Στην ανάλυσή του ο αρθρογράφος επισημαίνει ότι ο Πειραιάς και η Ελευσίνα βρίσκονται πλέον στο επίκεντρο ενός ευρύτερου διεθνούς ανταγωνισμού για τον έλεγχο κρίσιμων θαλάσσιων υποδομών, καθώς τα μεγάλα εμπορικά λιμάνια μετατρέπονται ολοένα περισσότερο σε εργαλεία γεωοικονομικής και γεωπολιτικής ισχύος.

Στο ίδιο άρθρο το αμερικανικό περιοδικό εντάσσει την Ελλάδα στον παγκόσμιο «αγώνα δρόμου» για τα λιμάνια, επισημαίνοντας ότι ο Πειραιάς αποτελεί ήδη έναν από τους σημαντικότερους κόμβους της Ευρώπης, ενώ η Ελευσίνα αναδεικνύεται σε νέο πεδίο στρατηγικού ενδιαφέροντος.Ο Πειραιάς έχει αποκτήσει κεντρικό ρόλο στις διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού, λειτουργώντας ως βασική πύλη εισόδου ασιατικών προϊόντων προς την ευρωπαϊκή αγορά.

Η σημασία του ενισχύεται ακόμη περισσότερο από το γεγονός ότι το λιμάνι ελέγχεται κατά πλειοψηφία από την κινεζική COSCO, κάτι που εδώ και χρόνια προκαλεί ανησυχία σε δυτικές κυβερνήσεις για την έκταση της επιρροής του Πεκίνου σε στρατηγικές υποδομές της Ευρώπης.

Το Reuters είχε μεταδώσει ήδη από το 2025 ότι η COSCO διατηρεί το 67% του λιμανιού, ενώ ο «Economist» σημειώνει ότι ο Πειραιάς διακινεί πάνω από 4 εκατομμύρια εμπορευματοκιβώτια τον χρόνο.

Στην Ελευσίνα μια φορά…

Μόλις λίγα χιλιόμετρα δυτικότερα, η Ελευσίνα εμφανίζεται ως ανερχόμενο αντίβαρο σε αυτό το περιβάλλον ανταγωνισμού.

Δεν πρόκειται ακόμη για λιμένα του μεγέθους του Πειραιά, ωστόσο η εμπορική και βιομηχανική της προοπτική έχει αρχίσει να προσελκύει έντονο ενδιαφέρον.

Η ελληνική διαδικασία παραχώρησης του εμπορικού λιμένα της Ελευσίνας βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη, με το έργο να θεωρείται σημαντικό για τη συνολική αναδιάταξη των logistics στην Ανατολική Μεσόγειο.

Ελληνικά οικονομικά ΜΜΕ καταγράφουν ότι ο διαγωνισμός προωθείται μέσω του Growthfund (σ.σ. Ελληνική Εταιρεία Συμμετοχών και Περιουσίας, γνωστή και ως Growthfund/Υπερταμείο), και ότι η περιοχή αποκτά σταδιακά μεγαλύτερο στρατηγικό βάρος.

Το παράδειγμα των Στενών του Ορμούζ

Η σημασία αυτής της αντιπαράθεσης εξηγείται εύκολα από τον ρόλο της ναυτιλίας στην παγκόσμια οικονομία.

Σύμφωνα με την UNCTAD, πάνω από το 80% του διεθνούς εμπορίου σε όγκο μεταφέρεται διά θαλάσσης. Αυτό σημαίνει ότι τα λιμάνια δεν είναι απλώς οικονομικές υποδομές, αλλά κρίσιμα σημεία ελέγχου εμπορικών ροών, εφοδιαστικής ασφάλειας και πολιτικής επιρροής.

Οι πρόσφατες κρίσεις – από την πανδημία έως τις αναταράξεις στη Μέση Ανατολή και στα Στενά του Ορμούζ – κατέδειξαν πόσο εύθραυστο μπορεί να γίνει το διεθνές σύστημα όταν απειλούνται κομβικές θαλάσσιες διαδρομές.

Ο «Economist» εντάσσει την ελληνική περίπτωση σε ένα πολύ μεγαλύτερο παγκόσμιο μοτίβο.

Το περιοδικό αναφέρει ότι κινεζικές εταιρείες διαχειρίζονται ή έχουν οικονομικό μερίδιο σε τουλάχιστον 129 λιμάνια εκτός Κίνας και έχουν επενδύσει τουλάχιστον 80 δισεκατομμύρια δολάρια σε παγκόσμιες λιμενικές υποδομές. Σημειώνει, επίσης, ότι πάνω από το 1/3 αυτών των λιμανιών βρίσκεται κοντά σε στρατηγικά περάσματα όπως, τα Στενά της Μάλακα, του Ορμούζ και τη Διώρυγα του Σουέζ.

Η δυτική απάντηση σε αυτή την κινεζική επέκταση γίνεται ολοένα πιο εμφανής. Οι ΗΠΑ, αλλά και άλλοι σύμμαχοί τους, δεν αντιμετωπίζουν πλέον τα λιμάνια μόνο ως εμπορικούς κόμβους, αλλά ως κρίσιμα σημεία γεωστρατηγικής επιρροής.

Την ίδια στιγμή, χώρες όπως η Ινδία, η Σαουδική Αραβία, η Σιγκαπούρη και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα επιταχύνουν και αυτές τις επενδύσεις τους σε λιμενικές υποδομές, επιδιώκοντας να ενισχύσουν τη θέση τους στους παγκόσμιους εμπορικούς χάρτες.

Χώρα – κόμβος η Ελλάδα

Σε αυτό το πλαίσιο, η Ελλάδα αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω γεωγραφίας.

Ο Πειραιάς βρίσκεται σε προνομιακή θέση ως κοντινός ευρωπαϊκός προορισμός για τα φορτία που περνούν από το Σουέζ, ενώ η Ελευσίνα μπορεί να αποκτήσει ρόλο συμπληρωματικής ή εναλλακτικής υποδομής.

Παράλληλα, η Θεσσαλονίκη και η Αλεξανδρούπολη προσθέτουν νέες διαστάσεις στον χάρτη, καθώς η μία συνδέεται περισσότερο με βαλκανικά εμπορικά δίκτυα και η άλλη με στρατιωτικο-ενεργειακή σημασία για τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ.

Το συνολικό αποτέλεσμα είναι ότι η Ελλάδα, από χώρα – πέρασμα, μετατρέπεται όλο και περισσότερο σε χώρα – κόμβο.

Ωστόσο, ο παγκόσμιος «πυρετός των λιμανιών» δεν στερείται κινδύνων. Ο «Economist» προειδοποιεί ότι η υπερεπένδυση σε λιμενικές εγκαταστάσεις μπορεί να οδηγήσει σε αναποτελεσματικότητα, χαμηλές αποδόσεις και πολιτικά κατευθυνόμενες επιλογές που δεν συμβαδίζουν πάντα με την εμπορική λογική.

Όσο περισσότερα κράτη επιδιώκουν να καταστούν παγκόσμιοι κόμβοι logistics, τόσο μεγαλώνει ο κίνδυνος να δημιουργηθούν υποδομές που δεν θα αξιοποιηθούν στον βαθμό που είχε αρχικά προβλεφθεί.

Παρά τις αβεβαιότητες, το μόνο βέβαιο είναι ότι ο ανταγωνισμός για τα λιμάνια θα ενταθεί.

Και μέσα σε αυτόν τον νέο χάρτη, ο Πειραιάς και η Ελευσίνα δεν αποτελούν απλώς δύο ελληνικά λιμάνια, αλλά δύο σημεία πάνω στα οποία αποτυπώνεται με όλο και πιο καθαρό τρόπο η σύγκρουση συμφερόντων ανάμεσα στις μεγάλες δυνάμεις του 21ου αιώνα.

«Στις 7 Απριλίου 2026 δημοσιεύθηκε η νέα ετήσια έκθεση του διεθνούς περιοδικού Economist για την κατάσταση της δημοκρατίας στον κόσμο. Πρόκειται για μια από τις πλέον έγκυρες αξιολογήσεις, δημοσιογραφικά και ερευνητικά, εδώ και 20 χρόνια ως προς τα θέματα του κράτους δικαίου και της λειτουργίας των δημοκρατικών θεσμών σε 167 χώρες του κόσμου», εξηγεί ο κ. Σκέρτσος και προσθέτει:

«Η Ελλάδα, μετά από μια μακρά περίοδο 14 ετών, από το 2009 έως το 2022, που χαρακτηριζόταν ως ελλειμματική δημοκρατία (flawed democracy), έχει επανέλθει, χάρη στις ασκούμενες πολιτικές, από το 2023 στην επίλεκτη κατηγορία των 26 μόλις χωρών σε σύνολο 167 παγκοσμίως που αξιολογούνται από τον Economist ως πλήρεις δημοκρατίες (full democracy).

Η φετινή έκθεση είναι η τρίτη κατά σειρά από το 2023 που μας κατατάσσει στην κατηγορία αυτή».

Στο ερώτημα, «γιατί είναι σημαντική ειδικά αυτή η έκθεση;» ο υπουργός Επικρατείας απαντά ως εξής: «Διότι ο Economist θεωρείται διαχρονικά μία από τις πλέον έγκυρες διεθνείς εκδόσεις, καθώς συνδυάζει αυστηρά πρότυπα δεοντολογίας με υψηλό επίπεδο ανάλυσης και ανεξαρτησίας από κομματικές ή εθνικές πιέσεις.

Η προσήλωσή του στη διασταύρωση πληροφοριών και στην τεκμηριωμένη επιχειρηματολογία ενισχύει την αξιοπιστία του. Παράλληλα, διακρίνεται για τη σταθερή υπεράσπιση των αρχών της φιλελεύθερης δημοκρατίας, του κράτους δικαίου και της ανοιχτής οικονομίας, προσεγγίζοντας τα διεθνή ζητήματα με ορθολογισμό, θεσμική λογική και έμφαση στη μακροπρόθεσμη ευημερία των κοινωνιών.

Σε αντίθεση δηλαδή με άλλους φορείς που κάνουν αντίστοιχες αξιολογήσεις με πολιτικά μεροληπτικά κριτήρια -και σίγουρα δεν μπορείς να είσαι αντικειμενικός όταν κατατάσσεις μια ευρωπαϊκή δημοκρατία σε χειρότερη θέση ως προς την ελευθερία του λόγου από υποσαχάριες δικτατορίες- ο Economist διαθέτει τεκμήριο αξιοπιστίας και αμεροληψίας στις κρίσεις του».

Παράλληλα, ο κ. Σκέρτσος παραθέτει και «δύο πολύ ενδιαφέροντα στοιχεία για την παγκόσμια και ευρωπαϊκή διάσταση του δείκτη και της εθνικής κατάταξής μας.

«Το πρώτο είναι ότι ο "βαθμός" της Ελλάδας στις 5 κατηγορίες που γίνεται η αξιολόγηση είναι 8,1 στα 10, ενώ η μέση βαθμολογία για την κατάσταση της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου παγκοσμίως είναι 5,2 στα 10.

Το δεύτερο και ακόμη πιο ενδιαφέρον στοιχείο, καθώς δείχνει την επίδοση της πατρίδας μας στο ευρωπαϊκό περιβάλλον, είναι ότι -σύμφωνα πάντα με τον Economist- η Ελλάδα καταγράφει τη 13η καλύτερη επίδοση στην ΕΕ των 27. Μάλιστα ανήκει στις 14 χώρες της ΕΕ που αξιολογούνται ως πλήρεις δημοκρατίες, ενώ 13 χώρες της ΕΕ αξιολογούνται ως ελλειμματικές δημοκρατίες».

Αναλυτικά, οι 14 χώρες της ΕΕ που λογίζονται ως «πλήρεις δημοκρατίες», είναι οι εξής: Δανία (θέση 3), Φινλανδία (θέση 5), Σουηδία (θέση 6), Ιρλανδία (θέση 7), Λουξεμβούργο (θέση 9), Ολλανδία (θέση 11), Γερμανία (θέση 16), Αυστρία (θέση 17), Πορτογαλία (θέση 20), Ισπανία (θέση 22), Τσεχία (θέση 23), Εσθονία (θέση 24), Ελλάδα (θέση 24) και Γαλλία (θέση 26).

Από την άλλη, οι 13 χώρες της ΕΕ που είναι στην κατηγορία «ελλειμματικές δημοκρατίες», είναι οι εξής: Μάλτα (θέση 28), Σλοβενία (θέση 29), Βέλγιο (θέση 31), Λετονία (θέση 33), Πολωνία (θέση 34), Ιταλία (θέση 37), Λιθουανία (θέση 39), Κύπρος (θέση 40), Σλοβακία (θέση 48), Ουγγαρία (θέση 55), Κροατία (θέση 57), Βουλγαρία (θέση 61) και Ρουμανία (θέση 69).

Αυτό δεν σημαίνει ότι μπορούμε να επαναπαυθούμε, όπως διευκρινίζει ο υπουργός Επικρατείας, και τούτο γιατί, όπως επισημαίνει, «ο αγώνας για περισσότερη και καλύτερη δημοκρατία οφείλει να είναι διαρκής. Και ποτέ δεν είναι αρκετός.

Η δημοκρατία και το κράτος δικαίου απαιτούν συνεχή εγρήγορση, πολιτικές μεταρρυθμίσεις που διευρύνουν τα πολιτικά δικαιώματα και μας θωρακίζουν με πρόσθετα θεσμικά εργαλεία απέναντι στη διαφθορά, την αναξιοκρατία, την αναποτελεσματική διακυβέρνηση, τις καθυστερήσεις στην απονομή δικαιοσύνης».

Εν κατακλείδι, «η Ελλάδα εφαρμόζει με συνέπεια αυτές τις μεταρρυθμίσεις τα τελευταία χρόνια στη δημόσια διοίκηση, στη δικαιοσύνη, στη διακυβέρνηση. Και αυτό καταγράφεται με τον πλέον επίσημο τρόπο.

Καμία δημοκρατία δεν είναι τέλεια και σίγουρα η δική μας έχει ακόμη σημαντικά βήματα να κάνει για να θεραπεύσει διαχρονικές αβελτηρίες. Υποθέσεις που απασχολούν τον δημόσιο διάλογο μας το υπενθυμίζουν. Ωστόσο, η ισοπέδωση που χαρακτηρίζει τον λόγο της αντιπολίτευσης ως προς την κατάσταση της δημοκρατίας στη χώρα μας είναι απολύτως αναντίστοιχη με αυτήν που καταγράφουν συστηματικά τα τελευταία χρόνια οι πλέον έγκυροι διεθνείς δείκτες.

Γνωρίζουμε τα προβλήματά μας και εργαζόμαστε εντατικά για να τα θεραπεύσουμε», καταλήγει, στην ανάρτησή του ο κ. Σκέρτσος, ο οποίος, κλείνοντας, παραθέτει και το link για την εφετινή έκθεση του Economist.

Η τιμή του πολύτιμου μετάλλου ενισχύθηκε σήμερα έως και 1,2%, ξεπερνώντας τα 4.700 δολάρια ανά ουγγιά, προσθέτοντας στο ράλι 3,5% της προηγούμενης συνεδρίασης, πριν περιορίσει μέρος των κερδών του. Η απροσδόκητη συμπεριφορά του σχετίζεται με την τάση του χρυσού να κινείται αντίθετα από τις αποδόσεις των κρατικών ομολόγων προστατευμένων από τον πληθωρισμό (και συνεπώς σε ευθυγράμμιση με την τιμή τους). Αυτό συμβαίνει επειδή οι επενδυτές αντιμετωπίζουν τον χρυσό ως ένα είδος ομολόγου συνδεδεμένου με τον πληθωρισμό, χωρίς κουπόνι. Ένα κομμάτι μετάλλου δεν αποδίδει τόκους, αλλά θεωρητικά διατηρεί την αξία του απέναντι στην άνοδο των τιμών.

Όταν όμως αυξάνονται οι αποδόσεις αυτών των τίτλων, η ελκυστικότητα του χρυσού μειώνεται. Τα πραγματικά επιτόκια έχουν αυξηθεί απότομα μετά την έναρξη των αμερικανικών βομβαρδισμών στο Ιράν — κατά 0,4 ποσοστιαίες μονάδες στα δεκαετή αμερικανικά ομόλογα. Αυτό αντανακλά ένα πιο ριψοκίνδυνο διεθνές περιβάλλον και ανησυχίες ότι οι υψηλότερες τιμές πετρελαίου θα τροφοδοτήσουν τον πληθωρισμό, αναγκάζοντας τις κεντρικές τράπεζες να αυξήσουν τα επιτόκια.

Κεντρικές τράπεζες

Μια άλλη εξήγηση αφορά τη διαχείριση του πολύτιμου μετάλλου από τις κεντρικές τράπεζες. Σε χώρες που φοβούνται τις δυτικές κυρώσεις — όπως η Ρωσία, της οποίας τα συναλλαγματικά αποθέματα πάγωσαν μετά την εισβολή στην Ουκρανία — ο χρυσός λειτουργεί ως προστασία απέναντι στη «χρηματοοικονομική οπλοποίηση» του δολαρίου. Σε άλλες περιπτώσεις, αποτελεί μέσο διαφοροποίησης των αποθεμάτων. Όταν όμως η τιμή του αυξάνεται, όπως συνέβη τα τελευταία χρόνια, η κατοχύρωση μέρους των κερδών γίνεται δελεαστική για κεντρικούς τραπεζίτες, που επιδιώκουν να ενισχύσουν το νόμισμα της χώρας τους ή για κυβερνήσεις που αναζητούν ρευστότητα.

Στο δεκαπενθήμερο έως τις 20 Μαρτίου, η Τουρκία πούλησε χρυσό αξίας 8 δισ. δολαρίων για να στηρίξει τη λίρα. Η Ινδία ενδέχεται να κινείται προς την ίδια κατεύθυνση. Ο διοικητής της κεντρικής τράπεζας της Πολωνίας άφησε πρόσφατα ανοιχτό το ενδεχόμενο κατοχύρωσης μέρους των κερδών για τη χρηματοδότηση αμυντικών δαπανών. Αντίστοιχες κινήσεις εξηγούν εν μέρει την πρόσφατη πτώση.

Ωστόσο, ούτε η άνοδος των πραγματικών επιτοκίων ούτε οι πωλήσεις των κεντρικών τραπεζών επαρκούν για να ερμηνεύσουν πλήρως τη συμπεριφορά του χρυσού. Μια ακόμη προσέγγιση είναι ότι ο χρυσός αρχίζει να μοιάζει με το περιουσιακό στοιχείο που κάποτε υποτίθεται ότι θα τον αντικαθιστούσε. Το Bitcoin είχε παρουσιαστεί ως «ψηφιακός χρυσός» — ένα καταφύγιο απέναντι στον πληθωρισμό και τις υπερβολικές κυβερνητικές δαπάνες, προστατευμένο από την επιρροή των Ηνωμένων Πολιτειών. Στην πράξη, όμως, εξελίχθηκε σε περιουσιακό στοιχείο που κινείται συχνά με βάση την κερδοσκοπική διάθεση των αγορών.

Πλέον, και ο ίδιος ο χρυσός δείχνει να ακολουθεί μια λογική «meme trade». Η άνοδός του, περίπου 60% από το περασμένο καλοκαίρι έως τα τέλη Φεβρουαρίου, συνέπεσε με έκρηξη των διαπραγματεύσιμων αμοιβαίων κεφαλαίων (ETF) χρυσού. Τα αποθέματά τους αυξήθηκαν κατά 25% τον τελευταίο χρόνο, φθάνοντας περίπου τους 4.200 τόνους. Η πρόσφατη πτώση επιταχύνεται καθώς ορισμένες από αυτές τις κερδοσκοπικές θέσεις ρευστοποιούνται.

Οι τελευταίες εβδομάδες δείχνουν, με άλλα λόγια, ότι ο χρυσός δεν αποτελεί καθολικό «καταφύγιο». Παρ’ όλα αυτά, η βασική ιστορική του αξία δεν σχετίζεται τόσο με πολέμους στον Κόλπο ή ενεργειακά σοκ, όσο με την υποτίμηση των νομισμάτων. Πρόκειται για έναν σημαντικό κίνδυνο σε μια περίοδο αυξανόμενου δημόσιου χρέους, το οποίο οι κυβερνήσεις ενδέχεται να επιχειρήσουν να «ροκανίσουν» μέσω πληθωρισμού.

Θα ανέμενε κανείς ο χρυσός να ενισχυθεί όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες εμπλέκονται σε έναν ακόμη δαπανηρό πόλεμο και άλλες υπερχρεωμένες χώρες εξετάζουν επιδοτήσεις για τους λογαριασμούς ενέργειας — αλλά μόνο αν οι υπόλοιποι παράγοντες παραμένουν σταθεροί. Όταν οι κερδοσκόποι υπερισχύουν των επενδυτών που στοιχηματίζουν στην υποτίμηση, και όταν θεσμικοί επενδυτές πουλούν για να καλύψουν απώλειες αλλού, οι συνθήκες αυτές δεν ισχύουν.

Ο λόγος που οι τιμές δεν έχουν εκτοξευθεί ακόμη περισσότερο είναι ότι οι επενδυτές εκτιμούν πως οι ροές θα αποκατασταθούν σύντομα. Σύμφωνα με τη Société Generale, τα στοιχήματα που «ποντάρουν» σε πτώση τιμών υπερτερούν εκείνων που προβλέπουν άνοδο για παραδόσεις από τον Ιούλιο και μετά. Αν ληφθούν υπόψη οι καθυστερήσεις στις μεταφορές, οι αγορές προεξοφλούν επιστροφή στην κανονικότητα έως τον Μάιο.

Για να αξιολογήσει αυτές τις προσδοκίες, ο Economist υπολόγισε πόσο θα διαρκούσε η εξομάλυνση αν ο πόλεμος σταματούσε σήμερα. Ακόμη και αν το Ιράν υποχωρούσε στο τελεσίγραφο του Ντόναλντ Τραμπ στις 21 Μαρτίου να ανοίξει τα Στενά εντός 48 ωρών —κάτι εξαιρετικά αβέβαιο— οι αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου θα παρέμεναν ελλειμματικές για μήνες, επιβαρύνοντας την παγκόσμια οικονομία.

Για να επανέλθουν οι αγορές ενέργειας σε ισορροπία μετά το άνοιγμα των Στενών, απαιτούνται τρία βασικά βήματα:

–Πρώτον, οι παραγωγοί του Κόλπου πρέπει να επαναφέρουν την παραγωγή στα προπολεμικά επίπεδα

–Δεύτερον, τα πλοία να μεταφέρουν αυτή την παραγωγή στα διυλιστήρια του εξωτερικού

-Και τρίτον, τα διυλιστήρια να τη μετατρέψουν σε καύσιμα. Κάθε στάδιο αυτής της αλυσίδας απαιτεί χρόνο.

Αν και οι χώρες του OPEC είναι εξοικειωμένες με αυξομειώσεις παραγωγής σε σύντομο χρόνο, οι πρόσφατες περικοπές είναι πιο απότομες και βαθιές από κάθε προηγούμενη εμπειρία. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι η πλήρης επαναφορά θα απαιτήσει από δύο έως τέσσερις εβδομάδες.

Πέρα από τις επισκευές, απαιτείται και ειδική διαδικασία απομάκρυνσης υγρασίας από τον εξοπλισμό, ώστε να αποφευχθούν ρωγμές κατά την ψύξη στους -160°C. Αν αυτή η διαδικασία γίνει βιαστικά, υπάρχει κίνδυνος σοβαρών ζημιών. Σύμφωνα με ειδικούς, η πλήρης επαναφορά μπορεί να διαρκέσει έως επτά εβδομάδες.

Ακολουθεί η ναυτιλία. Ακόμη και σε περίπτωση εκεχειρίας, οι κυβερνήτες των περίπου 480 πλοίων που έχουν εγκλωβιστεί στον Κόλπο θα περιμένουν ημέρες χωρίς επιθέσεις πριν επιχειρήσουν έξοδο. Θεωρητικά, η εκκένωση της συσσώρευσης θα μπορούσε να ολοκληρωθεί σε δύο εβδομάδες. Ωστόσο, στην πράξη, λίγα πλοία θα είναι πρόθυμα να επιστρέψουν άμεσα, καθώς οι επιθέσεις έχουν πλήξει λιμενικές εγκαταστάσεις και πλοία, ενώ ενδέχεται να υπάρχουν και βυθισμένα εμπόδια.

Ταυτόχρονα, η ασφάλιση πολεμικού κινδύνου έχει σχεδόν εξαφανιστεί ή έχει γίνει υπερβολικά ακριβή, με τα ασφάλιστρα να έχουν εκτιναχθεί έως και στο 10% της αξίας των πλοίων. Ακόμη και όταν αποκατασταθεί η ασφάλιση, η επιφυλακτικότητα θα παραμείνει υψηλή.

Επιπλέον καθυστερήσεις προκαλεί και η γεωγραφική κατανομή του στόλου. Πολλά δεξαμενόπλοια έχουν μετακινηθεί στον Ατλαντικό και θα χρειαστούν έως και 90 ημέρες για να επιστρέψουν στον Κόλπο.

Ακόμη και όταν το πετρέλαιο φτάσει στα διυλιστήρια, τα προβλήματα δεν τελειώνουν. Πολλές μονάδες στην Ασία έχουν περιορίσει ή διακόψει τη λειτουργία τους λόγω έλλειψης πρώτων υλών. Η επανεκκίνηση των εγκαταστάσεων απαιτεί εβδομάδες ή και μήνες, καθώς περιλαμβάνει ελέγχους, αποκατάσταση υποδομών και σταδιακή θέρμανση των μονάδων.

Ακόμη και αν επιτευχθεί άμεσα συμφωνία μεταξύ του Ντόναλντ Τραμπ και του Ιράν, θα χρειαστούν τουλάχιστον τέσσερις μήνες για να επανέλθει μια σχετική ισορροπία στις αγορές. Η παγκόσμια παραγωγή πετρελαίου αναμένεται να υπολείπεται κατά 3% των αρχικών εκτιμήσεων, ενώ κάθε μήνας διακοπής στο Κατάρ στερεί περίπου 7 εκατ. τόνους LNG από την αγορά.

Οι συνέπειες είναι σοβαρές. Τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου, ήδη χαμηλά, θα συνεχίσουν να μειώνονται, αυξάνοντας τον κίνδυνο πανικού και εκρηκτικών αυξήσεων τιμών. Αντίστοιχα, η αγορά LNG ενδέχεται να οδηγηθεί σε έντονους ανταγωνισμούς για φορτία, θέτοντας σε κίνδυνο την επάρκεια ενόψει χειμώνα.

Παρά τις προσδοκίες για γρήγορη αποκλιμάκωση, η πραγματικότητα είναι πιο σκληρή. Ακόμη και αν επιτευχθεί ειρήνη, οι επιπτώσεις του πολέμου στις αγορές ενέργειας θα διαρκέσουν για μήνες, πιθανώς μέχρι και τον επόμενο χειμώνα.

Δεν πρόκειται για διαγωνισμό ευτυχίας· αν ήταν, οι σκανδιναβικές χώρες θα μονοπωλούσαν τη διάκριση, καθιστώντας την επιλογή προβλέψιμη. Ούτε για μέτρηση ισχύος, αφού τότε οι υπερδυνάμεις θα κέρδιζαν πάντα. Όπως σημειώνει το περιοδικό, στόχος είναι να εντοπιστεί «η χώρα που βελτιώθηκε περισσότερο, με οποιονδήποτε ουσιαστικό τρόπο».

Το 2025 υπήρξε μια χρονιά έντονων αναταράξεων. Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επανέφερε την αβεβαιότητα στο παγκόσμιο εμπόριο, ενώ αιματηρές συγκρούσεις σημάδεψαν περιοχές όπως η Γάζα και το Σουδάν. Παρ’ όλα αυτά, ορισμένα κράτη κατάφεραν να σταθούν όρθια μέσα στο χάος.

Ο Καναδάς επέλεξε έναν ψύχραιμο τεχνοκράτη αντί για λαϊκιστή ηγέτη και αντιστάθηκε στις πιέσεις της Ουάσιγκτον. Στη Μολδαβία, οι πολίτες απέρριψαν φιλορωσικές δυνάμεις, παρά τις απειλές και τη συστηματική παραπληροφόρηση από τη Μόσχα.

Σύμφωνα με τον Economist, ο κ. Τραμπ συνέβαλε επίσης στη διαμόρφωση μιας εύθραυστης εκεχειρίας μεταξύ Ισραηλινών και Παλαιστινίων. Την ίδια στιγμή, η Νότια Κορέα κατάφερε να αποκαταστήσει τη σταθερότητα μετά από μια σοβαρή δοκιμασία. Έναν χρόνο νωρίτερα, ο τότε πρόεδρος Γιουν Σουκ Γιολ είχε επιχειρήσει να επιβάλει στρατιωτικό νόμο, στέλνοντας στρατεύματα για να αποκλείσουν το κοινοβούλιο. Οι θεσμοί, όμως, άντεξαν: βουλευτές, πολίτες και δικαιοσύνη απέτρεψαν την εκτροπή και το 2025 ο πρώην πρόεδρος βρέθηκε στο εδώλιο με κατηγορίες για εξέγερση.

Ένα ακόμη παράδειγμα θεσμικής αντοχής αποτέλεσε η Βραζιλία. Τον Σεπτέμβριο, δικαστήριο καταδίκασε τον Ζαΐρ Μπολσονάρου σε 27 χρόνια φυλάκισης. Ο πρώην πρόεδρος, που είχε χάσει τις εκλογές του 2022, αρνήθηκε το αποτέλεσμα και επιχείρησε να οργανώσει πραξικόπημα για να διατηρηθεί στην εξουσία.

Για μια χώρα με μακρά ιστορία στρατιωτικών παρεμβάσεων, η καταδίκη αυτή ήταν πρωτοφανής. Παράλληλα, η κυβέρνηση πέτυχε το 2025 να επιβραδύνει την αποψίλωση του Αμαζονίου, συμβάλλοντας στην αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης. Ωστόσο, η φιλορωσική στάση της εξωτερικής πολιτικής περιόρισε τη συνολική θετική εικόνα.

Αργεντινή ή Συρία;
Στην τελική ευθεία, δύο χώρες ξεχώρισαν, αν και για εντελώς διαφορετικούς λόγους: η Αργεντινή και η Συρία.

Στην περίπτωση της Αργεντινής, η πρόοδος ήταν κυρίως οικονομική. Ο πρόεδρος Χαβιέρ Μιλέι, από το 2023, προώθησε ριζικές μεταρρυθμίσεις υπέρ της ελεύθερης αγοράς, επιχειρώντας να ανατρέψει πάνω από έναν αιώνα κρατισμού. Κατάργησε ελέγχους τιμών, περιόρισε τις δημόσιες δαπάνες και έκοψε επιδοτήσεις, επιλογές πολιτικά επικίνδυνες και κοινωνικά επώδυνες.

Παρά το κόστος, ο κ. Μιλέι επέμεινε και το 2025 οι πολίτες συνέχισαν να τον στηρίζουν. Καθοριστική υπήρξε και η στήριξη των ΗΠΑ, με πακέτο 20 δισ. δολαρίων για την αποφυγή χρηματοπιστωτικής κρίσης. Ο πληθωρισμός κατέρρευσε από 211% το 2023 σε περίπου 30%, το ποσοστό φτώχειας μειώθηκε κατά 21 μονάδες και ο προϋπολογισμός εξυγιάνθηκε.

Το ρίσκο, ωστόσο, παραμένει. Οι Περονιστές παραμονεύουν για επιστροφή, ενώ ο ίδιος ο πρόεδρος κατηγορείται για ανοχή στην κριτική και εμπλέκεται σε σκάνδαλα. Αν οι μεταρρυθμίσεις αντέξουν, η Αργεντινή μπορεί να αλλάξει οριστικά πορεία.

Η πολιτική στροφή της Συρίας
Η βελτίωση της Συρίας είχε εντελώς διαφορετικό χαρακτήρα: ήταν πρωτίστως πολιτική. Μέχρι πρόσφατα, η χώρα βρισκόταν υπό τον Μπασάρ αλ-Άσαντ, με αυταρχική διακυβέρνηση, φυλακίσεις αντιφρονούντων και έναν εμφύλιο που στοίχισε πάνω από μισό εκατομμύριο ζωές.

Τον Δεκέμβριο του 2024, το καθεστώς κατέρρευσε. Ο Άσαντ διέφυγε και οι αντάρτες ανέλαβαν την εξουσία. Ο νέος ηγέτης, Αχμέντ αλ-Σαράα, προκάλεσε αρχικά φόβους λόγω του παρελθόντος του. Τελικά, όμως, η χώρα δεν οδηγήθηκε ούτε σε θεοκρατία ούτε σε χάος.

Η καθημερινή ζωή διατηρείται σε στοιχειώδη κανονικότητα, οι γυναίκες δεν υφίστανται καταναγκασμούς και η χώρα παραμένει ενωμένη. Οι σχέσεις με τις ΗΠΑ και τα κράτη του Κόλπου βελτιώθηκαν και οι δυτικές κυρώσεις αρχίζουν να αίρονται.

Τα προβλήματα παραμένουν σοβαρά, με σφαγές μειονοτήτων και εύθραυστη διακυβέρνηση. Παρ’ όλα αυτά, περίπου 3 εκατομμύρια πρόσφυγες επέστρεψαν και ο γενικευμένος φόβος υποχώρησε.

Για τον Economist, αυτό είναι αρκετό. Η Συρία του 2025 είναι σαφώς καλύτερη από εκείνη του 2024 και, βάσει του κριτηρίου της μεγαλύτερης προόδου μέσα σε έναν χρόνο, αναδεικνύεται «χώρα της χρονιάς».

Στις 14 Οκτωβρίου, ο Σεμπαστιάν Λεκορνί πρότεινε την αναβολή της αύξησης του ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης, η οποία είχε ως στόχο να ενισχύσει τον προϋπολογισμό. Στην Ιαπωνία, και οι δύο αντίπαλοι υποψήφιοι για την πρωθυπουργία θέλουν να αυξήσουν τις κρατικές δαπάνες παρά τα τεράστια χρέη της χώρας τους. Η Βρετανία αντιμετωπίζει μεγάλες αυξήσεις φόρων για να καλύψει ένα κενό στον προϋπολογισμό της, μετά την εγκατάλειψη των μεταρρυθμίσεων κοινωνικής πρόνοιας – και παρά την υποτιθέμενη οριστική αύξηση των φόρων πέρυσι. Πάνω από όλα διαφαίνεται το μη βιώσιμο έλλειμμα των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, ύψους 6% του ΑΕΠ, το οποίο ο πρόεδρος της χώρας, Ντόναλντ Τραμπ, σκέφτεται να το αυξήσει προσθέτοντας περισσότερες φορολογικές περικοπές.

Ο πληθωρισμός αναδιανέμει τον πλούτο άδικα: από τους πιστωτές στους οφειλέτες· από εκείνους που έχουν μετρητά και ομόλογα σε εκείνους που κατέχουν πραγματικά περιουσιακά στοιχεία, όπως σπίτια

Πόσο καιρό μπορούν οι κυβερνήσεις να ζήσουν τόσο πολύ πέρα ​​από τις δυνατότητές τους, διερωτάται ο Economist. Το δημόσιο χρέος του πλούσιου κόσμου ανέρχεται ήδη στο 110% του ΑΕΠ. Πριν από την πανδημία της Covid-19, ήταν τόσο υψηλό μόνο μετά τους Ναπολεόντειους πολέμους. Στη συνέχεια, η Βρετανία εφάρμοσε σχεδόν έναν αιώνα περιορισμένων προϋπολογισμών για να αποπληρώσει τους πιστωτές της. Ωστόσο, όπως εξηγεί η ειδική έκθεση του Economist, οι πολιτικοί σήμερα αγωνίζονται να ισοσκελίσουν τα οικονομικά τους .

Δεν μπορούν να αποφύγουν την αύξηση των τόκων προς αποπληρωμή ούτε και τις υψηλότερες αμυντικές δαπάνες. Οι γηράσκοντες πληθυσμοί ασκούν μια ακαταμάχητη εκλογική πίεση για αύξηση κοινωνικών δαπανών. Οι αυξήσεις στους φόρους είναι εξίσου δύσκολες. Στην Ευρώπη, τα έσοδα των κυβέρνησων είναι ήδη υψηλά. Στις ΗΠΑ, οι φόροι αποτελούν εισιτήριο για εκλογική ήττα.

Μόνο μία φορά στην εποχή της καθολικής ψηφοφορίας μια οικονομία της G7 πέτυχε μεγάλη μείωση του χρέους κυρίως σφίγγοντας το ζωνάρι της: ο Καναδάς ξεκίνησε τη δεκαετία του 1990, στο απόγειο της τεχνοκρατικής εποχής, ωστόσο σήμερα δεν προβλέπεται ότι κανείς θα επαναλάβει το ίδιο κόλπο σήμερα.

Θα μπορούσε κανείς να ελπίσει ότι η αύξηση της παραγωγικότητας, με την υποστήριξη της τεχνητής νοημοσύνης ( ΤΝ ), θα απάλλασσε την κατάσταση από δύσκολες επιλογές των προϋπολογισμών. Αλλά αυτό θα ήταν ευσεβής πόθος. Οι χώρες τείνουν να αυξάνουν το χρέος του επειδή το εργατικό δυναμικό τους αυξάνεται ή επειδή είναι μικρές και καλύπτουν τη διαφορά με άλλες οικονομίες.

Οι πρωτοποριακές τεχνολογίες όπως η ΤΝ είναι διαφορετικές. Οι δαπάνες για συντάξεις και υγειονομική περίθαλψη τείνουν να αυξάνονται με τα εισοδήματα: στα μεγάλα κράτη πρόνοιας θα αυξηθούν μαζί με την παραγωγικότητα. Το ίδιο ισχύει και για τα τυπικά οικονομικά μοντέλα, ας πούμε, για τα επιτόκια. Εάν η ΤΝ έχει θαυματουργές επιπτώσεις στην ανάπτυξη, οι σημερινές υπερβολικές δαπάνες για κέντρα δεδομένων και τσιπ θα γίνουν ακόμη μεγαλύτερες. Αυτό θα αυξήσει τα επιτόκια, καθιστώντας τα παλαιά χρέη πιο ακριβά στην εξυπηρέτηση και αντισταθμίζοντας τα απροσδόκητα δημοσιονομικά κέρδη που προέρχονται από την ταχύτερη ανάπτυξη.

Συνεπώς, είναι ολοένα και πιο πιθανό οι κυβερνήσεις να καταφύγουν στον πληθωρισμό και την οικονομική καταστολή για να μειώσουν την πραγματική αξία των υψηλών χρεών τους, όπως έκαναν στις δεκαετίες μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο μηχανισμός για μια τέτοια στρατηγική υπάρχει στις κεντρικές τράπεζες, οι οποίες έχουν μεγάλο αποτύπωμα στις αγορές ομολόγων. Ήδη, λαϊκιστές πολιτικοί όπως ο Ντ. Τραμπ και ο Νάιτζελ Φάρατζ στη Βρετανία επιτίθενται στις κεντρικές τράπεζες της χώρας τους με προτάσεις που θα αποδυνάμωναν την άμυνα κατά του πληθωρισμού.

Ο πληθωρισμός βλάπτει την οικονομία και την κοινωνία

Οι αυξήσεις στις τιμές δεν είναι δημοφιλείς  αλλά δεν χρειάζονται πολιτική υποστήριξη για να ξεκινήσουν. Κανείς δεν τις ψήφισε τη δεκαετία του 1970 ή το 2022. Όταν οι κυβερνήσεις δεν μπορούν να συνέλθουν και εφαρμόζουν οικονομικές πολιτικές που δεν είναι βιώσιμες, συμβαίνουν απλώς εξάρσεις πληθωρισμού. Μέχρι να ξυπνήσουν οι αγορές, είναι πολύ αργά.

Ένας ακόμη λόγος για να σκεφτούμε εκ των προτέρων και να αναλογιστούμε πώς ο πληθωρισμός βλάπτει την οικονομία και την κοινωνία. Αναδιανέμει τον πλούτο άδικα: από τους πιστωτές στους οφειλέτες· από εκείνους που έχουν μετρητά και ομόλογα σε εκείνους που κατέχουν πραγματικά περιουσιακά στοιχεία, όπως σπίτια· και από εκείνους που συμφωνούν σε συμβόλαια και μισθούς σε μετρητά σε εκείνους που είναι αρκετά πονηροί ώστε να προβλέπουν υψηλότερες τιμές. Προκαλεί αυτό που ο Tζον Κέινς ονόμασε «αυθαίρετη αναδιάταξη του πλούτου». Και αυτό θα μπορούσε να συμβεί ακριβώς τη στιγμή που οι κοινωνίες παλεύουν με άλλες μεταφορές πλούτου που οι χαμένοι θα θεωρήσουν επίσης άδικες: στην αγορά εργασίας, καθώς η Τεχνητή Νοημοσύνη αναλαμβάνει συνηθισμένες εργασίες γραφείου· και μέσω της κληρονομιάς, καθώς οι baby-boomers κληροδοτούν τεράστιο πλούτο σε όσους είναι αρκετά τυχεροί ώστε να έχουν τους σωστούς γονείς.

Αυτή η διαδικασία θα μπορούσε να καταστρέψει τη μεσαία τάξη, η οποία συνδέει τις δημοκρατίες, και να διαταράξει το κοινωνικό συμβόλαιο. Τον 20ό αιώνα, η Αργεντινή, που μαστίζεται από τον πληθωρισμό, μετατράπηκε από μια από τις πλουσιότερες νέες χώρες στον κόσμο σε μια οικονομία μεσαίου εισοδήματος που ταλαντευόταν από τη μία κρίση στην άλλη. Ο ανταγωνισμός που μαινόταν στο Μπουένος Άιρες δεν αφορούσε το ποιος θα μπορούσε να καινοτομήσει ή να είναι ο πιο παραγωγικός, αλλά το ποιος θα μπορούσε να καταλάβει το κράτος και να εκμεταλλευτεί την δύναμή του για να τον βοηθήσει να αποφύγει τις κατασχεστικές επιπτώσεις του πληθωρισμού. Αυτό είναι το μέλλον για μέρη όπου οι ηγέτες αρνούνται ή αποφεύγουν τους δημοσιονομικούς περιορισμούς στην επιδίωξη της αναδιανομής.

Προειδοποίηση Economist

Πριν από μια δεκαετία, ο Economist προέτρεψε τις αναδυόμενες αγορές όπως η Βραζιλία και η Ινδία να λάβουν υπόψη την παραβολή της Αργεντινής και σήμερα στρέφει αυτή την προειδοποίησή του προς τις πλουσιότερες οικονομίες του κόσμου.

Ωστόσο, αυτή η καθοδική πορεία δεν είναι αναπόφευκτη. Οι συνεχείς αυξήσεις των τιμών της δεκαετίας του 1970 οδήγησαν επίσης στην εκλογή του Ρόναλντ Ρίγκαν και της Μάργκαρετ Θάτσερ, οι οποίοι έβλεπαν το υγιές χρήμα ως κεντρικό στοιχείο της συμφωνίας μεταξύ κράτους και πολίτη. Καθιέρωσαν μια ορθοδοξία που έλεγε ότι, εάν τα δημόσια χρέη έπρεπε να τιμηθούν, τότε έπρεπε επίσης να είναι δικαιολογημένα και βιώσιμα. Η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ κήρυξε έναν πόλεμο στον πληθωρισμό που εδραίωσε την αξιοπιστία των ανεξάρτητων κεντρικών τραπεζών για μια γενιά. Αυτό το τεχνοκρατικό μοντέλο εξαπλώθηκε. Η μείωση του πληθωρισμού στις περισσότερες αναδυόμενες αγορές από τη δεκαετία του 1990 ήταν θαυματουργή.

Διασταύρωση

Ποιο μονοπάτι θα ακολουθήσει ο πλούσιος κόσμος – καταστροφικό ή συνετό, διερωτάται ο Economist. Σε πολλές χώρες, οι λαϊκιστές θα βρίσκονται στην εξουσία καθώς θα χτυπάει η δημοσιονομική κρίση. Ίσως αυτοί να κατηγορηθούν για το χάος, αυξάνοντας την πιθανότητα επιστροφής σε έναν υγιή προϋπολογισμό. Παντού, ένας συνασπισμός αποταμιευτών και ομολογιούχων θα αντιταχθεί στον πληθωρισμό. Το αν οι φωνές τους θα ακουστούν είναι πιθανό να καθοριστεί από μια σειρά συγκρούσεων μεταξύ των αγορών ομολόγων και των πολιτικών, μερικές από τις οποίες θα μπορούσαν να αποβούν άσχημες.

Πρόκειται για ένα σημαντικό μειοψηφικό πακέτο μετοχών, με δικαίωμα ψήφου, που θα ξεκινήσει πιθανόν και μέσα στις επόμενες εβδομάδες, όπως αναφέρεται στο σχετικό δημοσίευμα, και θα αποφέρει περίπου 200 εκατομμύρια λίρες (271 εκατομμύρια δολάρια) έως 400 εκατομμύρια λίρες.

Η πώληση αναμένεται να προσελκύσει άτομα με υψηλή καθαρή αξία, οικογενειακά γραφεία και στρατηγικούς επενδυτές που αναζητούν συμφωνίες στον τομέα των premium μέσων ενημέρωσης.

Μέχρι στιγμής η τελική απόφαση και το μέγεθος, καθώς και οι λεπτομέρειες της εκποίησης δεν έχουν οριστικοποιηθεί και μπορεί ανά πάσα στιγμή να αλλάξουν.

Ο όμιλος, ο οποίος απασχολεί 1.540 υπαλλήλους σε 26 χώρες, ανακοίνωσε έσοδα 369 εκατομμυρίων λιρών και λειτουργικά κέρδη περίπου 48 εκατομμυρίων λιρών για το έτος που έληξε στις 31 Μαρτίου 2025, σύμφωνα με την ετήσια έκθεσή του. Οι συνδρομές αυξήθηκαν κατά 3% σε ετήσια βάση στα 1,25 εκατομμύρια, ενισχυμένες από τις ψηφιακές συνδρομές, οι οποίες αντιπροσώπευαν το 85% των νέων επιχειρήσεων.

Ένας εκπρόσωπος του Ιδρύματος Eranda Rothschild, ενός βρετανικού φιλανθρωπικού ιδρύματος όπου η Forester de Rothschild λειτουργεί ως διαχειριστής, αρνήθηκε να σχολιάσει. Η Forester de Rothschild δεν απάντησε αμέσως σε μηνύματα στο LinkedIn που ζητούσαν σχόλια. Η Lazard αρνήθηκε να σχολιάσει, ενώ ένας εκπρόσωπος του Ομίλου Economist δεν απάντησε αμέσως σε ερωτήματα.

Για την ιστορία, η τελευταία σημαντική αλλαγή ιδιοκτησίας του Economist πραγματοποιήθηκε το 2015, όταν η Pearson Plc πούλησε το μεγαλύτερο μέρος του μισού μεριδίου της στην ιταλική οικογένεια Agnelli, η οποία έγινε ο μεγαλύτερος επενδυτής με μερίδιο 43,4% που κατείχε η επενδυτική της εταιρεία Exor NV.

Η Νοτιοανατολική Ευρώπη ως γέφυρα συνεργασίας και ανάπτυξης στο «Thessaloniki Metropolitan Summit»

Το Συνέδριο που ξεκινάει σήμερα και ολοκληρώνεται αύριο αποτελεί κορυφαίο γεγονός, φιλοξενώντας διακεκριμένους προσκεκλημένους από την εγχώρια και διεθνή πολιτική σκηνή, κυβερνητικά στελέχη και κορυφαία στελέχη επιχειρήσεων.

Στόχος να αναδειχθούν οι νέες προκλήσεις για τη διεθνή κοινότητα σε ένα μεταβαλλόμενο παγκόσμιο σκηνικό και να προταθούν λύσεις. Οι συζητήσεις θα καλύψουν κρίσιμους τομείς όπως η άμυνα, η ενέργεια, οι υποδομές και η τεχνολογία.

Πρώτη ημέρα με Μπόρις Τζόνσον και Βαγγέλη Μαρινάκη

Οι εργασίες του Συνεδρίου ξεκινούν σήμερα, Πέμπτη, το βράδυ με πρώτους ομιλητές τον πρώην πρωθυπουργό της Βρετανίας, Μπόρις Τζόνσον, και τον ιδρυτή και πρόεδρο του ναυτιλιακού ομίλου Capital Maritime & Trading Corp, Βαγγέλη Μαρινάκη που θα συζητήσουν για το νέο σκηνικό στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ, τις πρωτοβουλίες του Ντόναλντ Τραμπ και το πώς η επιχειρηματική κοινότητα αντιμετωπίζει αυτές τις νέες συνθήκες.

Δεύτερη ημέρα με Αλέξη Τσίρα και «Ελληνική Οικονομία του 2030»

Το κλείσιμο του Συνεδρίου, αύριο Παρασκευή, γίνεται από τον πρώην πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα, μια ημέρα πριν την ομιλία του Κυριάκου Μητσοτάκη, στη ΔΕΘ. Ο πρώην πρωθυπουργός θα είναι κεντρικός ομιλητής και εκείνος που θα κλείσει τη διημερίδα. Θα μιλήσει για την «Ελληνική Οικονομία του 2030» και η ομιλία του θα μεταδοθεί ζωντανά.

Ο Αλέξης Τσίπρας έχει πυκνώσει τις παρεμβάσεις του τελευταία ανατρέποντας τις ισορροπίες στο πολιτικό σκηνικό. Η επικείμενη ομιλία έχει ήδη προκαλέσει πολλές συζητήσεις και έχει τροφοδοτήσει πλήθος σεναρίων για τις επόμενες κινήσεις του.

Διακεκριμένοι προσκεκλημένοι

Στην ατζέντα του 5ου Συνεδρίου «Thessaloniki Metropolitan Summit» περιλαμβάνονται επίσης συζητήσεις για τις νέες ισορροπίες στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο, καθώς και τον ρόλο της Ελλάδας και της Τουρκίας στην περιοχή, με τη συμμετοχή του πρώην πρωθυπουργού του Ισραήλ, Εχούντ Ολμέρτ, και του πρώην υπουργού Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Τουρκίας, Εγκέ Μπαγκίς.

Θα διεξαχθεί επίσης συζήτηση για τη νέα αρχιτεκτονική άμυνας και ασφάλειας της Ευρώπης, στην οποία θα λάβουν μέρος οι πρώην υπουργοί Άμυνας της Γαλλίας,  Φλωράνς Παρλί, της Βρετανίας, Μπεν Γουάλας, και της Ελλάδας, Νίκος Παναγιωτόπουλος.

Σε κυβερνητικό επίπεδο, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, θα παρουσιάσει τον οικονομικό σχεδιασμό της κυβέρνησης. Ενώ για θέματα ενέργειας, υποδομών, επενδύσεων, υγείας και παιδείας θα μιλήσουν και οι αρμόδιοι υπουργοί, συμπεριλαμβανομένων των Σταύρου Παπασταύρου, Χρήστου Δήμα, Τάκη Θεοδωρικάκου, Νίκου Παπαθανάση, Άδωνι Γεωργιάδη και Σοφίας Ζαχαράκη.

Δείτε το πρόγραμμα του συνεδρίου ΕΔΩ.

Ισραηλινοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι θα χρειαστούν τουλάχιστον δύο εβδομάδες για να εξουδετερώσουν τις πυρηνικές και πυραυλικές δυνατότητες του Ιράν, γεγονός που προδιαγράφει μια εξαντλητική αναμέτρηση για αμφότερες τις πλευρές.

Ακόμη και σε αυτό το σενάριο, όμως, όπως αναφέρει ανάλυση του Economist, το Ισραήλ ενδέχεται να χρειαστεί την αμερικανική συνδρομή για να καταφέρει το τελειωτικό πλήγμα στις βαθιά θαμμένες πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν.

Για το Ισραήλ, οι επόμενες ημέρες είναι καθοριστικής σημασίας: Αν καταφέρει να διατηρήσει την εικόνα της στρατιωτικής επιτυχίας, ενδέχεται να προσελκύσει την υποστήριξη του Ντόναλντ Τραμπ. Αν, όμως, οι επιχειρήσεις καθυστερήσουν και οι απώλειες αυξηθούν, ο Τραμπ μπορεί να πιέσει για πρόωρη διακοπή των εχθροπραξιών, πριν επιτευχθούν οι στόχοι του Ισραήλ.

Μια βιαστική κατάπαυση του πυρός, ωστόσο, θα μπορούσε να δώσει στο Ιράν ισχυρό κίνητρο για ταχεία αποκατάσταση του πυρηνικού του προγράμματος.

Ο διακηρυγμένος στόχος του Ισραήλ είναι η εξάλειψη της «υπαρξιακής απειλής» που, όπως λέει, συνιστά για το ίδιο το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Από τα ξημερώματα της Παρασκευής έχει πλήξει πρωτίστως τις κατοικίες Ιρανών στρατιωτικών αξιωματούχων, αρχηγεία και εκτοξευτές πυραύλων για να εξασφαλίσει την αεροπορική υπεροχή πάνω από το Ιράν.

Αλλά οι ζημιές που κατάφερε ως τώρα στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν δείχνουν περιορισμένες και η υπόγεια μονάδα εμπλουτισμού ουρανίου στο Φορντό άθικτη, καθώς το Ισραήλ πιθανώς δεν διαθέτει αρκετές πανίσχυρες διατρητικές βόμβες για να το καταστρέψει.

Αν συνεχιστούν για άλλες 2-3 εβδομάδες οι εκατέρωθεν επιθέσεις, θα δοκιμάσουν την αντοχή των δύο ορκισμένων εχθρών. Το Ιράν διαθέτει ένα μεγάλο οπλοστάσιο, αφού η εγχώρια βιομηχανία του είναι σε θέση να κατασκευάζει ετησίως χιλιάδες πυραύλους, αλλά και ένα πυρηνικό πρόγραμμα, που ξεκίνησε τη δεκαετία του 2000 με βαθιά θαμμένες στο υπέδαφός του εγκαταστάσεις εμπλουτισμού ουρανίου.

Το Ισραήλ, πάλι, ανέπτυξε συστήματα αντιπυραυλικής άμυνας και προμηθεύτηκε από τις ΗΠΑ δεκάδες πολεμικά αεροσκάφη, που τροποποιήθηκαν για να διαθέτουν πρόσθετες δεξαμενές καυσίμων και ηλεκτρονικά συστήματα πολέμου, ώστε να μπορούν να εξαπολύουν πλήγματα σε μεγάλες αποστάσεις. Παράλληλα το Ισραήλ επιτάσσει να διαθέτουν όλες οι νέες κατοικίες στα εδάφη του τουλάχιστον ένα δωμάτιο-καταφύγιο.

Ιράν και Ισραήλ χρησιμοποιούν τώρα αυτά τα οπλοστάσια. Η αντοχή του Ισραήλ, όπως σημειώνει ο Economist, εξαρτάται εν μέρει από την άμυνα των εδαφών του καθώς τα δύο πρώτα 24ωρα της σύρραξης δέχθηκε επιθέσεις με περίπου 300 ιρανικούς πυραύλους και drones, που αναχαίτισε στην πλειονότητά τους με τη βοήθεια και αμερικανικών δυνάμεων, αλλά όσοι διαπέρασαν την ασπίδα του προκάλεσαν τον θάνατο τουλάχιστον 23 ανθρώπων, κατέστρεψαν δεκάδες κτίρια και προκάλεσαν ζημιές στο βασικό στρατιωτικό αρχηγείο στο Τελ Αβίβ και σε ένα διυλιστήριο στη Χάιφα.

Πολλά θα εξαρτηθούν τώρα για το Ισραήλ από το αν θα καταφέρει να εξαλείψει την απειλή των ιρανικών εκτοξευτών πυραύλων, προτού «ξεμείνει» το ίδιο από αναχαιτιστικούς πυραύλους.

Σύμφωνα με τις ισραηλινές υπηρεσίες πληροφοριών, όταν ξέσπασε τα χαράματα της Παρασκευής ο πόλεμος, το Ιράν διέθετε κάπου 2.000 πυραύλους ικανούς να πλήξουν στόχους στο Ισραήλ και πολλοί εξ αυτών έχουν ήδη καταστραφεί ή εκτοξευτεί, αν και η Τεχεράνη σχεδόν σίγουρα διαθέτει κρυμμένα σε υπόγειες βάσεις ικανά αποθέματα για να συνεχίσει το μπαράζ κατά του Ισραήλ κάθε νύχτα και πιθανώς να καταφέρει ένα εντυπωσιακό χτύπημα είτε καταστρέφοντας έναν στρατηγικό στόχο ή προκαλώντας μαζικές απώλειες αμάχων.

Αλλά οι δικές του απώλειες θα είναι χειρότερες, καθώς επίκειται η σταδιακή καταστροφή του μεγαλύτερου μέρους των πυραυλικών του δυνατοτήτων και των πυρηνικών του υποδομών, αλλά και εκείνων της ενέργειας, που ίσως υποχρεώσουν, όπως ελπίζει η ισραηλινή ηγεσία, το λαβωμένο καθεστώς των μουλάδων να διαπραγματευτεί μια συμφωνία με τον Τραμπ για την εξάλειψη του πυρηνικού και πυραυλικού του προγράμματος, ειδικά αν ξεσπάσει εσωτερική αναταραχή, που θα το απειλήσει με ανατροπή.

Αλλά οι ελπίδες αυτές των Ισραηλινών για συνθηκολόγηση του Ιράν ή αλλαγή ηγεσίας στην Τεχεράνη ίσως να είναι ανεδαφικές, αφού σύμφωνα με τον Ραζ Ζίμτ του ισραηλινού Εθνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών, «η επιβίωση του καθεστώτος είναι ύψιστη προτεραιότητα» για τον Αλί Χαμενεΐ, που θεωρεί ταυτόχρονα «τις πυρηνικές δυνατότητες του Ιράν και ειδικά τον εμπλουτισμού ουρανίου ως ακρογωνιαίο λίθο για αυτή την επιβίωση».

Θα υπάρξει εμπλοκή των ΗΠΑ;

Αν το Ιράν δεν πετάξει λευκή πετσέτα, ή δεν ανατραπεί το καθεστώς, οι ισραηλινές επιθέσεις θα έχουν νόημα μόνον αν καταφέρουν να καθυστερήσουν για χρόνια το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης. Όπως σημειώνει ο Άμος Γιάντλιν, πρώην επικεφαλής της ισραηλινής στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών, «το Ιράν δεν μπορεί να νικήσει το Ισραήλ, αλλά ούτε και το Ισραήλ διαθέτει μάλλον τις δυνατότητες πλήρους καταστροφής του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος».

Παραμένει αμφίβολο αν όμως οι ΗΠΑ, που διαθέτουν τις αναγκαίες διατρητικές βόμβες, εμπλακούν στη σύγκρουση. «Δεν εμπλεκόμαστε. Είναι πιθανό να εμπλακούμε. Αλλά αυτή τη στιγμή δεν εμπλεκόμαστε», δήλωσε χθες ο Ντόναλντ Τραμπ. Ως εκ τούτου, δεν αποκλείεται το Ισραήλ να εξασφαλίσει αμερικανική στρατιωτική βοήθεια, ειδάλλως θα πρέπει να βρει άλλον τρόπο για να τελειώσει τον πόλεμο που ξεκίνησε.

Με ένα εξώφυλλο το οποίο προσομοιάζει με αυτό που ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ κοινοποίησε και τον απεικονίζει ως… βασιλιά, κυκλοφορεί ο Economist θέλοντας έτσι να τονίσει το προσωποπαγές της πολιτικής του.

Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά στην ανάλυσή του το περιοδικό, ο Ντόναλντ Τραμπ, στον πρώτο μήνα της θητείας του, έχει προκαλέσει ενθουσιασμό στους υποστηρικτές του και σοκ στους αντιπάλους του.

Δείτε το εξώφυλλο του Economist:

Με έναν πολιτικό «κεραυνοβόλο πόλεμο», επιχειρεί να μετατρέψει την προεδρία στην κυρίαρχη εξουσία της χώρας, παραμερίζοντας τον ρόλο του Κογκρέσου και των δικαστηρίων. Το ερώτημα που ανακύπτει είναι μέχρι πού θα φτάσει αυτή η προσπάθεια και ποιες θα είναι οι συνέπειες για το αμερικανικό δημοκρατικό σύστημα.

Υπενθυμίζεται πως την Τρίτη, ο Λευκός Οίκος με ανάρτηση που κοινοποίησε ο ίδιος ο Αμερικανός πρόεδρος, με αφορμή την κατάργηση των διοδίων δημοσίευσε σκίτσο του Τραμπ με στέμμα με λεζάντα «Long live the King!» δηλαδή «Ζήτω ο Βασιλιάς»!

Σύμφωνα με τον Economist, ο Τραμπ έχει δείξει ότι επιδιώκει τη συγκέντρωση εξουσίας στα χέρια του. Κυβερνά μέσω προεδρικών διαταγμάτων, αγνοώντας συχνά το Κογκρέσο, και έχει προσπαθήσει να περιορίσει τη δύναμη του δικαστικού σώματος. Πολλά από τα περίπου 70 εκτελεστικά του διατάγματα έχουν αμφισβητηθεί ως αντισυνταγματικά, προκαλώντας μια δοκιμασία αντοχής με το δικαστικό σύστημα.

Επιπλέον, έχει επιβάλει αυστηρούς ελέγχους σε κυβερνητικά τμήματα.  Η Washington Post ανέφερε ότι οι υποψήφιοι για ανώτερες θέσεις εργασίας στις μυστικές υπηρεσίες και την επιβολή του νόμου ρωτήθηκαν αν προσυπογράφουν τον ψευδή ισχυρισμό του κ. Τραμπ ότι κέρδισε τις εκλογές το 2020. Ο κ. Τραμπ έχει επίσης σαρώσει τις εγγυήσεις που θεσπίστηκαν μετά το Watergate και αποσκοπούσαν στο να κρατήσουν το Υπουργείο Δικαιοσύνης μακριά από την πολιτική. Μία από τις πρώτες πράξεις του υπουργείου ήταν να ζητήσει από τους εισαγγελείς να αποσύρουν τις κατηγορίες για διαφθορά εναντίον του Έρικ Άνταμς, του δημάρχου της Νέας Υόρκης -αν και μόνο για όσο διάστημα κάνει ό,τι απαιτεί ο κ. Τραμπ.

Η διαμόρφωση της νέας αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής

Στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής, ο Τραμπ επιδιώκει να απομακρύνει τις ΗΠΑ από πολυμερείς οργανισμούς, όπως ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, και να χρησιμοποιεί εμπορικούς δασμούς ως μοχλό πίεσης.

Η στάση του απέναντι στη Ρωσία και η αμφισβήτηση της διατλαντικής συμμαχίας με την Ευρώπη υποδεικνύουν μια προσέγγιση που θεωρεί τις παραδοσιακές συμμαχίες ως διαπραγματεύσιμες και όχι ως αναπόσπαστο μέρος της αμερικανικής στρατηγικής.

Παραλληλισμοί με την ιστορία και οι κίνδυνοι

Ο Τραμπ δεν είναι ο πρώτος πρόεδρος που επιχειρεί να συγκεντρώσει εξουσία. Ο Φράνκλιν Ρούζβελτ εξέδωσε πάνω από 3.700 εκτελεστικά διατάγματα, ενώ η ισχύς της προεδρίας ενισχύεται σταδιακά εδώ και δεκαετίες. Ωστόσο, ο τρόπος με τον οποίο επιδιώκει να επιβάλει τη βούλησή του, αγνοώντας θεσμικές δικλείδες ασφαλείας, είναι ανησυχητικός σύμφωνα με την ανάλυση του περιοδικού. Η υπερβολική συγκέντρωση εξουσίας απειλεί τον διαχωρισμό των εξουσιών, βασικό πυλώνα της αμερικανικής δημοκρατίας, αναφέρει ο Economist.

Πιθανά αντίμετρα και αντιδράσεις

Η δικαστική εξουσία, αν και κινείται αργά, έχει τη δύναμη να ανακόψει τις υπερβάσεις της εκτελεστικής εξουσίας. Το Ανώτατο Δικαστήριο ενδέχεται να απορρίψει ορισμένα από τα διατάγματα του Τραμπ, προκαλώντας μια συνταγματική κρίση εάν ο πρόεδρος επιλέξει να τα αγνοήσει.

Επιπλέον, η πραγματικότητα της οικονομίας θα αρχίσει να ασκεί πίεση στην κυβέρνηση. Οι αυξημένοι δασμοί και τα δημοσιονομικά ελλείμματα οδηγούν σε πληθωριστικές πιέσεις, κάτι που οι αγορές και οι επιχειρήσεις δεν μπορούν να αγνοήσουν. Εάν το κράτος δεν μπορεί να παρέχει βασικές υπηρεσίες λόγω της απορρύθμισης της γραφειοκρατίας, η κοινή γνώμη μπορεί να στραφεί εναντίον του Τραμπ, ανεξάρτητα από το πόσο ισχυρός φαίνεται αυτή τη στιγμή.

Συμπέρασμα: Το μελλοντικό στοίχημα της Αμερικής