Προλογίζοντας τον κ. Μητσοτάκη, ο πρόεδρος του Ινστιτούτου Brookings, Τζον Άλεν, καθώς και ο πρόεδρος του Πανεπιστημίου της Βιρτζίνια, Τζέιμς Ράιαν, «αποθέωσαν» τις επιδόσεις της ελληνικής κυβέρνησης.

Με τη σειρά του, ο πρωθυπουργός ανέλυσε τους τέσσερις τρόπους, με τους οποίους η Ελλάδα πέτυχε να αντιμετωπίσει με επιτυχία μέχρι στιγμής την πανδημία του κορωνοϊού. Ο κ. Μητσοτάκης ευχαρίστησε και τους δύο για τα επαινετικά τους λόγια και είπε ότι αισθάνεται ιδιαίτερα περήφανος που «πετύχαμε να αξιοποιήσουμε την κρίση, για ν' αλλάξουμε την εικόνα της χώρας».

Οι τέσσερις άξονες της επιτυχημένης διαχείρισης των τελευταίων τριών μηνών, όπως τους παρουσίασε στην ομιλία του ο κ. Μητσοτάκης, είναι οι ακόλουθοι:

Πρώτον, «πήραμε τις αποφάσεις πολύ γρήγορα», όπως είπε. «Τα μοντέλα μας λένε ότι, αν είχαμε καθυστερήσει, η τροχιά της επιδημίας θα ήταν τελείως διαφορετική» υπογράμμισε, υπενθυμίζοντας ότι, όταν έλαβε τις αρχικές αποφάσεις, όπως π.χ. την μη τέλεση των καρναβαλικών εκδηλώσεων, πολλοί είχαν αντιδράσει.

Δεύτερον, «επικοινωνήσαμε πολύ καθαρά και κερδίσαμε την εμπιστοσύνη των πολιτών» είπε ο πρωθυπουργός, σημειώνοντας ότι την επικοινωνία ανέλαβαν ο επικεφαλής της επιτροπής των επιδημιολόγων και ο υφυπουργός Πολιτικής Προστασίας, ενώ δήλωσε «έκπληκτος» που οι πολίτες ακολούθησαν τις οδηγίες πιστά. «Ήταν μια συλλογική επιτυχία» η αντιμετώπιση του κορωνοϊού, υπογράμμισε.

Τρίτος άξονας, όπως τον παρουσίασε στην ομιλία του στο Brookings ο κ. Μητσοτάκης, ήταν η ενίσχυση του Εθνικού Συστήματος Υγείας, η αύξηση των Μονάδων Εντατικής Θεραπείας και η προμήθεια προστατευτικού υλικού στους γιατρούς και τους νοσηλευτές. «Δεν χάσαμε ούτε έναν επαγγελματία του συστήματος υγείας από τον κορωνοϊό» σημείωσε ο κ. Μητσοτάκης.

Ο τέταρτος και τελευταίος άξονας ήταν η προστασία των πιο αδύναμων. «Από την πρώτη ημέρα είπαμε ότι θα προστατέψουμε τους ηλικιωμένους, επικοινωνήσαμε το μήνυμά μας καθαρά στο πιο ευάλωτο κομμάτι του πληθυσμού -λόγω υποκείμενων νοσημάτων, κ.λπ.- ενώ δεν είχαμε ούτε ένα θάνατο στα δημόσια γηροκομεία της χώρας» τόνισε ακόμη ο πρωθυπουργός.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε εκτενώς και στον τουρισμό, λέγοντας πως η χώρα θα υποδεχθεί τουρίστες από την 1η Ιουλίου, αρχικά από τις χώρες που έχουν παρόμοια επιδημιολογικά χαρακτηριστικά.

Ως προς την οικονομία, παραδέχθηκε ότι «η επανέναρξη είναι πιο δύσκολη από το κλείσιμο» και τόνισε ότι πρώτη του προτεραιότητα είναι η προστασία της εργασίας.

Τα παραπάνω αναφέρει σε δημοσίευμά του το think tank Brookings, σχολιάζοντας την πρόσφατη έξοδο της χώρας από τα μνημόνια και τις διαφορές στον τρόπο που αυτή παρουσιάζεται από την ελληνική κυβέρνηση και τα διεθνή ΜΜΕ. Ο παραλληλισμός του αρθρογράφου γίνεται δε πιο ξεκάθαρος αν θυμηθεί κανείς τους τελευταίους στίχους του θρυλικού τραγουδιού των Eagles, που περιγράφει ένα ξενοδοχείο, «στοιχειωμένο» από μία μοχθηρή παρουσία, από το οποίο δεν υπάρχει καμιά ελπίδα διαφυγής («Last thing I remember, I was running for the door, I had to find the passage back to the place I was before. 'Relax' said the night man, 'We are programmed to receive. You can check out any time you like, but you can never leave'»).

Οπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο αρθρογράφος, τα διεθνή ΜΜΕ, από το CNBC και το Reuters μέχρι το Politico και το CNN Money, στα ρεπορτάζ τους για τις πρόσφατες εξελίξεις στην Ελλάδα παραθέτουν αρκετούς λόγους για απαισιόδοξες προβλέψεις, δίνοντας έμφαση στις αδυναμίες της οικονομίας που δεν αντιμετωπίστηκαν την εποχή των μνημονίων.

Αυτές περιλαμβάνουν τη μη αποδοτική δημόσια διοίκηση, την παραοικονομία, τη διαφθορά, τη φοροδιαφυγή, τη βραδυκίνητη και αναποτελεσματική δικαιοσύνη και την πληθώρα γραφειοκρατικών κωλυμάτων στις εξαγωγές και στις επενδύσεις.

Παρά το γεγονός ότι τα παραπάνω προβλήματα είναι όντως σημαντικά, κατά την άποψη του συντάκτη τα διεθνή δημοσιεύματα δεν δίνουν την απαιτούμενη έμφαση στο φαινόμενο κάτι που ο ίδιος θεωρεί τη μεγαλύτερη «κατάρα» αυτή τη στιγμή για την Ελλάδα, που δεν είναι άλλη από την υπερφορολόγηση. «Πρόκειται για ένα φαινόμενο με καταστροφικές συνέπειες για το μέλλον της χώρας» υπογραμμίζει το δημοσίευμα. Για του λόγου το αληθές μάλιστα, παραθέτει γραφήματα και στοιχεία που αποδεικνύουν ότι στην Ελλάδα το σύνολο φόρων και ασφαλιστικών εισφορών είναι υψηλότερο του μέσου όρου του ΟΟΣΑ.

«Ακόμη και οι χαμηλόμισθοι υπάλληλοι είναι υποχρεωμένοι να πληρώνουν αυτές τις εισφορές» εξηγεί ο αρθρογράφος, επισημαίνοντας ότι με το τρέχον πλαίσιο για τις ασφαλιστικές εισφορές «είναι εξαιρετικά δαπανηρό για μια εταιρεία ή έναν εργοδότη να προσλάβει άτομα, γι' αυτό αποφεύγει να το κάνει». Αυτό δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο, που διατηρεί αδύναμη την εγχώρια ζήτηση, γεγονός που με τη σειρά του επιδεινώνει τις προοπτικές ανάπτυξης και απασχόλησης.

Τα έσοδα από τουςς φόρους είναι χαμηλά όχι εξαιτίας της φοροαποφυγής αλλά εξαιτίας της ολοένα και αυξανόμενης φορολογικής επιβάρυνσης στην εργασία, τονίζει ο αρθρογράφος. Το γεγονός ότι υπάρχουν λιγότεροι υπάλληλοι και ελάχιστα υψηλά εισοδήματα σημαίνει ότι η φορολογική βάση έχει μεταφερθεί με μεγάλο στα χαμηλότερα επίπεδα, με αποτέλεσμα τα έσοδα από τη φορολογία να αρχίζουν να φθίνουν.

«Το περίφημο φορτίο του ελληνικού χρέους δεν είναι το μεγαλύτερο εμπόδιο για την ανάκαμψη της χώρας. Οι μεγάλοι ένοχοι είναι η υπερφορολόγηση και οι δυσθεώρητες ασφαλιστικές εισφορές. Μαζί αποκλείουν την παραμικρή αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος, διαβρώνουν την φορολογητέα παραγωγική βάση της οικονομίας, μειώνουν τις προσλήψεις και κρατούν χαμηλούς τους μισθούς», προσθέτει το δημοσίευμα.

Και καταλήγει, αναφερόμενο ξανά στους τελευταίους στίχους του διάσημου τραγουδιού των Eagles: «Τώρα που τα χρήματα των προγραμμάτων διάσωσης τελειώνουν, η πλειοψηφία των Ελλήνων είναι υπέρ του ευρώ. Είναι σαν το Hotel California. H ευρωζώνη είναι ένα «τόσο ωραίο μέρος». Αλλά ίσως αυτό ισχύει επειδή δεν μπορείς να πας πουθενά αλλού».

Αυτό τονίζει το Ινστιτούτο Brookings σε ανάλυσή του, προσθέτοντας ότι οι πανηγυρισμοί για το τέλος της λιτότητας και το δέσιμο της γραβάτας δεν δικαιολογούνται.

Όπως επισημαίνει, το Eurogroup αποφάσισε τη δεκαετή επιμήκυνση των δανείων της Ελλάδας που ήταν μέρος του δεύτερου προγράμματος του ESM, την παράταση κατά 10 χρόνια της περιόδου χάριτος, καθώς και δόση ύψους 15 δισ. ευρώ, με σκοπό να ηρεμήσει τις αγορές έτσι ώστε η Ελλάδα να μπορέσει να δανειστεί με πολύ χαμηλότερα επιτόκια.

Τα 13 έγγραφα με τις υποχρέωσεις της Ελλάδας

Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο δεν θα συμμετάσχει στο πρόγραμμα με νέο δάνειο, αλλά θα αναλάβει ενισχυμένη εποπτεία μέχρι το 2022 για να εξασφαλίσει τη συνέχιση των μεταρρυθμίσεων. Στο πλαίσιο αυτό, το Eurogroup δημοσίευσε 13 τεχνικά έγγραφα με λεπτομερείς υποχρεώσεις της Ελλάδας στη μεταμνημονιακή περίοδο.

Εκείνοι που πιστεύουν ότι αυτό δεν αποτελεί ένα νέο, τέταρτο πρόγραμμα για το 2018-2022 πρέπει να διαβάσουν τα έγγραφα, σημειώνει χαρακτηριστικά το Ινστιτούτο.

Η γραβάτα για το τέλος της λιτότητας

Τόσο οι πιστωτές όσο και η κυβέρνηση δήλωσαν αισιόδοξα ότι η Ελλάδα αναμένεται να σταθεί στα πόδια της καθώς το αποθεματικό ρευστότητας ύψους 15 δισ. ευρώ συν άλλα 9 δισ. ευρώ που έχουν ήδη συσσωρευτεί, αναμένεται να εξασφαλίσουν την επιστροφή της Ελλάδας στις αγορές, με τον Ελληνα πρωθυπουργού, Αλέξη Τσίπρα, σε ένα πανηγυρικό κλίμα, να φοράει γραβάτα για να γιορτάσει το τέλος της λιτότητας.

Οποιαδήποτε ελάφρυνση του χρέους είναι ευπρόσδεκτη για μια τόσο υπερχρεωμένη χώρα, υπογραμμίζει το ινστιτούτο στην ανάλυσή του, αλλά το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν αυτή η ρύθμιση του χρέους είναι αρκετή για να βοηθήσει την Ελλάδα να επιστρέψει στις αγορές με διατηρήσιμο ρυθμό.

Οι αγορές, τουλάχιστον για την ώρα, δεν είναι πλήρως πεπεισμένες

Ενώ το cash buffer ύψους 24 δισ. ευρώ μπορεί να καλύψει τις υποχρεώσεις της Ελλάδας για τα επόμενα δύο χρόνια, θα ήταν πολύ καλύτερο να διατηρηθεί ως εγγύηση για την αγορά. Ωστόσο, τα επιτόκια των 10ετών ομολόγων εξακολουθούν να υπερβαίνουν το υψηλό 4%, υποδεικνύοντας ότι οι αγορές, τουλάχιστον για την ώρα, δεν είναι πλήρως πεπεισμένες ότι η χώρα μπορεί να εξυπηρετήσει το χρέος της μεσοπρόθεσμα.

Επιπλέον, η πρόβλεψη για το πραγματικό ΑΕΠ μακροπρόθεσμα τοποθετείται στο 1%. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο 5,5 δισ. ευρώ από τα 15 δισ. ευρώ θα χρησιμοποιηθούν άμεσα για την αποπληρωμή του ΔΝΤ (3,3 δισ. ευρώ) και των Ευρωπαϊκών Κεντρικών Τραπεζών (2,2 δισ. ευρώ).

Τα μεγάλα πλεονάσματα ισοδυναμούν με περιοριστική πολιτική

Μια άλλη μεγάλη ανησυχία είναι ότι η Ελλάδα είναι υποχρεωμένη να διατηρήσει ένα πρωτογενές πλεόνασμα 3,5% του ΑΕΠ μέχρι το 2022, και 2,2% για την επόμενη περίοδο έως το 2060. Αυτό σίγουρα ισοδυναμεί με μία περιοριστική δημοσιονομική πολιτική.

Επίσης, στο πλαίσιο του τρίτου προγράμματος διάσωσης, μέχρι σήμερα έχουν εκταμιευθεί μόνο 46,9 δισ. ευρώ. Με την τελευταία δόση των 15 δισ. ευρώ, μπορεί εύκολα να διαπιστωθεί ότι η Ελλάδα έχει χρησιμοποιήσει μόνο 62 δισ. ευρώ από τα 84 δισ. ευρώ.

Τα επιτόκια και ο ESM

Αυτό είναι κρίσιμο, καθώς οι όροι για τα χρήματα ήταν πολύ φθηνοί (με επιτόκιο 0,9%), και χρησιμοποιώντας τα, η Ελλάδα θα μπορούσε είτε να εξαγοράσει κάποια πιο ακριβά δάνεια που λήγουν σύντομα είτε θα μπορούσε ακόμη και να τα χρησιμοποιήσει για να επενδύσει στην πραγματική οικονομία.

Μια άλλη σημαντική παρατήρηση είναι ότι ο ESM θα έχει το δικαίωμα ανά πάσα στιγμή να επαναπροσδιορίσει πώς μπορούν να χρησιμοποιηθούν τα 15 δισ. ευρώ και η χρήση τους θα είναι δυνατή μόνο αφού διασφαλιστεί ότι οι οικονομικές ανάγκες της Ελλάδας καλύπτονται από τα δημόσια ταμεία της χώρας.

Πράγματι, αν συγκριθεί το επιτόκιο του 4% με το επιτόκιο που προσφέρει ο ESM (0,9%), μπορεί κανείς εύκολα να καταλάβει γιατί η τελευταία απόφαση του Eurogroup δεν δικαιολογεί σε καμία περίπτωση τη γραβάτα του κυρίου Τσίπρα, καταλήγει το Brookings.