά 68% το 2026, φτάνοντας τα 820 δισ. δολάρια, ενώ το 2027 αναμένεται νέα αύξηση κατά 21%, στα 990 δισ. δολάρια.

Στο επίκεντρο των επενδυτικών επιλογών του οίκου βρίσκονται οι εταιρείες που αποτελούν τους βασικούς ωφελημένους της τεχνολογικής έκρηξης, όπως οι κατασκευαστές εξοπλισμού ημιαγωγών, οι εταιρείες επεξεργαστών, οι παραγωγοί μνήμης, οι κατασκευαστές τσιπ και οι εταιρείες συναρμολόγησης και ενσωμάτωσης προηγμένων ηλεκτρονικών συστημάτων.

Σε γεωγραφικό επίπεδο, η UBS θεωρεί ότι οι μεγαλύτεροι ωφελημένοι από την τάση της τεχνητής νοημοσύνης παραμένουν οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Νότια Κορέα και η Ιαπωνία, ενώ διατηρεί ουδέτερη στάση για την Ταϊβάν.

Ωστόσο, η UBS δεν θεωρεί ότι το επενδυτικό αφήγημα περιορίζεται αποκλειστικά στην τεχνητή νοημοσύνη. Η ανθεκτικότητα της αμερικανικής οικονομίας, η ισχυρή αγορά εργασίας, η διατήρηση της πιστωτικής επέκτασης και η συνεχιζόμενη δημοσιονομική στήριξη αναμένεται να στηρίξουν την κερδοφορία και σε άλλους κλάδους της οικονομίας, επιτρέποντας τη διεύρυνση του χρηματιστηριακού ράλι.

Η τράπεζα βλέπει θετικές προοπτικές για τις μετοχές προαιρετικών καταναλωτικών αγαθών, οι οποίες ευνοούνται από τη διατήρηση της κατανάλωσης, ενώ η πρόσφατη βελτίωση του δείκτη μεταποίησης ISM δημιουργεί καλύτερες προϋποθέσεις για τις βιομηχανικές και γενικότερα τις κυκλικές μετοχές.

Στην Ευρώπη, η UBS ξεχωρίζει τις ευκαιρίες που προσφέρουν οι βιομηχανίες, ο κλάδος της υγειονομικής περίθαλψης και τα προαιρετικά καταναλωτικά αγαθά, θεωρώντας ότι μπορούν να επωφεληθούν από τη σταδιακή βελτίωση των οικονομικών συνθηκών.

Όσον αφορά τα επιτόκια, η UBS αναγνωρίζει ότι αποτελούν έναν από τους βασικούς κινδύνους για τις αγορές, ωστόσο εκτιμά ότι οι ανησυχίες έχουν υπερεκτιμηθεί. Στο βασικό της σενάριο δεν προβλέπει νέες αυξήσεις επιτοκίων από τη Fed, ενώ αναμένει την επιστροφή σε κύκλο μειώσεων κατά το πρώτο εξάμηνο του 2027, ιδιαίτερα εφόσον συνεχιστεί η αποκλιμάκωση των τιμών της ενέργειας.

Για την Ευρωζώνη, η UBS θεωρεί πιθανή ακόμη μία αύξηση επιτοκίων, αλλά εκτιμά ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα παραμείνει προσεκτική απέναντι στους κινδύνους για την ανάπτυξη, γεγονός που θα μπορούσε να περιορίσει περαιτέρω κινήσεις σύσφιγξης της νομισματικής πολιτικής.

Συνολικά, η UBS θεωρεί ότι η τεχνητή νοημοσύνη παραμένει ο βασικός κινητήριος μοχλός των αγορών, αλλά εκτιμά ότι το επόμενο στάδιο της ανόδου θα είναι πιο ευρύ, με περισσότερους κλάδους και περισσότερες γεωγραφικές περιοχές να συμμετέχουν στο ανοδικό κύμα των διεθνών μετοχών.

Η τεχνητή νοημοσύνη απειλεί ολοένα και περισσότερα επαγγέλματα και ο επιστημονικός τομέας δεν φαίνεται να αποτελεί εξαίρεση. Ποιες θέσεις εργασίας διατρέχουν λοιπόν τον μεγαλύτερο κίνδυνο;

Αυτό προκύπτει από ανάλυση που δημοσιεύθηκε στην ιστοσελίδα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, βασισμένη σε εταιρικές έρευνες που πραγματοποιήθηκαν το 2025.

Οι ερευνητές Λορά Λεμπαστάρ και Νταβίντ Ζόντερμαν επισημαίνουν ότι μέχρι στιγμής «οι επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη και η εντατική χρήση της δεν αντικαθιστούν θέσεις εργασίας».

Όπως σημειώνουν, σε αρκετές περιπτώσεις οι εταιρείες προχωρούν ακόμη και σε νέες προσλήψεις. Αυτό μπορεί να οφείλεται στο γεγονός ότι χρειάζονται επιπλέον προσωπικό για την ανάπτυξη και εφαρμογή των τεχνολογιών AI, ενώ ταυτόχρονα συνεχίζουν να λειτουργούν με τα υφιστάμενα παραγωγικά τους μοντέλα.

Παράλληλα, η τεχνητή νοημοσύνη βοηθά τις επιχειρήσεις να επεκταθούν ταχύτερα, αυξάνοντας την παραγωγικότητα και τη δυναμική ανάπτυξης.

Ανησυχία για τις μελλοντικές επιπτώσεις

Παρά τα σημερινά δεδομένα, οι κεντρικές τράπεζες παρακολουθούν στενά τις πιθανές επιπτώσεις της τεχνητής νοημοσύνης στην αγορά εργασίας.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Κριστίν Λαγκάρντ, έχει δηλώσει ότι η ΕΚΤ θα παραμείνει «εξαιρετικά προσεκτική» όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο οι αυξήσεις παραγωγικότητας που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη θα επηρεάσουν την απασχόληση.

Η συζήτηση αυτή εντείνεται διεθνώς, καθώς υπάρχουν φόβοι ότι η ευρεία υιοθέτηση της AI θα μπορούσε να οδηγήσει σε εκτεταμένες απώλειες θέσεων εργασίας.

Τον περασμένο μήνα, η διοικήτρια της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των Ηνωμένων Πολιτειών, Λίζα Κουκ, προειδοποίησε ότι η Fed ενδέχεται να μην είναι σε θέση να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά μια πιθανή αύξηση της ανεργίας που θα προκληθεί από την τεχνητή νοημοσύνη.

Διαφορές με τις Ηνωμένες Πολιτείες

Η ανάλυση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας επισημαίνει επίσης ότι τα δεδομένα για την Ευρώπη δεν είναι εύκολο να συγκριθούν με εκείνα των Ηνωμένων Πολιτειών.

Στις ΗΠΑ η υιοθέτηση της τεχνητής νοημοσύνης προχωρά με πολύ ταχύτερο ρυθμό, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε διαφορετικές εξελίξεις στην αγορά εργασίας.

Επιπλέον, οι ερευνητές τονίζουν ότι η σημερινή εικόνα μπορεί να αλλάξει σημαντικά καθώς η χρήση της τεχνολογίας γίνεται όλο και πιο εκτεταμένη.

Μέχρι στιγμής, πάντως, η τεχνητή νοημοσύνη δεν έχει μεταμορφώσει σε μεγάλο βαθμό τις παραγωγικές διαδικασίες.

Ωστόσο, καθώς η τεχνολογία εξελίσσεται και ενσωματώνεται σε όλο και περισσότερους κλάδους, οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της στην απασχόληση παραμένουν αβέβαιες.

Σύμφωνα με το Bloomberg, οι περικοπές αναμένεται να επηρεάσουν περίπου το 10% των εργαζομένων του συγκεκριμένου τμήματος, το οποίο απασχολεί περίπου 15.000 άτομα. Οι εργαζόμενοι που επηρεάζονται θα ενημερωθούν για τις απολύσεις από την Τρίτη το πρωί, σύμφωνα με τον διευθύνοντα σύμβουλο τεχνολογίας Άντριου Μπόσγουορθ.

Η Reality Labs στεγάζει τα προϊόντα της Meta, συμπεριλαμβανομένων των ακουστικών VR, των γυαλιών AI και των προϊόντων εικονικού κόσμου. Ωστόσο, η Reality Labs έχει χάσει περισσότερα από 70 δισ. δολάρια από την αρχή του 2021, επειδή πολλές από τις επενδύσεις δεν αποφέρουν ακόμη σημαντικά έσοδα.

Το metaverse, ένας εικονικός κόσμος όπου οι άνθρωποι μπορούν να εργάζονται, να παίζουν και να ασκούνται, υπήρξε ένα ιδιαίτερα δαπανηρό εγχείρημα. Η Meta ξόδεψε πολλά χρήματα για την ανάπτυξη υψηλής τεχνολογίας VR headsets και ψηφιακών λειτουργιών, όπως avatars, ως προετοιμασία για τον έντονο ανταγωνισμό με άλλες εταιρείες τεχνολογίας.

Στην πράξη όμως ο ανταγωνισμός αυτός δεν υλοποιήθηκε ποτέ και το metaverse δεν απογειώθηκε με τον τρόπο που ο Διευθύνων Σύμβουλος Μαρκ Ζούκερμπεργκ είχε οραματιστεί όταν μετονόμασε την εταιρεία Meta από Facebook το 2021.

Πιο συγκεκριμένα, ο βιομηχανικός δείκτης Dow Jones έχασε 0,51% και διαμορφώθηκε στα επίπεδα των 48.461 μονάδων, ενώ ο διευρυμένος S&P 500 διολίσθησε κατά 0,34% στις 6.906 μονάδες. Ο τεχνολογικός δείκτης Nasdaq σημείωσε επίσης απώλειες 0,50% στις 23.474 μονάδες.

Οι μετοχές εταιρειών τεχνητής νοημοσύνης δέχτηκαν πιέσεις. Η Nvidia υποχώρησε 1,2%, ενώ η Oracle κατέγραψε πτώση 1,3%. Η Tesla σημείωσε απώλειες 3,3%, η Meta έκλεισε στο -0,7%, ενώ η Palantir έχασε 2,4%.

Η φετινή χρονιά έχει αποδειχτεί ιδιαίτερα κερδοφόρα για τους δείκτες, αφού ο S&P 500 έχει κερδίσει περισσότερο από 17% μέχρι ώρας φέτος. Ο Dow Jones έχει σημειώσει άνοδο περίπου 14% και βρίσκεται σε τροχιά για την πιο «δυνατή» χρονιά του από το 2021, ενώ ο Nasdaq έχει ξεπεράσει τους υπόλοιπους δείκτες, με άνοδο πάνω από 21% το 2025.

Την Παρασκευή οι δείκτες ολοκλήρωσαν τη μετα-Χριστουγεννιάτικη συνεδρίαση με οριακές απώλειες. Παρόλα αυτά, στη διάρκεια των συναλλαγών, ο S&P 500 ενισχύθηκε έως και 0,2%, αγγίζοντας νέο ρεκόρ στις 6.945,77 μονάδες. Ο Nasdaq υποχώρησε κατά 0,09%, ενώ ο Dow Jones σημείωσε πτώση 0,04%.

Σε εβδομαδιαία βάση, ο S&P 500 κατέγραψε άνοδο 1,4%, σημειώνοντας την τέταρτη ανοδική εβδομάδα στις τελευταίες πέντε. Οι Dow και Nasdaq κινήθηκαν επίσης ανοδικά, με κέρδη άνω του 1% για την εβδομάδα.

Στα επιχειρηματικά νέα, η Intel ανακοίνωσε την ολοκλήρωση της πώλησης 214,7 εκατομμυρίων κοινών μετοχών της στην Nvidia, υλοποιώντας τη συμφωνία που είχε ανακοινωθεί τον Σεπτέμβριο.

Συγκεκριμένα, οι μετοχές πουλήθηκαν στην τιμή των 23,28 δολαρίων/μετοχή, συνολικού ύψους 5 δισ. δολ. σε μετρητά. Αυτή η συναλλαγή έρχεται καθώς η μετοχή της Intel έχει δείξει αξιοσημείωτη ισχύ, με απόδοση 80% από την αρχή του έτους σύμφωνα με τα στοιχεία της InvestingPro, αν και η τρέχουσα διαπραγμάτευση στα 36,20 δολάρια υποδηλώνει ότι η εταιρεία θεωρείται υπερτιμημένη με βάση τους δείκτες Δίκαιης Αξίας (Fair Value).

Στα «μάκρο» της ημέρας, αύξηση μεγαλύτερη από το αναμενόμενο κατέγραψαν οι επικείμενες πωλήσεις κατοικιών στις ΗΠΑ τον Νοέμβριο, αγγίζοντας υψηλό δύο ετών, καθώς η μικρή βελτίωση των τιμών και των επιτοκίων των στεγαστικών δανείων ενθάρρυνε τους αγοραστές. Ειδικότερα, ο δείκτης επικείμενων πωλήσεων κατοικιών, με βάση τα υπογεγραμμένα συμβόλαια, ενισχύθηκε 3,3% σε σχέση με τον Οκτώβριο στις 79,2 μονάδες.

Στο μεταξύ, σε εξέλιξη βρίσκεται το λεγόμενο «Santa Claus rally», μία ιστορικά ισχυρή περίοδος για τις μετοχές. Σημειώνεται ότι από το 1950 ο S&P 500 καταγράφει κατά μέσο όρο άνοδο άνω του 1% κατά τις τελευταίες πέντε συνεδριάσεις του έτους που φεύγει και τις δύο πρώτες του νέου έτους.

Η εβδομάδα θεωρείται «υποτονική» από πλευράς «μάκρο». Ωστόσο, το βλέμμα των επενδυτών είναι στραμμένο στα πρακτικά της τελευταίας συνεδρίασης της Federal Reserve που θα δημοσιευθούν την Τετάρτη, προσφέροντας μία ακόμη ένδειξη για τις προθέσεις της κεντρικής τράπεζας ενόψει του 2026.