Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η πρόβλεψη για τη μεσοπρόθεσμη πορεία, καθώς οι αναλυτές εκτιμούν ότι έως τα τέλη του 2027 το ελληνικό spread θα διαμορφωθεί χαμηλότερα από εκείνα της Ιταλίας και της Γαλλίας, κοντά στις 60 μονάδες βάσης. Η εξέλιξη αυτή αντικατοπτρίζει τη σημαντική πρόοδο στα δημόσια οικονομικά και την ενίσχυση της αξιοπιστίας της ελληνικής οικονομίας στις διεθνείς αγορές.

Παρά τη γενικότερη αποκλιμάκωση των spreads στην Ευρωζώνη μετά τις αναταράξεις των τελευταίων ετών, αυτά εξακολουθούν να παραμένουν σε σχετικά υψηλά επίπεδα, κυρίως λόγω γεωπολιτικών κινδύνων. Οι εντάσεις στη Μέση Ανατολή και οι ανησυχίες για τις επιπτώσεις στα δημόσια οικονομικά έχουν επηρεάσει ιδιαίτερα τις χώρες με υψηλό χρέος, οδηγώντας σε μεγαλύτερη μεταβλητότητα στα ομόλογά τους.

Σύμφωνα με το βασικό σενάριο της Capital Economics, η κατάσταση αναμένεται να βελτιωθεί σταδιακά. Η πιθανή αποκλιμάκωση της κρίσης και η πτώση των τιμών ενέργειας θα συμβάλουν σε περαιτέρω μείωση των spreads εντός του 2026, ακόμη και αν οι τιμές δεν επιστρέψουν πλήρως στα προ κρίσης επίπεδα. Οι αναλυτές εκτιμούν ότι ο δημοσιονομικός αντίκτυπος θα παραμείνει διαχειρίσιμος σε βάθος χρόνου.

Αντίθετα, πιο επιβαρυμένη εμφανίζεται η εικόνα για άλλες μεγάλες οικονομίες της Ευρωζώνης. Η Ιταλία και η Γαλλία αναμένεται να αντιμετωπίσουν αυξημένες πιέσεις στα spreads τους, λόγω των διαρθρωτικών προκλήσεων που εξακολουθούν να χαρακτηρίζουν τα δημόσια οικονομικά τους. Στην Ιταλία, το υψηλό επίπεδο χρέους παραμένει βασικός παράγοντας κινδύνου, καθώς το κόστος εξυπηρέτησής του εκτιμάται ότι θα συνεχίσει να υπερβαίνει τον ρυθμό ανάπτυξης της οικονομίας.

Στην περίπτωση της Γαλλίας, αν και το χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ είναι χαμηλότερο σε σύγκριση με την Ιταλία, το υψηλό δημοσιονομικό έλλειμμα –άνω του 5% του ΑΕΠ– σε συνδυασμό με την πολιτική αβεβαιότητα, περιορίζει τις δυνατότητες άμεσης προσαρμογής. Οι εξελίξεις στο πολιτικό σκηνικό, τόσο στη Γαλλία όσο και στην Ιταλία, αποτελούν κρίσιμο παράγοντα για τη μελλοντική πορεία των αγορών ομολόγων.

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα παραμένει επίσης στο επίκεντρο των εξελίξεων, καθώς μια ενδεχόμενη κλιμάκωση των γεωπολιτικών εντάσεων θα μπορούσε να οδηγήσει σε αυστηρότερη νομισματική πολιτική. Σε ένα τέτοιο δυσμενές σενάριο, το κόστος δανεισμού για τα κράτη της Ευρωζώνης θα αυξανόταν, επηρεάζοντας αρνητικά τις αγορές.

Ωστόσο, η συνολική εικόνα για την Ελλάδα παραμένει θετική. Η βελτίωση των δημοσιονομικών μεγεθών, η ενίσχυση της ανάπτυξης και η αυξημένη εμπιστοσύνη των επενδυτών δημιουργούν τις προϋποθέσεις για περαιτέρω αποκλιμάκωση του κόστους δανεισμού, φέρνοντας τη χώρα σε πιο ισχυρή θέση σε σχέση με άλλες οικονομίες του ευρωπαϊκού Νότου.

Παράλληλα, θετικές προοπτικές διακρίνει η Capital Economics και για την Ισπανία και την Πορτογαλία, χώρες που επίσης έχουν βελτιώσει τη δημοσιονομική τους εικόνα τα τελευταία χρόνια. Η σύγκλιση των οικονομιών της περιφέρειας με τον ευρωπαϊκό πυρήνα φαίνεται να επιταχύνεται, ενισχύοντας τη σταθερότητα της Ευρωζώνης συνολικά.

«Η ελληνική οικονομία επεκτάθηκε κατά σχεδόν 2% το πρώτο εξάμηνο του τρέχοντος έτους και οι τελευταίες έρευνες για τις επιχειρήσεις δείχνουν ότι αναπτύσσεται με σταθερό και -όχι θεαματικό ρυθμό- το γ’ τρίμηνο, ενώ η ισχυρή τουριστική περίοδος βοήθησε. Οι επενδύσεις αποτέλεσαν βασικό μοχλό της ζήτησης τα τελευταία χρόνια, καθώς ανέκαμψαν από τα εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα στα οποία είχαν πέσει κατά τη διάρκεια της κρίσης της ευρωζώνης. Αναμένουμε ότι θα συνεχίσει να είναι αρκετά ισχυρή, δεδομένης της βελτίωσης του επιχειρηματικού περιβάλλοντος», εξηγεί ο οίκος.

«Τα δημόσια οικονομικά της Ελλάδας συνεχίζουν να βελτιώνονται λόγω των μεγάλων πρωτογενών πλεονασμάτων του προϋπολογισμού, της σταθερής οικονομικής ανάπτυξης και των χαμηλών δαπανών για τόκους. Η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, η οποία έχει ιστορικό αρκετά αυστηρής δημοσιονομικής πολιτικής, σχεδιάζει να μειώσει το έλλειμμα κάτω από το 1% του ΑΕΠ το επόμενο έτος και ο λόγος του δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ αναμένεται να συνεχίσει να μειώνεται και αυτό θα βοηθήσει να διατηρηθούν τα περιθώρια των κρατικών ομολόγων», εκτιμά για την Ελλάδα ο οίκος.

Αναφορικά με την ευρωζώνη, η Capital Economics εκτιμά ότι φαίνεται να έχει χάσει κάποια δυναμική και είναι πιθανό να παραμείνει υποτονική τα επόμενα τρίμηνα. Οι οικονομίες του πυρήνα είναι οι πιο αδύναμες, με επικεφαλής τη Γερμανία, η οποία βρίσκεται πιθανώς σε άλλη μια τεχνική ύφεση και η οποία αντιμετωπίζει σημαντικές διαρθρωτικές προκλήσεις. Αντίθετα, η Ισπανία θα υπεραποδώσει, εν μέρει χάρη στην ταχεία μετανάστευση, ενώ οι προοπτικές για την Πορτογαλία και την Ελλάδα είναι αρκετά λαμπρές. Εν τω μεταξύ, ο γενικός πληθωρισμός φαίνεται ότι θα πέσει αρκετά κάτω από το 2% το επόμενο έτος, αλλά ο πληθωρισμός υπηρεσιών θα μειωθεί σταδιακά εν μέσω μιας στενής αγοράς εργασίας. Σε αυτό το πλαίσιο, πιστεύουμε ότι η ΕΚΤ θα μειώσει το βασικό της επιτόκιο πολιτικής κατά 25 μονάδες βάσης κάθε τρεις μήνες μέχρι να πέσει στο 2,5% το δεύτερο εξάμηνο του επόμενου έτους.

Η κατανάλωση των νοικοκυριών έχει ενισχυθεί από την αύξηση της απασχόλησης, η οποία αυξήθηκε κατά 1,7% σε ετήσια βάση το τρίτο τρίμηνο, ωθώντας την ανεργία στο 10%, μια τεράστια βελτίωση από το 17% στο τέλος του 2019. Η πρόσφατη πτώση του δείκτη PMI για την απασχόληση υποδηλώνει ότι η αύξηση της απασχόλησης θα επιβραδυνθεί, αλλά όχι τόσο ώστε να ωθήσει το ποσοστό ανεργίας προς τα πάνω.

Η ανάπτυξη έχει βοηθηθεί από διαρθρωτικές βελτιώσεις στην οικονομία, συμπεριλαμβανομένης της μεγάλης πτώσης των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Και ο ιδιωτικός τομέας της Ελλάδας είναι λιγότερο εκτεθειμένος από τους περισσότερους στην άνοδο των επιτοκίων, επειδή ο λόγος των πιστώσεων προς το ΑΕΠ είναι σχετικά χαμηλός.

Η επιβάρυνση του δημόσιου χρέους της Ελλάδας είναι πολύ υψηλή με βάση τα διεθνή πρότυπα. Ωστόσο, η σταθερή οικονομική ανάπτυξη, τα πρωτογενή πλεονάσματα του προϋπολογισμού και το χαμηλό κόστος των τόκων λόγω προηγούμενων αναδιαρθρώσεων του χρέους έχουν θέσει τον λόγο χρέους προς ΑΕΠ σε πτωτική τάση. Το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης έχει μειωθεί ελαφρώς το 2023, υποβοηθούμενο από την ισχυρή οικονομική ανάπτυξη και τον αξιοπρεπή έλεγχο των δαπανών. Και η αναβάθμιση της πιστοληπτικής της ικανότητας σημαίνει ότι η Ελλάδα θα πληροί αυτόματα τις προϋποθέσεις για ένταξη στα προγράμματα αγοράς περιουσιακών στοιχείων της ΕΚΤ, καταλήγει ο βρετανικός οίκος.

Σύμφωνα με τον οίκο αναλύσεων, το πιθανότερο αποτέλεσμα είναι μία κυβέρνηση συνασπισμού είτε μεταξύ ΝΔ και ΠΑΣΟΚ ή μεταξύ ΣΥΡΙΖΑ και ΠΑΣΟΚ.

Σύμφωνα με σχετική έκθεση του τραπεζικού οίκου, οι τελευταίες δημοσκοπήσεις ενόψει της 21ης Μαΐου δίνουν στη ΝΔ προβάδισμα έναντι του ΣΥΡΙΖΑ. Με βάση το εκλογικό σύστημα που θα ισχύσει, κανένα από τα δύο κόμματα δεν αναμένεται να κερδίσει την πλειοψηφία. «Αυτό σημαίνει πως πιθανά θα γίνει ένας δεύτερος γύρος εκλογών στις 2 Ιουλίου, με μπόνους εδρών. Αλλά ακόμα και μετά από αυτόν, κανένα κόμμα δεν αναμένεται να κερδίσει την πλειοψηφία. Έτσι, το πιο πιθανό αποτέλεσμα φαίνεται να είναι μια συνεργασία μεταξύ της ΝΔ και του ΠΑΣΟΚ ή μια συνεργασία μεταξύ των του ΣΥΡΙΖΑ και το ΠΑΣΟΚ».

Οι διαφορές και οι συμβιβασμοί

Στη συνέχεια, η έκθεση υποστηρίζει πως «υπάρχουν μεγάλες διαφορές στις πλατφόρμες των δύο μεγαλύτερων κομμάτων.

Η ΝΔ εστιάζει έντονα στην οικονομία, στοχεύοντας σε αυξήσεις μισθών και τόνωση της ανάπτυξης, αλλά και στη μείωση του δημοσίου χρέους στο 140% του ΑΕΠ έως το 2027.

Ο ΣΥΡΙΖΑ δίνει μεγαλύτερη έμφαση στις κοινωνικές πολιτικές. Μεταξύ άλλων, υπόσχεται αύξηση στους μισθούς του Δημοσίου και του ιδιωτικού τομέα κατά 10%. Ακόμα, υψηλότερες δαπάνες για την Παιδεία και την Υγεία, αυξημένες συντάξεις, προστασία ενάντια στις κατασχέσεις κατοικιών, φόρο για τα κέρδη στην ενέργεια και χαμηλότερο ΦΠΑ στα τρόφιμα».

Βέβαια, η Capital Economics αναγνωρίζει πως ο βαθμός στον οποίο τα πράγματα θα άλλαζαν με μια νέα κυβέρνηση, παραμένει πολύ αβέβαιος. Αν και το πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ περιλαμβάνει πολύ υψηλότερο δημοσιονομικό έλλειμμα, το ιστορικό του κόμματος μετά το δημοψήφισμα του 2015 δείχνει ότι μπορεί να είναι πολύ λιγότερο ριζοσπαστικό στην εξουσία από  ό,τι προεκλογικά.

Και ενώ ένας συνασπισμός ΝΔ-ΠΑΣΟΚ στη θεωρία μπορεί να σημαίνει μεγαλύτερη συνέχεια με τη σημερινή κυβέρνηση, θα απαιτηθούν  κάποιοι συμβιβασμοί, επομένως οι πολιτικές μπορεί να απομακρυνθούν από την σχετικά «ορθόδοξη» προσέγγιση των τελευταίων ετών.

Όπως υποστηρίζουν οι αναλυτές της Capital Economics, «η Ελλάδα είναι η θετική έκπληξη της Ευρωζώνη για τα τελευταία χρόνια και οι βραχυπρόθεσμες προοπτικές της εμφανίζονται καλές. Ωστόσο, οι επερχόμενες εκλογές μπορεί να “δώσουν” μια κυβέρνηση συνεργασίας που θα είναι λιγότερο δεσμευμένη στις μεταρρυθμίσεις και στη δημοσιονομική σταθερότητα απ’ ότι η τρέχουσα κυβέρνηση» σημειώνει η έκθεση.

Οι προοπτικές της οικονομίας

Σε κάθε περίπτωση, η Capital Economics υποστηρίζει οι βραχυπρόθεσμες προοπτικές για την Ελλάδα εξακολουθούν να φαίνονται καλύτερες από ό,τι για τις περισσότερες άλλες χώρες της ευρωζώνης:

-Η οικονομία φαίνεται να έχει ακόμη μεγάλη δυναμική. Το ΑΕΠ ήταν 6,4% πάνω από το προπανδημικό του επίπεδο το 4ο τρίμηνο του 2019, έναντι 0,2% πάνω στο σύνολο της ευρωζώνης. Αυτό αντανακλά εν μέρει το τεράστιο περιθώριο ανάκαμψης από την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση και την κρίση της ευρωζώνης, καθώς το ΑΕΠ της Ελλάδας είναι ακόμη 20% μικρότερο από ό,τι το α’ τρίμηνο του 2008.

-Υπήρξαν διαρθρωτικές βελτιώσεις στην οικονομία τα τελευταία χρόνια. Για παράδειγμα, το ποσοστό των τραπεζικών δανείων που είναι μη εξυπηρετούμενα έχει μειωθεί, οι φορολογικοί συντελεστές έχουν μειωθεί, το επιχειρηματικό περιβάλλον έχει βελτιωθεί (εν μέρει λόγω της ψηφιοποίησης) και τα δημόσια οικονομικά είναι πιο σταθερά.

-Η Ελλάδα είναι λιγότερο εκτεθειμένη από πολλές χώρες στις επιπτώσεις των υψηλότερων επιτοκίων. Οι πιστώσεις από τις τράπεζες προς τον ιδιωτικό τομέα έχουν μειωθεί από 104% του ΑΕΠ το 2017 σε 60% το 2021. Το χρέος των νοικοκυριών έχει μειωθεί από 126% του διαθέσιμου εισοδήματος το 2013 σε 93% το 2021. Και παρόλο που η Ελλάδα εξακολουθεί να έχει μακράν το υψηλότερο δημόσιο χρέος στην ευρωζώνη, έχει μειωθεί απότομα από το 2020 και το πρωτογενές δημοσιονομικό ισοζύγιο είναι πλεονασματικό.

1. Έχουν κάνει οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής αρκετά για να αποτρέψουν μια κρίση σε όλο το σύστημα;

Το πιο άμεσο ερώτημα είναι πώς οι αγορές θα αφομοιώσουν την είδηση της συμφωνίας της UBS για την εξαγορά της Credit Suisse. Κατ’ αρχήν μια πλήρης εξαγορά της Credit Suisse μπορεί να είναι ο καλύτερος τρόπος για να τερματιστούν οι αμφιβολίες σχετικά με τη βιωσιμότητά της. Ωστόσο, ο διάβολος θα βρίσκεται στις λεπτομέρειες της συμφωνίας της UBS, οι οποίες δεν είναι όλες σαφείς τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές. Ένα ζήτημα είναι ότι το αναφερόμενο τίμημα των 3,25 δισ. ισοδυναμεί με περίπου το 4% της λογιστικής αξίας και περίπου 10% της αγοραίας αξίας της Credit Suisse στις αρχές του έτους. Αυτό υποδηλώνει ότι ένα σημαντικό μέρος των περιουσιακών στοιχείων της Credit Suisse ύψους 570 δισ. δολαρίων μπορεί είτε να είναι απομειωμένα είτε να θεωρείται ότι κινδυνεύουν να απομειωθούν. Αυτό θα μπορούσε να προκαλέσει νέα ανησυχία για την υγεία των τραπεζών. Ένα άλλο είναι ότι η αναφερόμενη απόφαση να διαγραφούν εξ ολοκλήρου τα ομόλογα μειωμένης εξασφάλισης “Additional Tier 1 (AT1)” θα μπορούσε να επηρεάσει αρνητικά την εν λόγω κατηγορία περιουσιακών στοιχείων, ιδίως εάν άλλα ιδρύματα αντιμετωπίσουν προβλήματα. Και τρίτον, μπορεί να υπάρξει ακόμη κίνδυνος συμφωνίας για νομικούς ή οικονομικούς λόγους, ή αν η εμπιστοσύνη στην UBS κλονιστεί και η ίδια δειλιάσει σχετικά με τη συμφωνία. Μόνο ο χρόνος θα δείξει πώς θα γίνει δεκτός αυτός ο ‘γάμος’.

2. Πώς θα μπορούσε να κλιμακωθεί η κατάσταση;

Πρώτον, θα μπορούσαμε να δούμε περισσότερα ιδρύματα να ακολουθούν τη Silicon Valley Bank και να παλεύουν με μη πραγματοποιηθείσες ζημίες. Το βασικό ζήτημα είναι κατά πόσον τα ιδρύματα αυτά έχουν αντισταθμίσει αυτόν τον κίνδυνο και, αν όχι, αν αναγκαστούν να εκποιήσουν περιουσιακά στοιχεία και έτσι να αποκρυσταλλώσουν ζημίες. Το πιο πιθανό έναυσμα για κάτι τέτοιο θα ήταν η απώλεια εμπιστοσύνης και η εκροή καταθέσεων.

Δεύτερον, ακόμη και αν οι μη πραγματοποιηθείσες ζημίες δεν προκαλέσουν περαιτέρω προβλήματα, θα μπορούσαμε να δούμε περισσότερα ιδρύματα να αντιμετωπίζουν προβλήματα για άλλους λόγους. Αν και είναι δελεαστικό να απορρίψουμε τα προβλήματα της SVB, της Signature Bank και της Credit Suisse ως ιδιοσυγκρασιακά, αποκάλυψαν ότι τα προβλήματα παραμονεύουν στο χρηματοπιστωτικό σύστημα καθώς αυξάνονται τα επιτόκια.

Τέλος, πέρα από την Credit Suisse, τα προβλήματα μέχρι στιγμής έχουν προκληθεί από την αποτυχία επαρκούς διαχείρισης του κινδύνου επιτοκίου. Μια συνολικά σοβαρότερη κρίση θα μπορούσε να αναπτυχθεί εάν αρχίσουν να εμφανίζονται πιστωτικοί κίνδυνοι ή αν τα ποσοστά αθέτησης των δανείων αυξηθούν, καθώς η ποιότητα του ενεργητικού των τραπεζών επιδεινώνεται. Οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι εντοπίζονται στις οικονομίες με υπερτιμημένες αγορές κατοικιών.

3. Τι σημαίνουν όλα αυτά για τη νομισματική πολιτική;

Με τον κίνδυνο να δηλώσουμε το προφανές, συνεχίζει η Credit Suisse, όλα εξαρτώνται από το κατά πόσον η κρίση κλιμακώνεται και τα χειρότερα σενάρια υλοποιούνται. Ένα λογικό βασικό σενάριο είναι ότι αποφεύγουμε μια κρίση σε επίπεδο συστήματος της κλίμακας του 2007-08, αλλά εμφανίζονται περαιτέρω προβλήματα σε μεμονωμένα ιδρύματα. Aν συμβεί κάτι τέτοιο, η αντίδραση της Τράπεζας της Αγγλίας στην κρίση των ομολόγων τον Οκτώβριο του περασμένου έτους αποτελεί πρότυπο για να ακολουθήσουν και άλλες. Τότε η BoE παρείχε σημαντική ρευστότητα στις αγορές προκειμένου να χαλαρώσει τις χρηματοπιστωτικές πιέσεις, ενώ ταυτόχρονα αύξησε τα επιτόκια προκειμένου να αντιμετωπίσει τον αυξανόμενο πληθωρισμό.

Αυτό φαίνεται να είναι το σχέδιο που ακολουθεί η ΕΚΤ. Την περασμένη εβδομάδα αύξησε τα επιτόκια κατά 50 μονάδες βάσης στο 3%, ενώ ταυτόχρονα τόνισε τον ρόλο της ως δανειστή έσχατης καταφυγής και δεσμεύτηκε να παρέχει ρευστότητα στα ιδρύματα που τη χρειάζονται. Παρομοίως, εφόσον τα προβλήματα δεν κλιμακώνονται περαιτέρω από εδώ και πέρα, εξακολουθεί να αναμένει ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής της Fed και της Τράπεζας της Αγγλίας θα αυξήσουν τα επιτόκια κατά τη συνεδρίασή τους και αυτή την εβδομάδα. Αλλά αυτό είναι ένα επικίνδυνα δύσκολο μονοπάτι για τις κεντρικές τράπεζες, καταλήγει η CE.

Κρίσιμο είναι ότι, ενώ οι αγορές έχουν περάσει τους τελευταίους μήνες εστιάζοντας στα μακροοικονομικά στοιχεία για τον πληθωρισμό και την απασχόληση, οι εξελίξεις της περασμένης εβδομάδας υπενθυμίζουν ότι το χρήμα, οι πιστώσεις και ο χρηματοπιστωτικός τομέας έχουν επίσης σημασία. Στην πραγματικότητα, αποτελούν κρίσιμους διαύλους μέσω των οποίων λειτουργεί η νομισματική πολιτική και ίσως τους πρώτους τομείς που εμφανίζουν ενδείξεις ότι τα υψηλότερα επιτόκια αρχίζουν να επιδρούν.

Ένα βασικό ζήτημα κατά τους επόμενους μήνες θα είναι ο βαθμός στον οποίο η κρίση της προηγούμενης εβδομάδας θα αναγκάσει τις τράπεζες να μειώσουν τη διαθεσιμότητα των πιστώσεων. Αυτό με τη σειρά του θα επιβαρύνει την καταναλωτική ζήτηση και τις επιχειρηματικές επενδύσεις και επομένως θα επιταχύνει την επιδείνωση της πραγματικής οικονομίας. Στη χειρότερη περίπτωση, θα μπορούσε να οδηγήσει σε αύξηση των επισφαλειών δανείων, η οποία στη συνέχεια θα τροφοδοτήσει περαιτέρω σύσφιξη των πιστωτικών όρων, δημιουργώντας βαθύτερη ύφεση στην πραγματική οικονομία και απαιτώντας τελικά σημαντική χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής.

Όπως έχουν τα πράγματα, πιστεύουμε ότι ο τραπεζικός δανεισμός θα συρρικνωθεί στις περισσότερες προηγμένες οικονομίες, αλλά ότι θα αποφευχθεί ο αρνητικός βρόχος ανατροφοδότησης μέσω της αύξησης του πιστωτικού κινδύνου (και μιας κρίσης σε όλο το σύστημα). Έτσι, αν και οι ακριβείς επιπτώσεις των πρόσφατων γεγονότων για τη νομισματική πολιτική είναι ακόμη ασαφείς, είναι πιθανό να σημαίνει ότι τα επιτόκια θα είναι χαμηλότερα από ό,τι ανέμεναν οι αγορές πριν από μερικές εβδομάδες, αν και όχι απαραίτητα χαμηλότερα από τις προβλέψεις μας.

Ωστόσο, δείχνει τον βαθμό στον οποίο ελλοχεύουν οι ευπάθειες στον χρηματοπιστωτικό τομέα και ενισχύει την άποψη των κεντρικών τραπεζών να επιδείξουν προσοχή στην περαιτέρω αύξηση των επιτοκίων, καθώς οι επιπτώσεις της μέχρι τώρα αυστηροποίησης της πολιτικής γίνονται εμφανείς.

Τα 5 ερωτήματα

1) Έχει κάνει αρκετά η Fed;
Η Fed έχει λάβει δύο σημαντικές ενέργειες πολιτικής – μια εγγύηση για την κάλυψη όλων των καταθέσεων της SVB και μια γενναιόδωρη νέα βραχυπρόθεσμη διευκόλυνση δανεισμού, το Πρόγραμμα Χρηματοδότησης Τραπεζικής Χρηματοδότησης (BTFP). Το σταμάτημα μια οικονοικονομικής κρίσης μοιάζει λίγο με το να “πιάνεις ένα μαχαίρι που πέφτει”. Η αρχική ανταπόκριση της αγοράς ήταν θετική, υπάρχουν ενδείξεις στις πρώτες συναλλαγές σήμερα ότι η κρίση εμπιστοσύνης εξαπλώνεται και σε άλλες περιφερειακές τράπεζες των ΗΠΑ.
Είναι ακόμη πιθανό οι ενέργειες της Fed και του Υπουργείου Οικονομικών να αποδειχθούν αρκετές για να ανακόψουν το κύμα και ο κύκλος σύσφιξης της Fed θα μπορούσε να συνεχιστεί. Ωστόσο, οι κίνδυνοι για τα επιτόκια των ΗΠΑ έχουν σαφώς μετατοπιστεί προς τα κάτω.

2) Ποιοι είναι οι κίνδυνοι μετάδοσης σε άλλες οικονομίες;
Εκ πρώτης όψεως, υπάρχουν τρεις πηγές άνεσης σε αυτό το μέτωπο. Πρώτον, οι καταρρεύσεις της SVB και της Signature Bank οφείλονταν σε ζητήματα που φαίνεται να περιορίζονται για αυτές (μεγάλος μη αντισταθμισμένος κίνδυνος επιτοκίου και μεγάλα ανοίγματα σε κρυπτονομίσματα αντίστοιχα).

Δεύτερον, παρά το γεγονός ότι ήταν η 16η μεγαλύτερη τράπεζα στις ΗΠΑ με περιουσιακά στοιχεία 209 δισεκατομμυρίων δολαρίων που ισοδυναμούν με σχεδόν 1% του ΑΕΠ, η SVB δεν υποβλήθηκε στα τεστ αντοχής της Fed που θα είχαν περιορίσει τις συμπεριφορές της. Θα ήταν παρόμοιου και ακόμη μικρότερου μεγέθους στην Ευρώπη και το Ηνωμένο Βασίλειο. Η Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών πραγματοποιεί επί του παρόντος τεστ αντοχής σε 70 ευρωπαϊκές τράπεζες (που καλύπτουν το 75% των τραπεζικών περιουσιακών στοιχείων της ΕΕ) και περιλαμβάνει σχεδόν όλες τις τράπεζες με ισολογισμό τουλάχιστον 30 δισ. ευρώ στην άσκηση.

Τρίτον, οι θυγατρικές της SVB στο εξωτερικό είναι μικρές. Για παράδειγμα, ο ισολογισμός της θυγατρικής του Ηνωμένου Βασιλείου (SVBUK) ήταν μόλις £8,8 δισ.  στο τέλος της περασμένης εβδομάδας. Και το Σαββατοκύριακο πουλήθηκε στην HSBC. Το υποκατάστημα της SVB στη Γερμανία, το οποίο είναι το μοναδικό στην ευρωζώνη και τώρα έχει κλείσει, είχε περιουσιακά στοιχεία μόλις 789 εκατ. ευρώ.

Ωστόσο, ο κύριος δίαυλος μετάδοσης (τόσο στις ΗΠΑ όσο και στις τράπεζες σε άλλες οικονομίες) πηγάζει από την απώλεια εμπιστοσύνης στο σύστημα ως σύνολο. Αυτό είναι πολύ πιο δύσκολο να προσδιοριστεί. Το βασικό σημείο που πρέπει να τονιστεί, ωστόσο, είναι ότι οι κεντρικές τράπεζες διαθέτουν πολλά εργαλεία για τη διαχείριση των κινδύνων μετάδοσης που οφείλονται σε προβλήματα στην πλευρά της ευθύνης των ισολογισμών των τραπεζών. Αυτό περιλαμβάνει την επέκταση της ασφάλισης καταθέσεων και την επέκταση των παραθύρων δανεισμού – και είναι μια σημαντική διαφορά από μια κρίση που οφείλεται σε αύξηση του πιστωτικού κινδύνου, όπως η κατάρρευση της Lehman Brothers.

3) Πόσο μεγάλο είναι το θέμα των απραγματοποίητων ζημιών αλλού;

Τα προβλήματα στην πλευρά του ενεργητικού του ισολογισμού της SVB προκλήθηκαν από την πτώση της αξίας του χαρτοφυλακίου τίτλων της ως απάντηση στα υψηλότερα επιτόκια, η οποία είναι ένας αντίθετος άνεμος που αντιμετωπίζουν όλες οι τράπεζες. Οι μη πραγματοποιηθείσες απώλειες από διαθέσιμες προς πώληση (AfS) συμμετοχές (όπως κρατικά ομόλογα) που συσσωρεύτηκαν κατά τη διάρκεια του περασμένου έτους έχουν ήδη συμβάλει στη διάβρωση των δεικτών βασικού κεφαλαίου. Ο συνολικός δείκτης κεφαλαίου CET1 στις 60 από τις μεγαλύτερες τράπεζες στις ΗΠΑ και την Ευρώπη μειώθηκε από 13,4% το τέταρτο τρίμηνο του 2021 σε 12,9% το τέταρτο τρίμηνο του 2022. Εκ πρώτης όψεως, αυτό αφήνει τις τράπεζες με ένα αξιοπρεπές κεφάλαιο απόθεμα ασφαλείας για να αντέξουν περαιτέρω πτώσεις της αξίας των τίτλων AfS τους, ειδικά στην Ευρώπη όπου οι τράπεζες έχουν καλύτερη κεφαλαιοποίηση από ό,τι στις ΗΠΑ.

4) Είναι άλλη μια Lehman;

Υπάρχουν δύο βασικές διαφορές στην κατάσταση του 2007-09. Πρώτον, οι απομειώσεις περιουσιακών στοιχείων που φαίνεται να έχουν μειώσει την SVB είναι μη πραγματοποιηθείσες ζημίες, κυρίως σε τίτλους «κρατούμενους έως τη λήξη» με εξασφάλιση ενυπόθηκων δανείων, που συσσωρεύτηκαν ως αποτέλεσμα της αύξησης των αποδόσεων των ομολόγων, όχι πιστωτικές ζημίες από δανεισμό προς νοικοκυριά και εταιρειών. Στο βαθμό που άλλες τράπεζες έχουν παρόμοιες απομειώσεις περιουσιακών στοιχείων, υπάρχει επομένως λιγότερη αβεβαιότητα σχετικά με την αξία των προβληματικών ανοιγμάτων και είναι επίσης πιο διαφανή από τους διαβόητα αδιαφανείς τίτλους που βασίζονται σε περιουσιακά στοιχεία που προκάλεσαν μεγάλο μέρος της ζημίας το 2007-09. Αυτό διευκολύνει τους επενδυτές και τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής να τις αξιολογήσουν.

Δεύτερον, σε σύγκριση με την προ της GFC εποχή, ο πυρήνας του αμερικανικού και του παγκόσμιου τραπεζικού συστήματος είναι πολύ καλύτερα κεφαλαιοποιημένος, διατηρεί μεγαλύτερα αποθέματα ρευστότητας και υπόκειται σε τακτικά stress tests από τις εποπτικές αρχές. Ενώ υπάρχει μεγαλύτερη αβεβαιότητα για τις πιο ελαφρώς ρυθμιζόμενες περιφερειακές τράπεζες στις ΗΠΑ, οι μεγάλες τράπεζες είναι πιθανό να αποδειχθούν πιο εύρωστες αυτή τη φορά. Επιπλέον, οι κεντρικές τράπεζες, έχοντας φρέσκα τα διδάγματα του 2008 και του 2020, είναι επίσης πιθανό να παρέμβουν νωρίτερα και πιο δυναμικά για να αποτρέψουν την επικράτηση της μετάδοσης, όπως κάνει ήδη η Fed.

5) Πώς θα αντιδράσουν οι άλλες μεγάλες κεντρικές τράπεζες;

Εάν οι κεντρικές τράπεζες μπορούν να περιορίσουν επαρκώς τυχόν ζητήματα ρευστότητας, τότε ενδέχεται να αυξήσουν περαιτέρω τα επιτόκια για να συγκρατήσουν τον εγχώριο πληθωρισμό. Ένας χρήσιμος παράλληλος μπορεί να είναι τα ζητήματα στον τομέα των συνταξιοδοτικών ταμείων του Ηνωμένου Βασιλείου τον Σεπτέμβριο/Οκτώβριο του περασμένου έτους, όταν ο «μίνι-προϋπολογισμός» εκτόξευσε τις μακροχρόνιες αποδόσεις και οδήγησε στα συνταξιοδοτικά ταμεία να υποστούν απώλειες από τις επενδύσεις τους. Σε εκείνο το σημείο, το επιτόκιο της τράπεζας του Ηνωμένου Βασιλείου ήταν 2,25%. Η Τράπεζα χρησιμοποίησε τον ισολογισμό της για να χαλαρώσει τα ζητήματα ρευστότητας και στη συνέχεια αύξησε τα επιτόκια στο 3,00% στις αρχές Νοεμβρίου και στο 4,00% τώρα. Όπως έχουν τα πράγματα, πιστεύουμε ότι η ΕΚΤ θα προχωρήσει στην προαναγγελθείσα πρόθεσή της να αυξήσει το επιτόκιο καταθέσεων από 2,5% σε 3,0% την Πέμπτη, ενώ η Τράπεζα της Αγγλίας θα αυξήσει το τραπεζικό επιτόκιο κατά 25 μονάδες βάσης μια εβδομάδα αργότερα.

Τούτου λεχθέντος, η κατάρρευση της SVB και της Signature Bank μπορεί κάλλιστα να σημαίνει ότι οι χρηματοπιστωτικές συνθήκες γίνονται πιο σφιχτές στις περισσότερες οικονομίες και ότι οι προηγούμενες αυξήσεις στα επιτόκια γίνονται πιο αποτελεσματικές στην περιστολή της οικονομικής δραστηριότητας και των εγχώριων πληθωριστικών πιέσεων. Μεγαλύτερη αποστροφή κινδύνου εκ μέρους των ίδιων των τραπεζών θα μπορούσε να σημαίνει ασθενέστερη αύξηση του δανεισμού. Αυτό μπορεί να περιορίσει την έκταση των περαιτέρω αυξήσεων των επιτοκίων και το χρονικό διάστημα κατά το οποίο τα επιτόκια πρέπει να παραμείνουν στα υψηλότερα επίπεδα. Τουλάχιστον, είναι λογικό για τις κεντρικές τράπεζες να γίνουν πιο προσεκτικές και λιγότερο πρόθυμες να δεσμευτούν ή να σηματοδοτήσουν μια άλλη σειρά αυξήσεων επιτοκίων.

Πάντως, η Capital Economics εκφράζει την άποψη ότι το ΑΕΠ της Ευρωζώνης πιθανότατα συρρικνώθηκε το τέταρτο τρίμηνο του 2022 και θα μειωθεί και πάλι το τρέχον τρίμηνο, λόγω των δυσμενών εξελίξεων για το πραγματικό εισόδημα των νοικοκυριών, της αύξησης των επιτοκίων και της επιβράδυνσης της εξωτερικής ζήτησης. Στο πλαίσιο αυτό, ο οίκος αναλύσεων προβλέπει ότι το ΑΕΠ θα συρρικνωθεί περίπου 1% από τα υψηλά στα χαμηλά σε αυτή την ύφεση και μετά θα παρουσιάσει μια αργή ανάπτυξη.

Οι θετικές ενδείξεις

Ανάμεσα στους παράγοντες που σηματοδοτούν τη βελτίωση των προοπτικών της Ευρωζώνης, η Capital Economics επισημαίνει τις επιχειρηματικές έρευνες που δείχνουν ότι η δραστηριότητα δεν εμφανίζει πια μεγάλη συρρίκνωση, την εκτίμηση ότι ο πληθωρισμός έχει πιάσει «ταβάνι» και την πτώση των τιμών χονδρικής του φυσικού αερίου.

Όμως, οι προοπτικές επιβαρύνονται από τις επιπτώσεις της νομισματικής σύσφιγξης και από τις ακόμα έντονες πληθωριστικές πιέσεις. Ο δομικός πληθωρισμός αναμένεται να παραμείνει πάνω από το 2% φέτος, με την Capital Economics να προβλέπει ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα αυξήσει το επιτόκιο καταθέσεων τους επόμενους μήνες, με αυτό, ωστόσο, να φτάνει έως το 3%, έναντι του 3,5% που προεξοφλούν οι αγορές.

Κατά τα άλλα, οι καταναλωτικοί δείκτες προϊδεάζουν για πολύ υποτονικές δαπάνες από τα νοικοκυριά στις αρχές του έτους, οι δείκτες της απασχόλησης παραμένουν ανθεκτικοί, ενώ οι πιστώσεις προς τον ιδιωτικό τομέα έχουν επιβραδύνει. Στο δημοσιονομικό μέτωπο, η Capital Economics προειδοποιεί ότι τα ελλείμματα θα είναι υψηλότερα φέτος από ό,τι περιμένουν οι κυβερνήσεις.

Έτσι και αλλιώς, η Capital Economics μιλά για μια σχετικά ανθεκτική οικονομία, χαρακτηρίζοντας εντυπωσιακή την ανάκαμψη από την πανδημία, η οποία συνεχίστηκε και το πρώτο εξάμηνο του έτους, με αποτέλεσμα το ΑΕΠ να αυξηθεί σε επίπεδα 5% υψηλότερα από ό,τι βρισκόταν πριν από τον κορωνοϊό.

Η ανάκαμψη αυτή είναι πολύ ισχυρότερη σε σχέση με τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, όμως η ελληνική οικονομία παραμένει χαμηλότερα από ό,τι ήταν πριν από την παγκόσμια χρηματοοικονομική κρίση (και την ελληνική κρίση που ακολούθησε).

Όπως σημειώνει η Capital Economics, οι τουριστικές αφίξεις και τα τουριστικά έσοδα βρέθηκαν κοντά στα προ-πανδημίας επίπεδα φέτος το καλοκαίρι αλλά αναμένεται να μειωθούν το 2023, λόγω της ύφεσης στις άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες. Ο οίκος θυμίζει ότι τα τουριστικά έσοδα μειώθηκαν κατά 17% από το 2007 έως το 2010, κυρίως λόγω της ύφεσης στην υπόλοιπη Ευρώπη.

Επιπλέον, οι εξαγωγές, που επίσης εμφανίζουν καλές επιδόσεις τα τελευταία χρόνια, αναμένεται να επιβραδυνθούν, λόγω της μείωσης της εξωτερικής ζήτησης. Αλλά και η εγχώρια ζήτηση αναμένεται να συρρικνωθεί, ως αποτέλεσμα του πληθωρισμού.

Σύμφωνα με τις προβλέψεις των αναλυτών, ο πληθωρισμός θα διαμορφωθεί στο 9,8% φέτος και στο 4,5% το 2023, πέφτοντας στο 1% το 2024. Έτσι, η ιδιωτική κατανάλωση αναμένεται αυξημένη κατά 9% φέτος, αλλά μόλις 0,5% το 2023.

«Συνολικά, πιστεύουμε ότι η Ελλάδα θα υποφέρει από μία ύφεση τους επόμενους μήνες, όπως δείχνει και η πρόσφατη μείωση του δείκτη PMI της μεταποίησης», επισημαίνουν οι αναλυτές της Capital Economics.

Παρόλα αυτά, τονίζουν ότι τα δημόσια οικονομικά της χώρας φαίνεται βιώσιμα σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα, παρότι η Ελλάδα έχει το υψηλότερο χρέος, ως προς το ΑΕΠ, με διαφορά ανάμεσα στις χώρες της Ευρωζώνης.

Οι δαπάνες για τόκους είναι χαμηλές και η μέση περίοδος ωρίμανσης του δημόσιου χρέους είναι αρκετά υψηλή. Επιπλέον, η ΕΚΤ θα συνεχίσει να στηρίξει τα ελληνικά ομόλογα όταν και εάν ενεργοποιηθεί το Transition Protection Instrument.

«Αν και η οικονομία θα πρέπει να ανακάμψει το επόμενο έτος, η ανάκαμψη θα αναχαιτιστεί από την έλλειψη πολιτικής στήριξης. Επιπλέον, πιστεύουμε ότι οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι για τις προβλέψεις μας είναι καθοδικοί, κυρίως από το να κλείσει εντελώς η Ρωσία τις στρόφιγγες του φυσικού αερίου ή από το να αποτύχει η ΕΚΤ να αποτρέψει μια κρίση δημόσιου χρέους», συνεχίζει ο Allen-Reynolds.

Το πιο σημαντικό είναι ότι η κατανάλωση των νοικοκυριών είναι πιθανό να μειωθεί εντελώς. Η έξαρση του πληθωρισμού σημαίνει ότι το συνολικό πραγματικό εισόδημα των νοικοκυριών θα μειωθεί. Επιπλέον, η αύξηση των επενδύσεων είναι πιθανό να επιβραδυνθεί. Το υψηλό κόστος ενέργειας και τα αυξανόμενα επιτόκια θα καταστήσουν τις επιχειρήσεις λιγότερο πρόθυμες και ικανές να επενδύσουν.

Πιστεύουμε ότι το ΑΕΠ της ευρωζώνης θα αρχίσει να μειώνεται αργότερα φέτος και ότι η οικονομία δεν θα αρχίσει να αναπτύσσεται ξανά πριν από το δεύτερο τρίμηνο του 2023 περίπου. Μέχρι τότε, υποθέτουμε ότι οι τιμές της ενέργειας θα μειωθούν και ότι τα πραγματικά εισοδήματα θα ανακάμψουν.

Η ΕΚΤ θα αυξήσει τα επιτόκια πάνω από το ουδέτερο επίπεδο και θα αποδεχθεί μια ασθενέστερη οικονομία ως αναγκαίο κόστος για τη μείωση του πληθωρισμού. Ενώ οι κυβερνήσεις θα λάβουν περαιτέρω μέτρα για να αμβλύνουν το πλήγμα από τις υψηλές τιμές της ενέργειας, θα σταματήσουν να χαλαρώνουν τη δημοσιονομική πολιτική συνολικά.

H ΕΚΤ ενδέχεται να αυξήσει τα επιτόκια πολύ περισσότερο από ό,τι προβλέπουμε και να μην είναι σε θέση να συμφωνήσει πότε θα χρησιμοποιήσει τον μηχανισμό προστασίας της μετάδοσης και σε αυτό το σενάριο, θα μπορούσε να υπάρξει μια νέα κρίση δημόσιου χρέους.

Κατά την άποψη του think tank, υπάρχουν τρεις βασικοί λόγοι για να αναμένουμε ότι η Eυρωζώνη θα πέσει σε ύφεση πριν από το τέλος του έτους: το εξαιρετικά υψηλό επίπεδο πληθωρισμού, η αυστηρότερη νομισματική πολιτική και η επιβράδυνση της παγκόσμιας ανάπτυξης. Αυτές οι δυνάμεις θα επιβαρύνουν όλες τις συνιστώσες της συνολικής ζήτησης στον ιδιωτικό τομέα ρίχνοντας την Ευρώπη σε ύφεση.

Από την άλλη τα spreads των ελληνικών ομολόγων έχουν αυξηθεί, καθώς η ΕΚΤ ολοκληρώνει το πρόγραμμα PEPP. Όμως, καθώς το αξιόχρεο έχει ήδη αναβαθμιστεί σε ΒΒ+ από τη Standard and Poor’s, η Ελλάδα είναι πιθανό να λάβει τουλάχιστον μία αξιολόγηση επενδυτικής βαθμίδας εντός δώδεκα μηνών περίπου, γεγονός που θα την καθιστούσε επιλέξιμη για ένταξη στα συνήθη προγράμματα αγοράς περιουσιακών στοιχείων της ΕΚΤ.

Οι προοπτικές της ελληνικής οικονομίας για τα επόμενα ένα ή δύο χρόνια είναι εξαιρετικές αν και η ανάπτυξη θα επηρεαστεί από την επιβράδυνση της ευρωπαϊκής και της παγκόσμιας οικονομίας, αλλά, δεδομένης της ισχυρής βάσης από πέρυσι και το πρώτο τρίμηνο, αναμένει ότι το ΑΕΠ της Ελλάδας θα αυξηθεί.

Το κόστος εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους είναι επίσης λιγότερο ευαίσθητο στις μεταβολές των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων από ό,τι σε πολλές άλλες χώρες. Ένα υψηλό ποσοστό του χρέους της Ελλάδας οφείλεται σε επίσημους πιστωτές (κυρίως στον ΕSM και το EFSF), οπότε η μέση διάρκεια του χρέους της είναι υψηλή μετά την αναδιάρθρωση του χρέους το 2012.

Το ελληνικό ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 2,3% το πρώτο τρίμηνο σε τριμηνιαία βάση, ανεβάζοντας το 3,0% υψηλότερα από τα πρo-Covid επίπεδα. «Υπάρχουν αρκετοί λόγοι για να πιστεύουμε ότι οι βραχυπρόθεσμες προοπτικές ανάπτυξης είναι αρκετά λαμπρές», εξηγεί η Capital Economics.

Πρώτον και κυριότερο, η τουριστική περίοδος είναι πιθανό να είναι ισχυρή. Οι διεθνείς αφίξεις επιβατών έχουν αυξηθεί απότομα κατά τη διάρκεια των τελευταίων λίγων μηνών και έφτασαν στο 87% των επιπέδων του 2019 τον Μάιο. Η εμπειρία από πέρυσι υποδηλώνει ότι τα τουριστικά έσοδα θα αυξηθούν ακόμη περισσότερο και πιθανότατα θα υπερβούν τα επίπεδα του 2019. Σημειώνεται ότι σε αντίθεση με την Κύπρο, η Ρωσία δεν αποτελεί σημαντική πηγή τουριστών για την Ελλάδα.

Δεύτερον, ο τομέας της μεταποίησης, αν και μικρός, τα πηγαίνει επίσης αρκετά καλά. Η παραγωγή ήταν 10% πάνω από το προ πανδημίας επίπεδο τον Μάρτιο του τρέχοντος έτους και ο δείκτης PMI μεταποίησης υποδηλώνει ότι, αν και η ανάπτυξη έχει επιβραδύνθηκε, η παραγωγή εξακολουθεί να επεκτείνεται. Ο ευρύτερα βασισμένος δείκτης οικονομικού κλίματος της ΕΚ υποδηλώνει επίσης ότι η ανάπτυξη δεν έχει επιβραδυνθεί πολύ δραστικά. Οι εξαγωγές της Ελλάδας προς τη Ρωσία αντιπροσωπεύουν λιγότερο από 1% της οικονομίας της, οπότε το άμεσο πλήγμα από τη μείωση του εμπορίου θα είναι μικρό.

Τρίτον, η απασχόληση αυξάνεται πολύ γρήγορα, με διψήφιο ρυθμό σε ετήσια βάση κατά το πρώτο τρίμηνο. Αυτό συνέβαλε στο να μειωθεί η ανεργία κάτω από το προ της πανδημίας επίπεδο και σύμφωνα με την προ της πανδημίας τάση της. Φαίνεται ότι υπάρχει ακόμη κάποια πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα στην αγορά εργασίας, η απασχόληση θα συνεχίσει να αυξάνεται για κάποιο χρονικό διάστημα.

Τα εμπόδια

Ο πιο πιεστικός κίνδυνος είναι ο πληθωρισμός, ο οποίος ήταν 10,7% το Μάιο, με αιχμή τον πληθωρισμό της ενέργειας που ξεπέρασε το 60%, ο οποίος θα συμπιέσει τα πραγματικά εισοδήματα των νοικοκυριών και θα εξασθενήσει κατανάλωση. Τούτου λεχθέντος, το πλήγμα στα πραγματικά εισοδήματα θα αμβλυνθεί από την αύξηση του κατώτατου μισθού κατά 9% που έχει ήδη εφαρμοστεί φέτος.

Αν και το τεράστιο δημόσιο χρέος της Ελλάδας ρίχνει «σκιά» στις μακροπρόθεσμες προοπτικές, οι κίνδυνοι είναι αρκετά χαμηλοί τουλάχιστον για τα επόμενα δύο ή τρία χρόνια. Το απόθεμα χρέους μειώθηκε από 206% το 2020 σε 193% πέρυσι και πρόκειται να μειωθεί περαιτέρω λόγω της ταχείας αύξησης του ονομαστικού ΑΕΠ και της βελτίωσης του πρωτογενούς δημοσιονομικού ισοζυγίου.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναθεώρησε προς τα κάτω τις προβλέψεις της για το ποσοστό χρέους της Ελλάδας τον Μάιο και το ΔΝΤ προβλέπει ότι θα μειωθεί περισσότερο από ό,τι σε οποιαδήποτε άλλη μεγάλη προηγμένη οικονομία.