Τα αποτελέσματα της έρευνας επιβεβαιώνουν ότι οι αγορές και οι οικονομολόγοι εξακολουθούν να θεωρούν πως η επιστροφή του πληθωρισμού στον στόχο του 2% θα είναι μια σταδιακή διαδικασία, ενώ παράλληλα εκτιμούν ότι η οικονομική δραστηριότητα στην ευρωζώνη θα παραμείνει υποτονική τα επόμενα χρόνια.

Ο γενικός πληθωρισμός παραμένει πάνω από τον στόχο της ΕΚΤ το 2026 και το 2027, με τις προβλέψεις να τοποθετούν τον Εναρμονισμένο Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (HICP) στο 2,7% για το 2026, στο 2,2% για το 2027 και στο 2,0% για το 2028. Σε σχέση με την προηγούμενη έρευνα, οι εκτιμήσεις για το 2026 και το 2028 παρέμειναν αμετάβλητες, ενώ για το 2027 καταγράφηκε μικρή ανοδική αναθεώρηση κατά 0,1 ποσοστιαία μονάδα.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι προβλέψεις για τον δομικό πληθωρισμό, ο οποίος εξαιρεί τις ευμετάβλητες κατηγορίες των τροφίμων και της ενέργειας και θεωρείται βασικός δείκτης για τη χάραξη της νομισματικής πολιτικής. Οι συμμετέχοντες εκτιμούν ότι ο δείκτης HICPX θα διαμορφωθεί στο 2,4% το 2026, στο 2,2% το 2027 και στο 2,1% το 2028. Η πρόβλεψη για το 2026 αναθεωρήθηκε ανοδικά κατά 0,2 ποσοστιαίες μονάδες, αντανακλώντας τα πιο πρόσφατα στοιχεία για τις πληθωριστικές πιέσεις και προσεγγίζοντας περισσότερο τις προβολές των εμπειρογνωμόνων του Ευρωσυστήματος που δημοσιεύθηκαν τον Ιούνιο.

Παρά τη συγκρατημένη αποκλιμάκωση, οι μακροπρόθεσμες προσδοκίες παραμένουν απόλυτα ευθυγραμμισμένες με τον στόχο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Οι οικονομολόγοι εξακολουθούν να προβλέπουν ότι τόσο ο γενικός όσο και ο δομικός πληθωρισμός θα διαμορφωθούν στο 2,0% το 2031, γεγονός που υποδηλώνει ότι η αξιοπιστία της νομισματικής πολιτικής της ΕΚΤ εξακολουθεί να παραμένει ισχυρή.

Η έρευνα αφιέρωσε ειδική ενότητα στις επιπτώσεις του πολέμου στη Μέση Ανατολή, καθώς η γεωπολιτική ένταση συνεχίζει να προκαλεί αναταράξεις στις αγορές ενέργειας και στις αλυσίδες εφοδιασμού. Σύμφωνα με τις απαντήσεις των συμμετεχόντων, οι έμμεσες και οι λεγόμενες «δευτερογενείς» επιδράσεις του πολέμου εκτιμάται ότι θα είναι περιορισμένες και θα επικεντρωθούν κυρίως στο 2026. Παράλληλα, η ισορροπία των κινδύνων για τον πληθωρισμό παραμένει ελαφρώς ανοδική για το τρέχον έτος, ενώ από το 2027 και μετά οι κίνδυνοι αξιολογούνται ως περισσότερο ισορροπημένοι.

Στο μέτωπο της οικονομικής ανάπτυξης, οι προβλέψεις είναι αισθητά πιο επιφυλακτικές. Οι συμμετέχοντες στην έρευνα εκτιμούν ότι το πραγματικό ΑΕΠ της ευρωζώνης θα αυξηθεί μόλις κατά 0,6% το 2026, ενώ προβλέπουν επιτάχυνση στο 1,2% το 2027 και στο 1,3% το 2028. Ωστόσο, σε σύγκριση με την προηγούμενη έρευνα, οι προβλέψεις για την ανάπτυξη αναθεωρήθηκαν προς τα κάτω κατά 0,4 ποσοστιαίες μονάδες για το 2026 και κατά 0,1 ποσοστιαία μονάδα για το 2027, στοιχείο που αντανακλά την επιδείνωση των οικονομικών προοπτικών.

Οι οικονομολόγοι εμφανίζονται επίσης πιο συγκρατημένοι για τις μακροπρόθεσμες δυνατότητες της ευρωπαϊκής οικονομίας, καθώς η πρόβλεψη για την ανάπτυξη το 2031 μειώθηκε κατά 0,1 ποσοστιαία μονάδα, στο 1,2%, υποδηλώνοντας ότι η ευρωζώνη θα συνεχίσει να κινείται σε σχετικά χαμηλούς ρυθμούς μεγέθυνσης.

Η εικόνα της αγοράς εργασίας παραμένει σχετικά ανθεκτική, αν και οι εκτιμήσεις για την ανεργία αναθεωρήθηκαν ελαφρώς υψηλότερα. Οι συμμετέχοντες προβλέπουν ότι το ποσοστό ανεργίας θα διαμορφωθεί στο 6,3% τόσο το 2026 όσο και το 2027, πριν αποκλιμακωθεί στο 6,2% το 2028 και στο 6,1% σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα. Οι αναθεωρήσεις αυτές δείχνουν ότι η επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας αναμένεται να έχει περιορισμένες αλλά υπαρκτές επιπτώσεις στην απασχόληση.

Συνολικά, η έρευνα της ΕΚΤ ενισχύει την εικόνα μιας οικονομίας που εξακολουθεί να ισορροπεί ανάμεσα στη σταδιακή αποκλιμάκωση του πληθωρισμού και στην επιβράδυνση της ανάπτυξης. Οι επαγγελματίες προβλεπτές εκτιμούν ότι οι πληθωριστικές πιέσεις θα συνεχίσουν να υποχωρούν, χωρίς όμως να εξαλειφθούν άμεσα, ενώ οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικό παράγοντα αβεβαιότητας.

Για τη νομισματική πολιτική της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, τα ευρήματα αυτά αποτελούν μια ακόμη ένδειξη ότι, παρά τη σημαντική πρόοδο που έχει επιτευχθεί στη συγκράτηση του πληθωρισμού, οι συνθήκες δεν επιτρέπουν εφησυχασμό. Η διατήρηση των μακροπρόθεσμων προσδοκιών στο επίπεδο του 2% αποτελεί θετικό μήνυμα, ωστόσο η ανθεκτικότητα του δομικού πληθωρισμού και η επιδείνωση των αναπτυξιακών προοπτικών δημιουργούν ένα ιδιαίτερα απαιτητικό περιβάλλον για τις αποφάσεις της ΕΚΤ τους επόμενους μήνες.

Η πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, υπογράμμισε ότι, παρά τη σημερινή απόφαση για διατήρηση των επιτοκίων, το Διοικητικό Συμβούλιο παραμένει σε πλήρη ετοιμότητα να προσαρμόσει τη νομισματική πολιτική εφόσον οι εξελίξεις το απαιτήσουν. Όπως τόνισε, η αβεβαιότητα παραμένει εξαιρετικά υψηλή και οι πλήρεις επιπτώσεις της ανόδου των τιμών της ενέργειας δεν έχουν ακόμη αποτυπωθεί στον πληθωρισμό.

Η ενεργειακή κρίση παραμένει ο μεγαλύτερος κίνδυνος

Η ΕΚΤ θεωρεί ότι οι τιμές της ενέργειας εξακολουθούν να αποτελούν τον βασικό παράγοντα κινδύνου για την ευρωπαϊκή οικονομία. Αν και οι τελευταίες προβλέψεις συγκλίνουν με το βασικό σενάριο του Ιουνίου, οι διακυμάνσεις στις διεθνείς αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου εξακολουθούν να είναι έντονες, ενώ η διάρκεια της κρίσης παραμένει άγνωστη.

Η Λαγκάρντ σημείωσε ότι η Φρανκφούρτη παρακολουθεί όχι μόνο την εξέλιξη των τιμών της ενέργειας, αλλά και τις δευτερογενείς επιπτώσεις που αυτές προκαλούν στις τιμές αγαθών, υπηρεσιών και μισθών. Η ΕΚΤ επιδιώκει να αποτρέψει τη δημιουργία ενός νέου πληθωριστικού κύκλου, ο οποίος θα μπορούσε να καταστήσει αναγκαία μια νέα αυστηροποίηση της νομισματικής πολιτικής.

Καμία προαναγγελία για την επόμενη κίνηση

Η πρόεδρος της ΕΚΤ επανέλαβε ότι η Κεντρική Τράπεζα δεν προδεσμεύεται για συγκεκριμένη πορεία επιτοκίων. Όπως ανέφερε, κάθε απόφαση θα λαμβάνεται συνεδρίαση προς συνεδρίαση και θα βασίζεται αποκλειστικά στα νέα οικονομικά στοιχεία.

Οι μελλοντικές αποφάσεις θα εξαρτηθούν από την πορεία του πληθωρισμού, την εξέλιξη της οικονομικής δραστηριότητας, τις μισθολογικές πιέσεις, τη μετάδοση της νομισματικής πολιτικής στην πραγματική οικονομία και τις χρηματοπιστωτικές συνθήκες.

Η οικονομία δείχνει αντοχές, αλλά η ανάπτυξη παραμένει εύθραυστη

Παρά τις γεωπολιτικές εντάσεις, η οικονομική δραστηριότητα στην Ευρωζώνη παρουσίασε σημάδια βελτίωσης κατά το δεύτερο τρίμηνο του έτους.

Οι υπηρεσίες ανακάμπτουν μετά την υποχώρηση που προκάλεσε η ενεργειακή κρίση, ενώ σημαντική ώθηση προέρχεται από τις ψηφιακές υπηρεσίες και τις επενδύσεις που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη.

Η μεταποίηση εμφανίζεται πιο ανθεκτική από τις αρχικές εκτιμήσεις, καθώς πολλές επιχειρήσεις αυξάνουν τα αποθέματά τους για να προστατευθούν από ενδεχόμενες διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες, ενώ αυξημένες παραμένουν και οι αμυντικές δαπάνες των ευρωπαϊκών κρατών.

Η αγορά εργασίας εξακολουθεί να αποτελεί στήριγμα της οικονομίας. Η ανεργία διαμορφώθηκε τον Μάιο στο 6,2%, επίπεδο που παραμένει κοντά στα ιστορικά χαμηλά. Ωστόσο, οι διαθέσιμες θέσεις εργασίας συνεχίζουν να μειώνονται, ενώ τόσο οι επιχειρήσεις όσο και τα νοικοκυριά εμφανίζονται πιο επιφυλακτικά για τις προοπτικές της απασχόλησης.

Οι κινητήριες δυνάμεις της ανάπτυξης

Η ΕΚΤ εξακολουθεί να εκτιμά ότι η ανάπτυξη θα παραμείνει θετική μεσοπρόθεσμα, αν και σχετικά περιορισμένη.

Σύμφωνα με την αξιολόγηση της Φρανκφούρτης, η ιδιωτική κατανάλωση, οι επενδύσεις στις ψηφιακές τεχνολογίες, οι δημόσιες επενδύσεις σε άμυνα και υποδομές, καθώς και η σταδιακή ανάκαμψη των εξαγωγών αναμένεται να στηρίξουν την οικονομική δραστηριότητα τα επόμενα χρόνια.

Η Λαγκάρντ επανέλαβε την ανάγκη επιτάχυνσης των μεταρρυθμίσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ζητώντας μεγαλύτερη ενοποίηση της ενιαίας αγοράς, ταχύτερη ενεργειακή μετάβαση και ολοκλήρωση της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων.

Ψηφιακό ευρώ

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στο ψηφιακό ευρώ, μετά τη θετική ψήφο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Η πρόεδρος της ΕΚΤ χαρακτήρισε την εξέλιξη σημαντικό βήμα προς την υλοποίηση του έργου και εξέφρασε την προσδοκία ότι μέχρι το τέλος του έτους θα υπάρξει συμφωνία μεταξύ Κοινοβουλίου, Συμβουλίου και Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Όπως επισήμανε, το ψηφιακό ευρώ δεν πρόκειται να αντικαταστήσει τα μετρητά, αλλά να λειτουργήσει συμπληρωματικά, παρέχοντας ασφαλές μέσο πληρωμών για κάθε ψηφιακή συναλλαγή εντός της Ευρωζώνης.

Ο πληθωρισμός υποχώρησε, αλλά οι κίνδυνοι παραμένουν

Θετική ήταν η εικόνα στα στοιχεία του Ιουνίου.

Ο συνολικός πληθωρισμός υποχώρησε στο 2,8% από 3,2% τον Μάιο, ενώ ο δομικός πληθωρισμός διαμορφώθηκε στο 2,4% έναντι 2,6%.

Οι τιμές των τροφίμων και των υπηρεσιών εμφάνισαν επίσης επιβράδυνση.

Παρ' όλα αυτά, η ΕΚΤ προειδοποιεί ότι η άνοδος των ενεργειακών τιμών εξακολουθεί να μεταφέρεται σταδιακά στο κόστος παραγωγής των επιχειρήσεων, οι οποίες αναμένεται να προχωρήσουν σε νέες αυξήσεις τιμών τους επόμενους μήνες.

Παράλληλα, οι βραχυπρόθεσμες πληθωριστικές προσδοκίες παραμένουν αυξημένες, ενώ η Κεντρική Τράπεζα εκτιμά ότι ο πληθωρισμός πιθανότατα θα διατηρηθεί πάνω από τον στόχο του 2% έως και το πρώτο εξάμηνο του 2027, πριν αποκλιμακωθεί σταδιακά.

Οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι

Η ΕΚΤ εκτιμά ότι οι κίνδυνοι για την ανάπτυξη παραμένουν καθοδικοί.

Μια νέα διακοπή στις ενεργειακές προμήθειες θα μπορούσε να οδηγήσει σε ακόμη υψηλότερες τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου, περιορίζοντας την κατανάλωση και τις επενδύσεις.

Επιπλέον, η επιδείνωση του διεθνούς επενδυτικού κλίματος, η αυστηροποίηση των πιστωτικών συνθηκών, οι εμπορικές εντάσεις και οι συνεχιζόμενες γεωπολιτικές συγκρούσεις αποτελούν σημαντικές πηγές αβεβαιότητας.

Στην αντίθετη πλευρά, ταχύτερη προσαρμογή των αγορών ενέργειας ή μια βιώσιμη αποκλιμάκωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή θα μπορούσαν να βελτιώσουν αισθητά τις προοπτικές ανάπτυξης.

Πιο αυστηρές οι χρηματοπιστωτικές συνθήκες

Η ΕΚΤ διαπιστώνει ότι οι χρηματοπιστωτικές συνθήκες έχουν γίνει ελαφρώς πιο περιοριστικές.

Το κόστος τραπεζικού δανεισμού για τις επιχειρήσεις παρέμεινε στο 3,6%, ενώ το κόστος έκδοσης εταιρικών ομολόγων διαμορφώθηκε στο 4%.

Η πιστωτική επέκταση προς τις επιχειρήσεις επιταχύνθηκε στο 4%, αν και τα τραπεζικά ιδρύματα προχώρησαν σε αυστηρότερα πιστοδοτικά κριτήρια κατά το δεύτερο τρίμηνο.

Στα στεγαστικά δάνεια, τα επιτόκια αυξήθηκαν στο 3,5%, ενώ η ζήτηση για νέα δάνεια υποχώρησε λόγω της επιδείνωσης της καταναλωτικής εμπιστοσύνης και του υψηλότερου κόστους χρηματοδότησης.

Το μήνυμα προς τις αγορές

Το βασικό μήνυμα της σημερινής συνεδρίασης είναι ότι η ΕΚΤ θεωρεί πως η μάχη κατά του πληθωρισμού βρίσκεται σε κρίσιμο σημείο, αλλά δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί. Η αποκλιμάκωση των τιμών συνεχίζεται, ωστόσο η νέα ενεργειακή κρίση και οι γεωπολιτικές εξελίξεις διατηρούν υψηλό βαθμό αβεβαιότητας.

Η Φρανκφούρτη αποφεύγει να προαναγγείλει την επόμενη κίνηση, ξεκαθαρίζοντας όμως ότι διαθέτει όλα τα εργαλεία για να διασφαλίσει τη σταθερότητα των τιμών και την αποτελεσματική μετάδοση της νομισματικής πολιτικής. Για τις αγορές, το μήνυμα είναι σαφές: τα επιτόκια μπορεί να έμειναν αμετάβλητα σήμερα, όμως η ΕΚΤ δεν έχει αποκλείσει καμία επιλογή για τους επόμενους μήνες, εφόσον οι πληθωριστικοί κίνδυνοι ενισχυθούν εκ νέου.

Στην ανακοίνωσή της, η ΕΚΤ επισημαίνει ότι οι προοπτικές για τις τιμές της ενέργειας παραμένουν εξαιρετικά ευμετάβλητες, ενώ το Διοικητικό Συμβούλιο παρακολουθεί στενά τόσο τη διάρκεια και την ένταση της ενεργειακής διαταραχής όσο και τις έμμεσες και δευτερογενείς επιδράσεις της στην οικονομία. Παράλληλα, επαναλαμβάνει τη δέσμευσή του να λαμβάνει τις αποφάσεις για τη νομισματική πολιτική με γνώμονα τη διασφάλιση της σταθεροποίησης του πληθωρισμού στον στόχο του 2% μεσοπρόθεσμα, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας παρέμβασης εφόσον οι πληθωριστικοί κίνδυνοι ενταθούν.

Με τη σημερινή του απόφαση, το Διοικητικό Συμβούλιο εξακολουθεί να είναι σε θέση να αντιμετωπίσει την αβεβαιότητα που έχει προκαλέσει η σύγκρουση. Θα ακολουθήσει μια προσέγγιση βασιζόμενη στα εκάστοτε διαθέσιμα στοιχεία και θα λαμβάνει αποφάσεις από συνεδρίαση σε συνεδρίαση για τον καθορισμό της κατάλληλης κατεύθυνσης της νομισματικής πολιτικής. Συγκεκριμένα, οι αποφάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου όσον αφορά τα επιτόκια θα βασίζονται στην αξιολόγησή του για τις προοπτικές του πληθωρισμού και τους κινδύνους που τις περιβάλλουν, υπό το πρίσμα των εισερχόμενων οικονομικών και χρηματοπιστωτικών στοιχείων, καθώς και για τη δυναμική του υποκείμενου πληθωρισμού και την ένταση με την οποία μεταδίδεται η νομισματική πολιτική. Το Διοικητικό Συμβούλιο δεν δεσμεύεται εκ των προτέρων για συγκεκριμένη πορεία των επιτοκίων.

Βασικά επιτόκια της ΕΚΤ

Τα επιτόκια της διευκόλυνσης αποδοχής καταθέσεων, των πράξεων κύριας αναχρηματοδότησης και της διευκόλυνσης οριακής χρηματοδότησης θα παραμείνουν αμετάβλητα σε 2,25%, 2,40% και 2,65% αντιστοίχως.

Πρόγραμμα αγοράς στοιχείων ενεργητικού (APP) και έκτακτο πρόγραμμα αγοράς στοιχείων ενεργητικού λόγω πανδημίας (PEPP)

Τα χαρτοφυλάκια APP και PEPP μειώνονται με μετρημένο και προβλέψιμο ρυθμό, καθώς το Ευρωσύστημα δεν επανεπενδύει πλέον τα ποσά από την εξόφληση τίτλων κατά τη λήξη τους.

Το Διοικητικό Συμβούλιο είναι έτοιμο να προσαρμόσει όλα τα μέσα που έχει στη διάθεσή του εντός των ορίων της εντολής που του έχει ανατεθεί, προκειμένου να διασφαλίσει ότι ο πληθωρισμός θα σταθεροποιηθεί στον στόχο του 2% μεσοπρόθεσμα και να διαφυλάξει την ομαλή λειτουργία του μηχανισμού μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής. Επιπλέον, το μέσο για την προστασία της μετάδοσης (Transmission Protection Instrument - TPI) είναι διαθέσιμο για να αντισταθμίζει ανεπιθύμητες, άτακτες εξελίξεις στην αγορά που θέτουν σοβαρή απειλή για τη μετάδοση της νομισματικής πολιτικής σε όλες τις χώρες της ζώνης του ευρώ, επιτρέποντας έτσι στο Διοικητικό Συμβούλιο να εκπληρώνει πιο αποτελεσματικά την αποστολή του για σταθερότητα των τιμών.

Παρότι η ΕΚΤ προχώρησε σε αύξηση των επιτοκίων τον Ιούνιο, τα στοιχεία που ακολούθησαν για τον πληθωρισμό, τις μισθολογικές αυξήσεις, την οικονομική δραστηριότητα και τις πληθωριστικές προσδοκίες ήταν πιο ήπια από τις αρχικές εκτιμήσεις. Αυτό έχει οδηγήσει αρκετούς αξιωματούχους να υποστηρίζουν ότι απαιτείται περισσότερη υπομονή πριν από οποιαδήποτε νέα παρέμβαση.

Ωστόσο, η εκ νέου άνοδος του Brent πάνω από τα 95 δολάρια το βαρέλι, λόγω της συνεχιζόμενης έντασης στη Μέση Ανατολή, μεταβάλλει εκ νέου τα δεδομένα. Η ενεργειακή κρίση θα μπορούσε να μεταφερθεί στις τιμές αγαθών και υπηρεσιών, αναγκάζοντας την ΕΚΤ να επανέλθει σε αυστηρότερη νομισματική πολιτική μέσα στο φθινόπωρο.

Οι αγορές έχουν ήδη προεξοφλήσει σχεδόν τρεις ακόμη αυξήσεις επιτοκίων, με την πρώτη να θεωρείται πλήρως ενσωματωμένη στις τιμές έως τον Οκτώβριο και τη δεύτερη έως τον Φεβρουάριο του 2027. Ωστόσο, αρκετοί οικονομολόγοι θεωρούν ότι οι προσδοκίες αυτές αντανακλούν κυρίως την άνοδο των τιμών του πετρελαίου και όχι τα θεμελιώδη μεγέθη της οικονομίας.

Σύμφωνα με δημοσκόπηση του Reuters, η πλειονότητα των οικονομολόγων εκτιμά ότι η Ευρωζώνη δεν θα χρειαστεί τόσο επιθετική σύσφιγξη της νομισματικής πολιτικής, καθώς ο πληθωρισμός αναμένεται να κινηθεί κοντά στο 3% τους επόμενους μήνες, παραμένοντας πάνω από τον στόχο του 2%, αλλά χωρίς να απαιτεί διαδοχικές αυξήσεις επιτοκίων.

Δεν έχουν εμφανιστεί ακόμη οι «δευτερογενείς επιδράσεις»

Κρίσιμο στοιχείο για τις αποφάσεις της ΕΚΤ αποτελεί το γεγονός ότι μέχρι στιγμής δεν έχουν εκδηλωθεί σε σημαντικό βαθμό οι λεγόμενες δευτερογενείς επιδράσεις του ενεργειακού σοκ.

Συνήθως, η αύξηση του ενεργειακού κόστους μεταφέρεται στις τιμές όλων των αγαθών και υπηρεσιών και στη συνέχεια οδηγεί τους εργαζομένους να διεκδικήσουν υψηλότερες αυξήσεις μισθών, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο μεταξύ μισθών και πληθωρισμού.

Προς το παρόν όμως τα στοιχεία δείχνουν διαφορετική εικόνα. Η αύξηση των μισθών συνεχίζει να αποκλιμακώνεται, η αγορά εργασίας εμφανίζει σημάδια επιβράδυνσης – ιδιαίτερα στη Γερμανία – ενώ και οι επιχειρήσεις που συμμετέχουν στις έρευνες της ΕΚΤ προβλέπουν ηπιότερες μισθολογικές πιέσεις τους επόμενους μήνες.

Η Morgan Stanley εκτιμά ότι οι δευτερογενείς πληθωριστικές επιδράσεις θα αποδειχθούν τελικά ασθενέστερες από ό,τι φοβόταν η αγορά, επισημαίνοντας ότι η αδυναμία της γερμανικής βιομηχανίας πιθανότατα θα συνεχιστεί, περιορίζοντας τις πιέσεις στους μισθούς και, κατ' επέκταση, στον δομικό πληθωρισμό.

Την ίδια στιγμή, οι καταναλωτές εμφανίζονται λιγότερο ανήσυχοι για τις μελλοντικές αυξήσεις τιμών, ενώ και ο πληθωρισμός στις υπηρεσίες επιβραδύνθηκε τον προηγούμενο μήνα, ενισχύοντας την άποψη ότι δεν έχει δημιουργηθεί ακόμη ένας επίμονος πληθωριστικός κύκλος.

Νέος κίνδυνος από τα τρόφιμα

Παρά τα ενθαρρυντικά αυτά στοιχεία, οι υπεύθυνοι χάραξης νομισματικής πολιτικής θεωρούν ότι οι πληθωριστικοί κίνδυνοι δεν έχουν εξαλειφθεί.

Ένας νέος παράγοντας ανησυχίας είναι οι ακραίες θερμοκρασίες που καταγράφηκαν στην Ευρώπη το φετινό καλοκαίρι. Οι υψηλές θερμοκρασίες ενδέχεται να έχουν επηρεάσει αρνητικά τις αγροτικές καλλιέργειες, ενώ η χαμηλή στάθμη των υδάτων σε σημαντικούς ποταμούς μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα στις μεταφορές και στις εφοδιαστικές αλυσίδες.

Η Barclays προειδοποιεί ότι, παρότι ο πληθωρισμός στα τρόφιμα είχε αποκλιμακωθεί τους τελευταίους μήνες χάρη στη μείωση των διεθνών τιμών βασικών αγροτικών προϊόντων, όπως η ζάχαρη, το κακάο και ο καφές, οι ιδιαίτερα υψηλές θερμοκρασίες στην Ευρώπη σε συνδυασμό με τις επιπτώσεις του φαινομένου El Niño θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε νέα άνοδο των τιμών των τροφίμων μέσα στους επόμενους μήνες.

Υπό αυτές τις συνθήκες, η Κριστίν Λαγκάρντ αναμένεται να επιχειρήσει μια λεπτή ισορροπία στη συνέντευξη Τύπου μετά τη συνεδρίαση της ΕΚΤ. Από τη μία πλευρά θα θελήσει να καταστήσει σαφές ότι η μάχη κατά του πληθωρισμού δεν έχει ακόμη κερδηθεί και ότι νέα αύξηση των επιτοκίων παραμένει πιθανή. Από την άλλη, θα επιδιώξει να μην ενισχύσει περαιτέρω τις ήδη αυξημένες προσδοκίες των αγορών, καθώς μεγάλο μέρος της πιθανής αυστηροποίησης της νομισματικής πολιτικής έχει ήδη προεξοφληθεί στις αποτιμήσεις των χρηματοπιστωτικών αγορών.

Αυστηρότερα τα κριτήρια χορήγησης

Οι τράπεζες ανέφεραν μέτρια καθαρή αυστηροποίηση των πιστοδοτικών κριτηρίων για τα επιχειρηματικά δάνεια, με καθαρό ποσοστό 7%, χαμηλότερο πάντως από τις προβλέψεις τους στην προηγούμενη έρευνα. Αντίστοιχη επιδείνωση καταγράφηκε και στα στεγαστικά δάνεια, όπου η καθαρή αυστηροποίηση διαμορφώθηκε στο 9%, καθώς και στα καταναλωτικά δάνεια και τις λοιπές χορηγήσεις προς νοικοκυριά, όπου έφθασε το 12%.

Σύμφωνα με την ΕΚΤ, οι βασικοί λόγοι πίσω από τη στάση αυτή είναι η αυξημένη αντίληψη κινδύνου για τις προοπτικές της οικονομίας και η χαμηλότερη διάθεση των τραπεζών να αναλάβουν πρόσθετο ρίσκο, καθώς οι εξελίξεις στο γεωπολιτικό μέτωπο και το ενεργειακό κόστος εξακολουθούν να προκαλούν έντονη αβεβαιότητα. Για το τρίτο τρίμηνο του 2026, οι τράπεζες εκτιμούν ότι τα πιστοδοτικά κριτήρια θα γίνουν ακόμη πιο αυστηρά σε όλες τις βασικές κατηγορίες δανείων.

Ακριβότερος ο δανεισμός και περισσότερες απορρίψεις

Η αυστηροποίηση δεν περιορίστηκε μόνο στα κριτήρια έγκρισης των δανείων. Οι όροι χρηματοδότησης έγιναν επίσης δυσμενέστεροι, κυρίως μέσω υψηλότερων επιτοκίων στα νέα δάνεια. Παράλληλα, αυξήθηκε το ποσοστό των αιτήσεων που απορρίφθηκαν σε όλες τις κατηγορίες δανειοληπτών, με τη μεγαλύτερη αύξηση να καταγράφεται στα καταναλωτικά δάνεια.

Μικρή ανάκαμψη στη ζήτηση επιχειρηματικών δανείων

Παρά το πιο αυστηρό περιβάλλον, η ζήτηση επιχειρηματικών δανείων κατέγραψε μικρή θετική μεταβολή. Το καθαρό ισοζύγιο διαμορφώθηκε στο 3%, όταν οι ίδιες οι τράπεζες ανέμεναν στην προηγούμενη έρευνα σημαντική υποχώρηση της ζήτησης. Η αύξηση αυτή αποδίδεται κυρίως στις μεγαλύτερες ανάγκες χρηματοδότησης κεφαλαίου κίνησης και αποθεμάτων, στις επενδύσεις παγίου κεφαλαίου από μεγάλες επιχειρήσεις, αλλά και στις ανάγκες αναχρηματοδότησης και αναδιάρθρωσης υφιστάμενου δανεισμού. Οι τράπεζες σημειώνουν πάντως ότι η συνολική εικόνα παραμένει εύθραυστη και εξακολουθεί να εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από την πορεία των γεωπολιτικών εξελίξεων.

Υποχωρεί η ζήτηση για στεγαστικά και καταναλωτικά δάνεια

Αντίθετα, η ζήτηση για στεγαστικά δάνεια συνέχισε να μειώνεται αισθητά, με το καθαρό ισοζύγιο να διαμορφώνεται στο -15%, αν και η πτώση ήταν ελαφρώς μικρότερη από εκείνη που ανέμεναν οι τράπεζες. Η επιδείνωση της καταναλωτικής εμπιστοσύνης, οι μεταβολές στα επιτόκια και οι λιγότερο ευνοϊκές προοπτικές της αγοράς κατοικίας αποτέλεσαν τους βασικούς ανασταλτικούς παράγοντες. Για το τρίτο τρίμηνο του έτους, οι τράπεζες προβλέπουν νέα κάμψη της ζήτησης στεγαστικών δανείων.

Παρόμοια εικόνα καταγράφεται και στα καταναλωτικά δάνεια, όπου η ζήτηση συνέχισε να υποχωρεί, αν και με ηπιότερο ρυθμό από ό,τι προέβλεπαν οι ίδιες οι τράπεζες. Η χαμηλότερη καταναλωτική εμπιστοσύνη, η περιορισμένη δαπάνη για διαρκή καταναλωτικά αγαθά και τα υψηλότερα επιτόκια εξακολουθούν να λειτουργούν αποτρεπτικά για τη λήψη νέων δανείων. Για το επόμενο τρίμηνο, η ζήτηση καταναλωτικής πίστης αναμένεται να παραμείνει ουσιαστικά αμετάβλητη.

Επιδείνωση στις συνθήκες χρηματοδότησης των τραπεζών

Η έρευνα καταγράφει επίσης μικρή επιδείνωση στην πρόσβαση των τραπεζών σε πηγές χρηματοδότησης. Οι συνθήκες στις καταθέσεις λιανικής, στις αγορές ομολόγων και στη διατραπεζική αγορά έγιναν ελαφρώς δυσμενέστερες κατά το δεύτερο τρίμηνο, ενώ η αγορά τιτλοποιήσεων παρέμεινε ουσιαστικά αμετάβλητη. Οι τράπεζες αναμένουν ότι η εικόνα αυτή θα επιδεινωθεί περαιτέρω τους επόμενους μήνες.

Μεγαλύτερη πίεση από τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια

Η ποιότητα των δανειακών χαρτοφυλακίων εξακολουθεί να επηρεάζει τις αποφάσεις των τραπεζών. Οι δείκτες μη εξυπηρετούμενων δανείων και γενικότερα η επιδείνωση των πιστωτικών κινδύνων οδήγησαν σε αυστηρότερα κριτήρια χορήγησης για επιχειρηματικά και καταναλωτικά δάνεια, ενώ οι επιπτώσεις στα στεγαστικά δάνεια παρέμειναν περιορισμένες.

Η μεταποίηση δέχεται τις μεγαλύτερες πιέσεις

Σε επίπεδο κλάδων, η μεγαλύτερη αυστηροποίηση των πιστοδοτικών κριτηρίων καταγράφηκε στη μεταποίηση, κυρίως στις ενεργοβόρες βιομηχανίες και στην αυτοκινητοβιομηχανία, που εξακολουθούν να επηρεάζονται περισσότερο από το ενεργειακό κόστος και τις γεωπολιτικές εξελίξεις. Αντίθετα, οι υπηρεσίες –εκτός του χρηματοοικονομικού και του κτηματομεσιτικού κλάδου– εμφάνισαν αύξηση της ζήτησης για νέα δάνεια.

Προβάδισμα στις πράσινες επενδύσεις

Η έρευνα της ΕΚΤ αναδεικνύει και τη σταδιακή ενσωμάτωση των κλιματικών κριτηρίων στην τραπεζική χρηματοδότηση. Οι τράπεζες εμφανίζονται πιο θετικές απέναντι σε επιχειρήσεις που επενδύουν στην πράσινη μετάβαση και σε κτίρια με υψηλή ενεργειακή απόδοση, τόσο ως προς τα πιστοδοτικά κριτήρια όσο και ως προς τη ζήτηση χρηματοδότησης. Αντίθετα, οι επιχειρήσεις με υψηλές εκπομπές ρύπων που δεν διαθέτουν αξιόπιστο σχέδιο μετάβασης αντιμετωπίζουν αυστηρότερη πιστωτική πολιτική και μειωμένη ζήτηση για νέα δάνεια. Παράλληλα, η βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων εξακολουθεί να αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα που στηρίζει τη ζήτηση στεγαστικών δανείων που σχετίζονται με την πράσινη μετάβαση, ενώ αρνητικά συνεχίζει να επηρεάζει η αβεβαιότητα σχετικά με το μελλοντικό κανονιστικό πλαίσιο για το κλίμα

Όλοι οι συμμετέχοντες σε δημοσκόπηση του Bloomberg προβλέπουν ότι την ερχόμενη Πέμπτη η ΕΚΤ δεν θα μεταβάλει το κόστος δανεισμού. Η πλειονότητα εκτιμά ότι τον Σεπτέμβριο, όταν θα υπάρχουν και οι νέες τριμηνιαίες μακροοικονομικές προβλέψεις των υπηρεσιών της Τράπεζας, θα προχωρήσει σε αύξηση κατά 25 μονάδες βάσης, ανεβάζοντας το επιτόκιο καταθέσεων στο 2,5%.

Το επίπεδο αυτό θεωρείται από τους περισσότερους οικονομολόγους ως η κορύφωση του τρέχοντος κύκλου σύσφιξης της νομισματικής πολιτικής, καθώς ο πόλεμος με το Ιράν προκάλεσε άνοδο στις τιμές του πετρελαίου και αναζωπύρωση του πληθωρισμού στην ευρωζώνη, οδηγώντας στη μεγαλύτερη πληθωριστική έξαρση από το 2023.

Ωστόσο, σε συμφωνία με τα μηνύματα που εκπέμπει η ίδια η ΕΚΤ, οι αναλυτές αποφεύγουν τις βεβαιότητες, καθώς η κατάσταση στη Μέση Ανατολή παραμένει ιδιαίτερα ρευστή. Μέσα σε διάστημα μόλις ενός μήνα, η περιοχή πέρασε από μια εύθραυστη εκεχειρία σε νέα αναζωπύρωση των εχθροπραξιών.

«Το βασικό ερώτημα πλέον είναι αν οι νέες εντάσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν θα αποδειχθούν προσωρινές», δήλωσε ο Dennis Shen, καθηγητής στο International School of Management του Τεχνικού Πανεπιστημίου του Βερολίνου. Όπως ανέφερε, εάν η κρίση περιοριστεί, θα ενισχυθεί το σενάριο διατήρησης των επιτοκίων. Αν όμως υπάρξει περαιτέρω κλιμάκωση, ενδέχεται να επανεμφανιστούν δευτερογενείς πληθωριστικές πιέσεις και να αυξηθούν οι πληθωριστικές προσδοκίες.

Ανάλογα και με τις κινήσεις των υπόλοιπων μεγάλων κεντρικών τραπεζών, μία αύξηση επιτοκίων τον Σεπτέμβριο θα μπορούσε να εδραιώσει την ΕΚΤ ως την πιο «επιθετική» (hawkish) κεντρική τράπεζα μεταξύ των χωρών της G7. Υπενθυμίζεται ότι τον προηγούμενο μήνα ήταν η πρώτη από τις μεγάλες κεντρικές τράπεζες που αύξησε τα επιτόκια μετά το ξέσπασμα του πολέμου με το Ιράν.

Οι τοποθετήσεις των αξιωματούχων στην επόμενη συνεδρίαση αναμένεται να διαμορφώσουν και τις προσδοκίες των αγορών πριν από τη θερινή περίοδο. Ο οικονομολόγος της Dekabank, Kristian Toedtmann, εκτιμά ότι το βασικό στοιχείο της συνεδρίασης θα είναι η επικοινωνία της ΕΚΤ.

«Το σοκ στην πλευρά της προσφοράς εξακολουθεί να διαχέεται στην οικονομία», ανέφερε, προσθέτοντας ότι η ΕΚΤ θα επισημάνει πως παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, θεωρεί ότι βρίσκεται σε καλή θέση και είναι έτοιμη να παρέμβει εφόσον χρειαστεί.

Προς το παρόν, πάντως, δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι οι μισθολογικές εξελίξεις ενισχύουν περαιτέρω τις πληθωριστικές πιέσεις, όπως υποστήριξαν αυτή την εβδομάδα ο διοικητής της κεντρικής τράπεζας της Αυστρίας Martin Kocher και το μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής της ΕΚΤ Piero Cipollone.

Ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη επιβραδύνθηκε περισσότερο από το αναμενόμενο τον Ιούνιο, ενώ υποχώρησε και ο ιδιαίτερα σημαντικός δείκτης του πληθωρισμού στις υπηρεσίες.

Παρ' όλα αυτά, ο πρόεδρος της Bundesbank, Joachim Nagel, υπογράμμισε ότι η ΕΚΤ θα διατηρήσει την «επαγρύπνησή» της. Όπως δήλωσε, τα σημερινά επιτόκια βρίσκονται σε «κατάλληλο επίπεδο», διευκρινίζοντας ότι το Διοικητικό Συμβούλιο θα συνεχίσει να αξιολογεί όλα τα διαθέσιμα οικονομικά στοιχεία στις επόμενες συνεδριάσεις.

Για τους οικονομολόγους, ο βασικός παράγοντας που θα καθορίσει εάν θα υπάρξει νέα αύξηση το φθινόπωρο είναι η εξέλιξη του πολέμου με το Ιράν και οι επιπτώσεις του στις ροές πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Τι εκτιμά η Bloomberg Economics

«Η επιβράδυνση του πληθωρισμού στην ευρωζώνη τον Ιούνιο αφαίρεσε την ανάγκη για άμεση δράση. Ωστόσο, οι υψηλές τιμές των εμπορευμάτων διατηρούν το Διοικητικό Συμβούλιο σε τροχιά νέας αύξησης επιτοκίων τον Σεπτέμβριο, όταν θα έχει στη διάθεσή του και τις επικαιροποιημένες προβλέψεις των οικονομολόγων της ΕΚΤ, πιθανότατα για τελευταία φορά σε αυτόν τον σύντομο κύκλο σύσφιξης της νομισματικής πολιτικής», αναφέρουν οι οικονομολόγοι David Powell και Simona Delle Chiaie.

Από την πλευρά του, ο οικονομολόγος της HSBC, Chris Hare, εμφανίζεται πιο επιφυλακτικός:

«Δεν θεωρούμε δεδομένη μια αύξηση επιτοκίων τον Σεπτέμβριο. Αν υπάρξει πρόοδος προς την ειρήνη και αποκατασταθεί η ομαλή τροφοδοσία της αγοράς ενέργειας, η ΕΚΤ ίσως τελικά να μη χρειαστεί να αυξήσει περαιτέρω τα επιτόκια.»

Το 41% των οικονομολόγων που συμμετείχαν στη δημοσκόπηση εκτιμά ότι η ΕΚΤ θα δώσει ήδη από την επόμενη εβδομάδα κάποιες ενδείξεις για την πορεία της νομισματικής πολιτικής τους επόμενους μήνες, παρά τη δέσμευση της προέδρου Κριστίν Λαγκάρντ να αποφεύγει την παροχή συγκεκριμένης καθοδήγησης (forward guidance).

Οι αναλυτές θεωρούν ότι οι κίνδυνοι για τις προβλέψεις της ΕΚΤ όσον αφορά την ανάπτυξη και τον πληθωρισμό το 2026 κλίνουν προς τα κάτω βραχυπρόθεσμα, ενώ σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα εμφανίζονται γενικά ισορροπημένοι.

Μόλις το 9% των συμμετεχόντων διαπιστώνει ενδείξεις αποσταθεροποίησης των μακροπρόθεσμων πληθωριστικών προσδοκιών, ενώ οι περισσότεροι δεν ανησυχούν ιδιαίτερα για δευτερογενείς επιδράσεις στον πληθωρισμό.

Με βάση αυτό το σενάριο, αρχίζει να διαφαίνεται και η χρονική στιγμή της πρώτης μελλοντικής μείωσης επιτοκίων. Η διάμεση πρόβλεψη της έρευνας τοποθετεί την πρώτη μείωση τον Σεπτέμβριο του 2027, αν και τέσσερις οικονομολόγοι – μεταξύ αυτών και οι αναλυτές της Bloomberg Economics – εκτιμούν ότι αυτή θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί ήδη από τον Μάρτιο του 2027.

Όπως ανακοίνωσε η ΕΚΤ, το Διοικητικό Συμβούλιο αποφάσισε να αυξήσει και τα τρία βασικά επιτόκια κατά 0,25 ποσοστιαίες μονάδες. Συγκεκριμένα, το επιτόκιο της διευκόλυνσης αποδοχής καταθέσεων διαμορφώνεται πλέον στο 2,25%, το επιτόκιο των πράξεων κύριας αναχρηματοδότησης στο 2,40% και το επιτόκιο της διευκόλυνσης οριακής χρηματοδότησης στο 2,65%.

Πρόκειται για την πρώτη αύξηση επιτοκίων από το 2023. Τα νέα επιτόκια θα τεθούν σε ισχύ από τις 17 Ιουνίου 2026.

Η απόφαση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη εξακολουθεί να κινείται σημαντικά πάνω από τον στόχο του 2%, ενώ η άνοδος των τιμών της ενέργειας λόγω του πολέμου με το Ιράν δημιουργεί πρόσθετες ανησυχίες για τη σταθερότητα των τιμών τους επόμενους μήνες.

Οπως σημειώνεται στην ανακοίνωση το Διοικητικό Συμβούλιο έχει δεσμευτεί να καθορίζει τη νομισματική πολιτική με σκοπό να διασφαλίζει ότι ο πληθωρισμός σταθεροποιείται στον στόχο του 2% μεσοπρόθεσμα. Στο πλαίσιο αυτής της δέσμευσης, αποφάσισε σήμερα να αυξήσει τα τρία βασικά επιτόκια της ΕΚΤ κατά 25 μονάδες βάσης. Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή δημιουργεί πληθωριστικές πιέσεις και η απόφαση για αύξηση των επιτοκίων είναι κατάλληλη για μια σειρά σεναρίων που περιγράφουν πώς θα μπορούσε να εξελιχθεί η διαταραχή και να επηρεάσει τις μεσοπρόθεσμες προοπτικές για τη ζώνη του ευρώ.

Σύμφωνα με το βασικό σενάριο των νέων προβολών των εμπειρογνωμόνων του Ευρωσυστήματος, ο γενικός πληθωρισμός αναμένεται να διαμορφωθεί κατά μέσο όρο σε 3,0% το 2026, 2,3% το 2027 και 2,0% το 2028. Όσον αφορά τον πληθωρισμό χωρίς την ενέργεια και τα είδη διατροφής, το βασικό σενάριο προβλέπει ότι θα διαμορφωθεί κατά μέσο όρο σε 2,5% το 2026 και το 2027 και σε 2,2% το 2028. Σε σύγκριση με την έκδοση του Μαρτίου, οι εμπειρογνώμονες έχουν αναθεωρήσει προς τα πάνω την προβολή του βασικού σεναρίου για τον πληθωρισμό για το 2026 και το 2027 λόγω περισσότερο ανοδικής πορείας των τιμών της ενέργειας, η οποία - σε ορισμένο βαθμό - αναμένεται να μετακυλιστεί στον πληθωρισμό των ειδών διατροφής, των αγαθών και των υπηρεσιών. Σύμφωνα με το βασικό σενάριο η οικονομική ανάπτυξη αναμένεται να διαμορφωθεί κατά μέσο όρο σε 0,8% το 2026, 1,2% το 2027 και 1,5% το 2028. Πρόκειται για αναθεώρηση προς τα κάτω για το 2026 και το 2027, η οποία αντανακλά την εντονότερη επίδραση του πολέμου στις αγορές βασικών εμπορευμάτων, στα πραγματικά εισοδήματα και στην εμπιστοσύνη.

Οι προοπτικές παραμένουν αβέβαιες, με ανοδικούς κινδύνους για τον πληθωρισμό και καθοδικούς κινδύνους για την οικονομική ανάπτυξη. Οι πλήρεις επιπτώσεις του πολέμου στον πληθωρισμό και την ανάπτυξη μεσοπρόθεσμα θα εξαρτηθούν από την ένταση και τη διάρκεια της διαταραχής των τιμών της ενέργειας, καθώς και από την έκταση των έμμεσων και δευτερογενών επιδράσεών της. Αυτή η αβεβαιότητα αντανακλάται επίσης σε ευρύ φάσμα αποτελεσμάτων για τον πληθωρισμό και την ανάπτυξη στα επικαιροποιημένα ενδεικτικά σενάρια που έχουν καταρτίσει οι εμπειρογνώμονες του Ευρωσυστήματος. Αυτά τα σενάρια θα δημοσιευθούν μαζί με τις προβολές των εμπειρογνωμόνων στον δικτυακό τόπο της ΕΚΤ.

Με τη σημερινή του απόφαση, το Διοικητικό Συμβούλιο εξακολουθεί να είναι σε θέση να αντιμετωπίσει την αβεβαιότητα που προκαλεί ο πόλεμος. Θα παρακολουθήσει την κατάσταση προσεκτικά, ακολουθώντας μια προσέγγιση που βασίζεται στα εκάστοτε διαθέσιμα στοιχεία και λαμβάνοντας αποφάσεις από συνεδρίαση σε συνεδρίαση για τον καθορισμό της κατάλληλης κατεύθυνσης της νομισματικής πολιτικής. Συγκεκριμένα, οι αποφάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου για τα επιτόκια θα βασίζονται στην αξιολόγησή του για τις προοπτικές του πληθωρισμού και τους κινδύνους που τις περιβάλλουν, υπό το πρίσμα των εισερχόμενων οικονομικών και χρηματοπιστωτικών στοιχείων, καθώς και για τη δυναμική του υποκείμενου πληθωρισμού και την ένταση με την οποία μεταδίδεται η νομισματική πολιτική. Το Διοικητικό Συμβούλιο δεν δεσμεύεται εκ των προτέρων για συγκεκριμένη πορεία των επιτοκίων.

Βασικά επιτόκια της ΕΚΤ

Το Διοικητικό Συμβούλιο αποφάσισε να αυξήσει τα τρία βασικά επιτόκια της ΕΚΤ κατά 25 μονάδες βάσης. Κατά συνέπεια, τα επιτόκια της διευκόλυνσης αποδοχής καταθέσεων, των πράξεων κύριας αναχρηματοδότησης και της διευκόλυνσης οριακής χρηματοδότησης θα αυξηθούν σε 2,25%, 2,40% και 2,65% αντιστοίχως, με ισχύ από τις 17 Ιουνίου 2026.

Πρόγραμμα αγοράς στοιχείων ενεργητικού (APP) και έκτακτο πρόγραμμα αγοράς στοιχείων ενεργητικού λόγω πανδημίας (PEPP)

Τα χαρτοφυλάκια APP και PEPP μειώνονται με μετρημένο και προβλέψιμο ρυθμό, καθώς το Ευρωσύστημα δεν επανεπενδύει πλέον τα ποσά από την εξόφληση τίτλων κατά τη λήξη τους.

Το Διοικητικό Συμβούλιο είναι έτοιμο να προσαρμόσει όλα τα μέσα που έχει στη διάθεσή του εντός των ορίων της εντολής που του έχει ανατεθεί, προκειμένου να διασφαλίσει ότι ο πληθωρισμός θα σταθεροποιηθεί στον στόχο του 2% μεσοπρόθεσμα και να διαφυλάξει την ομαλή λειτουργία του μηχανισμού μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής. Επιπλέον, το μέσο για την προστασία της μετάδοσης (Transmission Protection Instrument - TPI) είναι διαθέσιμο για να αντισταθμίζει ανεπιθύμητες, άτακτες εξελίξεις στην αγορά που θέτουν σοβαρή απειλή για τη μετάδοση της νομισματικής πολιτικής σε όλες τις χώρες της ζώνης του ευρώ, επιτρέποντας έτσι στο Διοικητικό Συμβούλιο να εκπληρώνει πιο αποτελεσματικά την αποστολή του για σταθερότητα των τιμών.

Οπως σημειώνει το Bloomberg μετά από μήνες αναμονής από την έναρξη του πολέμου με το Ιράν, οι περισσότεροι αξιωματούχοι της ΕΚΤ φαίνεται πλέον να θεωρούν αναγκαία μια αύξηση επιτοκίων, προκειμένου να αποτραπεί η μετάδοση του ενεργειακού σοκ στον γενικό πληθωρισμό. Ωστόσο, αρκετοί αναλυτές εκτιμούν ότι η Φρανκφούρτη κινδυνεύει να επαναλάβει το αμφιλεγόμενο λάθος του 2011, όταν η ΕΚΤ αύξησε τα επιτόκια λίγο πριν επιδεινωθεί η ευρωπαϊκή κρίση χρέους, αναγκάζοντας αργότερα τον Μάριο Ντράγκι να αναστρέψει πλήρως την πολιτική της.

Ο οικονομολόγος της TS Lombard, Davide Oneglia, υποστηρίζει ότι η ΕΚΤ δείχνει υπερβολικά προσηλωμένη στην προστασία της αξιοπιστίας της μετά την εμπειρία του πληθωριστικού σοκ του 2022. Όπως σημειώνει, οι αυξήσεις επιτοκίων του 2011 θεωρούνται σήμερα ξεκάθαρο σφάλμα πολιτικής και η επανάληψή τους αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους κινδύνους για την ευρωπαϊκή οικονομία.

Στουρνάρας και Schnabel βλέπουν κίνδυνο στον πληθωρισμό

Στην άλλη πλευρά της συζήτησης βρίσκονται στελέχη όπως η Isabel Schnabel και ο Γιάννης Στουρνάρας, οι οποίοι θεωρούν ότι η ΕΚΤ δεν μπορεί πλέον να αγνοεί το ενεργειακό σοκ και οφείλει να προστατεύσει την εμπιστοσύνη των αγορών στον στόχο του 2%.

Ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη έχει ήδη φτάσει στο 3,2%, ενώ οι προσδοκίες νοικοκυριών και επιχειρήσεων για μελλοντικές αυξήσεις τιμών συνεχίζουν να ενισχύονται.

Παρά ταύτα, αρκετοί οικονομολόγοι επισημαίνουν ότι δεν υπάρχουν ακόμη σαφείς ενδείξεις «δευτερογενών επιδράσεων», όπως έντονη αύξηση μισθών ή μόνιμη ενσωμάτωση του ενεργειακού κόστους στις τιμές.

Ο φόβος του «λάθους Τρισέ»

Οι συγκρίσεις με το 2011 πληθαίνουν.

Τότε, υπό την προεδρία του Jean-Claude Trichet, η ΕΚΤ αύξησε δύο φορές τα επιτόκια λόγω της ανόδου των τιμών της ενέργειας και των εμπορευμάτων. Λίγους μήνες αργότερα, η ευρωπαϊκή κρίση χρέους κλιμακώθηκε, οδηγώντας τον διάδοχό του, Mario Draghi, σε πλήρη αναστροφή της πολιτικής.

Η Ευρωζώνη οδηγήθηκε τότε σε διπλή ύφεση, καθώς η κεντρική τράπεζα υποτίμησε την αδυναμία της οικονομίας και υπερεκτίμησε τους πληθωριστικούς κινδύνους.

Ανάμεσα στην αξιοπιστία και την ύφεση

Η συζήτηση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς η ΕΚΤ εμφανίζεται σήμερα πιο επιθετική από άλλες μεγάλες κεντρικές τράπεζες του G7. Αντίθετα, η Federal Reserve ακολουθεί στάση αναμονής, αξιολογώντας τις επιπτώσεις του πολέμου στην παγκόσμια οικονομία πριν προχωρήσει σε νέες κινήσεις.

Ο πρώην επικεφαλής οικονομολόγος της ΕΚΤ, Peter Praet, αναγνωρίζει ότι κάποια στιγμή η κεντρική τράπεζα πρέπει να δείξει ότι είναι έτοιμη να δράσει. Ωστόσο, τονίζει ότι οποιαδήποτε αύξηση θα πρέπει να παρουσιαστεί ως προληπτική κίνηση και όχι ως η αρχή ενός νέου κύκλου σύσφιξης.

Οι περισσότεροι οικονομολόγοι και επενδυτές εξακολουθούν να βλέπουν δύο αυξήσεις επιτοκίων κατά 25 μονάδες βάσης μέσα στο 2026, αλλά ταυτόχρονα προβλέπουν ότι τουλάχιστον μία μείωση θα χρειαστεί το 2027, καθώς η ανάπτυξη επιβραδύνεται και η οικονομία της Ευρωζώνης δείχνει ήδη σημάδια κόπωσης.

Για τους επικριτές της σύσφιξης, όπως ο Holger Schmieding της Berenberg, μια νέα αύξηση επιτοκίων θα επιβαρύνει άσκοπα νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Όπως υποστηρίζει, η αδύναμη ζήτηση θα λειτουργήσει από μόνη της ως φρένο στον πληθωρισμό, καθιστώντας περιττή μια νέα παρέμβαση της ΕΚΤ.

Το δίλημμα για τη Φρανκφούρτη είναι πλέον σαφές: να προστατεύσει την αξιοπιστία της απέναντι στον πληθωρισμό ή να αποφύγει τον κίνδυνο να οδηγήσει μια ήδη εύθραυστη οικονομία σε βαθύτερη επιβράδυνση, επαναλαμβάνοντας ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα λάθη της σύγχρονης νομισματικής ιστορίας.

Σύμφωνα με νέα έρευνα του Bloomberg, οι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα προχωρήσει σε δύο αυξήσεις επιτοκίων κατά 25 μονάδες βάσης, τον Ιούνιο και τον Σεπτέμβριο, εγκαταλείποντας το προηγούμενο βασικό σενάριο που προέβλεπε μόλις μία κίνηση.

Η μεταστροφή αυτή αποδίδεται κυρίως στις αυξανόμενες πληθωριστικές πιέσεις που προκαλεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και η νέα άνοδος στις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου. Οι τελευταίες προβλέψεις δείχνουν ότι ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη θα κινηθεί αισθητά υψηλότερα από τις προηγούμενες εκτιμήσεις, με τις αγορές να θεωρούν πλέον πολύ πιθανή την επαναφορά της ΕΚΤ σε πιο επιθετική νομισματική πολιτική.

Η ίδια η έρευνα επαγγελματικών προβλέψεων της ΕΚΤ καταγράφει σημαντική αναθεώρηση προς τα πάνω για τον πληθωρισμό του 2026, με τις εκτιμήσεις να ανεβαίνουν στο 2,7% από 1,8% προηγουμένως, ενώ για το 2027 ο δείκτης εκτιμάται στο 2,1%, παραμένοντας πάνω από τον στόχο της κεντρικής τράπεζας.

Παράλληλα, οι αγορές χρήματος έχουν ήδη αρχίσει να προεξοφλούν πιο επιθετική στάση από την ΕΚΤ. Αρκετά μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου εμφανίζονται πλέον ανοιχτά υπέρ μιας αύξησης επιτοκίων τον Ιούνιο, εφόσον οι τιμές ενέργειας διατηρηθούν σε υψηλά επίπεδα και δεν υπάρξει αποκλιμάκωση της κρίσης με το Ιράν.

Ο Σλοβάκος κεντρικός τραπεζίτης Πέτερ Καζίμιρ χαρακτήρισε μάλιστα μια αύξηση επιτοκίων τον Ιούνιο ως «σχεδόν αναπόφευκτη», ενώ και η Ιζαμπέλ Σνάμπελ προειδοποίησε για τον κίνδυνο δημιουργίας δευτερογενών πληθωριστικών πιέσεων μέσω μισθών και τιμολογιακής πολιτικής των επιχειρήσεων.

Ωστόσο, η αυστηρότερη νομισματική πολιτική δημιουργεί πλέον έντονο προβληματισμό για τις αναπτυξιακές προοπτικές της Ευρωζώνης. Η ΕΚΤ βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα δύσκολο δίλημμα, καθώς η αύξηση των επιτοκίων μπορεί να περιορίσει τον πληθωρισμό, αλλά ταυτόχρονα ενδέχεται να επιβαρύνει περαιτέρω την ήδη εύθραυστη οικονομική ανάπτυξη.

Οι τελευταίες εκτιμήσεις προβλέπουν ότι η ανάπτυξη στην Ευρωζώνη θα κινηθεί κοντά στο 1% το 2026, καθώς το αυξημένο ενεργειακό κόστος περιορίζει την κατανάλωση και συμπιέζει τα περιθώρια κέρδους των επιχειρήσεων.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο απερχόμενος αντιπρόεδρος της ΕΚΤ, Λουίς ντε Γκίντος, κάλεσε σε μεγαλύτερη προσοχή, προειδοποιώντας ότι τα επόμενα στοιχεία για την ανάπτυξη πιθανότατα θα είναι απογοητευτικά και ότι απαιτείται μεγαλύτερη σαφήνεια για τις γεωπολιτικές εξελίξεις πριν ληφθούν νέες αποφάσεις.

Το δ.σ της ΕΚΤ αποφάσισε να διατηρήσει, για έβδομη συνεχόμενη συνεδρίαση, το επιτόκιο διευκόλυνσης αποδοχής καταθέσεων στο 2%.

Οπως σημειώνεται στην ανακοίνωση το Διοικητικό Συμβούλιο είναι έτοιμο να προσαρμόσει όλα τα μέσα που έχει στη διάθεσή του εντός των ορίων της εντολής που του έχει ανατεθεί, προκειμένου να διασφαλίσει ότι ο πληθωρισμός θα σταθεροποιηθεί στον στόχο του 2% μεσοπρόθεσμα και να διαφυλάξει την ομαλή λειτουργία του μηχανισμού μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής. Επιπλέον, το μέσο για την προστασία της μετάδοσης (Transmission Protection Instrument - TPI) είναι διαθέσιμο για να αντισταθμίζει ανεπιθύμητες, άτακτες εξελίξεις στην αγορά που θέτουν σοβαρή απειλή για τη μετάδοση της νομισματικής πολιτικής σε όλες τις χώρες της ζώνης του ευρώ, επιτρέποντας έτσι στο Διοικητικό Συμβούλιο να εκπληρώνει πιο αποτελεσματικά την αποστολή του για σταθερότητα των τιμών.

Ενώ οι εισερχόμενες πληροφορίες είναι σε γενικές γραμμές συμβατές με την προηγούμενη αξιολόγηση του Διοικητικού Συμβουλίου όσον αφορά τις προοπτικές για τον πληθωρισμό, οι ανοδικοί κίνδυνοι για τον πληθωρισμό και οι καθοδικοί κίνδυνοι για την ανάπτυξη έχουν γίνει εντονότεροι. Το Διοικητικό Συμβούλιο έχει δεσμευτεί να καθορίζει τη νομισματική πολιτική με σκοπό να διασφαλίζει ότι ο πληθωρισμός σταθεροποιείται στον στόχο του 2% μεσοπρόθεσμα.

Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει οδηγήσει σε απότομη αύξηση των τιμών της ενέργειας, δίνοντας ανοδική ώθηση στον πληθωρισμό και επηρεάζοντας αρνητικά το οικονομικό κλίμα. Οι συνέπειες του πολέμου για τον πληθωρισμό και την οικονομική δραστηριότητα μεσοπρόθεσμα θα εξαρτηθούν από την ένταση και τη διάρκεια της διαταραχής των τιμών της ενέργειας και την έκταση των έμμεσων και δευτερογενών επιδράσεών της. Όσο περισσότερο διαρκεί ο πόλεμος και οι τιμές της ενέργειας παραμένουν σε υψηλά επίπεδα τόσο εντονότερος θα είναι ο πιθανός αντίκτυπος στον γενικότερο πληθωρισμό και στην οικονομία.

Το Διοικητικό Συμβούλιο είναι σε θέση να διαχειριστεί την τρέχουσα αβεβαιότητα. Η ζώνη του ευρώ εισήλθε σε αυτήν την περίοδο απότομης ανόδου των τιμών της ενέργειας με πληθωρισμό γύρω από τον στόχο του 2% και η οικονομία έχει αποδειχτεί ανθεκτική τα τελευταία τρίμηνα. Οι πιο μακροπρόθεσμες προσδοκίες για τον πληθωρισμό εξακολουθούν να είναι σταθεροποιημένες, μολονότι οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό σε πιο βραχυπρόθεσμους ορίζοντες έχουν μετατοπιστεί σημαντικά προς τα πάνω.

Το Διοικητικό Συμβούλιο θα παρακολουθήσει προσεκτικά την κατάσταση, ακολουθώντας μια προσέγγιση που βασίζεται στα εκάστοτε διαθέσιμα στοιχεία και λαμβάνοντας αποφάσεις από συνεδρίαση σε συνεδρίαση για τον καθορισμό της κατάλληλης κατεύθυνσης της νομισματικής πολιτικής. Συγκεκριμένα, οι αποφάσεις του όσον αφορά τα επιτόκια θα βασίζονται στην αξιολόγησή του για τις προοπτικές του πληθωρισμού και τους κινδύνους που τις περιβάλλουν, υπό το πρίσμα των εισερχόμενων οικονομικών και χρηματοπιστωτικών στοιχείων, καθώς και για τη δυναμική του υποκείμενου πληθωρισμού και την ένταση με την οποία μεταδίδεται η νομισματική πολιτική. Το Διοικητικό Συμβούλιο δεν δεσμεύεται εκ των προτέρων για συγκεκριμένη πορεία των επιτοκίων.

Βασικά επιτόκια της ΕΚΤ
Τα επιτόκια της διευκόλυνσης αποδοχής καταθέσεων, των πράξεων κύριας αναχρηματοδότησης και της διευκόλυνσης οριακής χρηματοδότησης θα παραμείνουν αμετάβλητα σε 2,00%, 2,15% και 2,40% αντιστοίχως.

Πρόγραμμα αγοράς στοιχείων ενεργητικού (APP) και έκτακτο πρόγραμμα αγοράς στοιχείων ενεργητικού λόγω πανδημίας (PEPP)

Τα χαρτοφυλάκια APP και PEPP μειώνονται με μετρημένο και προβλέψιμο ρυθμό, καθώς το Ευρωσύστημα δεν επανεπενδύει πλέον τα ποσά από την εξόφληση τίτλων κατά τη λήξη τους.