Η έρευνα για πυρηνική πρόωση πλωτών μέσων ξεκίνησε τη δεκαετία του 1940 με την αυγή της «πυρηνικής εποχής». Έκτοτε, μόνο έξι κράτη έχουν στην κατοχή τους και λειτουργούν πυρηνικά υποβρύχια: η Κίνα, η Γαλλία, η Ινδία, η Ρωσία, το Ηνωμένο Βασίλειο και οι ΗΠΑ.

Η Αυστραλία καθίσταται πλέον η έβδομη χώρα στον κόσμο που θα διαθέτει πυρηνοκίνητα υποβρύχια, αρχικά οκτώ στον αριθμό. Ως τώρα η μερίδα του λέοντος στο υπερόπλο αυτό ανήκει στις ΗΠΑ, όπως δείχνει το αναλυτικό γράφημα του BBC, με στοιχεία από το Διεθνές Ινστιτούτο Στρατηγικών Σπουδών. Με κίτρινο χρώμα φαίνονται τα πυρηνοκίνητα υποβρύχια που φέρουν πυραύλους (βαλλιστικούς), ενώ με λευκό εκείνα που είναι απλώς επιθετικά. Όλα όμως έχουν τεράστια αυτονομία (αντέχουν μήνες κάτω από το νερό, χωρίς ανεφοδιασμό) και ανιχνεύονται πολύ δύσκολα.

Τι σημαίνει «πυρηνικό» υποβρύχιο;

Αξίζει να σημειωθεί ότι ένα πυρηνικό υποβρύχιο δεν αποτελεί και πυρηνικό όπλο. Οπτικά, μοιάζουν με οποιοδήποτε άλλο υποβρύχιο, ωστόσο η βασική διαφορά έγκειται στον τρόπο λειτουργίας τους.

Τις πρώτες μέρες της ατομικής έρευνας, οι επιστήμονες συνειδητοποίησαν γρήγορα ότι τα τεράστια ποσά ενέργειας που απελευθερώνεται με το «διάσπαση του ατόμου» μπορούν να αξιοποιηθούν για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Οι πυρηνικοί αντιδραστήρες μέσα στους σταθμούς παραγωγής ενέργειας τροφοδοτούν σπίτια και βιομηχανίες σε όλο τον κόσμο εδώ και 70 χρόνια. Ομοίως, κάθε πυρηνικό υποβρύχιο αντλεί ενέργεια από τον δικό του μικροσκοπικό πυρηνικό αντιδραστήρα.

Στην καρδιά κάθε ατόμου βρίσκεται ένας ατομικός πυρήνας, κατασκευασμένος από πρωτόνια και νετρόνια. Με τη διαδικασία που είναι γνωστή ως πυρηνική σχάση, απελευθερώνεται τεράστια ποσότητα ενέργειας, όπως μπορούμε να δούμε και από τη διάσημη εξίσωση του Αϊνστάιν, E = mc², η οποία υποδηλώνει ότι η μάζα (m) είναι ισοδύναμη με την ενέργεια (E). Το τετράγωνο της ταχύτητας του φωτός έρχεται στην εξίσωση για να μας πει πόση ακριβώς ενέργεια αντιστοιχεί σε μια συγκεκριμένη ποσότητα μάζας.

Οι αντιδραστήρες σε ένα πυρηνικό υποβρύχιο τροφοδοτούνται συνήθως με ουράνιο. Για να λειτουργήσει ο αντιδραστήρας, το καύσιμο ουρανίου πρέπει να «εμπλουτιστεί» για να περιέχει την επιθυμητή αναλογία ουρανίου-235. Για τα υποβρύχια, αυτό είναι συνήθως στο 50%. Ο βαθμός εμπλουτισμού καυσίμων είναι ένας κρίσιμος παράγοντας για τη διατήρηση μιας αλυσιδωτής αντίδρασης που δίνει ένα σταθερό, ασφαλές επίπεδο παραγωγής ενέργειας. Μέσα στον αντιδραστήρα, το ουράνιο-235 βομβαρδίζεται με νετρόνια, με αποτέλεσμα την επακόλουθη σχάση. Στη συνέχεια απελευθερώνονται περισσότερα νετρόνια και η διαδικασία συνεχίζεται, με τη λεγόμενη «πυρηνική αλυσιδωτή αντίδραση». Η ενέργεια εκπέμπεται ως θερμότητα, η οποία μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την λειτουργία στροβίλων.

Τα υπέρ και τα κατά της πυρηνικής ενέργειας

Ένα τεράστιο πλεονέκτημα των υποβρυχίων με πυρηνική ενέργεια είναι ότι δεν απαιτούν ανεφοδιασμό για τουλάχιστον 30 χρόνια. Η υψηλή απόδοση της πυρηνικής ενέργειας επιτρέπει επίσης σε αυτά τα υποβρύχια να λειτουργούν με μεγάλη ταχύτητα για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα από τα συμβατικά ντίζελ-ηλεκτρικά υποβρύχια.

Σε αντίθεση με τη συμβατική καύση καυσίμου, οι πυρηνικοί αντιδραστήρες δεν απαιτούν αέρα. Αυτό σημαίνει ότι τα πυρηνικά υποβρύχια μπορούν να παραμείνουν βυθισμένα για μήνες κάθε φορά, δίνοντάς τους δυνατότητες stealth και επιτρέποντας μεγαλύτερες και πιο απομακρυσμένες αποστολές.

Το μειονέκτημα είναι το κόστος. Κάθε πυρηνικό υποβρύχιο κοστίζει συνήθως αρκετά δισεκατομμύρια δολάρια για την κατασκευή του και απαιτεί ένα εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό με εμπειρία στην πυρηνική επιστήμη. 

Την ίδια ώρα, η διατήρηση της ασφάλειας, τόσο για το πλήρωμα όσο και για το φυσικό περιβάλλον, είναι ζωτικής σημασίας σε κάθε θαλάσσιο σκάφος. Οι ταινίες του Χόλιγουντ όπως το Υποβρύχιο Κ-19: Ο Φονιάς, στις οποίες ένα πυρηνικό υποβρύχιο παθαίνει βλάβη στο παρθενικό του ταξίδι, παίζουν με τα συναισθήματα του κόσμου και τον ενστικτώδη φόβο μας για την πυρηνική ακτινοβολία.

Όπως τονίζουν Αυστραλοί αναλυτές, τα στρατηγικά και γεωπολιτικά αποτελέσματα αυτής της συμφωνίας δεν έχουν ακόμη φανεί. Αλλά ένα πράγμα είναι ήδη σαφές: το τελευταίο εγχείρημα αποτελεί έναν σταθερό εναγκαλισμό της πυρηνικής επιστήμης.

Πηγη:  theconversation, BBC

Το Πεκίνο κάνει λόγο για ψυχροπολεμική νοοτροπία, άγνοια δηλώνει η ΕΕ, ενώ με οργή αντιδρά η Γαλλία που χάνει ένα τεράστιο συμβόλαιο για παράδοση υποβρυχίων στην Αυστραλία.

Τι κρύβεται όμως πίσω από την κίνηση του Τζο Μπάιντεν;

Αναλυτές εκτιμούν ότι σηματοδοτεί το νέο δόγμα της Ουάσινγκτον, σε σύμπραξη με τη Βρετανία και την Αυστραλία, να στήσει οδόφραγμα στην επιρροή και την επέκταση της Κίνας στην περιοχή του Ινδο - Ειρηνικού.

Ο Πίτερ Τζένινγκς, διευθυντής του Ινστιτούτου Στρατηγικής Πολιτικής της Αυστραλίας εξηγεί: «Το βασικό μήνυμα είναι ότι όλα όσα έκανε το Πεκίνο την τελευταία μισή δεκαετία ήταν αντιπαραγωγικά για τα μακροπρόθεσμα συμφέροντά του. Ο μόνος λόγος που συμβαίνει αυτή η συμμαχία AUKUS ήταν επειδή οι δημοκρατίες αισθάνονται ότι πρέπει να αποκρούσουν την Κίνα».

Η στάθμευσή των υποβρυχίων στην Αυστραλία ουσιαστικά δημιουργεί μια αμερικανική βάση στην περιοχή, και δείχνει τη μετατόπιση του στρατηγικού ενδιαφέροντος των Ηνωμένων Πολιτειών από τη Μέση Ανατολή, λίγες μόνο μετά από την αποχώρηση από το Αφγανιστάν.

Ο Σκοτ Λούκας, καθηγητής Διεθνών Σχέσεων Πανεπιστημίου Μπέρμιγχαμ αναφέρει: «Και για τις ΗΠΑ είναι ένα μήνυμα στον απόηχο της αποχώρησης από το Αφγανιστάν ότι "έχουμε συμμαχίες, είμαστε οι ηγέτες του κόσμου"».

Για το Λονδίνο, η εξέλιξη συνιστά μια ευκαιρία επιστροφής στις παγκόσμιες εξελίξεις.

«Για το Ηνωμένο Βασίλειο είναι μια ευκαιρία μετά το Brexit και την απομόνωση από την Ευρώπη, να πει ότι είμαστε μια "παγκόσμια" Βρετανία, είμαστε πολύ σημαντικοί», τονίζει ο Σκοτ Λούκας.

Μεγάλη χαμένη είναι η Γαλλία, λόγω της ακύρωσης ενός τεράστιου συμβολαίου με την Αυστραλία, αλλά και συνολικά η Ευρωπαϊκή Ένωση, που έμεινε για ακόμα μια φορά εκτός εξελίξεων. «Η ΕΕ δεν ενημερώθηκε γι' αυτήν την πρωτοβουλία. Είμαστε σε επαφή με τους εταίρους μας για να μάθουμε περισσότερα», δήλωσε ο Πίτερ Στάνο, εκπρόσωπος της ΕΕ.

Αναλυτές διεθνών σχέσεων «βλέπουν» την εν λόγω σύμπραξη, ως «ένα μικρό ΝΑΤΟ» στον Ινδο-ειρηνικό και το επόμενο ερώτημα που προκύπτει είναι πώς θα αντιδράσει η Κίνα και που θα ψάξει με τη σειρά της για συμμαχίες - αντίβαρο στην AUKUS. Ενώ ερώτημα είναι ποιά θα είναι και η στάση της Ρωσίας, που τηρεί στάση αναμονής.

Η νέα συμφωνία πάντως προκαλεί ανησυχία στους ειδικούς για το πώς θα επηρεάσει το τοπίο της πυρηνικής ενέργειας παγκοσμίως την ώρα που αναμένεται η αντίδραση της Τεχεράνης και κατά πόσο θα επιχειρήσει να προσπεράσει τις εγγυήσεις της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας.