Η αβεβαιότητα που προκάλεσε η σύγκρουση, αλλά και το ουσιαστικό κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν, αυξάνει το κόστος ζωής και επιβαρύνει τους προϋπολογισμούς επιχειρήσεων, οικογενειών και κυβερνήσεων. Ωστόσο, ενώ ορισμένοι κλάδοι έχουν φτάσει στα όριά τους, άλλοι — των οποίων οι δραστηριότητες γίνονται πιο κερδοφόρες σε περιόδους πολέμου ή ωφελούνται από τις διακυμάνσεις στις τιμές ενέργειας — βλέπουν τα κέρδη τους να εκτοξεύονται.

Ακολουθούν ορισμένοι από τους κλάδους και τις εταιρείες που αποκομίζουν δισεκατομμύρια όσο συνεχίζεται η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.

Πετρέλαιο και φυσικό αέριο

Η μεγαλύτερη οικονομική επίπτωση του πολέμου μέχρι στιγμής είναι η εκτίναξη των τιμών ενέργειας. Περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου μεταφέρεται μέσω των Στενών του Ορμούζ, όμως οι μεταφορές ουσιαστικά σταμάτησαν στα τέλη Φεβρουαρίου.

Το αποτέλεσμα ήταν έντονες διακυμάνσεις στις αγορές ενέργειας, με ορισμένες από τις μεγαλύτερες πετρελαϊκές και ενεργειακές εταιρείες του κόσμου να επωφελούνται σημαντικά.

Οι βασικοί κερδισμένοι ήταν οι ευρωπαϊκοί πετρελαϊκοί κολοσσοί, οι οποίοι διαθέτουν ισχυρές εμπορικές δραστηριότητες και κατάφεραν να επωφεληθούν από τις απότομες κινήσεις των τιμών.

Η BP υπερδιπλασίασε τα κέρδη της στα 3,2 δισ. δολάρια το πρώτο τρίμηνο του έτους, χάρη — όπως ανέφερε — στην «εξαιρετική» επίδοση του trading division της.

Η Shell ξεπέρασε επίσης τις προβλέψεις των αναλυτών, ανακοινώνοντας αύξηση των κερδών πρώτου τριμήνου στα 6,92 δισ. δολάρια.

Η TotalEnergies κατέγραψε άνοδο κερδών σχεδόν κατά ένα τρίτο, στα 5,4 δισ. δολάρια το πρώτο τρίμηνο του 2026, εξαιτίας της μεταβλητότητας στις αγορές πετρελαίου και ενέργειας.

Οι αμερικανικοί κολοσσοί ExxonMobil και Chevron είδαν τα κέρδη τους να υποχωρούν σε σύγκριση με την ίδια περίοδο πέρυσι λόγω των διαταραχών εφοδιασμού από τη Μέση Ανατολή, ωστόσο ξεπέρασαν τις εκτιμήσεις των αναλυτών και αναμένουν περαιτέρω αύξηση κερδών όσο η τιμή του πετρελαίου παραμένει αισθητά υψηλότερη από τα επίπεδα πριν από τον πόλεμο.

Οι μεγάλες τράπεζες

Μεγάλη ώθηση στα κέρδη τους είδαν και οι μεγαλύτερες τράπεζες κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ιράν. Το trading τμήμα της JPMorgan Chase κατέγραψε έσοδα-ρεκόρ 11,6 δισ. δολαρίων το πρώτο τρίμηνο του 2026, συμβάλλοντας στο δεύτερο υψηλότερο τριμηνιαίο κέρδος στην ιστορία της τράπεζας.

Στο σύνολο των «Big Six» τραπεζών — δηλαδή των Bank of America, Morgan Stanley, Citigroup, Goldman Sachsκαι Wells Fargo, μαζί με τη JPMorgan — τα κέρδη αυξήθηκαν σημαντικά το πρώτο τρίμηνο.

Συνολικά, οι τράπεζες ανακοίνωσαν κέρδη 47,7 δισ. δολαρίων για το πρώτο τρίμηνο του 2026.

«Οι υψηλοί όγκοι συναλλαγών ευνόησαν ιδιαίτερα τις επενδυτικές τράπεζες, κυρίως τη Morgan Stanley και τη Goldman Sachs», δήλωσε η Σουζάνα Στρίτερ, επικεφαλής επενδυτικής στρατηγικής της Wealth Club.

Οι μεγάλοι δανειστές της Wall Street ενισχύθηκαν από τη μεγάλη αύξηση της ζήτησης για συναλλαγές, καθώς οι επενδυτές εγκατέλειπαν πιο ριψοκίνδυνες μετοχές και ομόλογα, στρέφοντας τα κεφάλαιά τους σε ασφαλέστερα assets.

Η Στρίτερ πρόσθεσε ότι «η μεταβλητότητα που προκάλεσε ο πόλεμος οδήγησε σε έκρηξη των συναλλαγών, καθώς ορισμένοι επενδυτές πούλησαν μετοχές φοβούμενοι κλιμάκωση, ενώ άλλοι εκμεταλλεύτηκαν τη διόρθωση για αγορές, ενισχύοντας το ράλι ανάκαμψης».

Άμυνα

Ένας από τους πιο άμεσους ωφελημένους κάθε σύγκρουσης είναι ο αμυντικός τομέας, σύμφωνα με την Έμιλι Σάουιτς.

«Η σύγκρουση ανέδειξε τα κενά στις δυνατότητες αεράμυνας, επιταχύνοντας τις επενδύσεις σε αντιπυραυλικά συστήματα, τεχνολογίες αντιμετώπισης drones και στρατιωτικό εξοπλισμό σε Ευρώπη και ΗΠΑ», δήλωσε στο BBC.

Πέρα από τη σημασία των αμυντικών βιομηχανιών, ο πόλεμος δημιουργεί και ανάγκη αναπλήρωσης αποθεμάτων όπλων, αυξάνοντας τη ζήτηση.

Η BAE Systems, που κατασκευάζει μεταξύ άλλων εξαρτήματα για τα μαχητικά F-35, ανακοίνωσε ότι αναμένει ισχυρή αύξηση πωλήσεων και κερδών φέτος.

Η εταιρεία απέδωσε την αισιοδοξία στις αυξανόμενες «απειλές ασφαλείας» παγκοσμίως, οι οποίες ωθούν τις κυβερνήσεις σε υψηλότερες αμυντικές δαπάνες.

Οι Lockheed Martin, Boeing και Northrop Grumman ανέφεραν όλες ιστορικά υψηλά ανεκτέλεστα υπόλοιπα παραγγελιών στο τέλος του πρώτου τριμήνου του 2026.

Παρόλα αυτά, οι μετοχές των αμυντικών εταιρειών — που είχαν καταγράψει ισχυρό ράλι τα τελευταία χρόνια — υποχωρούν από τα μέσα Μαρτίου, καθώς εντείνονται οι φόβοι ότι ο κλάδος είναι υπερτιμημένος.

Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας

Η σύγκρουση ανέδειξε επίσης την ανάγκη απεξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα, σημείωσε η Στρίτερ.

Όπως είπε, αυτό έχει «εκτοξεύσει το ενδιαφέρον για τον κλάδο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας», ακόμη και στις ΗΠΑ, όπου η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ έχει προωθήσει το σύνθημα «drill, baby, drill» υπέρ της αυξημένης χρήσης ορυκτών καυσίμων.

Σύμφωνα με τη Στρίτερ, ο πόλεμος έχει καταστήσει τις επενδύσεις στις ΑΠΕ ακόμη πιο σημαντικές για τη σταθερότητα και την ανθεκτικότητα απέναντι σε κρίσεις.

Μία από τις εταιρείες που ευνοήθηκαν είναι η NextEra Energy με έδρα τη Φλόριντα, της οποίας η μετοχή έχει ενισχυθεί κατά 17% από τις αρχές του έτους.

Οι δανέζικοι κολοσσοί αιολικής ενέργειας Vestas και Ørsted ανακοίνωσαν επίσης ισχυρή αύξηση κερδών, δείχνοντας ότι οι επιπτώσεις του πολέμου με το Ιράν ενισχύουν και τις εταιρείες ανανεώσιμης ενέργειας.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η Octopus Energy δήλωσε πρόσφατα στο BBC ότι ο πόλεμος προκάλεσε «τεράστιο σοκ» στις πωλήσεις φωτοβολταϊκών πάνελ και αντλιών θερμότητας, με τις πωλήσεις φωτοβολταϊκών να αυξάνονται κατά 50% από τα τέλη Φεβρουαρίου.

Η εκτίναξη των τιμών της βενζίνης ενίσχυσε επίσης τη ζήτηση για ηλεκτρικά οχήματα, με τους Κινέζους κατασκευαστές ειδικά να αξιοποιούν στο έπακρο τη συγκυρία.

Τώρα, υπάρχουν αρκετές ενδείξεις που κάνουν κάποιους να αναρωτιούνται αν βρισκόμαστε στα πρόθυρα μιας νέας χρηματοπιστωτικής κρίσης.

Πώς θα μπορούσε να μοιάζει η επόμενη κρίση; Mε τις διεθνείς σχέσεις το 2026 να βρίσκονται σε πιο τεταμένη κατάσταση από ό,τι το 2008, θα έχουν οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής τα εργαλεία για να την επιλύσουν;

Πριν από την κρίση που έπληξε την παγκόσμια οικονομία το 2008, υπήρχαν ενδείξεις σε ορισμένα τμήματα του χρηματοπιστωτικού συστήματος.

Το 2007, οι επενδύσεις σε επικίνδυνα ενυπόθηκα δάνεια στις ΗΠΑ κατέρρευσαν, καθώς οι ιδιοκτήτες ακινήτων δυσκολεύονταν να πληρώσουν. Τα αμοιβαία κεφάλαια που διαχειρίζονταν οι Bear Stearns, η BNP Paribas και άλλες τράπεζες αναγκάστηκαν είτε να παγώσουν τη δυνατότητα των επενδυτών να αποσύρουν τα χρήματά τους, είτε να ρευστοποιήσουν πλήρως τα αμοιβαία κεφάλαια.

Αυτά τα προβλήματα ήταν τα «καναρίνια σε ένα χρηματοοικονομικό ανθρακωρυχείο» που αποδείχθηκε πολύ βαθύ. Καθώς η νευρικότητα εξαπλωνόταν, ακόμη και οι τράπεζες σταμάτησαν τελικά να δανείζουν η μία στην άλλη από φόβο μήπως δεν πάρουν πίσω τα χρήματά τους, δημιουργώντας τη λεγόμενη «πιστωτική στενότητα». Αυτό προκάλεσε μια παγκόσμια χρηματοοικονομική κρίση. Ποιοι είναι, όμως, σήμερα οι τρεις μεγάλοι φόβοι των αγορών;

Ιδιωτική πίστωση

Σήμερα, αρκετά αμοιβαία κεφάλαια που δανείζουν χρήματα έχουν δηλώσει ζημίες ή έχουν περιορίσει τη δυνατότητα των επενδυτών να αποσύρουν τα χρήματά τους. Οι BlackRock, Blackstone, Apollo και Blue Owl έχουν όλες αντιμετωπίσει αιτήματα για αποσύρσεις δισεκατομμυρίων από ιδιωτικά πιστωτικά κεφάλαια – ιδρύματα που παρέχουν μια εναλλακτική λύση στις παραδοσιακές τράπεζες.

Οι ρυθμιστικές αρχές των τραπεζών και οι βετεράνοι του χρηματοπιστωτικού τομέα αναγνωρίζουν τις ομοιότητες.

Η αναπληρωτής διοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας, Σάρα Μπριντίν, με ειδική αρμοδιότητα για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα υποστηρίζει ότι ο νέος κόσμος της ιδιωτικής πίστωσης έχει αναπτυχθεί γρήγορα, δεν έχει ακόμη δοκιμαστεί από χρηματοπιστωτικές αντιξοότητες και δεν είναι καλά κατανοητός. Ανησυχεί επίσης ότι μεγάλο μέρος των χρημάτων που δανείζουν τα ιδιωτικά πιστωτικά κεφάλαια είναι τα ίδια δανεισμένα, δημιουργώντας επίπεδα μόχλευσης που μπορούν να ενισχύσουν τυχόν απώλειες.

Ο Μοχάμεντ Ελ Εριάν, επικεφαλής οικονομικός σύμβουλος της γερμανικής χρηματοοικονομικής εταιρείας Allianz και πρώην διευθύνων σύμβουλος της PIMCO, του μεγαλύτερου επενδυτή ομολόγων στον κόσμο, συμφωνεί ότι ο κίνδυνος μιας νέας κρίσης υποτιμάται.

Ωστόσο, ο Λάρι Φινκ, επικεφαλής της BlackRock, της μεγαλύτερης εταιρείας διαχείρισης κεφαλαίων στον κόσμο, δήλωσε πρόσφατα στο BBC ότι δεν συμφωνεί με την άποψη ότι η ιδιωτική πίστωση αποτελεί απειλή για την παγκόσμια οικονομία.

Παρ’ όλα αυτά, ορισμένοι έχουν παρομοιάσει αυτό που συμβαίνει στον τομέα των ιδιωτικών πιστώσεων με ένα αργού ρυθμού bank run. Μπορεί να μην βλέπετε τις ουρές έξω από τα καταστήματα της Northern Rock, όπως είδαμε το 2007, αλλά υπάρχει μια σειρά επενδυτών που θέλουν τα χρήματά τους πίσω.

Ενέργεια

Ένας άλλος τρόπος με τον οποίο η ιστορία μπορεί να επαναλαμβάνεται είναι μέσω της ραγδαίας ανόδου των τιμών της ενέργειας.

Αυτό ήταν ένας παράγοντας που συνέβαλε στην κρίση του 2008. Η τιμή του αργού πετρελαίου Brent ανέβηκε από περίπου 50 δολάρια το βαρέλι στις αρχές του 2007 στα 100 δολάρια μέχρι το τέλος του έτους – φτάνοντας τελικά στο υψηλότερο σημείο των 147 δολαρίων τον Ιούλιο του 2008.

Σήμερα, οι τιμές του πετρελαίου έχουν ανέλθει σε πάνω από 100 δολάρια το βαρέλι, με προειδοποιήσεις ότι θα μπορούσαν να ανέβουν ακόμη περισσότερο αν δεν υπάρξει ταχεία επίλυση της σύγκρουσης με το Ιράν, η οποία έχει ουσιαστικά κλείσει τη σημαντικότερη ενεργειακή αρτηρία του κόσμου μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Ο Φατίχ Μπιρόλ, διευθύνων σύμβουλος του ΙΕΑ, χαρακτήρισε το συνεχιζόμενο κλείσιμο των Στενών ως «τη μεγαλύτερη κρίση ενεργειακής ασφάλειας στην ιστορία», επιμένοντας ότι είναι «πιο σοβαρή από τις προηγούμενες ενεργειακές κρίσεις του 1973, του 1979 και του 2022».

Αυτό το επίπεδο απαισιοδοξίας δεν αντικατοπτρίζεται ακόμη στις τρέχουσες τιμές του πετρελαίου. Αν και έχουν αυξηθεί κατά περισσότερο από 50% από πριν τη σύγκρουση με το Ιράν, απέχουν αρκετά από τα επίπεδα που παρατηρήθηκαν πριν την τελευταία χρηματοπιστωτική κρίση, όταν το πετρέλαιο έφτασε τα 147 δολάρια το βαρέλι (σε σημερινές τιμές, αυτό αντιστοιχεί σε περίπου 190 δολάρια το βαρέλι).

Oι χρηματιστηριακές αγορές βρίσκονται επί του παρόντος στα, ή κοντά στα, υψηλότερα επίπεδα όλων των εποχών, κάτι που δεν μοιάζει με το πετρελαϊκό σοκ του 1973, το οποίο προκάλεσε πτώση 40% στις αμερικανικές χρηματιστηριακές αγορές.

Τεχνητή νοημοσύνη

Πάνω από 2 τρισ. δολάρια έχουν επενδυθεί στην τεχνητή νοημοσύνη, σε αυτό που ο συνιδρυτής της Microsoft, Μπιλ Γκέιτς, έχει ονομάσει «φρενίτιδα» και άλλοι έχουν περιγράψει ως φούσκα.

Αυτό έχει εκτοξεύσει τις αποτιμήσεις μερικών mega cap εταιρειών σε τέτοιο βαθμό που το 37% της αξίας του κύριου δείκτη της αμερικανικής χρηματιστηριακής αγοράς, του S&P 500, συγκεντρώνεται πλέον σε μόλις επτά εταιρείες.

Αυτό σημαίνει ότι τα εκατομμύρια των ανθρώπων που επενδύουν σε αμοιβαία κεφάλαια που παρακολουθούν δείκτες επενδύουν ένα μεγάλο μέρος των αποταμιεύσεών τους στην τεχνητή νοημοσύνη, είτε το θέλουν είτε όχι.

Ένα μεγάλο sell off μετοχών αυτών των εταιρειών θα έπληττε τους αποταμιευτές – συμπεριλαμβανομένων ιδιωτών και συνταξιοδοτικών ταμείων – και αναπόφευκτα θα κλόνιζε την εμπιστοσύνη των επιχειρήσεων και των καταναλωτών.

Η έκρηξη της φούσκας των dotcom, η οποία κορυφώθηκε τον Μάρτιο του 2000, συνέβαλε στην πρόκληση ύφεσης το 2001. Ο δείκτης NASDAQ, με μεγάλη συμμετοχή εταιρειών τεχνολογίας, έπεσε σχεδόν 80% μεταξύ Μαρτίου 2000 και Οκτωβρίου 2002, χάνοντας δισεκατομμύρια σε αξία. Αυτή η κατάρρευση των εταιρειών που βασίζονταν στο διαδίκτυο, οι τεράστιες απώλειες των επενδυτών και οι εκτεταμένες απολύσεις στον τομέα της τεχνολογίας προκάλεσαν μια ευρύτερη ύφεση στην οικονομία.

Αντιμετώπιση της κρίσης

Υπάρχει επίσης το ερώτημα πόσο αποτελεσματικά θα μπορούσαν οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής να αντιμετωπίσουν μία τέτοια κρίση.

Το 2008 οι κυβερνήσεις κατάφεραν τελικά να ελέγξουν το χάος, διοχετεύοντας δισεκατομμύρια δημόσιων πόρων σε μεγάλες τράπεζες για να αποτρέψουν την κατάρρευσή τους και αυξάνοντας τις εγγυήσεις για τις τραπεζικές καταθέσεις ώστε να αποτρέψουν τη φυγή των καταθετών. Ταυτόχρονα, οι μεγάλες κεντρικές τράπεζες μείωσαν τα επιτόκια, συμπεριλαμβανομένης μιας σπάνιας συντονισμένης μείωσης το φθινόπωρο του ίδιου έτους. Ωστόσο, ορισμένοι ανησυχούν ότι αυτές οι επιλογές ενδέχεται να μην υπάρχουν πλέον.

Το 2008, το δημόσιο χρέος του Ηνωμένου Βασιλείου, μίας τεράστιας οικονομίας, ανερχόταν σε λιγότερο από το 50% του ΑΕΠ. Σήμερα, ο αριθμός αυτός πλησιάζει το 100%, μετά από σημαντικές παρεμβάσεις το 2008 για τη διάσωση των τραπεζών, τη στήριξη των μισθών κατά τη διάρκεια της πανδημίας και τις επιδοτήσεις ενέργειας το 2022 μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Επομένως, η ικανότητα της -βρετανικής σε αυτή την περίπτωση- κυβέρνησης να δανειστεί χρήματα είναι πολύ πιο περιορισμένη.

Υπάρχει επίσης η κακή κατάσταση των διεθνών σχέσεων. Εν μέσω της κρίσης του 2008, οι ηγέτες των διαφόρων κρατών συναντήθηκαν σε μια σειρά έκτακτων συνόδων κορυφής, συμπεριλαμβανομένης μιας κρίσιμης συνάντησης στην Ουάσινγκτον τον Νοέμβριο του 2008, όπου διαμόρφωσαν το σχέδιό τους για την παροχή δισεκατομμυρίων στις τράπεζες και μιας άλλης στο Λονδίνο τον Απρίλιο του 2009.

Όλα αυτά θα μπορούσαν να είναι πιο δύσκολα σήμερα, εν μέσω σημαντικών διαφωνιών μεταξύ των πλούσιων χωρών σχετικά με την εμπορική πολιτική, το ΝΑΤΟ και ακόμη και τη Γροιλανδία.

Όσο για τον Μπόμπι Σίγκαλ, που τώρα είναι καθηγητής Μαθηματικών, λέει ότι οι χρηματοπιστωτικές αγορές είναι ακόμη πιο περίπλοκες σήμερα και ποτέ δεν ξέρεις ακριβώς ποιες δυσάρεστες εκπλήξεις κρύβονται κάτω από την επιφάνεια.

«Είναι σαν να μεταβιβάζεις χρηματοοικονομικά μέσα από το ένα άτομο στο άλλο, χωρίς να είσαι σίγουρος για το τι περιέχουν. Νομίζω ότι η ανησυχία είναι ότι, αν συμβούν κάποια πράγματα, αυτά κλιμακώνονται πολύ γρήγορα στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Εκεί είναι που δεν θέλεις να είσαι ο τελευταίος που θα μείνει με την… καυτή πατάτα στα χέρια».

Ο προσωρινός γενικός διευθυντής Ρόντρι Τάλφαν Ντέιβις ανακοίνωσε τη μείωση του προσωπικού κατά τη διάρκεια τηλεδιάσκεψης με εργαζομένους την Τετάρτη.

«Με απλά λόγια, το χάσμα μεταξύ των δαπανών μας και των εσόδων μας διευρύνεται», ανέφερε ο Τάλφαν Ντέιβις. «Αυτό οφείλεται σε μια σειρά παραγόντων: το κόστος παραγωγής παραμένει πολύ υψηλό, τα έσοδα από το τέλος τηλεοπτικής άδειας όπως και τα εμπορικά έσοδα βρίσκονται υπό πίεση, ενώ η παγκόσμια οικονομία παραμένει ασταθής».

Το BBC δήλωσε τον Φεβρουάριο ότι θα επιδιώξει να μειώσει το κόστος κατά περίπου 10% τα επόμενα τρία χρόνια. Σύμφωνα με το σημείωμα που στάλθηκε στους εργαζόμενους, πρέπει να εξοικονομήσει επιπλέον 500 εκατ. λίρες από συνολικό ετήσιο λειτουργικό κόστος 5 δισ. λιρών μέσα στα επόμενα δύο χρόνια, με το μεγαλύτερο μέρος των νέων εξοικονομήσεων να απαιτείται το 2027 και το 2028.

Το BBC, ο παλαιότερος και μεγαλύτερος δημόσιος ραδιοτηλεοπτικός οργανισμός στον κόσμο, βρίσκεται σε φάση σημαντικών αλλαγών, καθώς αναλαμβάνει νέος γενικός διευθυντής το πρώην στέλεχος της Google, Ματ Μπρίτιν, από τις 18 Μαΐου. Θα αναλάβει τα καθήκοντά του τη στιγμή που το BBC αντιμετωπίζει αγωγή δυσφήμησης που έχει καταθέσει ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, σχετικά με παραπλανητικό μοντάζ σε επεισόδιο της εκπομπής Panorama, ενώ παράλληλα καλείται να διαχειριστεί αλλαγές στο ιδιαίτερο χρηματοδοτικό του μοντέλο.

Το BBC χρηματοδοτείται κυρίως από τα νοικοκυριά του Ηνωμένου Βασιλείου που καταβάλλουν ένα ετήσιο τέλος τηλεοπτικής άδειας, το οποίο συχνά χαρακτηρίζεται επικριτικά ως φόρος. Το μοντέλο αυτό καθορίζεται από το Royal Charter, ένα έγγραφο που εκδίδεται από τον μονάρχη και κατοχυρώνει την αποστολή του BBC να υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον, και το οποίο αναμένεται να λήξει το 2027.

Οι νομοθέτες εξετάζουν επιλογές που θα ωθούσαν το BBC να υιοθετήσει στρατηγικές που χρησιμοποιούν εμπορικές υπηρεσίες streaming, συμπεριλαμβανομένου ενός «μικτού μοντέλου χρηματοδότησης» που συνδυάζει τα έσοδα από το τέλος άδειας με συνδρομές και εμπορικά έσοδα.

Το BBC μίλησε με ειδικούς οι οποίοι προειδοποιούν ότι η Ρωσία πρόκειται να αποκομίσει τεράστια οικονομικά κέρδη.

Τι συνεπάγεται για τη Ρωσία;

Η κίνηση αυτή αποτελεί «σημαντικό πακέτο διάσωσης» για τη Ρωσία του Βλαντίμιρ Πούτιν, δήλωσε ο Μπέντζαμιν Χίλγκενστοκ, επικεφαλής μακροοικονομικής έρευνας και στρατηγικής στη Σχολή Οικονομικών του Κιέβου.

Εκτιμά ότι οι ρωσικές εξαγωγές πετρελαίου θα μπορούσαν να ενισχυθούν κατά περίπου 10 δισεκατομμύρια δολάρια (7,5 δισεκατομμύρια λίρες), με τα μισά από αυτά να καταβάλλονται σε φόρους απευθείας στα ταμεία της κυβέρνησης.

Εάν η κρίση στο Ιράν συνεχιστεί για περισσότερο από ένα ή δύο μήνες, θα μπορούσε να θέσει την οικονομία της Ρωσίας «πίσω σε μια αρκετά άνετη κατάσταση», δήλωσε ο Χίλγκενστοκ.

Για τον ευρύτερο κόσμο

Σε παγκόσμια κλίμακα, η κίνηση αυτή «θα ξύσει μόνο την επιφάνεια» της αναταραχής εφοδιασμού στον Περσικό Κόλπο, επισήμανε ο Γουόρεν Πάτερσον, επικεφαλής στρατηγικής εμπορευμάτων στην ολλανδική τράπεζα ING.

«Υπάρχει μόνο μία λύση για την αγορά πετρελαίου και αυτή είναι η ροή πετρελαίου μέσω των Στενών του Ορμούζ», συμπλήρωσε.

Ο Πάτερσον υπογράμμισε ότι η Ινδία και άλλες ασιατικές χώρες – που έχουν επηρεαστεί περισσότερο από το κλείσιμο των Στενών – είναι πιο πιθανό να αγοράσουν το πρόσφατα διαθέσιμο ρωσικό πετρέλαιο.

«Αυτή η πρωτοποριακή σύμπραξη θα μας βοηθήσει να συνδεθούμε με το κοινό υπό νέες μορφές», δήλωσε ο Τιμ Ντέιβι, ο γενικός διευθυντής του BBC, σε ένα δελτίο Τύπου.

Στην ανακοίνωση δεν αναφέρονται οι οικονομικές λεπτομέρειες αυτής της συνεργασίας, η οποία λαμβάνει χώρα σε μια δύσκολη περίοδο για το BBC.

Ο όμιλος βρίσκεται αντιμέτωπος με επικρίσεις από τις συντηρητικές φωνές και την ακροδεξιά για τη φερόμενη μεροληψία του και μια μήνυση για δυσφήμιση στις ΗΠΑ από τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, που ζητά 10 δισεκατομμύρια δολάρια σε αποζημίωση.

Αυτή η σύμπραξη με το YouTube εντάσσεται στη στρατηγική του BBC που στοχεύει να «εγγυηθεί πως όλα τα περιεχόμενα του BBC θα είναι προσβάσιμα σε όλα τα κοινά, όπου κι αν βρίσκονται», υπογραμμίζεται στο δελτίο Τύπου.

Το YouTube χρησιμοποιείτο ως πρωταρχική πηγή ενημέρωσης σε βίντεο από το 23% των ηλικιών 18-24 ετών και 25% στους 35-44 ετών, σύμφωνα με μια έρευνα που διεξήχθη το 2024 σε 47 χώρες από το ινστιτούτο Ρόιτερς.

Η νέα συνεργασία προβλέπει κυρίως τη δημιουργία νέων καναλιών που θα προτείνουν καινούργια και ήδη υπάρχοντα ντοκιμαντέρ του BBC, όπως και επτά διαφορετικά κανάλια για παιδιά.

Αναφορικά με την επικαιρότητα, το BBC υπόσχεται για την πλατφόρμα της Google «καινοτόμες» αφηγηματικές μορφές. Σκοπεύει επίσης να προωθήσει στο YouTube τα εμβληματικά προγράμματα των δικτύων του.

Ο ρεπουμπλικάνος μεγιστάνας ανοίγει έτσι, για πρώτη φορά, διεθνές μέτωπο στη σύγκρουσή του με μέσα ενημέρωσης την κάλυψη των οποίων θεωρεί ψευδή ή προκατειλημμένη εναντίον του.

Ο κ. Τραμπ ερίζει πως ο τρόπος που μονταρίστηκαν τα αποσπάσματα τον παρουσίαζαν να καλούσε τους υποστηρικτές του να πάνε μαζί του στο Κογκρέσο και να δώσουν «κολασμένη μάχη», ενώ απαλείφθηκε η φράση με την οποία καλούσε η κινητοποίηση ν είναι ειρηνική, προτού οπαδοί του κάνουν την αιματηρή εισβολή στο Καπιτώλιο για να εμποδίσουν την τυπική επικύρωση της νίκης του δημοκρατικού αντιπάλου του Τζο Μπάιντεν στις προεδρικές εκλογές του 2020.

Το BBC έχει ήδη ζητήσει δημόσια συγγνώμη από τον πρόεδρο των ΗΠΑ, έχει αναγνωρίσει πως διαπράχθηκε σφάλμα κρίσης και έχει παραδεχθεί πως το μοντάζ δημιουργούσε την εσφαλμένη εντύπωση πως κάλεσε άμεσα να ασκηθεί βία. Ωστόσο, πρόσθεσε πως δεν θεωρεί ότι υπήρχε νομική βάση για να μηνυθεί.

Το BBC χρηματοδοτείται μέσω υποχρεωτικού τέλους στους τηλεθεατές, κάτι που νομικοί στη Βρετανία σημειώνουν πως θα έκανε οποιαδήποτε καταβολή αποζημίωσης στον ρεπουμπλικάνο μεγιστάνα πολύ βαριά από πολιτική σκοπιά, πέρα από την οικονομική.

Παραιτήσεις

Αντιμέτωπη με κρίση που συγκαταλέγεται στις σοβαρότερες τα 103 χρόνια της ιστορία του, η διεύθυνση του BBC ανέφερε ακόμη πως δεν σχεδιάζει να μεταδώσει ξανά το επίμαχο ντοκιμαντέρ σε οποιαδήποτε από τις πλατφόρμες του.

Η διένεξη για το μονταρισμένο απόσπασμα, που μεταδόθηκε από την εκπομπή Panorama του BBC λίγο καιρό προτού διεξαχθούν οι προεδρικές εκλογές του Νοεμβρίου του 2024 στις ΗΠΑ, πυροδότησε κρίση δημοσίων σχέσεων για το δίκτυο με επιστέγασμα τις παραιτήσεις των δυο κορυφαίων στελεχών του.

Οι δικηγόροι του κ. Τραμπ επιχειρηματολογούν πως το BBC με το ντοκιμαντέρ αυτό προκάλεσε βαρύ πλήγμα στην υπόληψη και τη φήμη του και πελώρια οικονομική ζημία.

Το ντοκιμαντέρ προσέλκυσε ακόμη περισσότερη προσοχή αφού διέρρευσε εσωτερικό έγγραφο του BBC, συνταγμένο από εξωτερικό ελεγκτή για ζητήματα προτύπων και δεοντολογίας, που ήγειρε ανησυχίες για τον τρόπο που έγινε η επεξεργασία του υλικού, στο πλαίσιο ευρύτερης έρευνας για «προκαταλήψεις» στο δημόσιο δίκτυο.

Η επίμαχη εκπομπή δεν μεταδόθηκε στις ΗΠΑ.

Ο κ. Τραμπ εκτιμάται πως κατέθεσε μήνυση και αγωγή στις ΗΠΑ επειδή οι προσφυγές στη δικαιοσύνη στη Βρετανία πρέπει να γίνονται εντός ενός έτους από τη δημοσίευση, διάστημα που έχει παρέλθει από τη μετάδοση του συγκεκριμένου επεισοδίου της εκπομπής Panorama.

Για να ξεπεράσουν τις κατοχυρωμένες στο Σύνταγμα των ΗΠΑ ελευθερίες του λόγου και του Τύπου, οι δικηγόροι που εκπροσωπούν τον αμερικανό πρόεδρο θα χρειαστεί να αποδείξουν πως όχι μόνο το μοντάζ δημιούργησε ψευδή και δυσφημιστική εικόνα, αλλά και ότι το BBC παραπλάνησε εσκεμμένα τους τηλεθεατές του ή ότι ενήργησε αδιαφορώντας για τις συνέπειες.

Το δίκτυο θα μπορούσε να αντιτείνει πως το ντοκιμαντέρ ήταν στην ουσία ακριβές και αληθές και ότι το μοντάζ δεν δημιουργούσε καμιά ψευδή εντύπωση, σύμφωνα με νομικούς. Αναμένεται επίσης να προβάλει ως αντεπιχείρημα ότι η προβολή του δεν κατάφερε πλήγμα στη φήμη του κ. Τραμπ.

Αμερικανικά μέσα ενημέρωσης προτίμησαν να κλείσουν εξωδικαστικούς συμβιβασμούς και να προχωρήσουν στην καταβολή αποζημιώσεων στον κ. Τραμπ έπειτα από μηνύσεις και αγωγές που τους άσκησε μετά την εκλογική νίκη του τον Νοέμβριο του 2024.

Ο ρεπουμπλικάνος έχει προσφύγει, μεταξύ άλλων, εναντίον των εφημερίδων New York Times και Wall Street Journal καθώς και τοπικής εφημερίδας στην Άιοβα. Και οι τρεις αρνούνται τις κατηγορίες.

Ο Τραμπ ανέφερε ότι η αγωγή θα κατατεθεί «πιθανότατα την επόμενη εβδομάδα», σημειώνοντας πως «πρέπει να το κάνουμε».

Το BBC παραδέχθηκε το λάθος – αλλά αρνήθηκε αποζημίωση

Το βρετανικό δίκτυο αναγνώρισε ότι μονταρισμένο απόσπασμα της ομιλίας του στις 6 Ιανουαρίου 2021, το οποίο προβλήθηκε σε ντοκιμαντέρ της εκπομπής Panorama, «δημιούργησε άθελά του τη λανθασμένη εντύπωση ότι ο Τραμπ καλούσε σε βίαιη δράση».

Το επίμαχο τμήμα αποσύρθηκε, ενώ ο πρόεδρος του BBC, Σαμίρ Σαχ, απέστειλε επίσημη συγγνώμη στον Λευκό Οίκο.

Ωστόσο, παρά τη συγγνώμη, ο οργανισμός απέρριψε το αίτημα για οικονομική αποζημίωση.

Δύο κορυφαία στελέχη —ο γενικός διευθυντής Τιμ Ντέιβι και η επικεφαλής ειδήσεων Ντέμπορα Τέρνες— παραιτήθηκαν λόγω του συμβάντος και των κατηγοριών περί μεροληψίας.

«Το Ηνωμένο Βασίλειο είναι πολύ ντροπιασμένο με το BBC»

Ο Τραμπ δήλωσε ότι δεν είχε θέσει το θέμα στον πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ, αν και, όπως είπε, εκείνος ζήτησε να συνομιλήσει μαζί του.

«Θα τον καλέσω μέσα στο Σαββατοκύριακο. Είναι πολύ ντροπιασμένος», υποστήριξε ο Αμερικανός Πρόεδρος.

«Το Ηνωμένο Βασίλειο είναι πολύ, πολύ ντροπιασμένο με το BBC», πρόσθεσε.

Σε εμφάνισή του στο GB News, ο Τραμπ χαρακτήρισε την υπόθεση «διαφθορά» και τόνισε ότι έχει «υποχρέωση» να μηνύσει το BBC.

Πολλαπλές αγωγές κατά ΜΜΕ τα τελευταία χρόνια

Ο Τραμπ έχει κινηθεί νομικά και στο παρελθόν κατά μέσων ενημέρωσης όπως οι New York Times, Wall Street Journal, ABC και Paramount.

Τον Ιούλιο, η Paramount συμφώνησε να διευθετήσει αγωγή ύψους 20 δισ. δολαρίων, καταβάλλοντας 16 εκατ. δολάρια για υπόθεση που αφορούσε συνέντευξη της Καμάλα Χάρις στο CBS.

Το επίμαχο βίντεο: Συρραφή φράσεων από διαφορετικά σημεία της ομιλίας

Στην καρδιά της διαμάχης βρίσκεται απόσπασμα όπου το μοντάζ της Panorama έδινε την εντύπωση ότι ο Τραμπ καλούσε τους υποστηρικτές του:

«Θα κατευθυνθούμε στο Καπιτώλιο κι εγώ θα είμαι μαζί σας, και αγωνιζόμαστε. Αγωνιζόμαστε με κάθε τρόπο.»

Στην πραγματικότητα, οι φράσεις είχαν συρραφεί από διαφορετικά σημεία της ομιλίας, με απόσταση σχεδόν μίας ώρας μεταξύ τους, ενώ είχε παραλειφθεί το σημείο στο οποίο ο Τραμπ παρότρυνε το πλήθος να εκφράσει «ειρηνικά και πατριωτικά» τη φωνή του.

Σε επιστολή προς την Επιτροπή Πολιτισμού, Μέσων Ενημέρωσης και Αθλητισμού των Βουλευτών, ο πρόεδρος του BBC, Σαμίρ Σαχ, δήλωσε ότι «θα ήταν καλύτερο να είχαν αναληφθεί πιο επίσημες ενέργειες» μετά την αποκάλυψη ότι η εταιρεία επεξεργάστηκε μια ομιλία του Τραμπ.

Οι ανησυχίες αφορούν αποσπάσματα που έχουν συναρμολογηθεί από τμήματα της ομιλίας του προέδρου των ΗΠΑ στις 6 Ιανουαρίου 2021, ώστε να φαίνεται ότι είπε στους υποστηρικτές του πως επρόκειτο να περπατήσει μαζί τους στο Καπιτώλιο για να «πολεμήσει σαν διαβολεμένος».

Για την υπόθεση έχουν ήδη παραιτηθεί ο Τιμ Ντέιβι από τη θέση του γενικού διευθυντή του BBC και η Ντέμπορα Τέρνες από τη θέση της διευθύνουσας συμβούλου του BBC News.

Ο Ντόναλντ Τραμπ, σχολιάζοντας τις παραιτήσεις, περιέγραψε τον Τιμ Ντέιβι και τη Ντέμπορα Τέρνες ως «πολύ ανέντιμους ανθρώπους που προσπάθησαν να επηρεάσουν τις προεδρικές εκλογές», σε ανάρτηση που έκανε στο Truth Social.

Οι ανησυχίες σχετικά με το μοντάζ του ντοκιμαντέρ του Τραμπ ήρθαν για πρώτη φορά στο φως μέσω ενός υπομνήματος του Μάικλ Πρέσκοτ, πρώην δημοσιογράφου και ανεξάρτητου συμβούλου του Συμβουλίου Οδηγιών και Προτύπων Σύνταξης του BBC, το οποίο διέρρευσε.

Το μοντάζ της ομιλίας του Τραμπ έδωσε, όπως αναφέρεται, «την εντύπωση άμεσης έκκλησης για βίαιη δράση».

«Από τη δημοσίευση του υπομνήματος του Πρέσκοτ, το ζήτημα αυτό έχει οδηγήσει σε πάνω από 500 καταγγελίες», δήλωσε ακόμη ο Σαχ.

«Αυτές αντιμετωπίζονται πλέον με τον κανονικό τρόπο. Έχει επίσης προκαλέσει περαιτέρω προβληματισμό από το BBC.

Το συμπέρασμα αυτής της συζήτησης είναι ότι αποδεχόμαστε πως ο τρόπος επεξεργασίας της ομιλίας έδωσε την εντύπωση άμεσης έκκλησης για βίαιη δράση.

Το BBC θα ήθελε να ζητήσει συγγνώμη για αυτό το σφάλμα κρίσης».

Όμως, μέσα σε λίγες ημέρες, το σχέδιο του Κρεμλίνου για τη Συρία διαλύθηκε, με τη Μόσχα, προφανώς, να μην μπορεί να κάνει τίποτα γι’ αυτό.

Σε ανακοίνωσή του το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε ότι ο Άσαντ εγκατέλειψε τη θέση του προέδρου – και τη χώρα (χωρίς να δώσει λεπτομέρειες για το πού πήγε).

Η πτώση του καθεστώτος Άσαντ αποτελεί πλήγμα για το κύρος της Ρωσίας.

Στέλνοντας χιλιάδες στρατιώτες για να στηρίξουν τον πρόεδρο Άσαντ το 2015, ένας από τους βασικούς στόχους της Ρωσίας ήταν να επιβεβαιωθεί ως παγκόσμια δύναμη. Ήταν η πρώτη μεγάλη πρόκληση του Βλαντιμίρ Πούτιν προς τη δύναμη και την κυριαρχία της Δύσης, μακριά από τον πρώην σοβιετικό χώρο.

Και μάλιστα μια επιτυχημένη, όπως φάνηκε. Το 2017, ο πρόεδρος Πούτιν επισκέφθηκε τη ρωσική αεροπορική βάση Hmeimim στη Συρία και δήλωσε ότι η αποστολή είχε ολοκληρωθεί. Παρά τις ευρέως διαδεδομένες αναφορές ότι οι ρωσικές αεροπορικές επιδρομές προκαλούσαν θύματα μεταξύ των αμάχων, το ρωσικό υπουργείο Άμυνας αισθάνθηκε αρκετά σίγουρο ώστε να πετάξει διεθνή μέσα ενημέρωσης στη Συρία για να παρακολουθήσουν τη ρωσική στρατιωτική επιχείρηση.

Αλλά αυτό είχε να κάνει με κάτι περισσότερο από το απλό κύρος.

Σε αντάλλαγμα για τη στρατιωτική βοήθεια, οι συριακές αρχές παραχώρησαν στη Ρωσία 49ετή μίσθωση της αεροπορικής βάσης στο Hmeimim και της ναυτικής βάσης στην Ταρτούς. Η Ρωσία είχε εξασφαλίσει ένα σημαντικό στήριγμα στην Ανατολική Μεσόγειο. Οι βάσεις έγιναν κόμβοι για τη μεταφορά στρατιωτικών εργολάβων μέσα και έξω από την Αφρική, γράφει το BBC.

Ένα βασικό ερώτημα για τη Μόσχα είναι: τι θα συμβεί τώρα με αυτές τις ρωσικές βάσεις;

Στην ανακοίνωσή του, το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε ότι οι βάσεις του στη Συρία έχουν τεθεί «σε κατάσταση ύψιστου συναγερμού», αλλά υποστήριξε ότι δεν υπάρχει «καμία σοβαρή απειλή για τις βάσεις αυτές αυτή τη στιγμή».

Ο Άσαντ ήταν ο σταθερότερος σύμμαχος της Ρωσίας στη Μέση Ανατολή. Το Κρεμλίνο είχε επενδύσει πολλά σε αυτόν. Είχε διοχετεύσει πόρους – οικονομικούς, στρατιωτικούς, πολιτικούς – για να τον κρατήσει στην εξουσία. Οι ρωσικές αρχές θα δυσκολευτούν να παρουσιάσουν την ανατροπή του ως οτιδήποτε άλλο εκτός από πλήγμα για τη Μόσχα.

«Για τους Ρώσους η προτεραιότητά μας είναι να διασφαλίσουμε την ασφάλεια των πολιτών μας, τόσο των πολιτών, συμπεριλαμβανομένων των διπλωματών και των οικογενειών τους, όσο φυσικά και των στρατιωτών».

Μήπως, όμως, είναι ώρα να ξανασκεφτούμε πότε θα φεύγουμε από την εργασία μας, ρωτά το BBC, την ώρα που η ακρίβεια αυξάνεται συνεχώς και το προσδόκιμα ζωής διευρύνεται;

Τον Μάρτιο, στην ετήσια επιστολή προς τους επενδυτές της εταιρείας διαχείρισης επενδύσεων BlackRock ο διευθύνων σύμβουλός της Λάρι Φινκ απηύθυνε μια προειδοποίηση για τους εργαζόμενους που ελπίζουν να συνταξιοδοτηθούν με οικονομική ασφάλεια στη δεκαετία των 60 τους.

Καθώς το παγκόσμιο προσδόκιμο ζωής αυξάνεται, τα δίκτυα κοινωνικής ασφάλειας φθείρονται και το κόστος ζωής αυξάνεται, ο Φινκ προειδοποίησε ότι η συνταξιοδότηση στα 65 δεν θα είναι εφικτή για πολλούς -αν όχι για τους περισσότερους- ανθρώπους.

Σύντομα σε πολλές χώρες περισσότεροι άνθρωποι θα αποχωρούν από το εργατικό δυναμικό από όσους θα εισέρχονται σε αυτό. Στη Βρετανία αυτό θα γίνει έως το 2029, στη Βραζιλία έως το 2035, στην Ινδία έως το 2048 και στις ΗΠΑ έως το 2053. Παρά, όμως, την αύξηση στο προσδόκιμο ζωής, η ηλικία συνταξιοδότησης δεν έχει αλλάξει και τόσο πολύ.

Δεν ξέρουμε γιατί η ηλικία των 65 έγινε μια τόσο κομβική ηλικία για τη συνταξιοδότηση, λέει στο ο Γκαλ Βέτσταιν, ερευνητής οικονομολόγος στο Boston College. Κατά κάποιον τρόπο, ήταν μια προσεγγιστική εκτίμηση που είχε στόχο να οδηγήσει εκτός εργατικού δυναμικού τους ανθρώπους που ήταν κοντά στο τέλος της ζωής τους.