• Το οικονομικό κλίμα σημείωσε άνοδο στην Ευρώπη τον Μάρτιο, έπειτα από δύο διαδοχικούς μήνες πτώσης, κυρίως λόγω βελτίωσης των επιχειρηματικών προσδοκιών στο Λιανικό Εμπόριο, τις Υπηρεσίες, τη Βιομηχανία και την καταναλωτική εμπιστοσύνη, ενώ οι προσδοκίες στις Κατασκευές παρέμειναν αμετάβλητες.
• Οι διεθνείς τιμές ενέργειας κατέγραψαν ανοδική τάση τον Μάρτιο. Αντίστοιχα, το ευρώ κατέγραψε άνοδο έναντι του δολαρίου τον ίδιο μήνα.
• Το κόστος χρηματοδότησης του ιδιωτικού τομέα κατέγραψε κάμψη στην Ευρωζώνη τον Φεβρουάριο. Οι αποδόσεις κρατικών ομολόγων σταθεροποιήθηκαν τον Μάρτιο.
• Οι διεθνείς κεφαλαιαγορές κατέγραψαν περαιτέρω άνοδο τον Μάρτιο, καταγράφοντας ιστορικά υψηλά στις ΗΠΑ και την Ευρωζώνη.

Εγχώριες τάσεις

Καθώς ο ρυθμός ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας επιβραδύνθηκε το 2023, κρίσιμο στοίχημα για το 2024 αποτελεί η ώθηση των επενδύσεων και των μεταρρυθμίσεων που τονώνουν την παραγωγικότητα, μεταξύ άλλων μέσα από την έγκαιρη υλοποίηση του αναθεωρημένου Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Οι τάσεις σε επιμέρους δείκτες στο πρώτο τρίμηνο του έτους καλούν σε εγρήγορση, καθώς ανακόπηκαν οι θετικές τάσεις μείωσης της ανεργίας και του πληθωρισμού, με αμφότερα τα μεγέθη να παραμένουν υψηλότερα από τον μέσο όρο στην Ευρώπη, αναφέρει το Attica Economic Review.

Η συστηματική βελτίωση των θεμελιωδών μεγεθών της οικονομίας σε συνδυασμό με την ανάκτηση της εμπιστοσύνης της διεθνούς επενδυτικής κοινότητας αποτελούν κλειδιά για μεσοπρόθεσμους ρυθμούς ανάπτυξης που θα επιταχύνουν τη σύγκλιση με την υπόλοιπη Ευρώπη.

Βραχυπρόθεσμα, ξεχωρίζουν οι παρακάτω θετικές εξελίξεις:

• Σε κλαδικό επίπεδο, η βιομηχανική παραγωγή συνέχισε την ανοδική πορεία στις αρχές του 2024.
• Το κόστος νέας ιδιωτικής χρηματοδότησης κατέγραψε σταθερότητα τον Φεβρουάριο, αν και παραμένει υψηλότερο από τον μέσο όρο στην ΕΕ.
• Το οικονομικό κλίμα ενισχύθηκε αισθητά τον Μάρτιο, ωθούμενο κυρίως από την καταναλωτική εμπιστοσύνη και τις προσδοκίες στη Βιομηχανία.

Μεταξύ των βραχυπρόθεσμων προκλήσεων:

• Η αγορά εργασίας εμφάνισε επιδείνωση τον Φεβρουάριο, με αύξηση του ποσοστού ανεργίας, το οποίο και παραμένει διψήφιο.
• Σε κλαδικό επίπεδο, η δραστηριότητα αλλά και οι προσδοκίες στο λιανικό εμπόριο συνεχίζει να καταγράφει πτώση στις αρχές του 2024. Επίσης, κόπωση παρουσιάζει η δραστηριότητα στον κατασκευαστικό κλάδο.
• Το έλλειμμα στο εξωτερικό ισοζύγιο παραμένει υψηλό, παρά τη σημαντική βελτίωση που κατέγραψε το 2023.

Ειδικό θέμα: ««Κοινωνικο-οικονομικές τάσεις στις ελληνικές περιφέρειες»

• Αναλύοντας τις διαχρονικές τάσεις σε οικονομικούς και κοινωνικούς δείκτες ανά περιφέρεια, αναδεικνύονται ευκαιρίες για πρόοδο και σύγκλιση σε μια σειρά από τομείς.
• Η μείωση και γήρανση του πληθυσμού, αν και αποτελούν εθνικό πρόβλημα, παρουσιάζουν μειωμένη ένταση σε επιμέρους περιφέρειες: Ο πληθυσμός της χώρας μειώνεται από το 2010, σημειώνοντας σωρευτική μείωση κατά 5,9% έως το 2022. Αντίστοιχη τάση εμφανίζουν και οι περιφέρειες, με ενδεικτικές όμως ετερογένειες, καθώς η Ηπειρωτική Ελλάδα συρρικνώνεται πληθυσμιακά με γρηγορότερο ρυθμό από τη νησιωτική Ελλάδα.
• Η οικονομική δραστηριότητα παρουσιάζει ιδιαίτερα υψηλή συγκέντρωση στην Αττική, όπου καταγράφεται με διαφορά και το υψηλότερο κατά κεφαλήν ΑΕΠ: Υψηλή συγκέντρωση της οικονομικής δραστηριότητας στις περιφέρειες των δύο μεγάλων αστικών κέντρων, όπου καταγράφεται πάνω από το μισό των συνολικών επενδύσεων. Η περιφέρεια Αττικής συνεισφέρει σχεδόν το μισό του συνολικού ΑΕΠ, πάνω από το ένα τρίτο των συνολικών επενδύσεων και πάνω από το μισό των συνολικών εξαγωγών.
• Οι δείκτες ανταγωνιστικότητας διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των περιφερειών χωρίς διαχρονική τάση μείωσης των αποκλίσεων.
• Οι οικονομικοί δείκτες της νησιωτικής Ελλάδας καταγράφουν πρόσφατα θετικές επιδόσεις, σε τομείς όπως η αγορά εργασίας, οι ρυθμοί ανάπτυξης και ο βαθμός ένταξης στο χρηματοπιστωτικό σύστημα: Η ευρεία πρόσβαση των νοικοκυριών και επιχειρήσεων στο τραπεζικό σύστημα, χωρίς γεωγραφικούς περιορισμούς, αποτελεί κλειδί για την χρηματοδότηση επενδύσεων και την μακροχρόνια οικονομική ανάπτυξη. Το επίπεδο του χρηματοοικονομικού αλφαβητισμού και η αξιοποίηση της χρηματοοικονομικής τεχνολογίας (fintech) αποτελούν καταλύτες για αποδοτικότερο ρόλο των τραπεζών στην τοπική και εθνική οικονομία.
• Η ετερογένεια μεταξύ περιφερειών παραμένει έντονη σε θέματα εισοδηματικής ανισότητας, υπηρεσιών υγείας και κοινωνικής προστασίας, όπως το ποσοστό πληθυσμού σε κίνδυνο φτώχειας.

To Attica Economic Review είναι διαθέσιμο στην ιστοσελίδα της Attica Bank.

• Το οικονομικό κλίμα επιδεινώθηκε στην Ευρώπη τον Ιούνιο, καθώς η βελτίωση της καταναλωτικής εμπιστοσύνης αντισταθμίστηκε από ισχυρή πτώση των επιχειρηματικών προσδοκιών στη Βιομηχανία, τις Υπηρεσίες, τις Κατασκευές, και λιγότερο στο Λιανικό Εμπόριο.
• Οι διεθνείς τιμές ενεργειακών αγαθών και εμπορευμάτων κατέγραψαν πτωτική τάση τον Ιούνιο. Το ευρώ κινήθηκε καθοδικά έναντι του δολαρίου τον ίδιο μήνα. Οι διεθνείς κεφαλαιαγορές κατέγραψαν ανοδική τάση διεθνώς.
• Οι μεγάλες κεντρικές τράπεζες διεθνώς, μετά τις διαδοχικές πρόσφατες αυξήσεις επιτοκίων, έχουν δημιουργήσει προσδοκία στις αγορές για περαιτέρω αυξήσεις έως τα τέλη του έτους, αν και με αραιότερη συχνότητα. Το κόστος χρηματοδότησης του ιδιωτικού τομέα συνέχισε να αυξάνεται στην Ευρωζώνη τον Μάιο. Οι αποδόσεις κρατικών ομολόγων ενισχύθηκαν στις ΗΠΑ τον Ιούνιο, ενώ εμφανίζουν σημάδια σταθεροποίησης στην Ευρώπη.
• Μεταξύ των προκλήσεων, ξεχωρίζει η ανάγκη για ταυτόχρονη εφαρμογή διεθνώς σφιχτότερων δημοσιονομικών και νομισματικών πολιτικών, ασκώντας πίεση στους ρυθμούς ανάκαμψης, καθιστώντας απαραίτητες παρεμβάσεις πολιτικής που τονώνουν την παραγωγικότητα.

Εγχώριες τάσεις

Σε συνέχεια του δεύτερου γύρου των βουλευτικών εκλογών, ο σχηματισμός νέας κυβέρνησης με άνετη πλειοψηφία εξάλειψε τον κίνδυνο πολιτικής αστάθειας βραχυπρόθεσμα. Αυτό ενίσχυσε το επενδυτικό κλίμα, καθώς και την προσδοκία για την ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας μέσα στο δεύτερο εξάμηνο του έτους, σύμφωνα με το report της Attica Bank.

Στο πρώτο εξάμηνο του 2023, ο πληθωρισμός εμφανίζει αποκλιμάκωση, ταχύτερη από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, εκτιμώμενος σε επίπεδο περί το 2,7% τον Ιούνιο. Ωστόσο, ο δομικός πληθωρισμός παραμένει υψηλότερος του μ.ό. στην Ευρώπη, ενώ η πληθωριστική πίεση στα τρόφιμα συμπιέζει σημαντικά την αποταμίευση των νοικοκυριών, η οποία καταγράφηκε αρνητική το περασμένο έτος.

Στις θετικές εξελίξεις:

• Το κόστος χρηματοδότησης του ελληνικού δημοσίου καταγράφει σύγκλιση με το αντίστοιχο σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες, σε ένα βαθμό προεξοφλώντας την προοπτική ανάκτησης της επενδυτικής βαθμίδας εντός του έτους.
• Η χρηματιστηριακή αγορά συνεχίζει να καταγράφει βελτιωμένες επενδυτικές προσδοκίες.
• Η απόδοση στα δημόσια οικονομικά υπερβαίνει τους ταμειακούς στόχους στις αρχές του 2023, λόγω υψηλότερων εσόδων.
• Το υψηλό έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών υποχωρεί το πρώτο τετράμηνο του 2023, λόγω μείωσης των τιμών ενέργειας, βελτίωσης του ισοζυγίου αγαθών και δευτερογενών εισοδημάτων.

Μεταξύ των προκλήσεων:

• Βραχυχρόνιοι δείκτες δραστηριότητας, όπως η βιομηχανική παραγωγή και το λιανικό εμπόριο καταγράφουν κόπωση το πρώτο τετράμηνο του 2023.
• Το κόστος χρηματοδότησης του ιδιωτικού τομέα αυξήθηκε σε υψηλό 9ετίας, ενώ η πιστωτική επέκταση προς τις επιχειρήσεις επιβραδύνθηκε σημαντικά το πρώτο πεντάμηνο του έτους.
• Τα Μη Εξυπηρετούμενα Δάνεια στους ισολογισμούς των τραπεζών κατέγραψαν στασιμότητα, παραμένοντας αισθητά υψηλότερα από τον μ.ό. στην Ευρωζώνη.
• Ο υψηλός ρυθμός πληθωρισμού σε είδη πρώτης ανάγκης επιδεινώνει την αγοραστική δύναμη και την αποταμιευτική δυνατότητα των νοικοκυριών.

Η πληθωριστική πίεση λόγω των ενεργειακών αγαθών αποκλιμακώνεται σταδιακά διεθνώς, αν και τόσο ο συνολικός όσο και ο δομικός πληθωρισμός παραμένουν σε υψηλά επίπεδα. Η διεθνής αβεβαιότητα είναι υψηλή, όσο ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται.

• Το οικονομικό κλίμα υποχώρησε οριακά στην Ευρώπη τον Μάρτιο, με επιδείνωση των επιχειρηματικών προσδοκιών στη Βιομηχανία, το Λιανικό Εμπόριο και τις Κατασκευές, η οποία και αντιστάθμισε την αμετάβλητη τάση σε Υπηρεσίες και καταναλωτική εμπιστοσύνη.
• Οι διεθνείς τιμές ενεργειακών αγαθών κατέγραψαν πτωτική τάση τον Μάρτιο. Το ευρώ σταθεροποιήθηκε έναντι του δολαρίου τον ίδιο μήνα. Οι διεθνείς κεφαλαιαγορές, ειδικά σε ΗΠΑ και Ευρώπη, κατέγραψαν σημαντική πτώση, υπό τη σκιά των αναταράξεων στο τραπεζικό σύστημα.

• Οι μεγαλύτερες κεντρικές τράπεζες, συμπεριλαμβανομένων της ΕΚΤ και της FED, συνέχισαν τις αυξήσεις επιτοκίων τον Μάρτιο προκειμένου να συγκρατηθούν οι πληθωριστικές προσδοκίες κοντά στον στόχο πληθωρισμού και να επανέλθει η σταθερότητα των τιμών. Το κόστος χρηματοδότησης του ιδιωτικού τομέα αυξήθηκε περαιτέρω στην Ευρωζώνη τον Φεβρουάριο, ενώ οι αποδόσεις κρατικών ομολόγων παρέμειναν στα ίδια επίπεδα.
• Μεταξύ των προκλήσεων, ξεχωρίζουν η ανάγκη της νομισματικής πολιτικής να ισορροπήσει μεταξύ σταθερότητας τιμών, σταθερότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος και οικονομικής ανάκαμψης, σε συντονισμό με δημοσιονομική πολιτική η οποία καλείται να δρα σε αυξανόμενα περιοριστικά πλαίσιο.

Σημάδια ανθεκτικότητας στην ελληνική οικονομία

Η ελληνική οικονομία, σε συνέχεια μιας δυναμικής επίδοσης το 2022, εκτιμάται ότι επιβραδύνεται, αλλά με σημάδια ανθεκτικότητας σε κατανάλωση και δυναμικής σε επενδύσεις και εξωστρέφεια. Στο πρώτο τρίμηνο του 2023, ο πληθωρισμός εμφανίζει συστηματική αποκλιμάκωση, εκτιμώμενος σε επίπεδο χαμηλότερο του 5,5% τον Μάρτιο. Ωστόσο, παραμένει επίμονα υψηλός σε κατηγορίες αγαθών πρώτης ανάγκης, όπως τα τρόφιμα. Εν όψει των βουλευτικών εκλογών το τρέχον έτος, είναι σημαντικό να επιτευχθεί σχηματισμός νέας κυβέρνησης σε εύλογα σύντομο χρονικό διάστημα, προκειμένου να εφαρμοστεί οικονομική πολιτική με μεσοπρόθεσμο ορίζοντα στόχων και μεταρρυθμίσεων.

Στις θετικές εξελίξεις εγχωρίως:

• Βραχυχρόνιοι δείκτες δραστηριότητες, όπως η βιομηχανική παραγωγή και το λιανικό εμπόριο ανέκαμψαν ελαφρά στις αρχές του 2023, ενώ η οικοδομική δραστηριότητα καταγράφει ανοδική δυναμική στα τέλη του 2022.
• Η απόδοση στα δημόσια οικονομικά βελτιώθηκε περαιτέρω στις αρχές του 2023, λόγω αύξησης των εσόδων.
• Το ιδιαίτερα υψηλό έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών παρουσιάζει σημάδια συγκράτησης στις αρχές του 2023.

Μεταξύ των προκλήσεων:

• Το οικονομικό κλίμα επιδεινώθηκε τον Μάρτιο, κυρίως από έντονη επιδείνωση των προσδοκιών σε βιομηχανία. Η τάση μερικώς αντισταθμίστηκε από βελτίωση της καταναλωτικής εμπιστοσύνης, και των προσδοκιών σε κατασκευές, λιανικό εμπόριο και υπηρεσίες.
• Το κόστος χρηματοδότησης του ιδιωτικού τομέα αυξάνεται συστηματικά.
• Ο υψηλός ρυθμός πληθωρισμού στα είδη πρώτης ανάγκης επηρεάζει εντονότερα αρνητικά την αγοραστική δύναμη των πλέον ευάλωτων νοικοκυριών. Η αρνητική επίδραση μερικώς αντισταθμίζεται από τη σταδιακή αποκλιμάκωση στις τιμές ενέργειας.

«Τάσεις σε κατώτατο και μέσο μισθό στον ιδιωτικό τομέα στην Ελλάδα 2016-2022»

Τον Απρίλιο του 2023 εφαρμόστηκε αύξηση του κατώτατου μισθού στην Ελλάδα κατά 9,4%, στο επίπεδο των 780 ευρώ (ή 910 ευρώ σε 12-μηνη βάση).

Η περιγραφική ανάλυση της ελληνικής αγοράς μισθωτής εργασίας αναδεικνύει ότι μεταβολές του κατώτατου μισθού αναμένεται να έχουν άμεσες επιδράσεις σε μεγαλύτερο μερίδιο εργαζομένων με ευέλικτες μορφές απασχόλησης, εργαζομένων σε μικρομεσαίες εταιρείες, καθώς και εργαζομένων σε κλάδους υπηρεσιών.

Ο ονομαστικός μέσος μισθός για το σύνολο των πλήρως απασχολούμενων κατέγραψε αύξηση κατά 7,9% την περίοδο 2019-2022, αλλά μείωση κατά 0,5% σε πραγματικούς όρους την ίδια περίοδο.

Ο λόγος κατώτατου προς μέσο μισθό για τους πλήρως απασχολούμενους, στο σύνολο των επιχειρήσεων, ανερχόταν το 2022, στο 55% συνυπολογίζοντας τις τριετίες και 51% χωρίς να υπολογίζονται οι τριετίες.

Η Ελλάδα παρουσιάζει υψηλό δείκτη συμπίεσης μισθών στον ιδιωτικό τομέα, ειδικά στις μικρές επιχειρήσεις, αλλά και σε επιμέρους κλάδους της οικονομικής δραστηριότητας, με αποτέλεσμα αυτοί οι κλάδοι και αυτές οι επιχειρήσεις να επηρεάζονται αμεσότερα από μεταβολές του κατώτατου μισθού.

To Attica Economic Review είναι διαθέσιμο εδώ

Στο μηνιαίο report της Attica Bank, το οποίο συντάσσεται σε συνεργασία με το ΙΟΒΕ, με τίτλο «Παράλληλη επιβράδυνση σε οικονομική δραστηριότητα και πληθωρισμό» καταγράφεται ότι στο τέταρτο τρίμηνο του 2022, ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής του ΑΕΠ στις ΗΠΑ, την Ευρωζώνη και την Κίνα εκτιμάται σε περίπου 1.0%, 1,9% και 2,9%, αντίστοιχα. Ο ρυθμός πληθωρισμού παρουσιάζει επίσης επιβράδυνση, ωστόσο παραμένει υψηλός, ενώ δεν περιορίζεται πλέον στα ενεργειακά αγαθά. Οι πληθωριστικές προσδοκίες κινούνται ήδη ηπιότερα υπό την επίδραση της σφιχτότερης νομισματικής πολιτικής, ωστόσο αβεβαιότητα προκαλούν ο συνεχιζόμενος πόλεμος στην Ουκρανία, καθώς και οι πιέσεις για δημοσιονομικά μέτρα στήριξης των πλέον ευάλωτων στην τρέχουσα οικονομική κρίση του «κόστους ζωής».

• Το οικονομικό κλίμα συνέχισε να ανακάμπτει στην Ευρώπη τον Ιανουάριο, με βελτίωση της καταναλωτικής εμπιστοσύνης και των επιχειρηματικών προσδοκιών, με εξαίρεση στις Κατασκευές. Μικρή υστέρηση εμφανίζει ο παγκόσμιος δείκτης επιχειρηματικών προσδοκιών.
• Οι διεθνείς τιμές ενεργειακών αγαθών έδειξαν μεικτή εικόνα τον Ιανουάριο, με μικρή άνοδο στο πετρέλαιο αλλά μεγάλη πτώση στο φυσικό αέριο. Οι τιμές σε τρόφιμα παρέμειναν σταθερές ενώ τα βασικά μέταλλα κατέγραψαν ανάκαμψη. Το ευρώ συνέχισε για τρίτο μήνα να ανακτά μέρος των απωλειών του έναντι του δολαρίου τον Ιανουάριο. Οι διεθνείς κεφαλαιαγορές κατέγραψαν σημαντική περαιτέρω άνοδο.
• Οι μεγαλύτερες κεντρικές τράπεζες, συμπεριλαμβανομένων της ΕΚΤ και της FED,συνέχισαν τις αυξήσεις επιτοκίων τον Ιανουάριο προκειμένου να συγκρατηθούν οι πληθωριστικές προσδοκίες κοντά στον στόχο πληθωρισμού και να επανέλθει η σταθερότητα των τιμών. Το κόστος χρηματοδότησης αυξήθηκε περαιτέρω στην Ευρωζώνη τον Δεκέμβριο, κυρίως για νοικοκυριά, επιχειρήσεις και λιγότερο για το δημόσιο.
• Μεταξύ των προκλήσεων, ξεχωρίζουν η ανάγκη συντονισμού μεταξύ σφιχτότερης νομισματικής πολιτικής και στοχευμένων μέτρων δημοσιονομικής στήριξης, ο κίνδυνος η επιβράδυνση της οικονομίας να αποκτήσει διάρκεια καθώς και η ενεργειακή κρίση να αποκτήσει νέα ένταση προς τα τέλη του έτους.

Η ελληνική οικονομία επιβραδύνεται, ενώ οι πληθωριστικές πιέσεις καθίστανται σταδιακά ηπιότερες

Η ελληνική οικονομία επιβραδύνεται ενώ οι πληθωριστικές πιέσεις καθίστανται σταδιακά ηπιότερες, αν και παραμένουν υψηλές. Στο σύνολο του 2022, ο μέσος ετήσιος πληθωρισμός καταγράφηκε στο 9,6%, που αποτελεί τον υψηλότερο ρυθμό από το 1994. Παρά το ότι ο μέσος πληθωρισμός στην Ευρωζώνη κυμαίνεται ελαφρά υψηλότερα, ο δομικός πληθωρισμός στην Ελλάδα παραμένει υψηλός, αναδεικνύοντας εν μέρει την ανθεκτικότητα της ζήτησης και την ανάγκη περαιτέρω ενίσχυσης της παραγωγής και του ανταγωνισμού στις αγορές προϊόντων και υπηρεσιών.

Στις θετικές εξελίξεις:

• Το οικονομικό κλίμα ανέκαμψε περαιτέρω τον Ιανουάριο, κυρίως από ενίσχυση της καταναλωτικής εμπιστοσύνης και των προσδοκιών σε βιομηχανία, κατασκευές και λιανικό εμπόριο. Η τάση μερικώς αντισταθμίστηκε από επιδείνωση των επιχειρηματικών προσδοκιών στις υπηρεσίες.
• Το τραπεζικό σύστημα εμφανίζει ενίσχυση της πιστωτικής επέκτασης προς τον ιδιωτικό εταιρικό τομέα, άνοδο των καταθέσεων, αλλά και αύξηση στα επιτόκια νέων χορηγήσεων.
• Η αγορά εργασίας συνέχισε να βελτιώνεται τον Δεκέμβριο, με την μείωση του ποσοστού της ανεργίας στο σύνολο του έτους να αγγίζει τις 2,5 ποσοστιαίες μονάδες, που αποτελεί την μεγαλύτερη μείωση από το 2004.

Μεταξύ των προκλήσεων:

• Καταγράφεται υψηλό και αυξανόμενο έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών υπό την μεγαλύτερη αύξηση των εισαγωγών σε σχέση με τις εξαγωγές.
• Βραχυχρόνιοι δείκτες δραστηριότητες, όπως η βιομηχανική παραγωγή, το λιανικό εμπόριο και η οικοδομική δραστηριότητα,συνέχισαν να καταγράφουν κόπωση κατά τη διάρκεια του τέταρτου τριμήνου του 2022.
• Η υψηλή μεταβλητότητα στις τιμές ενέργειας προκαλεί αυξημένη αβεβαιότητα στις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά.

Ειδικό Θέμα: «Πληθωριστικές πιέσεις το 2022, ανά συνιστώσα του ΑΕΠ»

Στο ειδικό θέμα του δελτίου παρουσιάζεται ανάλυση για τις εγχώριες πληθωριστικές πιέσεις ανά συνιστώσα του ΑΕΠ και των επενδύσεων κατά τη διάρκεια του 2022. Ο ρυθμός πληθωρισμού το 2022 άγγιξε υψηλό 27ετίας, με σημαντικές επιπτώσεις στους πραγματικούς ρυθμούς μεγέθυνσης όλων των βασικών μακροοικονομικών μεγεθών.

Κλιμάκωση του λεγόμενου «εισαγόμενου» πληθωρισμού, λόγω κυρίως των υψηλών τιμών των ενεργειακών αγαθών, με τους δείκτες αποπληθωρισμού των εισαγωγών και των εξαγωγών να υπερβαίνουν σημαντικά τους αντίστοιχους δείκτες της κατανάλωσης και των επενδύσεων παγίου κεφαλαίου.

Στο 3^ο τρίμηνο του 2022, ο δείκτης αποπληθωρισμού των εγχώριων εξαγωγών παρουσίασε ετήσια μεταβολή κατά 36%, των εισαγωγών κατά 27%, της κατανάλωσης κατά 8% και των επενδύσεων παγίου κεφαλαίου κατά 6%.

Απόκλιση μεταξύ των δεικτών αποπληθωρισμού των βασικών συνιστωσών του ΑΕΠ παρατηρείται και στην Ευρωζώνη, με τους αποπληθωριστές να είναι ωστόσο χαμηλότεροι από τους αντίστοιχους εγχώριους σε όλες τις συνιστώσες του ΑΕΠ, με εξαίρεση τις επενδύσεις παγίου κεφαλαίου.

Από την πλευρά της παραγωγής, ο κλάδος της βιομηχανίας φαίνεται να συμβάλλει περισσότερο στην πληθωριστική πίεση από τα τέλη του 2021, ωστόσο σημαντική συμβολή καταγράφουν επίσης ο πρωτογενής τομέας και οι υπηρεσίες "εμπόριο, τουρισμός, εστίαση".

Στους τομείς των επενδύσεων παγίου κεφαλαίου, οι επενδύσεις σε «Κατοικίες και κατασκευές» καταγράφουν συστηματική κλιμάκωση των τιμών κατά τη διάρκεια 2021-2022. Οι πιέσεις που απορρέουν από τις τιμές των προϊόντων αναμένεται να υποχωρήσουν, σύμφωνα με τις ενδείξεις από τις αγορές γεωργικών προϊόντων.

To Attica Economic Review είναι διαθέσιμο εδώ 

Όσον αφορά στην ελληνική οικονομία, εμφανίζονται σημάδια επιβράδυνσης, αν και ελαφρά ηπιότερης από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης. Ο πληθωρισμός καταγράφει σταδιακή, ήπια κάμψη, σε μονοψήφιο ποσοστό στο τέταρτο τρίμηνο του 2022, ωστόσο με αυξανόμενη διάχυση σε κατηγορίες πέρα από τα ενεργειακά αγαθά, όπως τα τρόφιμα και οι υπηρεσίες.

Το 2023 αποτελεί εκλογικό έτος, γεγονός που καθιστά ακόμα πιο κρίσιμη την υπεύθυνη άσκηση της δημοσιονομικής πολιτικής, καθώς και τη διαχείριση των προσδοκιών νοικοκυριών και επιχειρήσεων, με τρόπο ώστε να προσελκυσθούν μεσοπρόθεσμες επενδύσεις, όπως εκτιμά το Attica Economic Review Δεκεμβρίου 2022.

Στο μηνιαίο report της Attica Bank που συντάσσεται σε συνεργασία με το ΙΟΒΕ με τίτλο «Σε σημείο καμπής πληθωρισμός και προσδοκίες» σημειώνεται ότι οι επιπτώσεις των υψηλών τιμών στις αποφάσεις νοικοκυριών, επιχειρήσεων και ασκούντων πολιτική είναι ήδη ορατές. Το πραγματικό ΑΕΠ της Ευρωζώνης αναμένεται να καταγράψει στασιμότητα ή και οριακή πτώση κατά το 2023, ενώ ο συνεχιζόμενος πόλεμος στην Ουκρανία αποτελεί σημαντική εστία αβεβαιότητας. Το «άνοιγμα» της οικονομίας της Κίνας βελτιώνει τις προσδοκίες για την τάση στο διεθνές εμπόριο, ωστόσο ταυτόχρονα δημιουργεί ανησυχία για πιθανότητες νέας έξαρσης της υγειονομικής κρίσης.

Το οικονομικό κλίμα ανέκαμψε στην Ευρώπη τον Δεκέμβριο, με βελτίωση της καταναλωτικής εμπιστοσύνης και των επιχειρηματικών προσδοκιών, ακόμα και σε κλάδους όπως η βιομηχανία στην οποία καταγραφόταν πολύμηνη πτωτική τάση. Αντίστοιχο σημείο καμπής εμφανίζουν παγκόσμιοι δείκτες οικονομικού κλίματος στα τέλη του 2022.

Οι διεθνείς τιμές ενεργειακών αγαθών έδειξαν μεικτή εικόνα τον Δεκέμβριο, με πτώση στο πετρέλαιο αλλά άνοδο στο φυσικό αέριο, ενώ παραμένουν σε υψηλά επίπεδα. Οι τιμές σε τρόφιμα παρέμειναν σταθερές ενώ τα βασικά μέταλλα κατέγραψαν ανάκαμψη. Το ευρώ συνέχισε να ανακτά μέρος των απωλειών του έναντι του δολαρίου τον Δεκέμβριο. Οι διεθνείς κεφαλαιαγορές κατέγραψαν περαιτέρω άνοδο.

Οι μεγαλύτερες κεντρικές τράπεζες, συμπεριλαμβανομένων της ΕΚΤ και της FED, συνέχισαν τις αυξήσεις επιτοκίων τον Δεκέμβριο προκειμένου να συγκρατηθούν οι πληθωριστικές προσδοκίες κοντά στον στόχο πληθωρισμού και να επανέλθει η σταθερότητα των τιμών. Το κόστος χρηματοδότησης αυξήθηκε περαιτέρω στην Ευρωζώνη τον Νοέμβριο για νοικοκυριά, επιχειρήσεις και δημόσιο τομέα. Μεταξύ των προκλήσεων, ξεχωρίζουν ο κίνδυνος η τρέχουσα επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομικής δραστηριότητας να έχει διάρκεια, σε συνδυασμό με τη λεπτή ισορροπία μεταξύ ανάγκης για άσκηση σφιχτότερης νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής χωρίς να υποθηκευθούν οι αναπτυξιακές προοπτικές της παγκόσμιας οικονομίας μεσοπρόθεσμα.

Ελληνική οικονομία: Σημάδια επιβράδυνσης, αν και ελαφρά ηπιότερης από τον μ.ό. της Ευρωζώνης

Η ελληνική οικονομία εμφανίζει σημάδια επιβράδυνσης, αν και ελαφρά ηπιότερης από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης. Ο πληθωρισμός καταγράφει σταδιακή, ήπια κάμψη, σε μονοψήφιο ποσοστό στο τέταρτο τρίμηνο του 2022, ωστόσο με αυξανόμενη διάχυση σε κατηγορίες πέρα από τα ενεργειακά αγαθά, όπως τα τρόφιμα και οι υπηρεσίες.

Το 2023 αποτελεί εκλογικό έτος, γεγονός που καθιστά ακόμα πιο κρίσιμη την υπεύθυνη άσκηση της δημοσιονομικής πολιτικής, καθώς και τη διαχείριση των προσδοκιών νοικοκυριών και επιχειρήσεων, με τρόπο ώστε να προσελκυσθούν μεσοπρόθεσμες επενδύσεις.

Στις θετικές εξελίξεις:

• Το οικονομικό κλίμα ανέκαμψε περαιτέρω τον Δεκέμβριο, κυρίως από ενίσχυση της καταναλωτικής εμπιστοσύνης και των προσδοκιών σε υπηρεσίες και βιομηχανία. Η τάση μερικώς αντισταθμίστηκε από επιδείνωση των επιχειρηματικών προσδοκιών σε κατασκευές και λιανικό εμπόριο.

• Το τραπεζικό σύστημα βελτιώνει τα θεμελιώδη μεγέθη του, καθώς τα ΜΕΔ κατέγραψαν μονοψήφιο ποσοστό του συνολικού δανειακού χαρτοφυλακίου των τραπεζών το τρίτο τρίμηνο του 2022, για πρώτη φορά από το 2009.

• Η αγορά εργασίας συνέχισε να βελτιώνεται, αν και με βραδύτερο ρυθμό, με περαιτέρω οριακή μείωση της ανεργίας τον Νοέμβριο.
Μεταξύ των προκλήσεων:

• Βραχυχρόνιοι δείκτες δραστηριότητες, όπως η βιομηχανική παραγωγή, το λιανικό εμπόριο και η οικοδομική δραστηριότητα, κατέγραψαν κόπωση στις αρχές του τέταρτου τριμήνου του 2022.

• Καταγράφεται υψηλό έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών υπό την μεγαλύτερη αύξηση των εισαγωγών σε σχέση με τις εξαγωγές.

• Η υψηλή μεταβλητότητα στις τιμές ενέργειας προκαλεί αυξημένη αβεβαιότητα στις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά.

Εξέλιξη συνιστωσών του πληθωρισμού το 2022

Στο ειδικό θέμα του δελτίου παρουσιάζεται ανάλυση για τις συνιστώσες του εγχώριου πληθωρισμού και την εξέλιξή τους κατά τη διάρκεια του 2022.

Ο ρυθμός πληθωρισμού το 2022 άγγιξε υψηλό 27-ετίας, με σημαντικές επιπτώσεις στην οικονομική δραστηριότητα νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Οι παράγοντες που συνέβαλαν στην έξαρση του φαινομένου σε μεγάλο βαθμό σχετίζονται με την παγκόσμια ενεργειακή κρίση, ενώ η συμβολή συνιστωσών του πληθωρισμού διαφοροποιήθηκε κατά τη διάρκεια του έτους.

Ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής του Εναρμονισμέμου Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (ΕνΔΤΚ) στο 11-μηνο Ιανουαρίου – Νοεμβρίου 2022 ήταν 9,4%. Ενδεικτικά, καταγράφηκαν:

• Μεγάλη ετήσια ενίσχυση τιμών στα Ενεργειακά αγαθά (45%) και τα Τρόφιμα (11,3%).
• Σε χαμηλότερα επίπεδα, άνοδος τιμών για τα Μη ενεργειακά αγαθά (4,8%) και τις Υπηρεσίες (4,4%).
• Σε επιμέρους κατηγορίες, υψηλότερη ετήσια άνοδος τιμών για Φυσικό αέριο (112%), Πετρέλαιο (49,7%), Ηλεκτρισμό (49,6%).

Στο χρονικό διάστημα Ιανουαρίου – Νοεμβρίου του 2022, η επίδραση των Ενεργειακών αγαθών και των Τρόφιμων στο ρυθμό του πληθωρισμού ανήλθε κατά μέσο όρο στο 5,3% και 2,4%, αντίστοιχα. Σε επιμέρους κατηγορίες αγαθών ξεχωρίζουν για την υψηλή επίδρασή τους στη μεταβολή του ΕνΔΤΚ ο Ηλεκτρισμός (2,1%), τα Καύσιμα – Λιπαντικά (1,2%) και το Φυσικό αέριο (1,1%).

Ενώ στο εννεάμηνο του έτους τα Ενεργειακά αγαθά έχουν την μεγαλύτερη συμβολή στην ετήσια μεταβολή του ΕνΔΤΚ, στο τέταρτο τρίμηνο τη σκυτάλη έχουν πάρει, κατά σειρά, Τρόφιμα, Υπηρεσίες και Μη ενεργειακά αγαθά.

Τον Νοέμβριο του 2022, με ετήσιο ρυθμό μεταβολής του ΕνΔΤΚ στο 8,9%, η συνεισφορά των Τρόφιμων και των Ενεργειακών αγαθών στη μεταβολή του ΕνΔΤΚ ανήλθε στο 3,2% και στο 1,3%, αντίστοιχα.

Τον ίδιο μήνα, καταγράφηκε ετήσια άνοδος τιμών στα Τρόφιμα και τα Ενεργειακά αγαθά, κατά 12,5% και 11,7%, αντίστοιχα. Ηπιότερη, αλλά σημαντική, η ενίσχυση τιμών για τα Μη ενεργειακά αγαθά (9%) και τις Υπηρεσίες (5,7%).

Στο μηνιαίο report της AtticaBank που συντάσσεται σε συνεργασία με το ΙΟΒΕ με τίτλο «Ισχυρή ανάκαμψη στο εννεάμηνο, ενόψει επιβράδυνσης και κινδύνων» επισημαίνεται ότι το υψηλό επίπεδο στις ενεργειακές τιμές και ο πόλεμος στην Ουκρανία προκαλούν αβεβαιότητα ενόψει της χειμερινής περιόδου, ενώ οι προσδοκίες νοικοκυριών και επιχειρήσεων τήρησαν «στάση αναμονής» τον Νοέμβριο.

• Οι μεγαλύτερες κεντρικές τράπεζες, πλην της Τράπεζας της Ιαπωνίας, συνεχίζουν τις αυξήσεις επιτοκίων προκειμένου να συγκρατηθούν οι πληθωριστικές πιέσεις και να επανέλθει η σταθερότητα των τιμών.
• Το οικονομικό κλίμα ανέκαμψε ελαφρά στην Ευρώπη τον Νοέμβριο, ενώ σταθερότητα και ανακοπή της πτωτικής τάσης έδειξαν οι παγκόσμιοι δείκτες καταναλωτικής εμπιστοσύνης και επιχειρηματικών προσδοκιών στις αρχές του τέταρτου τριμήνου του έτους.
• Οι διεθνείς τιμές ενεργειακών αγαθών έδειξαν σχετική σταθερότητα τον Νοέμβριο, αν και παραμένουν σε υψηλά επίπεδα. Το ευρώ ανέκτησε μέρος των απωλειών τουέναντι του δολαρίου τον Νοέμβριο.
• Το κόστος κεφαλαίου ανήλθε στην Ευρωζώνη τον Οκτώβριο για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, ενώ υποχωρούν ελαφρώς οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων τον Νοέμβριο, σε Ευρώπη και ΗΠΑ.

• Μεταξύ των προκλήσεων ξεχωρίζουν το αυξανόμενο κόστος χρήματος και η ανάγκη συντονισμένων μέτρων νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής προκειμένου να αντιμετωπιστεί ο πληθωρισμός, αλλά ταυτόχρονα να αποφευχθεί o κίνδυνος ύφεσης της παγκόσμιας οικονομίας.

Ελληνική οικονομία: Ηπιότερη ανάπτυξη, ενισχυμένες επενδύσεις

Η ελληνική οικονομία αναπτύχθηκε με σημαντικά ηπιότερο ρυθμό, κατά 2,8% ετησίως, το τρίτο τρίμηνο του 2022 (από 7,1% το δεύτερο τρίμηνο),κυρίως λόγω επιβράδυνσης της ανόδου των εξαγωγών (+0,9%) και της κατανάλωσης (+3,6%). Οι επενδύσεις ενισχύθηκαν (+12,3%), ενώ μικρότερηεπιβράδυνση κατέγραψε η άνοδος των εισαγωγών (+5,2%). Ο πληθωρισμός κατέγραψε μικρή κάμψη σε μονοψήφιο ποσοστό στις αρχές τουτέταρτου τριμήνου, για πρώτη φορά χαμηλότερος από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, ωστόσο αποτελεί κίνδυνο για την αγοραστική δύναμη τωννοικοκυριών και τον προγραμματισμό των επιχειρήσεων. Μια νέα έξαρση της υγειονομικής κρίσης διαφαίνεται ολοένα και λιγότερο πιθανή.

Στις θετικές εξελίξεις:

• Το οικονομικό κλίμα ανέκαμψε τον Νοέμβριο, κυρίως από ενίσχυση της καταναλωτικής εμπιστοσύνης και των προσδοκιών σε υπηρεσίες και λιανικό εμπόριο. Η τάση μερικώς αντισταθμίστηκε από επιδείνωση των επιχειρηματικών προσδοκιών σε βιομηχανία και κατασκευές.
• Το τραπεζικό σύστημα επιδεικνύει ανθεκτικότητα, με πιστωτική επέκταση προς τις επιχειρήσεις τον Οκτώβριο.
• Η αγορά εργασίας συνέχισε να βελτιώνεται, με περαιτέρω μείωση της ανεργίας τον Οκτώβριο.
• Η χρηματιστηριακή αγορά ανέκαμψε τον Νοέμβριο τις απώλειες του τελευταίου εξαμήνου.

Μεταξύ των προκλήσεων:

• Ορισμένοι βραχυχρόνιοι δείκτες δραστηριότητες, όπως η βιομηχανική παραγωγή και η οικοδομική δραστηριότητα, καταγράφουν κόπωση στα τέλη του τρίτου τριμήνου.
• Το κόστος νέου δημόσιου δανεισμού αυξάνεται, με υψηλότερη διαφορά από τον πυρήνα της Ευρωζώνης σε σχέση με την προ-κρίσης εποχή.
• Ενισχύεται το έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών υπό την αύξηση των εισαγωγών, ενώ οι εξαγωγές καταγράφουν επιβράδυνση.
• Τα δημόσια οικονομικά επιδεινώνονται σταδιακά, με υψηλότερη ετήσια αύξηση δαπανών σε σχέση με τα έσοδα τον Σεπτέμβριο.
• Οι υψηλές τιμές ενέργειας προκαλούν αυξημένη αβεβαιότητα στις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά, ειδικά ενόψει της χειμερινής περιόδου.

To Attica Economic Review είναι διαθέσιμο εδώ

Στο μηνιαίο report της Attica Bank που συντάσσεται σε συνεργασία με το ΙΟΒΕ με τίτλο «Επίμονος πληθωρισμός και αυξανόμενο κόστος χρήματος», επισημαίνεται ότι συνεχιζόμενος πόλεμος στην Ουκρανία και η ενεργειακή κρίση εξακολουθούν να διατηρούν πολύ υψηλά την αβεβαιότητα και να επιδεινώνουν τις προσδοκίες νοικοκυριών και επιχειρήσεων.

Οι νομισματικές αρχές επιταχύνουν την αύξηση του κόστους χρήματος προκειμένου να καμφθούν οι επίμονες πληθωριστικές πιέσεις. Το οικονομικό κλίμα επιδεινώθηκε περαιτέρω στην Ευρώπη τον Οκτώβριο, ενώ πτωτικά κινήθηκαν τον Σεπτέμβριο και οι παγκόσμιοι δείκτες καταναλωτικής εμπιστοσύνης και επιχειρηματικών προσδοκιών. Οι διεθνείς τιμές ενεργειακών αγαθών συνέχισαν να κυμαίνονται σε πολύ υψηλά επίπεδα τον Οκτώβριο, παρά την σημαντική κάμψη στις τιμές του φυσικού αερίου, σε χαμηλά δωδεκαμήνου. Το ευρώ σημείωσε περαιτέρω πτώση έναντι του δολαρίου τον Οκτώβριο, σε νέα χαμηλά επίπεδα εικοσαετίας.

Μεταξύ των προκλήσεων, ξεχωρίζουν ο υψηλός πληθωρισμός, το αυξανόμενο κόστος χρήματος και η «λεπτή» ισορροπία μεταξύ των στόχων νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής προκειμένου να είναι αμφότερες αποτελεσματικές. Σε αυτό το πλαίσιο, οι ασκούντες πολιτική καλούνται να λάβουν συντονισμένα μέτρα που θα αμβλύνουν τις πληθωριστικές πιέσεις χωρίς ταυτόχρονα να πλήξουν τις προοπτικές ανάκαμψης της διεθνούς οικονομίας.

Ελληνική οικονομία: Σημαντική πληγή ο πληθωρισμός για νοικοκυριά και επιχειρήσεις

Για την ελληνική οικονομία, ο πληθωρισμός αποτελεί σημαντική πληγή, καθώς εξασθενεί η αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών και δοκιμάζεται η ανθεκτικότητα των επιχειρήσεων. Η ενεργειακή κρίση οδηγεί σε σημαντική αύξηση στο κόστος παραγωγής, ειδικά των προϊόντων και υπηρεσιών εκείνων με υψηλή άμεση και έμμεση έκθεση στο ενεργειακό κόστος. Η αβεβαιότητα ενισχύεται από την κλιμάκωση γεωπολιτικών εντάσεων στην ευρύτερη περιοχή της ανατολικής Ευρώπης και Μεσογείου, αποτελώντας ανασχετικό παράγοντα για μακροχρόνιες επενδύσεις. Επιπλέον, μια λιγότερη πιθανή, αλλά όχι αδύνατη, έξαρση στο υγειονομικό ζήτημα θα προκαλούσε νέες προκλήσεις στην οικονομία.

Στις θετικές εσωτερικές εξελίξεις:

• Οι βραχυχρόνιοι δείκτες δραστηριότητας παραμένουν σε θετική τροχιά το τρίτο τρίμηνο, με ισχυρές εξαγωγές, και καλή επίδοση τον Αύγουστο της Βιομηχανίας, του Λιανικού Εμπορίου και των Εξαγωγών.
• Το τραπεζικό σύστημα επιδεικνύει ανθεκτικότητα, με ενισχυμένες καταθέσεις, πιστωτική επέκταση προς τις επιχειρήσεις και μειούμενο ποσοστό ΜΕΔ.
• Η αγορά εργασίας παρουσίασε περαιτέρω βελτίωση τον Σεπτέμβριο, με ταχύτερο ρυθμό μείωσης της ανεργίας.

Μεταξύ των προκλήσεων:

• Το οικονομικό κλίμα υποχώρησε τον Οκτώβριο, υπό την επιδείνωση της καταναλωτικής εμπιστοσύνης και των επιχειρηματικών προσδοκιών σε βιομηχανία και υπηρεσίες. Η τάση μερικώς αντισταθμίστηκε από βελτίωση των επιχειρηματικών προσδοκιών σε κατασκευές και λιανικό εμπόριο.
• Το κόστος νέου δημόσιου δανεισμού αυξάνεται, με τη διαφορά από τον πυρήνα της Ευρωζώνης να διευρύνεται.
• Ενισχύεται το έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών υπό την πίεση της ισχυρής αύξησης των εισαγωγών.

Ειδικό θέμα: Η Ελλάδα στην Ευρωπαϊκή κατάταξη ψηφιακών επιδόσεων το 2021

Η Ελλάδα κατατάσσεται μόλις 25^η στην ΕΕ-27 στο δείκτη ψηφιακής οικονομίας και κοινωνίας (DESI) το 2022, σημειώνοντας, όμως, πρόοδο τα τελευταία έτη. Η χώρα κατατάσσεται 22^η στην ΕΕ ως προς την ενσωμάτωση της Ψηφιακής Τεχνολογίας στις επιχειρηματικές δραστηριότητες.

Το 13% των Ελληνικών επιχειρήσεων χρησιμοποιεί μαζικά δεδομένα, κοντά στον μ.ό. της ΕΕ (14%), αλλά οι επιδόσεις τους είναι αρκετά μικρότερες ως προς τη χρήση του υπολογιστικού νέφους και της τεχνητής νοημοσύνης.

Στη διάσταση ψηφιακών δεξιοτήτων του ανθρώπινου κεφαλαίου κατατάσσεται 22^η. Το 52% των ατόμων (ηλικίας 16-74 ετών) διαθέτει τουλάχιστον βασικές ψηφιακές δεξιότητες, πολύ κοντά στον ΜΟ της ΕΕ (54%)

Ως προς τη συνδεσιμότητα, η χώρα βρίσκεται στη θέση 22 στην ΕΕ, ενώ ως προς τις ψηφιακές δημόσιες υπηρεσίες βρίσκεται στην προ-τελευταία θέση (26^η).

Οι τράπεζες, ασφαλιστικές εταιρείες, και τα σούπερ-μάρκετ είχαν θετικό ρυθμό ανάπτυξης ως προς την υιοθέτηση ψηφιακών τεχνολογιών μεταξύ 2021-2022, ενώ σε άλλους κλάδους καταγράφηκε αρνητικός ρυθμός μετά την εξασθένιση της πανδημίας.

Το Attica Economic Review είναι διαθέσιμο εδώ

Στο μηνιαίο report της Attica Bank που συντάσσεται σε συνεργασία με το ΙΟΒΕ με τίτλο «Σημάδια ανθεκτικότητας, εν μέσω κινδύνων και επίμονου πληθωρισμού», επισημαίνεται ότι το νομισματικό περιβάλλον καθίσταται σταδιακά αλλά και συστηματικά πιο σφιχτό, με τις κεντρικές τράπεζες να αυξάνουν τα επιτόκια στοχεύοντας στην επαναφορά των μεσοπρόθεσμων προσδοκιών κοντά στον στόχο πληθωρισμού, με όσο το δυνατόν μικρότερο κόστος για την οικονομική δραστηριότητα.

Ο συνεχιζόμενος πόλεμος στην Ουκρανία διατηρεί την υψηλή αβεβαιότητα που δρα αρνητικά στις μεσοπρόθεσμες προοπτικές, μεταξύ άλλων κάνοντας ορατό το ενδεχόμενο μερικής ανεπάρκειας προμήθειας ενέργειας, ειδικά για τις οικονομίες με ενεργειακή εξάρτηση από τις χώρες σε σύρραξη.

Το οικονομικό κλίμα επιδεινώθηκε περαιτέρω στην Ευρώπη τον Αύγουστο, ενώ ο δείκτης παγκόσμιας καταναλωτικής εμπιστοσύνης κατέγραψε ιστορικό χαμηλό τον Ιούλιο. Πρόδρομοι δείκτες της παγκόσμιας οικονομικής δραστηριότητας υποχωρούν συστηματικά από τις αρχές του έτους, ενώ ο όγκος διεθνούς εμπορίου κατέγραψε για πρώτη φορά κάμψη τον Ιούνιο, έπειτα από ιστορικά υψηλά επίπεδα στις αρχές του έτους.

Οι διεθνείς τιμές ενεργειακών αγαθών συνεχίζουν να κυμαίνονται σε πολύ υψηλά επίπεδα. Η τιμή του πετρελαίου σημείωσε διόρθωση τον Αύγουστο, ωστόσο η τιμή του φυσικού αερίου εκτινάχθηκε σε νέο ιστορικά υψηλό επίπεδο. Οι τιμές στα λοιπά εμπορεύματα και το χρυσό κατέγραψαν μείωση τον Ιούλιο. Το ευρώ σημείωσε σημαντική περαιτέρω πτώση έναντι του δολαρίου τον Αύγουστο, σε χαμηλά επίπεδα εικοσαετίας. Οι διεθνείς κεφαλαιαγορές κατέγραψαν μεικτή εικόνα τον Αύγουστο, με μερική ανάκαμψη σε ΗΠΑ και Ευρώπη, σε αντιδιαστολή με μικρή πτώση στην Κίνα.

Μεταξύ των προκλήσεων, ξεχωρίζουν ο ισχυρός και επίμονος πληθωρισμός, το αυξανόμενο κόστος χρήματος και ο ρόλος της δημοσιονομικής πολιτικής. Σε αυτό το πλαίσιο, καθώς ο κίνδυνος ύφεσης της οικονομικής δραστηριότητας καθίσταται πλέον ορατός στις ανεπτυγμένες οικονομίες, όπου και ο δημοσιονομικός χώρος είναι σχετικά περιορισμένος, λόγω του υψηλού επιπέδου δημοσίου χρέους, οι ασκούντες πολιτική καλούνται να λάβουν στοχευμένα και αποτελεσματικά μέτρα πολιτικής.

Ελληνική οικονομία: Ισχυρή ανάκαμψη στο Β’ τρίμηνο 2002 - Σημαντικές επιπτώσεις από την ενεργειακή κρίση και τον υψηλό πληθωρισμό

Συνεχίστηκε ισχυρή ανάκαμψη στην Ελλάδα το β’ τρίμηνο του 2022, στο 7,7% ετησίως, έναντι 8% στο προηγούμενο τρίμηνο, με σημαντική θετική επίδραση από την κατανάλωση και τις εξαγωγές, κυρίως υπηρεσιών. Οι σημαντικές επιπτώσεις στην ελληνική οικονομία από την ενεργειακή κρίση και τον υψηλό πληθωρισμό, σε υψηλά επίπεδα 27ετίας, συνεχίστηκαν τον Αύγουστο, αν και μετριάστηκαν από την πολύ καλή επίδοση κλάδων σχετιζόμενων με την τουριστική δραστηριότητα.

Το εγχώριο οικονομικό κλίμα ανέκαμψε ελαφρά, υπό τη βελτίωση των προσδοκιών στις Υπηρεσίες και την ενίσχυση της Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης, τάσεις οι οποίες αντιστάθμισαν την επιδείνωση των προσδοκιών στη Βιομηχανία και το Λιανικό Εμπόριο.

Ο πόλεμος παραμένει καθοριστικός παράγοντας των συνθηκών στην ελληνική οικονομία, κυρίως μέσω των πληθωριστικών πιέσεων, του κινδύνου μερικής ενεργειακής ανεπάρκειας και των ευρύτερων διαταραχών στις εφοδιαστικές αλυσίδες. Η αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών εξασθενεί με αρνητικές συνέπειες για τις καταναλωτικές προοπτικές, ενώ η αβεβαιότητα δρα ανασχετικά για τις επενδύσεις. Στις θετικές εξελίξεις, η αγορά εργασίας εξακολουθεί να παρουσιάζει σταδιακή βελτίωση, αν και με βραδύτερο ρυθμό. Παραμένουν μειωμένοι κίνδυνοι για την οικονομία από ενδεχόμενη έξαρση το υγειονομικό ζήτημα, αν και έχουν εξασθενίσει σημαντικά.

Η ενίσχυση του τουρισμού και τα έσοδα από ναυτιλία επιδρούν ανασχετικά στο αυξανόμενα έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών. Η δυναμική στον κλάδο του Τουρισμού παραμένει ιδιαίτερα θετική, με προσδοκίες για ετήσια ονομαστικά έσοδα που δύνανται να υπερβούν το ιστορικά υψηλό επίπεδο του 2019.

Τάσεις σε απασχόληση και οικονομική δραστηριότητα ανά κλάδο στις αρχές του 2022

Το ΑΕΠ και το μισθολογικό κόστος παρουσίασαν αυξομειώσεις, αλλά το ποσοστό ανεργίας κατέγραψε συνεχή μείωση, σύμφωνα με το ειδικό θέμα του Attica Economic Review «Τάσεις σε απασχόληση και οικονομική δραστηριότητα ανά κλάδο στις αρχές του 2022».

To πρώτο τρίμηνο του 2022:

• το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 7,0% ετησίως (εποχικά διορθωμένα στοιχεία), πάρα τις ιδιαίτερα δυσμενείς εξελίξεις στο πρώτο τρίμηνο φέτος, λόγω της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία,
• συνεχίστηκε η πτωτική τάση της ανεργίας και διαμορφώθηκε στο 13,8%, από 17,1% ένα χρόνο πριν και
• το μισθολογικό κόστος των επιχειρήσεων περιορίστηκε κατά 4% σε ετήσια βάση.

Το πρώτο τρίμηνο του 2022 σε σχέση με την ίδια περίοδο πέρυσι, η άνοδος του κύκλου εργασιών σε όλους τους εξεταζόμενους κλάδους της ελληνικής οικονομίας συνοδεύτηκε από άνοδο της απασχόλησης.

Η σημαντική ετήσια άνοδος του κύκλου εργασιών ένεκα της εξασθένισης των περιοριστικών μέτρων κατά της πανδημίας πιθανά βοήθησε στην κάλυψη σε κάποιο βαθμό του υψηλότερου μισθολογικού κόστους, και οδήγησε έτσι σε διεύρυνση της απασχόλησης.

Στους περισσότερους κλάδους, η ποσοστιαία αύξηση του κύκλου εργασιών ήταν υψηλότερη από την ποσοστιαία άνοδο της απασχόλησης. Στους μισούς περίπου κλάδους αυτό ισχύει και για τον διορθωμένο κύκλο εργασιών ως προς τον πληθωρισμό.

Καταγράφονται ετερόκλητες τάσεις στο μισθολογικό κόστος, καθώς είναι σχεδόν μοιρασμένοι οι κλάδοι όπου παρατηρείται άνοδος του μισθολογικού κόστους και ενίσχυση της απασχόλησης (οκτώ), και κλάδων όπου παρατηρείται μείωση του μισθολογικού κόστους και άνοδος του αριθμού των εργαζομένων (επτά).

Θετική σχέση μεταξύ κύκλου εργασιών και απασχόλησης την περίοδο Α τρίμηνο 2021-Α τρίμηνο 2022, καθώς εξασθενούσαν τα μέτρα κατά της πανδημίας…

• Το α’ τρίμηνο του 2022 καταγράφηκε ετήσια άνοδος τόσο του κύκλου εργασιών όσο και της απασχόλησης σε όλους κλάδους. Ενδεικτικά:
• Τέχνες-Διασκέδαση-Ψυχαγωγία (κύκλος εργασιών +315,1%, απασχόληση +64,7%),
• Τουρισμός (κύκλος εργασιών +133,9%, απασχόληση +67,3%),
• Διαχείριση ακίνητης περιουσίας (κύκλος εργασιών +73,9%, απασχόληση +37,7%),
• Εκπαίδευση (κύκλος εργασιών +57,6%, απασχόληση +9,3%).
• Στην πλειοψηφία των κλάδων η άνοδος στην απασχόληση ήταν μικρότερη της ανόδου του κύκλου εργασιών. Στους μισούς περίπου κλάδους αυτό ισχύει και για τον διορθωμένο κύκλο εργασιών ως προς τον πληθωρισμό.
• Πιθανώς η μεγάλη άνοδος του κύκλου εργασιών να βοήθησε στην κάλυψη σε κάποιο βαθμό του υψηλότερου μισθολογικού κόστους, και να οδήγησε έτσι σε διεύρυνση της απασχόλησης.

…ενώ το μισθολογικό κόστος κατέγραψε ετερόκλητη τάση ανά κλάδο στις αρχές του 2022.

Αύξηση απασχόλησης και μισθολογικού κόστους σε 8 από τους εξεταζόμενους κλάδους, μείωση μισθολογικού κόστους και αύξηση απασχόλησης σε 7 κλάδους. Ενδεικτικά:

• Τουρισμός (μισθολογικό κόστος +12,7%, απασχόληση +67,3%),
• Επαγγελματικές-Επιστημονικές-Τεχνικές δραστηριότητες (μισθολογικό κόστος +10,9%, απασχόληση +5,3%),
• Κατασκευές (μισθολογικό κόστος +1,1%, απασχόληση +9,5%),
• Μεταποίηση (μισθολογικό κόστος +0,5%, απασχόληση +11,2%),
• Χονδρικό-Λιανικό (μισθολογικό κόστος -6,5%, απασχόληση +13,0%),
• Τέχνες-Διασκέδαση-Ψυχαγωγία (μισθολογικό κόστος -11,1%, απασχόληση +64,7%),
• Εκπαίδευση (μισθολογικό κόστος -11,9%, απασχόληση +9,3%).

Θετική παραμένει η σχέση μεταξύ κύκλου εργασιών και απασχόλησης συγκρίνοντας με την προ-πανδημίας εποχή, στους περισσότερους κλάδους

Σε 10 κλάδους παρατηρείται αύξηση του κύκλου εργασιών και αύξηση της απασχόλησης, σε 4 αύξηση του κύκλου εργασιών και μείωση της απασχόλησης και σε έναν μείωση του κύκλου εργασιών και αύξηση της απασχόλησης. Ενδεικτικά:

• Μεταποίηση (κύκλος εργασιών +40,7%, απασχόληση +12,5%),
• Χονδρικό-Λιανικό εμπόριο (κύκλος εργασιών +22,7%, απασχόληση +9,1%),
• Τουρισμός (κύκλος εργασιών +4,0%, απασχόληση +0,3%),
• Κατασκευές (κύκλος εργασιών +15,2%, απασχόληση -1,2%),
• Ενημέρωση-Επικοινωνία (κύκλος εργασιών +8,8%, απασχόληση -3,4%),
• Διοικητικές-Υποστηρικτικές (κύκλος εργασιών +1,0%, απασχόληση -5,0%),
• Ακίνητη περιουσία (κύκλος εργασιών -66,3%, απασχόληση +42,4%).

Το Attica Economic Review είναι διαθέσιμο εδώ

Στο μηνιαίο report της Attica Bank που συντάσσεται σε συνεργασία με το ΙΟΒΕ με τίτλο «Κλιμακώνεται η ενεργειακή κρίση, ισχυρή δυναμική στον τουρισμό, εν μέσω μεταβλητότητας στην πανδημία» αναφέρεται ότι οι κεντρικές τράπεζες επιταχύνουν τη σύσφιξη της νομισματικής πολιτικής, αποσκοπώντας στην ευθυγράμμιση των μεσοπρόθεσμων προσδοκιών κοντά στον στόχο πληθωρισμού. Οι αυξήσεις επιτοκίων επιβαρύνουν το κόστος νέου δανεισμού δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Η αυξημένη αβεβαιότητα επιβραδύνει τις νέες παραγωγικές επενδύσεις, κλυδωνίζοντας τις μεσοπρόθεσμες αναπτυξιακές προοπτικές. 

Πληθωρισμός και αύξηση του κόστους χρήματος

Μεταξύ των προκλήσεων, ξεχωρίζουν ο ισχυρός και επίμονος πληθωρισμός, ο περιορισμένος δημοσιονομικός χώρος πολλών ανεπτυγμένων οικονομιών, καθώς και η ταχύτερη αύξηση του κόστους χρήματος. Τα επιτόκια ιδιωτικού και κυρίως δημόσιου δανεισμού αυξήθηκαν το δεύτερο τρίμηνο του έτους, με σταδιακή διεύρυνση στη διαφορά στο κόστος δανεισμού (spread) μεταξύ περιφέρειας και πυρήνα της Ευρωζώνης.

Η έντονη κλιμάκωση του πληθωρισμού για άλλον ένα μήνα, όξυνε εγχώρια τις επιπτώσεις του πολέμου στην Ουκρανία. Όμως, υπάρχουν ενδείξεις αρνητικών επιδράσεων και σε άλλα πεδία. Ενδεικτικά, ο δείκτης Οικονομικού κλίματος υποχώρησε τον Ιούνιο, από επιδείνωση των προσδοκιών σε όλους τους τομείς εκτός των Κατασκευών, εντονότερα στη Βιομηχανία, καθώς και υποχώρηση της Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης. Στη Βιομηχανία, η πτώση προήλθε από διεύρυνση των αποθεμάτων και επιδείνωση των παραγγελιών και των προβλέψεων για την παραγωγή, τάσεις οι οποίες αντανακλούν τις επιδράσεις του πολέμου στην οικονομική δραστηριότητα και το διεθνές εμπόριο παγκοσμίως, ιδίως στην Ευρωζώνη.

Από την άλλη πλευρά, οι προσδοκίες στον κλάδο του Τουρισμού (Ξενοδοχεία-Εστιατόρια) διαμορφώθηκαν τον Ιούνιο κοντά στο μέγιστο επίπεδο πολλών ετών του προηγούμενου μήνα. Αυτή η εξέλιξη είναι συμβατή με την ανοδική τάση στις διεθνείς αφίξεις αεροδρομίων, οι οποίες ξεπέρασαν τον Μάιο το αντίστοιχο επίπεδο του 2019, συγκρατώντας το έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών.

Η πρόκληση από την επιδείνωση των επιδημιολογικών δεδομένων

Η τρέχουσα επιδείνωση των επιδημιολογικών δεδομένων αποτελεί πρόσθετη πρόκληση, που μπορεί να προκαλέσει αναταράξεις στο οικονομικό περιβάλλον. Ο πόλεμος θα παραμείνει ο πλέον καθοριστικός παράγοντας των συνθηκών στην ελληνική οικονομία και διεθνώς και τους επόμενους μήνες, πρωτίστως μέσω των πληθωριστικών πιέσεων και των διαταραχών στις εφοδιαστικές αλυσίδες, με αντίκτυπο στη διαθεσιμότητα πρώτων υλών και ορισμένων βασικών αγαθών.

Εφόσον δεν προκύψει έντονη μεταβλητότητα ως προς το υγειονομικό ζήτημα, το εγχώριο οικονομικό περιβάλλον προσεχώς θα επηρεαστεί σημαντικά από τον τουρισμό.

Επιδράσεις από την αύξηση ενεργειακού κόστους και μέτρα αντιμετώπισης

Στη χώρα μας καταγράφεται υποχώρηση του ενεργειακού ελλείμματος την τριετία 2018-2020, αλλά και σημαντική αύξηση της εξάρτησης σε ενεργειακά αγαθά από το εξωτερικό, σύμφωνα με το ειδικό θέμα του Attica Economic Review «Επιδράσεις από την αύξηση ενεργειακού κόστους και μέτρα αντιμετώπισης».

Είναι υψηλή η σημασία του ενεργειακού κόστους για κλάδους της Βιομηχανίας (Τρόφιμα, Βασικά μέταλλα, Χημικά προϊόντα, Μεταλλικά προϊόντα) και των Μεταφορών. Ενδεικτικά, το άμεσο ενεργειακό κόστος αφορά σε δαπάνες των επιχειρήσεων για πετρελαιοειδή, φυσικό αέριο και ηλεκτρισμό. Το έμμεσο ενεργειακό κόστος αφορά στο μέρος της δαπάνης για άλλες παραγωγικές εισροές, που αντιστοιχεί στο ενεργειακό περιεχόμενο αυτών των εισροών.

Το έμμεσο ενεργειακό κόστος σε κάποιους κλάδους ξεπερνά το άμεσο (Κατασκευές, Εστίαση - Ξενοδοχεία, Τρόφιμα, Μεταλλικά προϊόντα), ενώ είναι υψηλό το κόστος ενέργειας (άμεσο και έμμεσο) για τα Βασικά μέταλλα, τα Μεταλλικά Προϊόντα, τα Χημικά προϊόντα και τις Μεταφορές (Πλωτές και Αεροπορικές). Αυτοί οι κλάδοι αναμένεται να επηρεαστούν κυρίως από την άνοδο των τιμών ενέργειας.

Η αύξηση του εγχώριου κόστους παραγωγής σε ορισμένους κλάδους (Βασικά μέταλλα, Μεταλλικά προϊόντα, Κατασκευή Η/Υ κ.ά.) το πρώτο τετράμηνο του 2022 φαίνεται να σχετίζεται, εκτός από την άνοδο του ενεργειακού κόστους, με μεταβολές στις τιμές εισαγωγών παρόμοιων προϊόντων και πρώτων υλών.

Οι κυριότερες παρεμβάσεις στήριξης για την ενεργειακή κρίση περιλαμβάνουν:

• επιδοτήσεις κατανάλωσης ηλεκτρικού ρεύματος και φυσικού αερίου σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις,
• αποζημίωση του 60% των επιπλέον χρεώσεων στα νοικοκυριά (power pass),
• επιδότηση κατανάλωσης βενζίνης και πετρελαίου κίνησης για φυσικά πρόσωπα (fuel pass),
• νέος μηχανισμός αποζημίωσης των μονάδων ηλεκτροπαραγωγής, με στόχο να αποσυνδεθεί η αποζημίωση από τη χονδρική τιμή ενέργειας

Το Attica Economic Review είναι διαθέσιμο εδώ