Δέκα χρόνια αργότερα, το Brexit εξακολουθεί να αποτελεί σημείο αναφοράς για όσους επιχειρούν να ερμηνεύσουν την άνοδο του λαϊκισμού, την επιστροφή του εθνικισμού, την αμφισβήτηση των υπερεθνικών θεσμών και τη σταδιακή υποχώρηση του μοντέλου της παγκοσμιοποίησης που κυριάρχησε μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου.

Όπως η άνοδος της Μάργκαρετ Θάτσερ στα τέλη της δεκαετίας του ’70 σηματοδότησε μια νέα οικονομική εποχή, έτσι και το Brexit λειτούργησε ως ορόσημο για τη μετάβαση σε έναν κόσμο όπου η εθνική κυριαρχία επανήλθε στο επίκεντρο της πολιτικής συζήτησης. Η επικράτηση του Leave δεν ήταν προϊόν μιας ενιαίας ιδεολογικής κατεύθυνσης, αλλά το αποτέλεσμα της συνάντησης διαφορετικών κοινωνικών, οικονομικών και πολιτικών δυνάμεων που συγκλόνισαν το μεταπολεμικό ευρωπαϊκό οικοδόμημα.

Η πολιτική διαδρομή προς την έξοδο

Η πορεία προς το Brexit συνδέθηκε στενά με πολιτικούς υπολογισμούς που τελικά γύρισαν μπούμερανγκ. Ο τότε πρωθυπουργός Ντέιβιντ Κάμερον προκήρυξε το δημοψήφισμα εκτιμώντας ότι θα κατάφερνε να περιορίσει τις εσωκομματικές πιέσεις και να επιβεβαιώσει την παραμονή της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η πραγματικότητα αποδείχθηκε διαφορετική. Η δυσαρέσκεια μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας για τη μετανάστευση, τις οικονομικές ανισότητες και την αίσθηση απώλειας ελέγχου απέκτησε πολύ μεγαλύτερη δυναμική από όση είχε υπολογιστεί.

Ταυτόχρονα, οι Εργατικοί υπό τον Τζέρεμι Κόρμπιν δεν κατάφεραν να κινητοποιήσουν αποτελεσματικά τους ψηφοφόρους υπέρ της παραμονής, ενώ και η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έδειξε την ευελιξία που θα μπορούσε να αμβλύνει τις βρετανικές ανησυχίες, ιδιαίτερα στο μεταναστευτικό.

Απέναντί τους βρέθηκε ένα ετερόκλητο στρατόπεδο. Από τον Νάιτζελ Φάρατζ μέχρι τον Μπόρις Τζόνσον, διαφορετικές πολιτικές δυνάμεις ενώθηκαν γύρω από το σύνθημα της αποχώρησης, αξιοποιώντας την κοινωνική δυσαρέσκεια και το αίτημα για ανάκτηση της εθνικής κυριαρχίας.

Η επικράτηση του Brexit ήταν σχετικά οριακή, αλλά πολιτικά καθοριστική. Δημιούργησε μια ισχυρή εντολή, η οποία όμως συνοδευόταν από βαθύ κοινωνικό και γεωγραφικό διχασμό.

Οι οικονομικές συνέπειες για τη Βρετανία

Η δεκαετία που ακολούθησε αποδείχθηκε πολύ πιο δύσκολη από ό,τι είχαν προβλέψει οι υποστηρικτές της εξόδου.

Η βρετανική οικονομία βρέθηκε αντιμέτωπη με χαμηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης, ενώ αρκετές μελέτες εκτιμούν ότι το κατά κεφαλήν ΑΕΠ βρίσκεται αισθητά χαμηλότερα σε σχέση με το επίπεδο που θα μπορούσε να είχε επιτευχθεί εάν η χώρα παρέμενε στην ενιαία αγορά.

Παράλληλα, το εμπόριο με την Ευρωπαϊκή Ένωση επιβαρύνθηκε από νέους τελωνειακούς και γραφειοκρατικούς περιορισμούς, ενώ η στρατηγική της «Global Britain» αποδείχθηκε πιο δύσκολη στην εφαρμογή από ό,τι υπολόγιζαν οι εμπνευστές της.

Σε έναν κόσμο που εξελίσσεται γύρω από μεγάλα γεωοικονομικά μπλοκ και περιφερειακές συμμαχίες, η πλήρης ανεξαρτησία αποδείχθηκε λιγότερο αποτελεσματική από τις αρχικές προσδοκίες.

Την ίδια περίοδο, η πολιτική σταθερότητα της χώρας κλονίστηκε. Οι διαδοχικές κυβερνήσεις δυσκολεύτηκαν να διαχειριστούν τις επιπτώσεις της εξόδου, ενώ η πόλωση και η αμφισβήτηση των θεσμών ενισχύθηκαν.

Οι επιπτώσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Η αποχώρηση της Βρετανίας δεν είχε κόστος μόνο για το Λονδίνο. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχασε ένα από τα μεγαλύτερα μέλη της, μια ισχυρή οικονομία, ένα κορυφαίο χρηματοπιστωτικό κέντρο και έναν από τους σημαντικότερους στρατιωτικούς και διπλωματικούς παράγοντες της ηπείρου.

Η μεταβολή αυτή επηρέασε τις εσωτερικές ισορροπίες της Ένωσης. Η Γερμανία στερήθηκε έναν σημαντικό σύμμαχο υπέρ των φιλελεύθερων οικονομικών πολιτικών, ενώ η δυνατότητα προώθησης μεταρρυθμίσεων σε κρίσιμους τομείς περιορίστηκε αισθητά.

Το Brexit ανέτρεψε επίσης μια βασική παραδοχή των προηγούμενων δεκαετιών: ότι η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση θα προχωρούσε αδιάκοπα προς βαθύτερη ενοποίηση και διεύρυνση. Για πρώτη φορά καταγράφηκε μια θεαματική αντίστροφη πορεία, αποδεικνύοντας ότι η ευρωπαϊκή διαδικασία δεν είναι μη αναστρέψιμη.

Ο κόσμος μετά το Brexit

Οι διεθνείς εξελίξεις που ακολούθησαν επιβεβαίωσαν ότι το Brexit δεν ήταν ένα μεμονωμένο γεγονός αλλά μέρος μιας ευρύτερης ιστορικής μετατόπισης.

Η άνοδος του δόγματος «America First», η αυξανόμενη αντιπαράθεση ανάμεσα στις μεγάλες δυνάμεις, η αμφισβήτηση των διεθνών οργανισμών και η επιστροφή της γεωπολιτικής λογικής των ισχυρών κρατών δημιούργησαν ένα νέο διεθνές περιβάλλον.

Το ΝΑΤΟ βρέθηκε αντιμέτωπο με νέες προκλήσεις, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου έχασε μέρος της επιρροής του και η φιλελεύθερη διεθνής τάξη που οικοδομήθηκε μετά το 1945 άρχισε να εμφανίζει εμφανή σημάδια κόπωσης.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το Brexit λειτούργησε ως παράδειγμα μιας πολιτικής λογικής που τοποθετεί την εθνική ταυτότητα και την κυριαρχία πάνω από τις υπερεθνικές συνεργασίες.

Οι εσωτερικές ρωγμές

Η υπόσχεση ότι η αποχώρηση θα ενίσχυε την εθνική ενότητα δεν επιβεβαιώθηκε.

Αντίθετα, η Σκωτία επανέφερε δυναμικά το αίτημα για ανεξαρτησία, ενώ η Βόρεια Ιρλανδία βρέθηκε αντιμέτωπη με νέα πολιτικά και οικονομικά διλήμματα εξαιτίας των εμπορικών ρυθμίσεων που ακολούθησαν το Brexit.

Ταυτόχρονα, το βρετανικό πολιτικό σύστημα έγινε πιο κατακερματισμένο, με την ενίσχυση νέων πολιτικών σχηματισμών και τη σταδιακή φθορά της εμπιστοσύνης προς τα παραδοσιακά κόμματα.

Η χώρα που φιλοδοξούσε να ανακτήσει πλήρως τον έλεγχο των αποφάσεών της βρέθηκε να διαχειρίζεται ένα πολύ πιο σύνθετο πολιτικό και θεσμικό περιβάλλον.

Δέκα χρόνια μετά

Παρά τις δυσκολίες, η εικόνα δεν είναι μονοδιάστατη. Σε αρκετές δυτικές χώρες παρατηρείται προσπάθεια προσαρμογής στις αιτίες που γέννησαν το Brexit. Η μεταναστευτική πολιτική, οι κοινωνικές ανισότητες και η οικονομική ανασφάλεια επανέρχονται στο επίκεντρο των κυβερνητικών στρατηγικών.

Παράλληλα, στη Βρετανία επανέρχεται σταδιακά η συζήτηση για μια στενότερη σχέση με την Ευρωπαϊκή Ένωση, χωρίς ωστόσο να διαφαίνεται επιστροφή στο προηγούμενο καθεστώς.

Οι παράγοντες που οδήγησαν στο δημοψήφισμα παραμένουν παρόντες. Οι ανισότητες, οι μεταναστευτικές πιέσεις, οι τεχνολογικές ανατροπές και οι ανησυχίες που προκαλεί η τεχνητή νοημοσύνη εξακολουθούν να επηρεάζουν τη δημόσια συζήτηση.

Γι’ αυτό και το Brexit δεν αποτελεί απλώς ένα βρετανικό κεφάλαιο της σύγχρονης ιστορίας, σύμφωνα πάντα με το Bloomberg. Αποτελεί μια παγκόσμια καμπή που αποκάλυψε τόσο τα όρια της παγκοσμιοποίησης όσο και το κόστος της απομάκρυνσης από υπερεθνικά συστήματα συνεργασίας. Δέκα χρόνια μετά, το βασικό ερώτημα δεν αφορά μόνο τη σωστή ή λανθασμένη επιλογή των Βρετανών, αλλά το αν οι δυτικές δημοκρατίες μπορούν να βρουν μια νέα ισορροπία ανάμεσα στην εθνική κυριαρχία, την οικονομική ανάπτυξη και τη διεθνή συνεργασία σε έναν κόσμο που γίνεται ολοένα πιο αβέβαιος.

«Η κύρια διαφορά είναι ότι πριν από τον Ιανουάριο, ο κύριος όγκος των εισαγόμενων δέντρων δεν απαιτούσε πιστοποιητικά υγείας, ενώ τώρα όλα τα δέντρα απαιτούν», δήλωσε ο Κάσπερ Κορτεγκάαρντ Γκράβεν, διευθύνων σύμβουλος της Kortegaard, ενός δανέζικου χονδρεμπόρου χριστουγεννιάτικων δέντρων.

«Από το να μπορούμε να κάνουμε εμπόριο μεταξύ της ΕΕ και του Ηνωμένου Βασιλείου χωρίς καμία γραφειοκρατία, εκτός από ένα τιμολόγιο πριν [το Ηνωμένο Βασίλειο αποχωρήσει από την ενιαία αγορά], περάσαμε στο να πρέπει να έχουμε τελωνειακές δηλώσεις και τώρα πιστοποιητικά φυτοϋγείας».

Οι νέοι κανονισμοί που βασίζονται στο Brexit, οι οποίοι τέθηκαν σε ισχύ την περασμένη εβδομάδα, αύξησαν το κατώτατο όριο μισθού για βίζα ειδικευμένης εργασίας από 26.000 σε 38.700 λίρες, πολύ περισσότερα από όσα κερδίζουν πολλοί υπάλληλοι εστιατορίων. Ο μέσος μισθός για το προσωπικό στον χώρο της εστίασης (σερβιτόροι κ.α.) στο Λονδίνο το 2024 είναι 28.000 λίρες, σύμφωνα με τον ιστότοτο απασχόλησης Glassdoor.

Την περασμένη εβδομάδα, ο ιταλικός Τύπος θρηνούσε για το τέλος μιας ιεροτελεστίας για νεαρούς Ιταλούς, οι οποίοι δεν θα μπορούσαν πλέον να λάβουν βίζα για να εργαστούν ως σερβιτόροι στο Λονδίνο. Στην καθημερινή εφημερίδα Corriere della Sera, ο Antonio Polito έγραψε: «Ένας νεαρός Ιταλός με πρωτοβουλία, θέληση για δουλειά και περιέργεια θα μπορούσε κάποτε να πει «Θα πάω στο Λονδίνο».

H Reccia, η οποία εργάζεται στο Ciao Bella, ένα εστιατόριο στο Bloomsbury που λειτουργεί από το 1983, είπε: «Σε αυτή τη χώρα είμαστε πολύ αγχωμένοι τώρα και υπό πίεση. Πριν από το Brexit… ήμασταν ελεύθεροι.

«Αν φύγω, θα μου λείψει πολύ. Όταν λείπω από την Ιταλία, μου λείπει η οικογένειά μου, αλλά το Λονδίνο έγινε το δεύτερο σπίτι μου και αγόρασα ένα σπίτι εδώ. Για μένα είναι πολύ δύσκολο να φύγω».

Ο σύζυγος της Reccia έχει ήδη μετακομίσει στην Ισπανία για να αναζητήσει ευκαιρίες εργασίας, επειδή το ζευγάρι θεωρεί ότι το κόστος διαβίωσης στο Ηνωμένο Βασίλειο είναι πολύ υψηλό.

Η Plaxy Locatelli, που διευθύνει τη Locanda Locatelli στο Marylebone, στο κέντρο του Λονδίνου, με τον σύζυγό της, βραβευμένο με αστέρι Michelin σεφ Giorgio Locatelli, είπε ότι πριν από το Brexit δεν είχαν ποτέ κανένα πρόβλημα να βρουν Ιταλούς σεφ και σερβιτόρους.

Κάμψη στη διαθεσιμότητα προσωπικού

Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, έχει παρατηρήσει μια κάμψη στη διαθεσιμότητα του ιταλικού προσωπικού. «Ήταν μια απόλυτη καταστροφή», είπε. «Είμαστε ανοιχτοί για 22 χρόνια και κρατήσαμε πολλά μέλη του ίδιου προσωπικού για μεγάλο χρονικό διάστημα. Τώρα νιώθουν ότι δεν αξίζει τον κόπο στο Ηνωμένο Βασίλειο και αποφασίζουν να φύγουν μετά από τόσο καιρό».

Το αφεντικό της Reccia, η ιδιοκτήτρια του Ciao Bella, Patrizia Pollano, ανέλαβε το εστιατόριο με τον εκλιπόντα σύζυγό της το 1999. Είπε ότι δεν είχε αντιμετωπίσει ποτέ τέτοια έλλειψη ιταλικού προσωπικού εδώ και 25 χρόνια: «Έχω προσωπικό που είναι μαζί μου για οκτώ χρόνια, αλλά τώρα θέλουν να φύγουν». Πρόσθεσε ότι ακόμη και αν κερδίζουν καλούς μισθούς, βρίσκουν το κόστος ζωής στο Ηνωμένο Βασίλειο πολύ υψηλό. «Το καταλαβαίνω απόλυτα. Αν φύγουν, δεν ξέρω πόσο καιρό μπορώ θα μπορώ να συνεχίσω [με την επιχείρηση]».

Η Pollano έχει προσφέρει στο προσωπικό της υψηλότερους μισθούς με την ελπίδα να τους ενθαρρύνει να μείνουν. Και παρόλο που προσλαμβάνει μη ιταλικό προσωπικό, περιμένει να γνωρίζουν για το ιταλικό φαγητό και τον πολιτισμό. «Όταν διευθύνετε ένα ιταλικό εστιατόριο, πρέπει να έχετε μάγειρες και σερβιτόρους που καταλαβαίνουν το φαγητό και το κρασί», είπε. «Αυτό είναι ένα αυθεντικό ιταλικό μέρος: οι πελάτες περιμένουν ότι θα έχει μια ιταλική ατμόσφαιρα και ατμόσφαιρα.»

Ο Locatelli συμφωνεί: «Το φαγητό είναι σημαντικό στον ιταλικό τρόπο ζωής. Νέοι Ιταλοί έρχονται στο Ηνωμένο Βασίλειο για να εργαστούν σε καφέ και εστιατόρια και το βλέπουν ως πραγματική τέχνη. Είναι κάτι περισσότερο από δουλειά – είναι καριέρα. Οι άνθρωποι έρχονται στο εστιατόριο για το ιταλικό φαγητό και σχολίασαν ότι είναι περίεργο να μην έχουμε τόσο πολύ ιταλικό προσωπικό όσο θα περίμενε κανείς πλέον. Αυτό είναι καταστροφικό για τον κλάδο».

Το 2015, ήτοι το έτος πριν η Βρετανία ψηφίσει υπέρ της αποχώρησης από την Ευρωπαϊκή Ένωση, κανείς στο τμήμα της τράπεζας που εδρεύει στη Φρανκφούρτη δεν πήρε σπίτι, το οποίο να άξιζε πάνω από 1 εκατομμύριο ευρώ (1,09 εκατομμύρια δολάρια). Μέχρι το 2019 υπήρχαν εννέα και μέχρι το 2021, το τελευταίο έτος για το οποίο υπάρχουν διαθέσιμα δεδομένα, ο αριθμός αυξήθηκε σε 85. Μάλιστα επτά στελέχη έφτασαν τα 3,5 εκατομμύρια ευρώ.

Άνοδος στην ανώτερη κλίμακα

Η εκρηκτική ανάπτυξη στις υψηλότερες κλίμακες των εισοδημάτων αναδεικνύει μερικές τάσεις. Μετά το Brexit, η JPMorgan έχει μετατρέψει το τμήμα της στη Γερμανία σε μια πιο ουσιαστική θυγατρική με έδρα την ΕΕ. Το προσωπικό της μοιράζεται σε 14 τοποθεσίες στην Ευρώπη, αλλά και στο Λονδίνο. Και η αμερικανική τράπεζα έχει προσθέσει καλά αμειβόμενα στελέχη στο Παρίσι και τη Φρανκφούρτη και προσωπικό πωλήσεων σε πόλεις σε όλη την ευρωπαϊκή ήπειρο. Την ίδια εξαετία, οι υψηλές αποδοχές στην κύρια επιχείρηση της JPMorgan στο Λονδίνο αυξήθηκαν μόλις 4% σε 312.

Αυτή την εβδομάδα συμπληρώνονται τρία χρόνια από το Brexit, και ενώ οι προειδοποιήσεις για απώλεια δεκάδων χιλιάδων θέσεων εργασίας στο Λονδίνο αποδείχθηκαν άστοχες, ο τραπεζικός κλάδος έχει ευθυγραμμιστεί. Τράπεζες, όπως η Goldman Sachs Group Inc., η Morgan Stanley και η JPMorgan έχουν ενισχύσει τις δραστηριότητές τους στην ΕΕ.

Αυτό σήμαινε μετακίνηση ή δημιουργία νέων υψηλά αμειβόμενων θέσεων εργασίας εντός του ευρωπαϊκού μπλοκ. Ο αριθμός των τραπεζιτών και των στελεχών εντός της ΕΕ που πήραν σπίτια άνω του 1 εκατομμυρίου ευρώ αυξήθηκε κατά 42% το 2021 σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, ανέφερε η Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών τον Ιανουάριο. Ο τελευταίος αριθμός, στα 1.957, είναι ο υψηλότερος που έχει καταγραφεί και σημειώθηκε καθώς οι εταιρείες  έλαβαν αύξησαν τα έσοδά τους και οι επενδυτικές τράπεζες μετέφεραν προσωπικό εντός της Ευρώπης.

Το 2018 αναμφίβολα υπήρξε διαταραχή στις εμπορικές σχέσεις των δύο παραδοσιακών συμμάχων. Τότε ο πρόεδρος Τραμπ, εις το όνομα της εθνικής ασφάλειας, είχε επιβάλλει δασμούς όχι μόνο σε προϊόντα της Βρετανίας αλλά και της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ιαπωνίας. Συγκεκριμένα, είχε επιβάλει φόρο 25% στις εισαγωγές του βρετανικού χάλυβα και ένα 10% στις εισαγωγές του βρετανικού αλουμινίου.

Βέβαια το Λονδίνο δεν έμεινε άπραγο στις κινήσεις της Ουάσιγκτον. Ως αντίποινα, επέβαλλε αντίστοιχους δασμούς σε διάφορα αμερικανικά προϊόντα όπως το bourbon και τα Levi’s jeans.

Αν και είναι ένα μεγάλο βήμα για τους δυο συμμάχους δεν φαίνεται να είναι η αρχή ενός πλήρους ελεύθερου εμπορίου.

Παρά τη διακαή επιθυμία του Μπόρις Τζόνσον να κάνει ομαλότερη τη μετά – Brexit εποχή και να στηρίξει την επιλογή της εξόδου της χώρας από την ενιαία αγορά της Ευρώπης, υπάρχουν πολλά τρωτά σημεία στη νέα αυτή συμφωνία.

Πηγή: DW

Οι τελωνειακοί κατάσχεσαν ένα σάντουιτς με ζαμπόν που είχε μαζί του οδηγός φορτηγού ως… λαθραίο, καθώς όφειλαν να συμμορφωθούν με τους νέους κανονισμούς.

«Καλώς ήρθατε στο Brexit», είπε ένας τελωνειακός στον οδηγό φορτηγού γελώντας. «Μπορείς να πάρεις το ζαμπόν και να μου αφήσεις το ψωμί;» τον παρακάλεσε ο οδηγός. Εις μάτην… Κάτι τέτοιο δεν είναι εφικτό. «Λυπάμαι»
περιορίστηκε να του απαντήσει ο αξιωματικός.

Οι σκηνές απείρου κάλλους διαδραματίστηκαν στον τερματικό σταθμό του Hook of Holland, όπου καταφθάνουν οι οδηγοί των φορτηγών από τη Βρετανία. Πλέον, μετά την 31η Δεκεμβρίου, ένα σάντουιτς με ζαμπόν θεωρείται λαθραίο

Αντικείμενο έρευνας έγιναν και οι... σαρδέλες. «Δεν επιτρέπεται το ψάρι» δήλωσε ο τελωνειακός για τις σαρδέλες. Ωστόσο αποδεικνύεται ότι ούτε ο ίδιος είναι εξοικειωμένος με τους κανονισμούς, γιατί οι ταξιδιώτες μπορούν να φέρουν συνολικά 20 κιλά ψάρια στην ΕΕ. Παράλληλα, οι τελωνειακοί ελέγχουν τα αγαθά, αλλά και τις ποσότητες.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση πλέον δεν επιτρέπει στους ταξιδιώτες από εξωτερικές χώρες να φέρνουν φρούτα, λαχανικά, κρέας ή γαλακτοκομικά, ακόμη κι αν πρόκειται για προσωπική τους χρήση. Η διαφορά είναι ότι πλέον και η Βρετανία θεωρείται τρίτη χώρα.

Εκπρόσωπος των ολλανδικών τελωνείων περιορίστηκε να δηλώσει: «Εμείς απλώς εφαρμόζουμε κανονισμούς. Από την 1η Ιανουαρίου δεν επιτρέπεται πλέον η μεταφορά ευπαθών αγαθών από το Ηνωμένο Βασίλειο για ταξιδιώτες».

Παρόμοιοι κανόνες υπάρχουν και για τους ταξιδιώτες που έρχονται από το Ηνωμένο Βασίλειο στο αεροδρόμιο του Άμστερνταμ.

Η πανδημία δεν έχει δείξει στην πλήρη έκτασή τους τα αποτελέσματα του διαζυγίου, καθώς υπάρχει σχετικά μικρή κίνηση ανάμεσα στις δύο πλευρές. Πάντως οι τελωνειακοί σημειώνουν ότι είναι μία νέα πραγματικότητα στην οποία πρέπει όλοι να προσαρμοστούν.

Σύμφωνα με τον κ. Ιωάννη Κλεώπα, Διευθύνοντα Σύμβουλο της Kleopas Alliott Business Consultants, το νέο πλαίσιο στους 5 βασικότερους τομείς της οικονομίας των δύο χώρων, διαμορφώνεται ως εξής:

1. Εμπόριο. Διασφαλίζεται ότι για τις εμπορικές συναλλαγές δεν θα υπάρχουν δασμοί ή ποσοστώσεις στις εισαγωγές ή εξαγωγές, αλλά μια σειρά νέων συνοριακών κανονισμών "για όλα τα αγαθά που συμμορφώνονται με τους κανόνες καταγωγής". Με την προσέγγιση αυτή αποφεύγεται η διάσπαση στις αλυσίδες παραγωγής, που θα προκαλούσε πολλά προβλήματα σε αρκετούς τομείς, (π.χ. αυτοκινητοβιομηχανία). Βέβαια, θα υπάρχουν τελωνειακοί έλεγχοι στα σύνορα πράγμα που συνεπάγεται υψηλότερο κόστος. Ειδικά οι έλεγχοι στις εισαγωγές τροφίμων και ζωικών ειδών θα είναι πιο αυστηροί.
2. Ανταγωνισμός. Τα δύο μέρη δεσμεύονται να τηρήσουν τους ίσους όρους ανταγωνισμού, διατηρώντας τα υψηλά επίπεδα προστασίας σε πολλούς τομείς μεταξύ των οποίων η τιμολόγηση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, τα κοινωνικά και εργασιακά δικαιώματα, η φορολογική διαφάνεια και οι κρατικές επιδοτήσεις. Προβλέπεται όμως η δυνατότητα λήψης διορθωτικών μέτρων (π.χ. επιβολή τελωνειακών δασμών) αν μία από τις δύο πλευρές δεν τηρήσει τις υποχρεώσεις αυτές.
3. Μεταφορές. Εξασφαλίζεται η αεροπορική, οδική και σιδηροδρομική σύνδεση των βρετανικών νησιών με την ηπειρωτική Ευρώπη, αλλά με μερικά μόνο από τα πλεονεκτήματά που απολάμβανε το Ηνωμένο Βασίλειο όταν ήταν μέλος της ενιαίας αγοράς. Οι βρετανικές αεροπορικές θα έχουν ευρεία πρόσβαση για δρομολόγια προς ευρωπαϊκούς προορισμούς, δεν θα έχουν όμως τη δυνατότητα να συνδέουν προορισμούς εντός της Ε..Ε. Το Ηνωμένο Βασίελιο θα χρειασθεί διμερείς συμφωνίες με τις χώρες-μέλη της ΕΕ για να αρχίσει τη μεταφορά εμπορευμάτων εκτός της Ε.Ε., (πχ προς ΗΠΑ, μέσω ΗΒ και αντίστροφα). Για τους Βρετανούς αυτοκινητιστές θα ισχύουν περιορισμοί ως προς τους ευρωπαϊκούς προορισμούς που μπορούν να διασχίσουν για τη μεταφορά των εμπορευμάτων. Το ίδιο ισχύει και τους Ευρωπαίους αυτοκινητιστές στη Βρετανία. Στόχος των ρυθμίσεων αυτών είναι να μην υπονομευθούν τα δικαιώματα των επιβατών, των εργαζομένων αλλά και η ασφάλεια των μεταφορών.
4. Ταξίδια - Εργασία. Οι πολίτες του Η.Β. θα έχουν τη δυνατότητα να επισκεφθούν την περιοχή Schengen χωρίς Visa για 90 ημέρες. Δημιουργείται νέος μηχανισμός για την αναγκαία υγειονομική κάλυψη των ταξιδιωτών. Για την εργασία και διαμονή σε άλλες χώρες θα χρειάζονται άδειες από τις εθνικές αρχές. Τα επαγγελματικά προσόντα που είχαν αποκτηθεί στο Η.Β., από δικηγόρους και λογιστές, δεν θα αναγνωρίζονται στην Ε.Ε. και το αντίθετο.
5. Χρηματοοικονομικές Υπηρεσίες. Η δυνατότητα των χρηματοοικονομικών εταιριών να λειτουργούν στην αγορά εξαρτάται από το εάν θα έχουν εξασφαλίσει ειδικό καθεστώς. Θα επιτρέπεται όμως η πρόσβαση των πολιτών σε τραπεζικούς λογαριασμούς εκατέρωθεν. Η συμφωνία έχει επίσης προβλέψεις για πολλούς άλλους τομείς όπως την αλιεία, τα προγράμματα έρευνας και καινοτομίας, την δικαστική συνεργασία, τη μεταβίβαση δεδομένων, κ.α.

Η συνεργασία σε ό,τι αφορά την εξωτερική πολιτική, την ασφάλεια και την άμυνα δεν καλύπτεται από τη συμφωνία, γιατί το Η.Β. δεν ήθελε να διαπραγματευτεί αυτά τα ζητήματα. Εάν κάποια πλευρά δεν τηρήσει τη συμφωνία, θα αναλάβει να εξετάσει το πρόβλημα ένας μηχανισμός επίλυσης διαφορών, όπως γίνεται στις περισσότερες εμπορικές συμφωνίες, χωρίς το Δικαστήριο της Ε.Ε. να έχει δικαίωμα παρέμβασης σε αυτή τη διαδικασία. Η συμφωνία προβλέπει πως για όλα όσα αναφέρθηκαν πιο πάνω θα υπάρχει λεπτομερής ρύθμιση στις λεπτομέρειες εφαρμογής τους επόμενους μήνες ή και χρόνια. Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι η Βόρεια Ιρλανδία θα παραμείνει στην εσωτερική αγορά και τελωνειακή ένωση της Ε.Ε.

Ακόμη και μετά την επί της αρχής Συμφωνία Εμπορίου και Συνεργασίας ΗΒ-ΕΕ (Trade and Cooperation Agreement, TCA) της 24ης Δεκεμβρίου, αναμένεται ότι θα προκύψουν νέα δεδομένα με τον νέο χρόνο, καθώς το ΗΒ θα βγει από την Ενιαία Αγορά και την τελωνειακή ένωση της ΕΕ, ιδίως στους τομείς του εμπορίου, των δασμών, των οδικών μεταφορών, των τελωνειακών διαδικασιών και των συνοριακών ελέγχων, προσώπων και εμπορευμάτων, καθώς και σε θέματα φορολογικά, υγειονομικά και φυτοϋγειονομικά.

Παρόλο που οι εθνικές προετοιμασίες εξαρτώνται και είναι άρρηκτα δεμένες με τις προετοιμασίες σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, η ελληνική κυβέρνηση προετοιμάστηκε όλο το προηγούμενο διάστημα με εντατικούς ρυθμούς, για να μετριάσει τις άμεσες συνέπειες της αποχώρησης του ΗΒ από την Ενιαία Αγορά και την Τελωνειακή Ένωση της ΕΕ, είτε επιτυγχανόταν συμφωνία τελικά είτε όχι.

Ειδικότερα, στόχος της ελληνικής κυβέρνησης ήταν:

- να είναι έτοιμα τα εθνικά νομοθετικά και διοικητικά μέτρα εκτάκτου ανάγκης που θα μπορούσαν να τεθούν άμεσα σε ισχύ, εφόσον δεν επιτυγχανόταν τελικά συμφωνία.

- να εφαρμοστούν πλήρως και εγκαίρως όσες πρόνοιες της Συμφωνίας Αποχώρησης τεθούν σε ισχύ την 1.1.2021 και

- να ενημερωθούν επαρκώς πολίτες και επιχειρήσεις για τις αλλαγές που θα προκύψουν στο τέλος της μεταβατικής περιόδου, με ή χωρίς συμφωνία.

Στο πλαίσιο αυτό, οι παρεμβάσεις της ελληνικής κυβέρνησης κινήθηκαν σε τρεις άξονες: νομοθετικό, διοικητικό και ενημέρωσης ενδιαφερομένων πολιτών και επιχειρήσεων.

Α) Νομοθετική προετοιμασία

Ο Νόμος 4652/2020 για το Brexit κατατέθηκε από τον Αναπληρωτή Υπουργό Εξωτερικών Μιλτιάδη Βαρβιτσιώτη και υιοθετήθηκε στις 23 Ιανουαρίου 2020, ρυθμίζοντας τα βασικά θέματα εθνικής αρμοδιότητας που προκύπτουν από την θέση σε ισχύ της Συμφωνίας Αποχώρησης (δικαιώματα πολιτών, θέματα διαχωρισμού). Επιπλέον, προβλέπει την ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού της ΑΑΔΕ, για να αντιμετωπισθούν καθυστερήσεις και προβλήματα στις εμπορικές και τελωνειακές διαδικασίες στο τέλος της μεταβατικής περιόδου. Περιλαμβάνει επίσης πρόνοιες για την περίπτωση μη συμφωνίας αποχώρησης (σενάριο no deal) στον χρηματοπιστωτικό, τουριστικό, ασφαλιστικό και μεταφορικό τομέα.
Κατ' εξουσιοδότηση του ανωτέρω νόμου (N. 4652/2020), υιοθετήθηκε, στις 19 Οκτωβρίου 2020, ΚΥΑ και ερμηνευτικές εγκύκλιοι των Υπουργείων Προστασίας του Πολίτη και Μετανάστευσης για τα δικαιώματα διαμονής των Βρετανών δικαιούχων της Συμφωνίας Αποχώρησης.
Ταυτόχρονα εκδόθηκε εγκύκλιος του Υπουργείου Εργασίας για θέματα συντονισμού κοινωνικής ασφάλισης, που στηρίζεται απευθείας στα σχετικά άρθρα της Συμφωνίας Αποχώρησης.
Στο τελευταίο νομοσχέδιο του 2020 που κατέθεσε το Υπουργείο Υγείας και ψηφίσθηκε 21/12/2020 (για τον COVID19), προβλέφθηκαν και οι ακόλουθες τροπολογίες:

• δυνατότητα υιοθέτησης ξεχωριστών ΚΥΑ (Υπουργοί Οικονομικών, Εξωτερικών, Υγείας και Εργασίας) για την συνέχιση του συντονισμού κοινωνικής ασφάλισης και ιατροφαρμακευτικής κάλυψης για τους δικαιούχους της Συμφωνίας Αποχώρησης και
• τροπολογία που θα επέτρεπε την αδιάλειπτη συνέχιση παροχής χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών μέχρι 31.12.2021 για την περίπτωση που δεν επιτυγχάνετο συμφωνία (σενάριο no deal).

Επιπλέον είναι έτοιμη ΚΥΑ του Υπουργείου Εξωτερικών και του Υπουργείου Υποδομών & Μεταφορών (και σχετική ανταλλαγή επιστολών μεταξύ Ελλάδας και ΗΒ) ώστε να ρυθμισθεί εθνικά η ανταλλαγή αδειών οδήγησης χωρίς επανεξέταση προσόντων των Βρετανών υπηκόων στην Ελλάδα και των Ελλήνων υπηκόων στο ΗΒ, σε περίπτωση που το θέμα δεν ρυθμιστεί για όλους τους πολίτες της ΕΕ από την Συμφωνία Εμπορίου και Συνεργασίας ΗΒ-ΕΕ.
Το Υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής υιοθέτησε τροπολογία που διατηρεί στο ελληνικό νηολόγιο πλοία βρετανικών συμφερόντων μέχρι το 2024 με δυνατότητα παράτασης, προκειμένου να έχουν τον χρόνο να ακολουθήσουν τις διαδικασίες που απαιτούνται για να παραμείνουν στο ελληνικό νηολόγιο.

Τέλος, με ΚΥΑ του Υπουργείου Εξωτερικών και των συναρμοδίων Υπουργείων, θα συσταθούν άμεσα δύο διυπουργικές Ομάδες Παρακολούθησης Έργου, που θα επιλύουν ανακύπτοντα προβλήματα για τα δικαιώματα πολιτών και για ζητήματα πνευματικής ιδιοκτησίας και γεωγραφικών ενδείξεων, όπως προβλέπονται στη Συμφωνία Αποχώρησης και την πρόσφατη Συμφωνία Εμπορίου και Συνεργασίας ΗΒ-ΕΕ.

Β) Διοικητική προετοιμασία (σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο)

Για την καλύτερη ενημέρωση και ετοιμότητα της ελληνικής Δημόσιας Διοίκησης ως προς το τι θα ισχύσει στο τέλος της μεταβατικής περιόδου, το Υπουργείο Εξωτερικών εντατικοποίησε από τον Ιούνιο 2020 τον συντονισμό των συναρμόδιων υπουργείων και φορέων, μέσω συντονιστικών τηλεδιασκέψεων. Στόχος ήταν να διαπιστώνεται σε τακτά χρονικά διαστήματα το επίπεδο προετοιμασίας των υπουργείων, να εξετάζονται πιθανά προβλήματα σε κάθε τομέα ξεχωριστά και να λαμβάνονται αποφάσεις για τα απαιτούμενα νομοθετικά, διοικητικά, τεχνικά, οργανωτικά και ενημερωτικά μέτρα.

Οι τηλεδιασκέψεις αυτές έγιναν μεταξύ Ιουνίου και Νοεμβρίου 2020, αρχικά μεταξύ του Αναπληρωτή Υπουργού Εξωτερικών κ. Βαρβιτσιώτη, που είχε ρόλο επικεφαλής συντονιστή ως αρμόδιος υπουργός για τις ευρωπαϊκές υποθέσεις και το BREXIT, και των Γενικών Γραμματέων των Υπουργείων (2 τηλεδιασκέψεις). Στη συνέχεια, ακολούθησε σειρά 13 θεματικών τηλεδιασκέψεων της διυπουργικής επιτροπής BREXIT σε υπηρεσιακό επίπεδο.

Παράλληλα, πλήθος τηλεδιασκέψεων και συναντήσεων έλαβαν χώρα μεταξύ αφενός των ελληνικών υπηρεσιών και αφετέρου των βρετανικών και ευρωπαϊκών οργανισμών, ώστε τα στελέχη της ελληνικής Δημόσιας Διοίκησης να λύσουν απορίες και να παρακολουθήσουν βέλτιστες πρακτικές για την καλύτερη εφαρμογή των συμβατικών και διοικητικών υποχρεώσεων της χώρας.

Έτσι, μέχρι σήμερα έχουν πραγματοποιηθεί:

- 2 τηλεδιασκέψεις του Αναπληρωτή Υπουργού Εξωτερικών κ. Βαρβιτσιώτη με Γενικούς Γραμματείς των Υπουργείων.

- 1 τηλεδιάσκεψη ολομέλειας διυπουργικής επιτροπής για το Brexit σε υπηρεσιακό επίπεδο

- 13 θεματικές τηλεδιασκέψεις της διυπουργικής επιτροπής BREXIT σε υπηρεσιακό επίπεδο

- 1 τηλεδιάσκεψη της διυπουργικής Επιτροπής με τους αρμοδίους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την προετοιμασία των κρατών-μελών ενόψει του τέλους της μεταβατικής περιόδου,

- 1 e-workshop της διυπουργικής επιτροπής BREXIT με την Βρετανική πλευρά για τα δικαιώματα των πολιτών.

- 4 τηλεδιασκέψεις της Ομάδας FREEMO

- 6 συναντήσεις/τηλεδιασκέψεις των Ειδικών Επιτροπών της Συμφωνίας Αποχώρησης

- 2 συναντήσεις/τηλεδιασκέψεις της Διοικητικής Επιτροπής της ΕΕ για τον συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης

- 2 τηλεδιασκέψεις της βρετανικής ΥΠΑ με την Ελληνική ΥΠΑ.

Ενδεικτικά, μεταξύ των θεμάτων που εξετάσθηκαν:

· τα δικαιώματα Βρετανών υπηκόων στην Ελλάδα και Ελλήνων υπηκόων στο ΗΒ

· οι τελωνειακές και φορολογικές διαδικασίες μετά το πέρας της μεταβατικής περιόδου,

· οι αλλαγές στις αεροπορικές, οδικές (εμπορευματικές και επιβατικές), σιδηροδρομικές και θαλάσσιες μεταφορές,

· οι επιπτώσεις στον τουριστικό τομέα

· οι επιπτώσεις στον χρηματοπιστωτικό τομέα

· οι επιπτώσεις στην πνευματική ιδιοκτησία και τις γεωγραφικές ενδείξεις

· η διαχείριση των εμπορευματικών ροών από και προς το ΗΒ

· η μελλοντική αστυνομική και δικαστική συνεργασία σε περίπτωση μη συμφωνίας (no deal)

· τα θέματα εκπαίδευσης και πολιτισμού,

· τα θέματα ψηφιακής πολιτικής

· τα θέματα ενέργειας, περιβάλλοντος και κλίματος, κλπ.

Γ) Ενημέρωση ενδιαφερομένων πολιτών και επιχειρήσεων

Για την προετοιμασία των Ελλήνων πολιτών και των ελληνικών επιχειρήσεων ενόψει της αποχώρησης του Ηνωμένου Βασιλείου, το Υπουργείο Εξωτερικών:

Συνδιοργάνωσε, το 2019, με την Κεντρική Ένωση Εμπορικών Επιμελητηρίων Ελλάδος, το ΕΒΕΑ και το ΕΒΕΘ 3 ημερίδες για την προετοιμασία των ελληνικών επιχειρήσεων για το no deal σενάριο, με τη συμμετοχή της Αναπληρώτριας Γενικής Γραμματέως της Ευρ. Επιτροπής κας Gauer, του ΑΝΥΠΕΞ κ. Βαρβιτσιώτη και του ΥΦΥΠΕΞ κ. Φραγκογιάννη.
Διοργάνωσε, το 2020, τρία e-webinars, σε συνεργασία με τις αρμόδιες τελωνειακές και συνοριακές αρχές του ΗΒ, για την παρουσίαση του νέου τελωνειακού μοντέλου του ΗΒ που θα ξεκινήσει να εφαρμόζεται από 1.1.2021.
Δημιούργησε την ιστοσελίδα brexit.gov.gr, την οποία ανανεώνει συνεχώς με πληροφορίες για το Brexit και μέσω της οποίας απαντά σε ερωτήματα πολιτών (Βρετανών και Ελλήνων) και επιχειρήσεων.
Αναρτά επίσης συχνά στον ιστότοπο Agora πληροφόρηση για τις επιχειρήσεις, μέσω του Γραφείου ΟΕΥ Λονδίνου. Επιμέρους θεματικές πληροφορίες έχουν αναρτηθεί και στις ιστοσελίδες άλλων υπουργείων και φορέων (YΠΡΟΠΟ, Μετανάστευσης, Μεταφορών, ΑΑΔΕ, Ανάπτυξης και Επενδύσεων, Γενικό Χημείο Κράτους κλπ), με το banner του brexit.gov.gr.
Εντός Ιανουαρίου – Ιουνίου 2021 θα τρέξει και ψηφιακή ενημερωτική καμπάνια στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για τους Βρετανούς πολίτες στην Ελλάδα.
Εντός του Ιανουαρίου 2021, σχεδιάζεται να πραγματοποιηθεί e-conference ή ψηφιακή ενημερωτική καμπάνια προς ενημέρωση των επιχειρήσεων για το τι θα ισχύσει τελικώς στις τελωνειακές και λοιπές διαδικασίες, βάσει της πρόσφατης εμπορικής συμφωνίας ΗΒ-ΕΕ.
Για τις πρώτες εβδομάδες του Ιανουαρίου 2021, θα λειτουργήσει Helpline της Ευρ. Επιτροπής και αντίστοιχο helpline στο Υπουργείο Εξωτερικών, το Υπουργείο Προστασίας Πολίτη, το Υπουργείο Μετανάστευσης και το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων για την ενημέρωση πολιτών και επιχειρήσεων.

Η επί της αρχής συμφωνία ΕΕ-ΗΒ που υπεγράφη στις 24 Δεκεμβρίου έχει χαιρετιστεί από το Υπουργείο Εξωτερικών, καθώς θέτει τις βάσεις για τη δημιουργία μιας νέας δυνατής εταιρικής σχέσης και, όπως δήλωσε μετά την ανακοίνωσή της, τόσο ο Αναπληρωτής Υπουργός Εξωτερικών κ. Βαρβιτσιώτης, όσο και ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, με αυτή η Ευρώπη προχωράει μπροστά, καθώς πρόκειται για μία ιστορική εμπορική συμφωνία και θα αποτελέσει την βάση για μία αμοιβαίως επωφελή συνεργασία των δύο πλευρών στο μέλλον. Αντιθέτως, ένα no deal, θα είχε απρόβλεπτες συνέπειες για το εμπόριο, την οικονομία, τους πολίτες και τις επιχειρήσεις σε όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ.

Σε κάθε περίπτωση, η Ελλάδα, αποβλέποντας στην ενίσχυση της συνεργασίας με το Ηνωμένο Βασίλειο σε τομείς αμοιβαίου ενδιαφέροντος και στη μετα-Brexit εποχή, συνεχίζει τις διμερείς διαβουλεύσεις της με τη βρετανική πλευρά. Στο πλαίσιο αυτό, ήδη έχουν προχωρήσει πρωτοβουλίες, όπως το Σχέδιο Δράσης για την μετανάστευση και σχέδιο δράσης για την άμυνα, ενώ αξιολογείται η δυνατότητα αναθεώρησης (α) της μορφωτικής και πολιτιστικής συμφωνίας Ελλάδας-ΗΒ του 1953, (β) της συμφωνίας Ελλάδας-ΗΒ για τον τομέα της ναυτιλίας και (γ) της συμφωνίας αποφυγής διπλής φορολογίας.

«Τώρα, που έχουμε αποχωρήσει από την ΕΕ, μπορούμε να κάνουμε τα πράγματα, λίγο διαφορετικά στις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες» δήλωσε στα ΜΜΕ ο Βρετανός ΥΠΟΙΚ.

«Αλλά, αυτή η συμφωνία είναι καθησυχαστική, επειδή υπάρχει ένα σταθερό ρυθμιστικό πλαίσιο συνεργασίας που αναφέρεται στη συμφωνία, το οποίο νομίζω ότι θα δώσει στους ανθρώπους την επιβεβαίωση, ότι θα παραμείνουμε σε έναν -από κοινού- διάλογο με τους Ευρωπαίους εταίρους μας, όταν πρόκειται για ζητήματα, όπως, οι αποφάσεις αμοιβαίας εφαρμογής».

Με το επίσημο τέλος της μεταβατικής περιόδου για το Brexit στις 31 Δεκεμβρίου, το Ηνωμένο Βασίλειο αποκόπτεται πλήρως από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Αν και ακόμα δεν έχει αποκαλυφθεί το πλήρες περιεχόμενο της συμφωνίας Βρετανίας – ΕΕ, το Brexit αναμένεται να επηρεάσει τις ζωές εκατομμυρίων ανθρώπων.

Οι επιπτώσεις του Brexit θα επηρεάσουν και τη χώρα μας αλλά και τους Έλληνες που ζουν, εργάζονται ή σπουδάζουν στη Βρετανία.

Αύξηση διδάκτρων

Μία από τις επιπτώσεις του Brexit θα την καταλάβουν στην τσέπη τους οι Έλληνες φοιτητές που έχουν επιλέξει την Αγγλία για σπουδές, καθώς θα αυξηθούν τα δίδακτρα. Όσοι θα εγγραφούν από το 2021, θα πρέπει να πληρώσουν τα δίδακτρα που καταβάλλουν οι διεθνείς φοιτητές, τα οποία ανέρχονται, κατά μέσο όρο, σε 16.500 ευρώ τον χρόνο. Οσοι, όμως, είναι ήδη εγγεγραμμένοι, θα συνεχίζουν να πληρώνουν το ίδιο ποσό που πληρώνουν οι Βρετανοί συμφοιτητές τους, και αυτό δεν θα αλλάξει για όσο καιρό διαρκέσουν οι σπουδές τους.

Επιπλέον, οι Έλληνες φοιτητές χάνουν τα βρετανικά κρατικά φοιτητικά δάνεια για την πληρωμή διδάκτρων. Με απόφαση της υπουργού Δημοσίων Πανεπιστημίων Μισέλ Ντόνλαν αποφασίστηκε ότι από το ακαδημαϊκό έτος 2021-2022 φοιτητές από την Ε.Ε. και την Ελβετία δεν δικαιούνται πλέον το φοιτητικό δάνειο για την κάλυψη των διδάκτρων σε βρετανικά πανεπιστήμια.

Εκτός όμως από τα δίδακτρα, προκύπτει και το θέμα της φοιτητικής βίζας. Ο λόγος για έναν νέο μηχανισμό που ονομάζεται Student Route, τον οποίο πρέπει να ακολουθήσουν οι πολίτες κράτους-μέλους της Ε.Ε. που θα φτάσουν στη Μεγάλη Βρετανία για σπουδές μετά την 1η Ιανουαρίου 2021.

Τέλος και για τον θεσμό του Erasmus

Όπως αποκαλύπτει ο Guardian, οι φοιτητές από τη Βρετανία δεν θα μπορούν να συμμετάσχουν στο πρόγραμμα Erasmus για ανταλλαγή φοιτητών με άλλα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια. Αντίστοιχα, ούτε οι Ευρωπαίοι φοιτητές θα μπορούν να πάνε στη Βρετανία για το Erasmus τους.Oι δύο πλευρές δεν μπόρεσαν να τα βρουν για το κόστος της συμμετοχής της Βρετανίας στο πολύ επιτυχημένο αυτό πρόγραμμα.

Ο Μπόρις Τζόνσον είχε υποσχεθεί ότι δεν απειλούνταν το Erasmus τον περασμένο Ιανουάριο. Σήμερα, είπε απλά ότι η έξοδος από το Erasmus ήταν «μια πολύ δύσκολη απόφαση». Για τους Βρετανούς φοιτητές, θα δημιουργηθεί ένα νέο πρόγραμμα, το πρόγραμμα Τούρινγκ, για να μπορούν να πηγαίνουν σε πανεπιστήμια της Ευρώπης όσο και του υπόλοιπου κόσμου.

Τι γίνεται με τους Έλληνες που εργάζονται στη Βρετανία

Όσο για τους Έλληνες που ζουν και δραστηριοποιούνται στη Βρετανία, δυσκολεύουν τα πράγματα όσον αφορά την επανένωσή τους με μέλη της οικογένειάς τους, στην περίπτωση που αυτά επιθυμούν να τους ακολουθήσουν στη χώρα.

Φαίνεται ότι για τους Έλληνες που ζουν και δραστηριοποιούνται στη Βρετανία εδώ και χρόνια δεν αλλάζει το σημερινό καθεστώς. Δυσκολεύει, όμως, η επανένωσή τους με μέλη της οικογένειάς τους, στην περίπτωση που αυτά επιθυμούν να τους ακολουθήσουν στη Βρετανία. Υπάρχουν πολλά ζευγάρια, στα οποία το ένα μέλος εργάζεται και διαμένει στην Αγγλία, ενώ το άλλο ετοιμαζόταν να ακολουθήσει. Η μετάβαση αυτή σε κάποιες περιπτώσεις δεν θα είναι εφικτή μετά τις 31 Δεκεμβρίου. Ακόμα και τέκνα ή σύζυγοι οφείλουν να πληρούν τους νέους και αυστηρούς κανόνες μετανάστευσης που έχει θέσει η χώρα.

Τα πράγματα γίνονται πιο δύσκολα για όσους θα επιχειρήσουν να εργαστούν στη Βρετανία από το 2021 και μετά. Σε περίπτωση που κάποιος δεν διαθέτει το pre settled status, δηλαδή το καθεστώς της άδειας προσωρινής παραμονής, η μετανάστευση μετατρέπεται σε δύσκολη υπόθεση. Προβλέπεται ένα point system για τους μετανάστες, όπου οι ενδιαφερόμενοι μοριοδοτούνται με βάση τις δεξιότητες, τις γνώσεις, τις σπουδές και την εμπειρία τους. Το σύστημα περιλαμβάνει μία κατηγορία βίζας για ειδικευμένο εργατικό δυναμικό, με ειδικές προϋποθέσεις.