Στην Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων (Savings and Investments Union), αναφέρθηκε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, στο πλαίσιο της σημερινής συνεδρίασης του ECOFIN.

Στον πυρήνα των εργασιών βρίσκεται η ενίσχυση του διεθνούς ρόλου του ευρώ και η προώθηση της ευρωπαϊκής νομισματικής κυριαρχίας, ως στρατηγική απάντηση στις εντεινόμενες γεωοικονομικές προκλήσεις.

Στο σημερινό Eurogroup, οι Υπουργοί Οικονομικών της Ευρωζώνης θα εστιάσουν στις κατευθύνσεις της οικονομικής πολιτικής για το 2026. Στη συζήτηση θα παρέμβει η καθηγήτρια του London Business School, Hélène Rey, Πρόεδρος της ανεξάρτητης ακαδημαϊκής ομάδας εμπειρογνωμόνων της G7 για τις παγκόσμιες ανισορροπίες.

Κατόπιν πρόσκλησης του Κυριάκου Πιερρακάκη, στη συνεδρίαση θα συμμετάσχει και ο Υπουργός Οικονομικών του Καναδά, François-Philippe Champagne, με το Eurogroup να διευρύνει το αποτύπωμά του και να ενισχύει τον ρόλο του ως κομβικού πυλώνα οικονομικού συντονισμού.

Τον Πρόεδρο του Eurogroup συνοδεύει στη βελγική πρωτεύουσα ο Υφυπουργός Οικονομικών Θάνος Πετραλιάς, ο οποίος εκπροσωπεί πλέον την Ελλάδα στις συνεδριάσεις του οργάνου.

ECOFIN: Μεταρρυθμίσεις για ισχυρότερη Ευρώπη

Η αυριανή συνεδρίαση του ECOFIN ανοίγει το κεφάλαιο των δομικών μεταρρυθμίσεων που θα καθορίσουν την ευρωπαϊκή οικονομία της επόμενης δεκαετίας.

Κεντρικό θέμα της συζήτησης είναι οι επικουρικές συντάξεις, με στόχο την ενίσχυσή τους ως συμπληρωματικού άξονα των δημόσιων συνταξιοδοτικών συστημάτων και τη διασφάλιση επαρκούς εισοδήματος κατά τη συνταξιοδότηση.

Στην πρώτη γραμμή βρίσκεται η αναθεώρηση της Οδηγίας για τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης, στο πλαίσιο της ευρύτερης δέσμης μέτρων που συζητείται στο ECOFIN και εντάσσεται στην Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων. Στόχος είναι η διοχέτευση περισσότερων μακροπρόθεσμων αποταμιεύσεων σε παραγωγικές επενδύσεις, η ενίσχυση της συμμετοχής εργαζομένων και επαγγελματιών σε συλλογικά συνταξιοδοτικά σχήματα και η στήριξη της χρηματοδότησης της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Παράλληλα, οι Υπουργοί θα εξετάσουν την εμβάθυνση της ενιαίας αγοράς, την επιτάχυνση του ψηφιακού ευρώ, τις κατευθυντήριες γραμμές του Προϋπολογισμού της ΕΕ για το 2027 και τη Σύσταση για την οικονομική πολιτική της Ευρωζώνης το 2026, στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου.

Η φετινή Σύσταση εστιάζει σε ένα νέο αναπτυξιακό υπόδειγμα για την Ευρωζώνη, με αιχμή τη δημοσιονομική σταθερότητα, την ενίσχυση της άμυνας, τη δυναμική στην αγορά εργασίας, την καινοτομία, την τεχνολογική υπεροχή, καθώς και ένα ανθεκτικό χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί επίσης στον οικονομικό αντίκτυπο της ρωσικής επίθεσης κατά της Ουκρανίας και στην πορεία υλοποίησης του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.

Στο περιθώριο των εργασιών, ο Κυριάκος Πιερρακάκης θα πραγματοποιήσει διμερείς επαφές με Ευρωπαίους ομολόγους του, ενισχύοντας τις συμμαχίες της Ελλάδας στον ευρωπαϊκό οικονομικό πυρήνα και προωθώντας μια ατζέντα ανάπτυξης, επενδύσεων και στρατηγικής αυτονομίας.

Και μακριά ακόμα και από τον πιο πρόσφατο ρόλο του, να αξιολογεί τα εθνικά πλάνα ανάκαμψης των κρατών-μελών ή να προωθεί τον σχεδιασμό και τη χρηματοδότηση κοινών ενεργειακών υποδομών εντός της ΕΕ. Αυτή τη φορά, οι υπουργοί για την οικονομία και τα δημοσιονομικά των χωρών τους μπαίνουν στα βαθιά.

Καλούνται να συναποφασίσουν με βάση τις -άσχημες έως πολύ άσχημες- μεσοπρόθεσμες γεωπολιτικές προβλέψεις των επόμενων χρόνων. Στα θετικά: δεν έχουν και πολλές επιλογές πλέον. Στα αρνητικά: δεν υπάρχει καμία εύκολη επιλογή.

Μονόδρομος η ενίσχυση της αυτονομίας

Ακόμα και τα ηπιότερα γεωπολιτικά σενάρια που επεξεργάζονται στις Βρυξέλλες, απέχουν πολύ από μία κατάσταση παγκόσμιας ομαλότητας όπως τη γνωρίζαμε έως σήμερα. Οι οικονομικές σχέσεις με τις ΗΠΑ και την Κίνα δεν θα είναι ποτέ πλέον εύκολες, η ΕΕ δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά και μόνο στις προθέσεις του Τραμπ και ο Πούτιν θα συνεχίσει να αποτελεί βασική απειλή για την υπόσταση αρκετών (αν όχι όλων) των κρατών-μελών όπως τα γνωρίζουμε έως σήμερα.

Η ανάγκη για κοινή ευρωπαϊκή αντιμετώπιση της κατάστασης είναι επιβεβλημένη. Όχι επειδή η προσέγγισή μας είναι φιλοευρωπαϊκή -που είναι- αλλά γιατί το σενάριο που θέλει την πλειοψηφία των χωρών της ΕΕ να αποφασίζουν με βάση το ad hoc πρόσκαιρο συμφέρον τους αδυνατίζει όχι μόνο τη θέση της Ένωσης αλλά τη θέση και την ίδια τη διαπραγματευτική ισχύ της κάθε χώρας. Μεσοπρόθεσμα, αυτό θα είναι αυτοκαταστροφικό για όλους.

Κατά συνέπεια, το σύνολο των μεταρρυθμίσεων που καλείται μέσα στους επόμενους λίγους μήνες να αποφασίσει η ΕΕ (από την αμυντική της θωράκιση έως την ενίσχυση των επιχειρήσεων, των εργαζομένων της και των προϊόντων που παράγει) περνούν μέσα από τις αποφάσεις για την οικονομία της όπως αυτή επηρεάζεται και διαμορφώνεται μέσα από πρωτόγνωρες γεωπολιτικές προκλήσεις.

Οι υπουργοί οικονομικών καλούνται να γίνονται -στην υπερβολή του λόγου- υπουργοί άμυνας, εξωτερικών, ενέργειας έως και… πρωθυπουργοί. Σε ρεαλιστική διάσταση, καλούνται να εφαρμόσουν στην πράξη -και να συνεργαστούν- με όλους τους παραπάνω και συνεπώς να προτεραιοποιήσουν αποτελεσματικά τα κονδύλια που υπάρχουν προς διαχείριση (ευρωπαϊκά και εθνικά).

Και δεν είναι μόνο οι «27»

Στο άτυπο Συμβούλιο, λοιπόν, της Κοπεγχάγης, οι 27 υπουργοί θα κληθούν να βάλουν σε σειρά ακριβώς αυτή τη συζήτηση. Η οποία προφανώς και εμπεριέχει στοιχεία εμβάθυνσης και ενοποίησης στα οποία είτε όλοι μαζί ή σε επίπεδο Ευρωζώνης, δεν έχουμε επιδείξει την απαραίτητη ευελιξία. Και μία παρατήρηση: Η αντίδραση που καλούμαστε να επιδείξουμε δεν αφορά μόνο στους 27.

Αφορά και στη συνεργασία με μια σειρά χωρών που αντιμετωπίζουν τις ίδιες προκλήσεις (π.χ. Βρετανία, Αυστραλία, Καναδά, Ελβετία, Νορβηγία). Αυτό αφήνει πεδίο συνεννόησης με στόχο ευρύτερες συνεργασίες αλλά και περιθώριο διαφοροποιήσεων. Οι «27+» δηλαδή, δεν πρόκειται να ασχοληθούν επισταμένως πλέον με διαφωνίες της Ουγγαρίας ή της Σλοβακίας.

Δεν έχει πρακτικά νόημα μπροστά στην υπαρξιακή πρόκληση για την ΕΕ. Τουλάχιστον όσο Γαλλία και Γερμανία συναντώνται στην ίδια πλευρά. Και, εκτός απροόπτου, για τα επόμενα δύο χρόνια θα παραμένουν εκεί παρά τις πολιτικές αντιξοότητες κυρίως στο Παρίσι.

Μεταξύ των αποφάσεων που έλαβαν οι υπουργοί Οικονομικών περιλαμβάνεται η ενεργοποίηση της ρήτρας διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης για 15 κράτη μέλη, προκειμένου να διευκολυνθεί η αύξηση των αμυντικών δαπανών, διατηρώντας παράλληλα τη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών.

Όπως έγινε γνωστό στη συνέντευξη Τύπου που ακολούθησε, το Συμβούλιο εκκίνησε επίσης διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος για την Αυστρία και αναθεώρησε την πορεία των δαπανών της Ρουμανίας, λόγω ανεπαρκούς συμμόρφωσης με τη διαδικασία που έχει ξεκινήσει από το 2020.

Τέλος, οι υπουργοί αντάλλαξαν απόψεις σχετικά με το πακέτο για το ενιαίο νόμισμα.

Τη Δευτέρα 7 Οκτωβρίου θα διεξαχθεί η συνεδρίαση του Eurogroup, όπου η ημερήσια διάταξη περιλαμβάνει συζήτηση για την ανταγωνιστικότητα της ευρωζώνης, την ευρωπαϊκή ένωση κεφαλαιαγορών και το ψηφιακό ευρώ καθώς επίσης και προετοιμασία της συνόδου κορυφής της ευρωζώνης που θα πραγματοποιηθεί στις 18 Οκτωβρίου.

Στη συνεδρίαση του ECOFIN, που θα διεξαχθεί την Τρίτη 8 Οκτωβρίου, οι Υπουργοί θα ενημερωθούν για την πορεία υλοποίησης του Ταμείου Ανάκαμψης ενώ αναμένεται να εγκριθούν τα αναθεωρημένα εθνικά σχέδια της Πορτογαλίας και της Λιθουανίας.

Η ημερήσια συζήτηση περιλαμβάνει επίσης συζήτηση για τον οικονομικό αντίκτυπο του πολέμου στην Ουκρανία και το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο καθώς επίσης και συντονισμό των ευρωπαϊκών θέσεων ενόψει της συνάντησης των Υπουργών Οικονομικών και Κεντρικών Τραπεζιτών των G20 (23-24 Οκτωβρίου) και της ετήσιας συνόδου του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (21-26 Οκτωβρίου).

Αναμένεται επίσης να εγκριθούν συμπεράσματα του Συμβουλίου αναφορικά με τη χρηματοδότηση για τo κλίμα, ενόψει της 29ης διάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών για την κλιματική αλλαγή (COP29), η οποία θα πραγματοποιηθεί στις 11-22 Νοεμβρίου.

Στο περιθώριο των συνεδριάσεων, ο κ. Χατζηδάκης θα έχει συναντήσεις με Ευρωπαίους αξιωματούχους.

Στο πλαίσιο του ECOFIN εγκρίθηκαν επίσης οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις (Country Specific Recommendations) και συμπεράσματα σχετικά με τις Εμπεριστατωμένες Επισκοπήσεις (In Depth Reviews) του 2024, που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο  του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Είναι άξιο αναφοράς ότι με βάσει τις τελευταίες εαρινές προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής το δημόσιο χρέος στην ΕΕ εξακολουθεί να είναι σχεδόν 4 ποσοστιαίες μονάδες πάνω από το προ πανδημίας επίπεδό του (από 77,8 το 2019 σε 81,7 το 2023) ενώ στην Ελλάδα έχει μειωθεί από 180,6% το 2019 σε 161,9% το 2023 δηλαδή κατά 18,7 ποσοστιαίες μονάδες.

Χτες, στη συζήτηση που έγινε στο πλαίσιο του Eurogroup για τη λεγόμενη έκθεση Λέττα που αφορά στη ενιαία ευρωπαϊκή αγορά ο κ. Χατζηδάκης σημείωσε ότι «αν η Ευρώπη θέλει παραπάνω επενδύσεις πρέπει να έχει και αντίστοιχα υψηλές φιλοδοξίες. Να μη μένει απλώς στις διακηρύξεις και στις εκθέσεις. Όσο καθυστερούμε αυτό αποβαίνει εις βάρος μας».

Στη συζήτηση για το συγκεκριμένο θέμα ο πρώην Πρωθυπουργός της Ιταλίας κ. Enrico Letta παρουσίασε τα βασικά συμπεράσματα της πρόσφατης έκθεσής του για το μέλλον της κοινής αγοράς. Στην παρέμβασή ο κ. Χατζηδάκης εστίασε στην ανάγκη τόνωσης, τόσο των ιδιωτικών όσο και των δημοσίων επενδύσεων και ανέπτυξε τις βασικές παραμέτρους που μπορεί να συμβάλουν σε αυτό το στόχο:

• Προώθηση της ενοποίησης των κεφαλαιαγορών προς την κατεύθυνση της δημιουργίας μιας πραγματικής Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων – όπως προτείνει η έκθεση Λέττα.
• Ολοκλήρωση της Τραπεζικής Ένωσης, με εγγύηση των καταθέσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η οποία θα συμβάλει άμεσα και έμμεσα στην ενίσχυση των ιδιωτικών επενδύσεων.
• Ευρωπαϊκή πολιτική δημόσιων προμήθειών, όπου αυτό είναι δυνατόν, με βάση τις κοινές προμήθειες που έγιναν πρόσφατα για τα εμβόλια και το φυσικό αέριο. Αυτή η πολιτική θα μειώσει το κόστος και θα ενισχύσει τη δυναμική της ευρωπαϊκής οικονομίας.
• Περαιτέρω χρήση και ανάπτυξη της πρωτοβουλίας «Σημαντικά Έργα Κοινού Ευρωπαϊκού Ενδιαφέροντος» ώστε να ενισχυθεί η χρηματοδότηση επενδύσεων σε στρατηγικούς σημασίας τομείς όπως η δημιουργία ενεργειακών δικτύων ιδίως ηλεκτρισμού καθώς και η άμυνα (πχ. το ευρωπαϊκό σύστημα αεράμυνας). Σημειώνεται εδώ ότι η δημιουργία διευρωπαϊκών δικτύων ηλεκτρισμού θα συμβάλει στη μείωση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας.
• Πιο ενεργή συμμετοχή των εθνικών συνταξιοδοτικών ταμείων στις κεφαλαιαγορές, ώστε να βελτιωθεί η αξιοποίηση των κεφαλαίων τους, με τις απαραίτητες φυσικά εγγυήσεις σωστής διακυβέρνησης και βιωσιμότητας.
• Επενδύσεις σε ανθρώπινο κεφάλαιο, ώστε να διευκολυνθεί η διάχυση νέων γνώσεων και τεχνολογιών, βασική προϋπόθεση για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας.

Στο πλαίσιο της συνεδρίασης υιοθετήθηκε κοινή δήλωση του Eurogroup για τον δημοσιονομικό προσανατολισμό της ευρωζώνης στην οποία επισημαίνεται ότι η απαραίτητη εξυγίανση στα δημόσια οικονομικά των κρατών μελών θα πρέπει να γίνει με τρόπο που να μη θίγει την ανάπτυξη, ενώ παράλληλα θα πρέπει να ενισχύει την παραγωγικότητα και να διατηρεί ή να αυξάνει τις επενδύσεις, οι οποίες παραμένουν ουσιαστικές για μια ανταγωνιστική, δυναμική και ανθεκτική οικονομία. Στην παρέμβασή του ο κ. Χατζηδάκης ανέφερε ότι η Ελλάδα συμφωνεί με το περιεχόμενο της κοινής δήλωσης η οποία είναι ισορροπημένη  επισημαίνοντας ότι κανείς δεν αμφισβητεί την ανάγκη άσκησης μιας σοβαρής δημοσιονομικής πολιτικής, αλλά θα πρέπει να ληφθεί μέριμνα ώστε να αποφευχθεί «υπερβάλλουσα προσαρμογή» η οποία εν τέλει θα βλάψει την οικονομία, υπογραμμίζοντας την ιδιαίτερη σημασία των επενδύσεων.

Στη συζήτηση για τη λειτουργία του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Συναλλαγματικών Ισοτιμιών διαπιστώθηκε ότι η Βουλγαρία έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο όσον αφορά την εκπλήρωση των κριτηρίων ένταξης στην ευρωζώνη, ωστόσο το επίπεδο πληθωρισμού παραμένει σχετικά υψηλό μαζί επίσης με σημεία που σχετίζονται με τη διαφάνεια. Στην παρέμβασή του ο κ. Χατζηδάκης σημείωσε την προσπάθεια που έχει καταβάλει  η κυβέρνηση της Βουλγαρίας και ζήτησε η προσπάθεια αυτή να κριθεί με δίκαιο τρόπο.

Κατά τη συζήτηση σήμερα στο ECOFIN όλοι οι υπουργοί οικονομικών που έλαβαν το λόγο, συμπεριλαμβανομένου του κ. Χατζηδάκη και του Κύπριου Υπουργού κ. Κεραυνού υπενθύμισαν προς την Ουγγρική Προεδρία ότι η Ουκρανία θα πρέπει να παραμείνει στις προτεραιότητές της, καταδικάζοντας παράλληλα τη Ρωσική εισβολή.

Το Συμβούλιο των Διοικητών της ΕΤΕπ ενέκρινε το Νέο Στρατηγικό Χάρτη, ο οποίος θέτει τις βασικές προτεραιότητες της Τράπεζας για την περίοδο 2024-2027. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται η υλοποίηση ενός Σχεδίου Δράσης για την Ασφάλεια και την Άμυνα το όποιο προβλέπει, μεταξύ άλλων, άνοιγμα των πιστωτικών γραμμών της ΕΤΕπ σε επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας καθώς επίσης και αναθεώρηση του ορισμού “dual use” κάτι που σημαίνει ότι θα καταστεί ευκολότερη η χρηματοδότηση υποδομών που υπηρετούν και στρατιωτικούς σκοπούς. «Οι αρνητικές εξελίξεις στην παγκόσμια γεωπολιτική σκηνή έχουν καταστήσει επιτακτική ανάγκη την αύξησης της αμυντικής ικανότητας της Ευρώπης. Το Σχέδιο Δράσης για την Ασφάλεια και την Άμυνα, που υιοθετήθηκε τον περασμένο Μάιο αποτελεί ένα πρώτο βήμα και θα  πρέπει τώρα να επικεντρωθούμε στη γρήγορη υλοποίησή του – διατηρώντας ανοικτή την πόρτα για περαιτέρω πρωτοβουλίες εάν προκύψει ανάγκη», πρόσθεσε ο κ. Χατζηδάκης.

Στην παρέμβασή του ο Έλληνας Υπουργός εξέφρασε, επίσης, την ικανοποίησή του για το γεγονός ότι η πολιτική Συνοχής παραμένει βασικός πυλώνας των δραστηριοτήτων της ΕΤΕπ, καθώς 45% των χρηματοδοτήσεων θα πρέπει να υπηρετούν αυτόν τον στόχο. «Η συνοχή αποτελεί θεμέλιο της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Συμβάλει στην προώθηση συμπεριληπτικής ανάπτυξης και στη βελτίωση της ζωής εκατομμυρίων ανθρώπων. Η χρηματοδότηση για τη συνοχή συνεισφέρει επίσης σε σημαντικές στρατηγικές προτεραιότητες της ΕΕ, όπως η κατασκευή διευρωπαϊκών δικτύων» ανέφερε.

Στη συνεδρίαση του Eurogroup, η Διευθύνουσα Σύμβουλος του ΔΝΤ κα Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα παρουσίασε τα βασικά ευρήματα της Έκθεσης του Ταμείου για την οικονομία της Ευρωζώνης, η οποία πρόκειται να δημοσιευτεί επίσημα εντός του Ιουλίου. Στην παρέμβασή του ο κ. Χατζηδάκης ανέπτυξε τις πέντε βασικές  προϋποθέσεις για την ενίσχυση της αναπτυξιακής προοπτικής της ευρωπαϊκής Οικονομίας.

• Πρώτον, τη συνέχιση της προώθησης διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων και ενίσχυσης των επενδύσεων, ώστε να αυξηθεί η παραγωγικότητα και να αντιμετωπιστούν οι μεγάλες προκλήσεις, όπως η πράσινη μετάβαση. Ο Έλληνας Υπουργός έκανε ιδιαίτερη αναφορά στη συμβολή του Ταμείου Ανάκαμψης, τόσο στο σκέλος των μεταρρυθμίσεων όσο και σε εκείνο των επενδύσεων, τονίζοντας ότι η προσπάθεια θα πρέπει να συνεχιστεί με ακόμα μεγαλύτερη αποφασιστικότητα.
• Δεύτερον, την προώθηση της ενοποίησης των κεφαλαιαγορών, ώστε να ενισχυθεί η πρόσβαση των επιχειρήσεων σε χρηματοδότηση.
• Τρίτον την εμβάθυνση της κοινής αγοράς, με άρση των εμποδίων, μείωση του διοικητικού βάρους και την αποφυγή εκτεταμένων κρατικών παρεμβάσεων που στρεβλώνουν τον υγιή ανταγωνισμό.
• Τέταρτον, την ολοκλήρωση της Τραπεζικής Ένωσης με τη θέσπιση πανευρωπαϊκού συστήματος εγγύησης καταθέσεων.
• Πέμπτον, την μεγαλύτερη υποστήριξη των κοινών ευρωπαϊκών προτεραιοτήτων από τον προϋπολογισμό της ΕΕ, κάτι που θα πρέπει να συζητηθεί στο πλαίσιο της διαμόρφωσης του επόμενου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου.

Στο πλαίσιο του Eurogroup συζητήθηκαν, επίσης, ο ρόλος του ευρώ ως διεθνούς νομίσματος καθώς και το ζήτημα της εφαρμογή βιομηχανικής πολιτικής, ως μέσο ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας.

• Ως προς το πρώτο θέμα, το βασικό συμπέρασμα είναι ότι παρά το αντίξοο διεθνές περιβάλλον, το ευρώ επέδειξε ανθεκτικότητα και διατήρησε τη θέση του έναντι του δολαρίου, ωστόσο δεν πρέπει να υπάρχει εφησυχασμός.
• Ως προς το δεύτερο θέμα αρκετοί Υπουργοί, μεταξύ των οποίων και ο κ. Χατζηδάκης εξέφρασαν έντονες επιφυλάξεις για την προοπτική χαλάρωσης των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων ώστε να διευκολυνθεί η εκτεταμένη άσκηση βιομηχανικής πολιτικής σε εθνικό επίπεδο, καθώς αυτό ενέχει σημαντικούς κινδύνους για τις ασθενέστερες οικονομικά χώρες. Στην παρέμβασή του, ωστόσο, ο Έλληνας Υπουργός τόνισε ότι υπάρχουν ορισμένα στρατηγικής σημασίας βιομηχανικά προϊόντα όπως στην άμυνα, στις ενεργειακές διασυνδέσεις και την αποθήκευση ενέργειας καθώς και στην έρευνα και τεχνολογία όπου θα μπορούσαν να αναληφθούν κοινές συντονισμένες πρωτοβουλίες για άσκηση βιομηχανικής πολιτικής σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Στη συνεδρίαση του ECOFIN βασικό θέμα συζήτησης ήταν η χρηματοδοτική στήριξη της Ουκρανίας, στον απόηχο της πρόσφατης απόφασης της συνόδου κορυφής των G7 για παροχή νέας δανειοδότησης ύψους 50 δισ. δολαρίων έως το τέλος του τρέχοντος έτους, αξιοποιώντας τα έκτακτα έσοδα από τα παγωμένα ρωσικά κρατικά περιουσιακά στοιχεία.

Επιπρόσθετα, έγινε προσπάθεια επίτευξης πολιτικής συμφωνίας ως προς τη «Δέσμη νομοθετικών προτάσεων αναφορικά με τον εκσυγχρονισμό του συστήματος ΦΠΑ της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά την  ψηφιακή εποχή», η οποία, ωστόσο, απέτυχε λόγω της άρνησης της Εσθονίας να αποδεχτεί την υποχρεωτική εφαρμογή του μοντέλου του «οιονεί παρόχου», το οποίο προβλέπει ότι οι ηλεκτρονικές πλατφόρμες θα έχουν την ευθύνη συλλογής και απόδοσης του ΦΠΑ στις περιπτώσεις που αυτός δεν χρεώνεται από τον πάροχο. Ο κ. Χατζηδάκης επεσήμανε ότι η Ελλάδα μαζί με όλες τις υπόλοιπες χώρες στηρίζει συνολικά την πρόταση, η οποία προβλέπει, επίσης, επέκταση της ηλεκτρονικής τιμολόγησης και απλοποίηση διαδικασιών για επιχειρήσεις που πραγματοποιούν διασυνοριακές συναλλαγές, καθώς αναμένεται συμβάλει στην προσπάθεια καταπολέμησης της φοροδιαφυγής να την απάτης στον ΦΠΑ.

Οι Υπουργοί ενημερώθηκαν για την πορεία εφαρμογής του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας ενώ ενέκριναν το αναθεωρημένο Σχέδιο της Ιρλανδίας.

Τέλος, πραγματοποιήθηκε σύντομη παρουσίαση της εαρινής δέσμης μέτρων του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου η οποία δημοσιεύτηκε στις 19 Ιουνίου. Υπενθυμίζεται ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να θέσει σε δημοσιονομική εποπτεία (Διαδικασία Υπερβολικού Ελλείματος) επτά κράτη μέλη, μεταξύ των οποίων το Βέλγιο, τη Γαλλία, τη Ιταλία, την Ουγγαρία, την Πολωνία, τη Μάλτα και τη Σλοβακία, ενώ για τη χώρα μας η αξιολόγηση ήταν θετική τόσο όσον αφορά τα δημοσιονομικά μεγέθη όσο και τη γενικότερη πορεία της οικονομίας.

Στο πλαίσιο των συνεδριάσεων πραγματοποιήθηκε, επίσης, η ετήσια σύνοδος του Συμβουλίου Διοικητών του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM).

Tην Πέμπτη 11 Απριλίου  θα διεξαχθεί η συνεδρίαση του Eurogroup, όπου η ημερήσια διάταξη περιλαμβάνει συζήτηση για τις μακροοικονομικές εξελίξεις στην ευρωζώνη, τις προοπτικές και προκλήσεις για τη διεθνή ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας και το ψηφιακό ευρώ.

Την Παρασκευή 12 Απριλίου θα διεξαχθεί η συνεδρίαση του ECOFIN όπου βασικό θέμα συζήτησης θα αποτελέσει η ενδιάμεση αξιολόγηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την πορεία εφαρμογής του  Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Θα συζητηθούν επίσης ο οικονομικός και δημοσιονομικός αντίκτυπος του πολέμου στην Ουκρανία και οι δραστηριότητες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας ιδίως για την καταπολέμηση της απάτης ΦΠΑ.

Στο περιθώριο των συνεδριάσεων, ο κ. Χατζηδάκης θα έχει συναντήσεις με Ευρωπαίους αξιωματούχους.

Την Παρασκευή μετά την ολοκλήρωση του ECOFIN o Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών θα μεταβεί στις Βρυξέλλες για να συμμετάσχει στις εργασίες του 9ου Cohesion Forum,  που διοργανώνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπώντας τον Πρωθυπουργό κ. Κυριάκο Μητσοτάκη.

Στην κοινή συνεδρίαση των Υπουργών Οικονομικών και Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων της Ε.Ε. με θέμα τις κοινωνικές επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις, εκτός από τον κ. Χατζηδάκη, την Ελλάδα εκπροσώπησε επίσης η Υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Σοφία Ζαχαράκη.

Ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών για να αποδείξει τη συμπληρωματικότητα της οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής αναφέρθηκε σε δράσεις του Υπουργείου Οικονομικών στην Ελλάδα, που ενισχύουν τελικά τις κοινωνικές πολιτικές και σε δράσεις του Υπουργείου Εργασίας, που ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα. Ειδικότερα, όσον αφορά στο Υπουργείο Εργασίας, ο κ. Χατζηδάκης αναφέρθηκε:

–          Στα προγράμματα για την κατάρτιση και αναβάθμιση των δεξιοτήτων 700.000 εργαζομένων και ανέργων, που πραγματοποιούνται με την αξιοποίηση των ευρωπαϊκών κονδυλίων και που αποτελούν το μεγαλύτερο πακέτο κατάρτισης που έχει υπάρξει ποτέ στη χώρα.

–          Στη μεταρρύθμιση του συστήματος της διά βίου μάθησης, με την εισαγωγή του κανόνα της πληρωμής βάσει επιδόσεων.

–          Στον εκσυγχρονισμό της Δημόσιας Υπηρεσίας Απασχόλησης και την ενίσχυση των ενεργητικών πολιτικών απασχόλησης.

–          Στους αυστηρότερους κανόνες που έχουν εισαχθεί, έτσι ώστε ωφελούμενοι της ΔΥΠΑ, να είναι μόνο αυτοί που το έχουν πράγματι ανάγκη (π.χ. εισαγωγή εισοδηματικών κριτηρίων για ορισμένα κοινωνικά επιδόματα).

Ο κ. Χατζηδάκης τόνισε επίσης τα μέτρα που εφαρμόζει το Υπουργείο Οικονομικών για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής και της φοροαποφυγής, επισημαίνοντας ότι πέρα από τη διασφάλιση της φορολογικής δικαιοσύνης συμβάλλουν ήδη στην εξεύρεση των απαιτούμενων πόρων για την ενίσχυση του προϋπολογισμού στην παιδεία και την υγεία.

Στη συζήτηση που διεξήχθη στο πλαίσιο του Eurogroup αναφορικά με το μέλλον των ευρωπαϊκών κεφαλαιαγορών, ο κ. Χατζηδάκης αναφέρθηκε στην αναγκαιότητα προώθησης της Ενιαίας Αγοράς Κεφαλαίων (Capital Markets Union). «Τους τελευταίους μήνες ακούσαμε διεθνείς οργανισμούς και παράγοντες της αγοράς να μας επισημαίνουν ότι ο κατακερματισμός της ευρωπαϊκής κεφαλαιαγοράς έχει αρνητικές επιπτώσεις στην ανταγωνιστικότητα και στην εξεύρεση κεφαλαίων για ανάπτυξη. Μπορεί να έχουμε διαφορετικές απόψεις ως προς τον επιθυμητό βαθμό ενοποίησης. Και υπάρχουν και αντικειμενικά εμπόδια που θα πρέπει να ξεπεράσουμε. Αλλά θα ήταν λάθος να αγνοήσουμε το μήνυμά τους. Θα πρέπει να επιδείξουμε υψηλό επίπεδο φιλοδοξίας», τόνισε ο Έλληνας Υπουργός. Σημείωσε δε ότι η Ελλάδα, όπως και άλλες ευρωπαϊκές χώρες, θα επιθυμούσε μια πιο φιλόδοξη αντιμετώπιση τόσο για την Ενιαία Αγορά Κεφαλαίων στην Ευρώπη όσο και για την Τραπεζική Ένωση στην Ευρώπη, καθώς είναι βασικές προϋποθέσεις για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Προσερχόμενος στο Συμβούλιο, ο Αντιπρόεδρος της Επιτροπής, Βάλντις Ντομπρόβσκις ρωτήθηκε σχετικά με την κατάσταση στην Ερυθρά Θάλασσα και απάντησε ότι παρακολουθούνται οι επιπτώσεις, κυρίως στις τιμές της ενέργειας. «Παρακολουθούμε αυτή την κατάσταση πολύ στενά. Μόλις βγαίνουμε από ένα ενεργειακό σοκ. Η ΕΕ έχει κάνει πολλά για να ενισχύσει την ανθεκτικότητά της από άποψη ενέργειας και να μειώσει τις εξαρτήσεις της σε αυτόν τον τομέα και έχουμε στα χέρια μας εργαλεία όπως το REPOWER EU».

Σχετικά με το ίδιο θέμα, ο Επίτροπος Οικονομίας, Πάολο Τζεντιλόνι είχε δηλώσει λίγο πριν τη χθεσινή συνεδρίαση του Eurogroup ότι οι επιθέσεις των Χούθι κατά εμπορικών πλοίων στην Ερυθρά Θάλασσα, προς το παρόν δεν έχουν δείξει τις συνέπειές τους στην ενέργεια και στον πληθωρισμό, αλλά «είναι κάτι το οποίο θα πρέπει να το παρακολουθούμε πολύ στενά». «Δεν θα πρέπει να υποτιμηθούν αυτές οι γεωπολιτικές εντάσεις. Προς το παρόν δεν υπάρχουν επιπτώσεις, αλλά θα μπορούσαν να προκύψουν τις επόμενες εβδομάδες στις τιμές της ενέργειας και στον πληθωρισμό», παραδέχτηκε ο Π. Τζεντιλόνι.

Επίσης αναφέρθηκε για την ανάγκη επίτευξης συμφωνίας στην οικονομική στήριξη προς την Ουκρανία, εντός των επόμενων δύο εβδομάδων, δηλώνοντας : «Μετά από δύο χρόνια πολέμου η Ουκρανία συνεχίζει να μάχεται για τις αξίες μας και παράλληλα κατάφερε να διαχειριστεί την οικονομία της. Γι' αυτό η οικονομική στήριξη της Ευρώπης είναι ουσιαστικής σημασίας. Έχουμε μόνο δύο εβδομάδες πριν το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 1ης Φεβρουαρίου για να φτάσουμε σε μια καλή συμφωνία». Σημείωσε, παράλληλα, ότι η οικονομική στήριξη της Ουκρανίας δεν είναι μόνο ευρωπαϊκό καθήκον, τονίζοντας ότι η ΕΕ καλεί όλους τους διεθνείς εταίρους να στηρίξουν τη χώρα.

Ερωτηθείς αν είναι δυνατό να χρησιμοποιηθούν τα παγωμένα ρωσικά κεφάλαια για την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας, ο Π. Τζεντιλόνι ανέφερε ότι εξετάζεται η κατάλληλη νομική βάση, ενώ παραδέχτηκε ότι υπάρχουν νομικές δυσκολίες. Ωστόσο, ανέφερε ότι η πρόταση της Επιτροπής για διαχωρισμό των κερδών από τα παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία, θα μπορούσε να είναι ένα πρώτο βήμα που θα έφερνε 2-3 δις ευρώ το χρόνο. Πρόσθεσε ότι ερευνώνται κι'άλλοι τρόποι, αλλά ξεκαθάρισε ότι η χρήση των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων δεν αντικαθιστά την οικονομική στήριξη για την Ουκρανία που είναι ζωτικής σημασίας για τη χώρα.

Υπενθυμίζεται ότι το Συμβούλιο της ΕΕ κατέληξε σε μερική συμφωνία σχετικά με το μέσο «Διευκόλυνση για την Ουκρανία», αφήνοντας το ποσό της βοήθειας να καθοριστεί από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 1ης Φεβρουαρίου, ως μέρος της αναθεώρησης του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου 2021-2027. Εν τω μεταξύ, ξεκίνησαν και οι διερευνητικές συζητήσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο που είναι συννομοθέτης για τη μακροοικονομική βοήθεια προς την Ουκρανία.

Η Επιτροπή έχει προτείνει συνολικό προϋπολογισμό 50 δισεκατομμυρίων ευρώ για την Ουκρανία την περίοδο 2024-2027 ( 17 δισεκατομμύρια ευρώ σε επιχορηγήσεις και 33 δισεκατομμύρια ευρώ σε δάνεια).