Σύμφωνα με ανακοίνωση του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, κατόπιν εντολής του γενικού γραμματέα Πολιτικής Προστασίας, η διεύθυνση Σχεδιασμού Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών της γενικής γραμματείας Πολιτικής Προστασίας, ως Εθνικό Σημείο Επαφής, ενεργοποίησε την Υπηρεσία Copernicus/Emergency Management Service (κωδικός ενεργοποίησης (EMSR733) της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Σκοπός της ενεργοποίησης είναι η παραγωγή χαρτογραφικών προϊόντων και δεδομένων για περιοχές της Περιφέρειας Αττικής, οι οποίες επλήγησαν από πυρκαγιές που εκδηλώθηκαν το Σάββατο 29 και την Κυριακή 30 Ιουνίου, προς υποβοήθηση του έργου των φορέων που εμπλέκονται στην αντιμετώπιση εκτάκτων αναγκών και στη διαχείριση των συνεπειών του φαινομένου.

Το αίτημα έγινε αποδεκτό από την Ευρωπαϊκή Ένωση και αναμένεται άμεσα η διάθεση σειράς χαρτογραφικών δεδομένων και προϊόντων, που προκύπτουν από ανάλυση δορυφορικών εικόνων.

Τα δεδομένα και οι χάρτες της Υπηρεσίας Copernicus Emergency Management Service/Mapping θα διατεθούν άμεσα από τη διεύθυνση Σχεδιασμού και Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών της γενικής γραμματείας Πολιτικής Προστασίας σε όλους τους εμπλεκόμενους φορείς δωρεάν για την διαχείριση του έργου τους.

«Το 2023 καταγράφηκε παγκόσμια μέση θερμοκρασία 14,98 βαθμών Κελσίου, δηλαδή 0,17 βαθμό Κελσίου πάνω από το προηγούμενο ετήσιο ρεκόρ του 2016», ανακοίνωσε το ευρωπαϊκό παρατηρητήριο, τα δεδομένα του οποίου χρονολογούνται από το 1850.

Οι θερμοκρασίες αυτές «υπερβαίνουν πιθανόν εκείνες όλων των περιόδων εδώ και τουλάχιστον 100.000 χρόνια», σχολίασε η Σαμάνθα Μπέρτζες, υποδιευθύντρια της υπηρεσίας της Copernicus για την κλιματική αλλαγή (C3S).

Εξάλλου, οι μέσες θερμοκρασίες της επιφάνειας των ωκεανών κατά το 2023 «διατηρήθηκαν σε υψηλό και ασυνήθιστο επίπεδο, φτάνοντας εποχικά επίπεδα ρεκόρ από τον Απρίλιο ως τον Δεκέμβριο», τροφοδοτούμενα από την επιστροφή του κλιματικού φαινομένου Ελ Νίνιο, πρόσθεσε η Copernicus.

Αυτές οι πρωτοφανείς εδώ και εννέα μήνες θερμοκρασίες απειλούν τη θαλάσσια ζωή, αυξάνουν την ένταση των καταιγίδων και ανεβάζουν τη θερμοκρασία της ατμόσφαιρας. Εξετάζονται ιδιαίτερα από τους κλιματολόγους, δεδομένου του μείζονος ρόλου που διαδραματίζουν οι ωκεανοί ως ρυθμιστές του κλίματος, καθώς απορροφούν πάνω από το 90% της υπερβάλλουσας θερμότητας που προκαλείται από την ανθρώπινη δραστηριότητα.

Έχουμε δει το προηγούμενο χρονικό διάστημα ότι τα μεγάλα ποτάμια στην Ευρώπη στερεύουν από νερό, με τη στάθμη τους να κατεβαίνει στα χαμηλότερα επίπεδα εδώ και εκατοντάδες χρόνια.

Η νέα έκθεση επιβεβαιώνει τις πιο απαισιόδοξες εκτιμήσεις, αναφέροντας ότι η Ευρώπη έχει ήδη θερμανθεί περισσότερο από 2,2 βαθμούς Κελσίου (3,9 βαθμούς Φαρενάιτ) από την εποχή πριν από τα ορυκτά καύσιμα, σε σύγκριση με τον παγκόσμιο μέσο όρο των 1,2 βαθμών Κελσίου (2,2 βαθμούς Φαρενάιτ), και όταν ο στόχος της

Δολοφονικοί καύσωνες

Το περασμένο καλοκαίρι ήταν το θερμότερο που έχει καταγραφεί ποτέ στην Γηραιά Ήπειρο και τα κύματα καύσωνα σκότωσαν περισσότερους από 15.000 ανθρώπους, καθιστώντας τα τα μακράν τα πιο θανατηφόρα μετεωρολογικά γεγονότα του έτους. Ωστόσο, πολλές χώρες, ακόμη και σε πολύ ανεπτυγμένες περιοχές όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση, εξακολουθούν να μην διαθέτουν επαρκή σχέδια αντιμετώπισης της ακραίας ζέστης.

Παράλληλα, τα επίμονα κύματα καύσωνα και η έλλειψη βροχοπτώσεων στην Ευρώπη το 2022 οδήγησαν σε εξαιρετικά χαμηλές ροές ποταμών στο μεγαλύτερο μέρος της ηπείρου.

Η νέα έκθεση του Copernicus περιγράφει λεπτομερώς τις σχεδόν ιστορικά χαμηλές ροές σε όλους σχεδόν τους ευρωπαϊκούς ποταμούς στα τέλη του περασμένου καλοκαιριού. Ο χειμώνας έφερε μικρή ανακούφιση, οπότε οι δεξαμενές στερεύουν, με κρίσιμες ελλείψεις νερού και δυνητικά καταστροφικές επιπτώσεις στη γεωργία να αναμένονται σε μεγάλα τμήματα της δυτικής και νότιας Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένων σημαντικών αγροτικών περιοχών στη Γαλλία και την Ισπανία.

Η έκθεση δείχνει επίσης πώς οι επιπτώσεις μπορούν να ενταθούν μεταξύ τους σε ένα σπιράλ επιδείνωσης των ακραίων φαινομένων. Η έλλειψη χιονιού πέρυσι το χειμώνα, ακολουθούμενη από ρεκόρ καλοκαιρινής ζέστης, έλιωσε τους παγετώνες της Ευρώπης ταχύτερα από ποτέ, αραιώνοντάς τους κατά 11,5 πόδια κατά μέσο όρο.

Με όλα αυτά οι ειδικοί λένε ότι πλέον δεν είναι αρκετός ούτε ο στόχος του net-zero στον οποίο έχει δεσμευθεί η Ε.Ε. Γιατί, τελικά, ίσως είναι αργά για να αποφύγουμε καταστροφικούς καύσωνες οι οποίοι βρίσκονται μπροστά μας. Έτσι, συστήνουν περισσότερα μέτρα προσαρμογής σε αυτή τη νέα ζοφερή πραγματικότητα…

Η ανακοίνωση αυτή έγινε σήμερα και επιβεβαιώνει την αύξηση που παρουσιάζει η υπερθέρμανση, με συγκεντρώσεις – ρεκόρ στα αέρια του θερμοκηπίου.

Το 2021 ήταν η πέμπτη πιο ζεστή χρονιά που καταγράφηκε ποτέ και υπέστη τα ολέθρια αποτελέσματα που προκαλεί η κλιματική αλλαγή.

Σύμφωνα με το Copernicus, το 2021 καταγράφηκε θερμοκρασία κατά μέσο όρο άνω του 1,1-1,2 βαθμού Κελσίου σε σχέση με την προβιομηχανική εποχή (1850 – 1900), περίοδος αναφοράς για τη μέτρηση της υπερθέρμανσης που προκαλούν οι εκπομπές αερίου του θερμοκηπίου που οφείλονται στην ανθρώπινη δραστηριότητα.

Ο στόχος της συμφωνίας του Παρισιού το 2015 να περιοριστεί η υπερθέρμανση κάτω από τους +2 βαθμούς Κελσίου και ει δυνατόν στον +1,5 βαθμό Κελσίου, είναι ως εκ τούτου επικίνδυνα κοντά.

«Πρόκειται για μια σκληρή υπενθύμιση της ανάγκης να αλλάξουμε, να λάβουμε αποτελεσματικά και αποφασιστικά μέτρα για να μεταβούμε προς μια βιώσιμη κοινωνία και να εργαστούμε για να μειώσουμε τις εκπομπές άνθρακα», υπογράμμισε ο Κάρλο Μπουοντέμπο, διευθυντής της υπηρεσίας κλιματικής αλλαγής του Copernicus.

Το 2021 η υπηρεσία μέτρησε νέες συγκεντρώσεις ρεκόρ στην ατμόσφαιρα αεριων του θερμοκηπίου που παράγονται από την ανθρώπινη δραστηριότητα και ευθύνονται για την υπερθέρμανση.

«Άλλο ένα καρφί στο φέρετρο»

Για το 2020, παρά την επιβράδυνση της δραστηριότητας λόγω της πανδημίας, ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός (η υπηρεσία του ΟΗΕ «OMM»), είχε μετρήσει αυτή τη συγκέντρωση στα 413,2 ppm, δηλαδή 149% πιο πάνω από το επίπεδο της προβιομηχανικής εποχής.

Η Copernicus ιχνηλατεί επίσης τις απορρίψεις μεθανίου, ενός αερίου του θερμοκηπίου που είναι ακόμη πιο ισχυρό από το διοξείδιο του άνθρακα, αλλά παραμένει λιγότερο στην ατμόσφαιρα, περίπου το 60% του οποίου έχει προέλευση τον άνθρωπο (εκτροφή μηρυκαστικών, καλλιέργεια ριζιού, απόβλητα), ενώ το υπόλοιπο προέρχεται από φυσικές πηγές, όπως οι τυφώνες.

Επίσης, οι απορρίψεις μεθανίου συνέχισαν «να αυξάνονται το 2021 […] φτάνοντας έναν μέγιστο μέσο όρο χωρίς προηγούμενο», όπως τονίζει η ευρωπαϊκή υπηρεσία, που υπογραμμίζει παράλληλα ότι η αιτία της αύξησης αυτής δεν είναι πλήρως κατανοητή.

Κατά τη διάσκεψη του ΟΗΕ για το κλίμα COP26, που διεξήχθη τον Νοέμβριο, περίπου 100 χώρες εντάχθηκαν σε μια πρωτοβουλία για τη μείωση κατά 30% των εκπομπών μεθανίου –στόχος που θα μπορούσε, εφόσον τηρηθεί, να καταστήσει πιο ρεαλιστικό το σύνθημα που ακούστηκε στη διάσκεψη της Γλασκόβης να διατηρηθεί (ο στόχος του) 1,5 βαθμού.

Οι δεσμεύσεις για μείωση των εκπομπών που ανέλαβαν διάφορες χώρες, συνυπολογίζοντας εκείνες που ανακοινώθηκαν με την ευκαιρία της COP26, οδηγούν σε μια τροχιά υπερθέρμανσης 2,7 βαθμών Κελσίου, επίπεδο που χαρακτηρίζεται από τον ΟΗΕ καταστροφικό.

Με την ευκαιρία της COP26, ο OMM είχε ήδη ανακοινώσει πως τα τελευταία επτά χρόνια, από το 2015, ήταν πιθανόν τα πιο ζεστά που έχουν καταγραφεί ποτέ, προειδοποιώντας πως το παγκόσμιο κλίμα εισέρχεται εξαιτίας αυτού του γεγονότος σε άγνωστο έδαφος.

«Είναι μια νέα προειδοποίηση για το τι κάνουμε στον πλανήτη μας και έχουμε απελπιστικά ανάγκη από αληθινές πράξεις, προκειμένου να καταφέρουμε να μειώσουμε τις εκπομπές», δήλωσε σήμερα ο σερ Μπράιαν Χόσκινς, διευθυντής του Grantham Institute για την κλιματική αλλαγή του Imperial College του Λονδίνου. Υπογράμμισε δε πως «γίνεται δύσκολο να πούμε κάτι καινούργιο, κάθε φορά που βλέπουμε άλλο ένα καρφί να καρφώνεται στο φέρετρο του πλανήτη».