Η ακατάδεκτη μέχρι χθες Άγκυρα, έχει ρίξει τα μούτρα της σε μία προσπάθεια να αποκαταστήσει τις σχέσεις της με χώρες της ευρύτερης περιοχής. Εδώ ταιριάζει η αμερικανική ρήση beggars can’t be choosers. Σε ελεύθερη μετάφραση αυτό σημαίνει ότι όταν είσαι ικέτης δεν μπορείς και να επιλέγεις σε ποιόν θα κάνεις μούτρα.

Πράγματι, για πολιτικούς και οικονομικούς λόγους, ο Ταγίπ Ερντογάν ρίχνει γέφυρες στους πάντες, εκτός από την Αθήνα και τη Λευκωσία. Οι επαφές με το Κατάρ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τη Σαουδική Αραβία αλλά και το φλερτ με το Ισραήλ και την Αίγυπτο αποσκοπούν και στο να κλείσει μέτωπα, αλλά και σε επενδύσεις και ευρύτερα οικονομικές συμφωνίες.
Δεν είναι ότι αποφάσισε να παραιτηθεί από τα επεκτατικά του σχέδια με ό,τι αυτά συνεπάγονται, αλλά οι γεωπολιτικές εντάσεις κοστίζουν. Κι αυτό είναι το μόνο που αυτή την περίοδο δεν αντέχει η Τουρκία, η οικονομία της οποίας φαίνεται να έχει πάρει για τα καλά την κατιούσα. Η υποτίμηση της τουρκικής λίρας δεν λέει να σταματήσει!
Την ίδια ώρα, ο βασικός μισθός, με την υποτίμηση της τουρκικής λίρας να έχει προσλάβει δυναμική κατολίσθησης (έχει ξεπεράσει το 70% έναντι του δολαρίου από την αρχή του έτους) μειώθηκε στα 169 ευρώ, όταν πριν από 6-7 χρόνια ήταν στα 430 ευρώ. Ο Ερντογάν ανακοίνωσε ότι θα αυξήσει τον κατώτατο μισθό το 2022 κατά 50%. Ας σημειωθεί ότι πάνω από το 40% των εργαζομένων στην Τουρκία αμείβονται με τον κατώτατο μισθό, σύμφωνα με τις υπηρεσίες κοινωνικής ασφάλισης της χώρας. Οικονομολόγοι αντέδρασαν με καχυποψία και πρόσθετη ανησυχία, υποστηρίζοντας ότι με την κίνηση αυτή θα προκληθούν περαιτέρω αυξήσεις στις τιμές.

Τα προβλήματα της τουρκικής οικονομίας δεν προέκυψαν έτσι ξαφνικά. Εδώ και πολλά χρόνια οικονομολόγοι κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου. Τώρα, όμως, τα πράγματα έχουν φτάσει σε οριακό σημείο. Τα σενάρια χρεοκοπίας πάνε και έρχονται. Η ένταση αποτυπώνεται και στις συζητήσεις στην Εθνοσυνέλευση.
Βουλευτές της αντιπολίτευσης ανεβαίνουν στο βήμα με καφάσια πορτοκάλια, ψωμί, γάλα και λάδι ως ένδειξη διαμαρτυρίας. «Πόσο πιο χαμηλά θα φτάσουμε;», αναρωτιούνται. «Ο κόσμος πεινάει», φωνάζουν. Δεν έλειψε και το ξύλο στη Βουλή. Η βουλευτής του κυβερνώντος κόμματος AKP Μπαχάρ Αϊβαζόγλου στράφηκε εναντίον του επικεφαλής της αντιπολίτευσης Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου. Γυναίκες βουλευτές του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος όρμησαν στο βήμα, με αποτέλεσμα να λάβει χώρα ξεμάλλιασμα. Χρειάστηκε να παρέμβουν άνδρες βουλευτές, οι οποίοι και τις χώρισαν.

Η πρόεδρος του εθνικιστικού “Καλού Κόμματος” Μεράλ Ακσενέρ εξαπέλυσε επίθεση κατά της κυβέρνησης. «Αν δούμε το ζήτημα της αναφοράς του καθηγητή Ιζέτ για κατάσταση έκτακτης ανάγκης, δημιουργείται ανησυχία για capital controls, όπως και για δέσμευση καταθέσεων συναλλάγματος», είπε, εκφράζοντας τις σκέψεις της πλειονότητας της τουρκικής κοινωνίας.
Ούτε μία, ούτε δύο, αλλά τρείς εκθέσεις αποκαλύπτουν τα προβλήματα. Ο χρηματοπιστωτικός όμιλος Barclays με τη νέα του έκθεση με τίτλο “This time it’s different” εξηγεί γιατί η τρέχουσα κρίση δεν σχετίζεται με την αντίστοιχη του 2018, αλλά είναι πολύ χειρότερη. Αναλύει το γιατί η οικονομική πολιτική του Ερντογάν είναι ανορθολογική. Συγκεκριμένα, χαρακτηρίζει την άποψη των διαμορφωτών της νομισματικής πολιτικής «σύμπτωμα παραφροσύνης».

Είχε προχωρήσει και σε πρόβλεψη, υποστηρίζοντας ότι το δολάριο πρόκειται να διαμορφωθεί στο 14,5:1 στα τέλη του έτους, στο 15,5:1 στο πρώτο τρίμηνο του 2022 και στο 16,0:1 στο δεύτερο. Μάλιστα στα τέλη του 2022 αναμένει μία ισοτιμία 19,04:1 έναντι του ευρωπαϊκού κοινού νομίσματος. Δεν χρειάστηκε να περιμένουμε όσο πρόβλεπε η Barclays. Η ισοτιμία προς το δολάριο ξεπέρασε μέσα σε ελάχιστες ημέρες τις 17 λίρες, ενώ προς το ευρώ τις 19! Με άλλα λόγια, αποδεικνύεται πολύ συντηρητική!
Η ίδια έκθεση εκτιμά πως η τουρκική Κεντρική Τράπεζα θα συνεχίσει να αγνοεί τις έντονες ανησυχίες των ξένων επενδυτών και θα μειώσει τα επιτόκια της για να τα διαμορφώσει στο 13% στα τέλη του έτους, με περικοπή τους κατά 200 μονάδες βάσης και επιπλέον 100 κατά τον Ιανουάριο του 2022.
Στο ίδιο μήκος κύματος και η Fitch, η οποία προβλέπει πληθωρισμό της τάξης του 25% στα τέλη του 2021, έναν από τους υψηλότερους στις αναδυόμενες αγορές και έναν μέσο δείκτη της τάξης του 20% κατά την περίοδο 2022-2023. Ο οίκος αξιολόγησης S&P Global Ratings υποβαθμίζει από την σταθερή σε αρνητική βαθμίδα το αξιόχρεο της Τουρκίας, επικαλούμενος την απότομη υποτίμηση και τον αυξανόμενο πληθωρισμό.

Η εμμονή Ερντογάν πλήττει σχεδόν ανεπανόρθωτα την οικονομία της χώρας και την καθημερινότητα της τουρκικής κοινωνίας. Μόνο ο τομέας της αρτοποιίας είναι ενδεικτικός. Το Νοέμβριο, τα 50 κιλά αλεύρι κόστιζαν 200 λίρες. Τώρα, έχουν φτάσει στις 380. Στη γείτονα χώρα έχουν πει το ψωμί, ψωμάκι. Εδώ και αρκετό καιρό οι τρεις μεγάλοι δήμοι (Σμύρνης, Κωνσταντινούπολης και Άγκυρας) προσφέρουν κάποιες ώρες στο τέλος της ημέρας το λεγόμενο “φθηνό” ψωμί στη μισή τιμή σε σχέση με αυτό που πωλείται στους φούρνους. Τις τελευταίες ημέρες, μάλιστα, οι πωλήσεις τους έχουν αυξηθεί κατακόρυφα.

Στα κρεοπωλεία πολλαπλασιάζονται εκείνοι που ζητούν μονάχα κόκαλα, τα οποία δεν δίνονται δωρεάν, όσο αυξάνεται η ζήτησή τους. Το κρέας είναι μονάχα για τους λίγους πια, καταγγέλει η αντιπολίτευση. Οι εισαγωγές έχουν αυξηθεί, με αποτέλεσμα οι τιμές να έχουν επίσης εκτιναχθεί. Τα είδη διατροφής έχουν ανέβει κατά 27,4%.
Προϊόντα πρώτης ανάγκης έχουν εξαφανιστεί από τα ράφια, ενώ ακόμα και όταν υπάρχουν λίγοι είναι εκείνοι που μπορούν να τα αγοράσουν. Πολλά καταστήματα υιοθετούν σειρά προτεραιότητας, με τον κόσμο να ξεροσταλιάζει με τις ώρες για να πάρει αλεύρι και γάλα. Τεράστιες είναι και οι ουρές για τα καύσιμα, καθώς όλοι σπεύδουν να γεμίσουν τα ρεζερβουάρ πριν αυξηθεί η τιμή της βενζίνης.

Η τιμή της βενζίνης παραμένει χαμηλή σε σχέση με τις χώρες της Ευρώπης, καθώς ο ειδικός φόρο κατανάλωσης είναι χαμηλός και δεν αυξάνεται. Η καθημερινότητα έχει επιβαρυνθεί αισθητά και από τους λογαριασμούς του φυσικού αερίου και της ύδρευσης, χωρίς να διακρίνεται στον ορίζοντα κάποια αποκλιμάκωση.
Η κρατική εταιρεία BOTAŞ προχώρησε σε αύξηση στις τιμές του φυσικού αερίου κατά 48,4%, με ταυτόχρονη αύξηση της τιμής του φυσικού αερίου για την παραγωγή ενέργειας κατά 46,8%. Κάποιες μητέρες αναγκάζονται να αγοράζουν ελάχιστες πάνες, με τα σουπερ μάρκετ να ανοίγουν τα πακέτα των 25 πανών και να τις πωλούν με το κομμάτι σε όσες έχουν ανάγκη. Η τιμή του πακέτου με 25 πάνες αυξήθηκε από 49 σε 79 λίρες.

Η κατάσταση είναι τέτοια που στη Βρετανία δεν δέχονται τουρκικές επαγγελματικές πιστωτικές κάρτες, γιατί η έντονη αλλαγής της ισοτιμίας προκαλεί προβλήματα. Η Τουρκία δυσκολεύεται πλέον να κάνει αναγκαίες εισαγωγές, ενώ οι μεγάλες εταιρείες που είχαν δανειστεί σε συνάλλαγμα βρίσκονται στα όρια της κατάρρευσης. Κι όλα δείχνουν ότι τα χειρότερα έπονται.

Συγκεκριμένα:

1.       Μετρητά ως 10.000 ευρώ ανά ταξίδι. Από τον περιορισμό των 10.000 ευρώ εξαιρούνται οι μόνιμοι κάτοικοι εξωτερικού, καθώς και εξουσιοδοτημένα πρόσωπα των ναυτιλιακών εταιρειών για τις ανάγκες του πλοίου («cash-to master») έως του ποσού των 50.000 ευρώ ημερησίως κατ’ ανώτατο όριο, με την προσκόμιση δικαιολογητικών στην αρμόδια τελωνειακή αρχή.

2.         Εξαγωγή κεφαλαίων έως 4.000 ευρώ ανά δίμηνο για φυσικά πρόσωπα

3.       Εξαγωγή για εμπορικές συναλλαγές έως 100.000 ευρώ/μέρα κατόπιν προσκόμισης των σχετικών τιμολογίων και λοιπών παραστατικών και δικαιολογητικών, τα οποία θα συνοδεύονται υποχρεωτικά από υπεύθυνη δήλωση με την οποία βεβαιώνεται ότι τα ως άνω προσκομισθέντα έγγραφα είναι γνήσια και δεν έχουν προσκομισθεί σε άλλη τράπεζα.

4.       Η πληρωμή νοσηλίων και ιατρικών εξόδων γίνεται χωρίς τον περιορισμό έγκρισης από την Επιτροπή Έγκρισης Τραπεζικών Συναλλαγών υπό τις ακόλουθες προϋποθέσεις:

•             προσκόμιση των απαραίτητων δικαιολογητικών στην τράπεζα μέσω της οποίας διενεργείται η συναλλαγή, και

•             μεταφορά του σχετικού χρηματικού ποσού κάλυψης νοσηλίων και ιατρικών εξόδων με πίστωση σε τραπεζικό λογαριασμό του νοσηλευτικού ιδρύματος και όχι σε λογαριασμό του ίδιου του δικαιούχου.

Επιπλέον επιτρέπεται η ανάληψη από τραπεζικό λογαριασμό και η μεταφορά στο εξωτερικό μετρητών μέγιστου εφάπαξ ποσού 2.000 ευρώ ή του ισόποσου  αυτού σε ξένο νόμισμα για ένα συνοδό προσώπου που μεταβαίνει στο εξωτερικό για νοσηλεία, υπό την προϋπόθεση της έγγραφης τεκμηρίωσης του σκοπού της μετάβασης.

5.       Μεταφορά ως 8.000 ευρώ/τρίμηνο για φοιτητές εξωτερικού στις περιπτώσεις που τα ανωτέρω ποσά πιστώνονται απευθείας σε λογαριασμούς φοιτητικής εστίας ή εκμισθωτή κατοικίας φοιτητή, με την προσκόμιση μισθωτήριου συμβολαίου ή άλλων σχετικών δικαιολογητικών. Η πληρωμή διδάκτρων γίνεται χωρίς τον περιορισμό έγκρισης από την Επιτροπή Έγκρισης Τραπεζικών Συναλλαγών υπό τις ακόλουθες προϋποθέσεις:

•             προσκόμιση των απαραίτητων δικαιολογητικών στην τράπεζα μέσω της οποίας διενεργείται η συναλλαγή, και

•             μεταφορά του σχετικού χρηματικού ποσού με πίστωση σε τραπεζικό λογαριασμό του εκπαιδευτικού ιδρύματος και όχι σε λογαριασμό του ίδιου του δικαιούχου.

Επίσης, επιτρέπεται η μεταφορά μέγιστου ποσού 5.000 ευρώ ή του ισόποσου αυτού σε ξένο νόμισμα, ανά ημερολογιακό τρίμηνο, συνολικά, για έξοδα διαμονής και διαβίωσης φοιτητών που σπουδάζουν στο εξωτερικό ή συμμετέχουν σε προγράμματα ανταλλαγής φοιτητών. Η πληρωμή συντελείται, υποχρεωτικά, σε λογαριασμό, που τηρείται στο εξωτερικό, με δικαιούχο το φοιτητή.

6.       Απαγορεύεται η πληρωμή μισθοδοσίας στο εξωτερικό. Από τον περιορισμό εξαιρούνται οι εργαζόμενοι σε διπλωματικές αποστολές, μόνιμες αντιπροσωπείες ή άλλες υπηρεσίες του Ελληνικού Δημοσίου. Επίσης, οι εργαζόμενοι σε διπλωματικές αποστολές, μόνιμες αντιπροσωπείες ή άλλες υπηρεσίες του Ελληνικού Δημοσίου στο εξωτερικό, οι οποίοι τηρούν λογαριασμούς μισθοδοσίας σε τράπεζα που εδρεύει και λειτουργεί στην Ελλάδα, επιτρέπεται να μεταφέρουν το ισόποσο της μισθοδοσίας τους σε λογαριασμό τους στο εξωτερικό, αποδεικνύοντας εγγράφως την ιδιότητά τους.

7.       10. Ανάληψη ως 5.000 ευρώ/μήνα στο εξωτερικό με κάρτα

8.       Πληρωμές σε POS τράπεζας εξωτερικού. Εάν οι επιχειρήσεις που λειτουργούν στην Ελλάδα έχουν εγκαταστήσει τερματικό αποδοχής καρτών πληρωμών (POS) από τράπεζα του εξωτερικού και η εκκαθάριση των συναλλαγών καρτών γίνεται σε λογαριασμό που τηρούν σε τράπεζα του εξωτερικού,  οι πιστωτικές, χρεωστικές και προπληρωμένες κάρτες που έχουν εκδοθεί από τράπεζες και ιδρύματα ηλεκτρονικού χρήματος που λειτουργούν στην Ελλάδα απαγορεύεται να χρησιμοποιούνται, εκτός εάν δοθεί ειδική προς το σκοπό αυτό άδεια από την Επιτροπή Εγκρίσεως Τραπεζικών Συναλλαγών.

9.       Δεν επιτρέπονται οι εξής γενικές κατηγορίες συναλλαγών μέσω internet εφόσον τα ηλεκτρονικά καταστήματα εκκαθαρίζουν τις συναλλαγές καρτών σε λογαριασμό που τηρούν σε τράπεζα του εξωτερικού:

•             Μεταφορές χρημάτων στο εξωτερικό.

•             Αγορά έργων τέχνης και δημοπρασίες.

•             Συναλλαγές με εταιρείες στοιχηματισμού και τυχερά παιχνίδια.

•             Αγορές σε κοσμηματοπωλεία.

•             Γενικοί κωδικοί στους οποίους εντοπίζεται πλειοψηφία συναλλαγών που αφορούν σε πορνογραφικό υλικό.

•             Προσωπικές υπηρεσίες (συνοδοί και ραντεβού).

•             Πληρωμές σε φιλανθρωπικές οργανώσεις.

•             Αγορές υπηρεσιών εστίασης.

Εκτιμάται ότι  το επόμενο βήμα δεν θα είναι η πλήρης άρση των κεφαλαιακών περιορισμών, αλλά ακόμη μία μερική απελευθέρωση που θα αφορά τις συναλλαγές ιδιωτών και επιχειρήσεων με το εξωτερικό, αναφέρει το in.gr.

Η νέα απελευθέρωση αναμένεται, όπως αναφέρει η naftermporiki.gr, να προβλέπει τη διεύρυνση των ορίων για τα εμβάσματα ιδιωτών σε 6.000 ευρώ το δίμηνο, από 4.000 ευρώ που ισχύει στην παρούσα φάση.

Σε ό,τι αφορά νομικά πρόσωπα και επιτηδευματίες, το καθεστώς που ισχύει προβλέπει ότι πραγματοποιούνται συναλλαγές προς το εξωτερικό στο πλαίσιο των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων που δεν υπερβαίνουν τις 100.000 ευρώ η καθεμία ανά ημέρα και ανά πελάτη, κατόπιν προσκόμισης των σχετικών τιμολογίων και λοιπών παραστατικών και δικαιολογητικών.

Υπενθυμίζεται πως από την 1η Οκτωβρίου 2018 επιτρέπονται χωρίς περιορισμό ποσού οι κάθε μορφής αναλήψεις μετρητών από κατάστημα ή από ATM από τις τράπεζες στην Ελλάδα, συμπεριλαμβανομένων των αναλήψεων με χρήση πιστωτικών και προπληρωμένων καρτών που έχουν εκδοθεί από πιστωτικά ιδρύματα που λειτουργούν στην Ελλάδα.

Έτσι, λοιπόν, οι δύο πλευρές προσανατολίζονται σε ένα ή και περισσότερα βήματα πριν από την πλήρη άρση των capital controls, που αποτελεί βασική προϋπόθεση προκειμένου η χώρα να λάβει την επενδυτική διαβάθμιση. Μολονότι το χρονοδιάγραμμα δεν έχει ακόμη οριστεί, οι περισσότεροι το τοποθετούν αμέσως μετά τις εκλογές υπό τον φόβο να μη φύγουν κεφάλαια στο εξωτερικό προεκλογικά.