Σύμφωνα με νέα έρευνα του Bloomberg, οι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα προχωρήσει σε δύο αυξήσεις επιτοκίων κατά 25 μονάδες βάσης, τον Ιούνιο και τον Σεπτέμβριο, εγκαταλείποντας το προηγούμενο βασικό σενάριο που προέβλεπε μόλις μία κίνηση.

Η μεταστροφή αυτή αποδίδεται κυρίως στις αυξανόμενες πληθωριστικές πιέσεις που προκαλεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και η νέα άνοδος στις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου. Οι τελευταίες προβλέψεις δείχνουν ότι ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη θα κινηθεί αισθητά υψηλότερα από τις προηγούμενες εκτιμήσεις, με τις αγορές να θεωρούν πλέον πολύ πιθανή την επαναφορά της ΕΚΤ σε πιο επιθετική νομισματική πολιτική.

Η ίδια η έρευνα επαγγελματικών προβλέψεων της ΕΚΤ καταγράφει σημαντική αναθεώρηση προς τα πάνω για τον πληθωρισμό του 2026, με τις εκτιμήσεις να ανεβαίνουν στο 2,7% από 1,8% προηγουμένως, ενώ για το 2027 ο δείκτης εκτιμάται στο 2,1%, παραμένοντας πάνω από τον στόχο της κεντρικής τράπεζας.

Παράλληλα, οι αγορές χρήματος έχουν ήδη αρχίσει να προεξοφλούν πιο επιθετική στάση από την ΕΚΤ. Αρκετά μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου εμφανίζονται πλέον ανοιχτά υπέρ μιας αύξησης επιτοκίων τον Ιούνιο, εφόσον οι τιμές ενέργειας διατηρηθούν σε υψηλά επίπεδα και δεν υπάρξει αποκλιμάκωση της κρίσης με το Ιράν.

Ο Σλοβάκος κεντρικός τραπεζίτης Πέτερ Καζίμιρ χαρακτήρισε μάλιστα μια αύξηση επιτοκίων τον Ιούνιο ως «σχεδόν αναπόφευκτη», ενώ και η Ιζαμπέλ Σνάμπελ προειδοποίησε για τον κίνδυνο δημιουργίας δευτερογενών πληθωριστικών πιέσεων μέσω μισθών και τιμολογιακής πολιτικής των επιχειρήσεων.

Ωστόσο, η αυστηρότερη νομισματική πολιτική δημιουργεί πλέον έντονο προβληματισμό για τις αναπτυξιακές προοπτικές της Ευρωζώνης. Η ΕΚΤ βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα δύσκολο δίλημμα, καθώς η αύξηση των επιτοκίων μπορεί να περιορίσει τον πληθωρισμό, αλλά ταυτόχρονα ενδέχεται να επιβαρύνει περαιτέρω την ήδη εύθραυστη οικονομική ανάπτυξη.

Οι τελευταίες εκτιμήσεις προβλέπουν ότι η ανάπτυξη στην Ευρωζώνη θα κινηθεί κοντά στο 1% το 2026, καθώς το αυξημένο ενεργειακό κόστος περιορίζει την κατανάλωση και συμπιέζει τα περιθώρια κέρδους των επιχειρήσεων.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο απερχόμενος αντιπρόεδρος της ΕΚΤ, Λουίς ντε Γκίντος, κάλεσε σε μεγαλύτερη προσοχή, προειδοποιώντας ότι τα επόμενα στοιχεία για την ανάπτυξη πιθανότατα θα είναι απογοητευτικά και ότι απαιτείται μεγαλύτερη σαφήνεια για τις γεωπολιτικές εξελίξεις πριν ληφθούν νέες αποφάσεις.

Το δ.σ της ΕΚΤ αποφάσισε να διατηρήσει, για έβδομη συνεχόμενη συνεδρίαση, το επιτόκιο διευκόλυνσης αποδοχής καταθέσεων στο 2%.

Οπως σημειώνεται στην ανακοίνωση το Διοικητικό Συμβούλιο είναι έτοιμο να προσαρμόσει όλα τα μέσα που έχει στη διάθεσή του εντός των ορίων της εντολής που του έχει ανατεθεί, προκειμένου να διασφαλίσει ότι ο πληθωρισμός θα σταθεροποιηθεί στον στόχο του 2% μεσοπρόθεσμα και να διαφυλάξει την ομαλή λειτουργία του μηχανισμού μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής. Επιπλέον, το μέσο για την προστασία της μετάδοσης (Transmission Protection Instrument - TPI) είναι διαθέσιμο για να αντισταθμίζει ανεπιθύμητες, άτακτες εξελίξεις στην αγορά που θέτουν σοβαρή απειλή για τη μετάδοση της νομισματικής πολιτικής σε όλες τις χώρες της ζώνης του ευρώ, επιτρέποντας έτσι στο Διοικητικό Συμβούλιο να εκπληρώνει πιο αποτελεσματικά την αποστολή του για σταθερότητα των τιμών.

Ενώ οι εισερχόμενες πληροφορίες είναι σε γενικές γραμμές συμβατές με την προηγούμενη αξιολόγηση του Διοικητικού Συμβουλίου όσον αφορά τις προοπτικές για τον πληθωρισμό, οι ανοδικοί κίνδυνοι για τον πληθωρισμό και οι καθοδικοί κίνδυνοι για την ανάπτυξη έχουν γίνει εντονότεροι. Το Διοικητικό Συμβούλιο έχει δεσμευτεί να καθορίζει τη νομισματική πολιτική με σκοπό να διασφαλίζει ότι ο πληθωρισμός σταθεροποιείται στον στόχο του 2% μεσοπρόθεσμα.

Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει οδηγήσει σε απότομη αύξηση των τιμών της ενέργειας, δίνοντας ανοδική ώθηση στον πληθωρισμό και επηρεάζοντας αρνητικά το οικονομικό κλίμα. Οι συνέπειες του πολέμου για τον πληθωρισμό και την οικονομική δραστηριότητα μεσοπρόθεσμα θα εξαρτηθούν από την ένταση και τη διάρκεια της διαταραχής των τιμών της ενέργειας και την έκταση των έμμεσων και δευτερογενών επιδράσεών της. Όσο περισσότερο διαρκεί ο πόλεμος και οι τιμές της ενέργειας παραμένουν σε υψηλά επίπεδα τόσο εντονότερος θα είναι ο πιθανός αντίκτυπος στον γενικότερο πληθωρισμό και στην οικονομία.

Το Διοικητικό Συμβούλιο είναι σε θέση να διαχειριστεί την τρέχουσα αβεβαιότητα. Η ζώνη του ευρώ εισήλθε σε αυτήν την περίοδο απότομης ανόδου των τιμών της ενέργειας με πληθωρισμό γύρω από τον στόχο του 2% και η οικονομία έχει αποδειχτεί ανθεκτική τα τελευταία τρίμηνα. Οι πιο μακροπρόθεσμες προσδοκίες για τον πληθωρισμό εξακολουθούν να είναι σταθεροποιημένες, μολονότι οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό σε πιο βραχυπρόθεσμους ορίζοντες έχουν μετατοπιστεί σημαντικά προς τα πάνω.

Το Διοικητικό Συμβούλιο θα παρακολουθήσει προσεκτικά την κατάσταση, ακολουθώντας μια προσέγγιση που βασίζεται στα εκάστοτε διαθέσιμα στοιχεία και λαμβάνοντας αποφάσεις από συνεδρίαση σε συνεδρίαση για τον καθορισμό της κατάλληλης κατεύθυνσης της νομισματικής πολιτικής. Συγκεκριμένα, οι αποφάσεις του όσον αφορά τα επιτόκια θα βασίζονται στην αξιολόγησή του για τις προοπτικές του πληθωρισμού και τους κινδύνους που τις περιβάλλουν, υπό το πρίσμα των εισερχόμενων οικονομικών και χρηματοπιστωτικών στοιχείων, καθώς και για τη δυναμική του υποκείμενου πληθωρισμού και την ένταση με την οποία μεταδίδεται η νομισματική πολιτική. Το Διοικητικό Συμβούλιο δεν δεσμεύεται εκ των προτέρων για συγκεκριμένη πορεία των επιτοκίων.

Βασικά επιτόκια της ΕΚΤ
Τα επιτόκια της διευκόλυνσης αποδοχής καταθέσεων, των πράξεων κύριας αναχρηματοδότησης και της διευκόλυνσης οριακής χρηματοδότησης θα παραμείνουν αμετάβλητα σε 2,00%, 2,15% και 2,40% αντιστοίχως.

Πρόγραμμα αγοράς στοιχείων ενεργητικού (APP) και έκτακτο πρόγραμμα αγοράς στοιχείων ενεργητικού λόγω πανδημίας (PEPP)

Τα χαρτοφυλάκια APP και PEPP μειώνονται με μετρημένο και προβλέψιμο ρυθμό, καθώς το Ευρωσύστημα δεν επανεπενδύει πλέον τα ποσά από την εξόφληση τίτλων κατά τη λήξη τους.

Η ΕΚΤ σχεδιάζει να ζητήσει από τις τράπεζες λεπτομέρειες σχετικά με τις συναλλαγές τους με άμεσους δανειστές, ανέφεραν ορισμένες από τις πηγές, οι οποίες ζήτησαν να διατηρήσουν την ανωνυμία τους, καθώς το θέμα είναι εμπιστευτικό. Προηγούμενες παρόμοιες διαδικασίες αφορούσαν περίπου δώδεκα τράπεζες, πρόσθεσαν. Εκπρόσωπος της ΕΚΤ αρνήθηκε να σχολιάσει.

Μια σειρά από πολύκροτες καταρρεύσεις από πέρυσι και η απότομη αύξηση των αποσύρσεων επενδυτών από ιδιωτικά πιστωτικά κεφάλαια έχουν προκαλέσει ανησυχία σχετικά με το βαθμό στον οποίο οι συμβατικές τράπεζες εκτίθενται στον τομέα των 1,8 τρισεκατομμυρίων δολαρίων.

Στην ευρωζώνη, τράπεζες όπως η Deutsche Bank και η Societe Generale έχουν προσπαθήσει να κατευνάσουν τους φόβους ότι ο τραπεζικός κλάδος δεν αντιμετωπίζει συστημικό κίνδυνο.  Ενώ η προγραμματισμένη άσκηση της ΕΚΤ βασίζεται σε παρόμοιες εργασίες που πραγματοποιήθηκαν το 2024 και το 2025, αξιωματούχοι των ρυθμιστικών αρχών της ευρωζώνης δήλωσαν στο Bloomberg ότι οι πρόσφατες εξελίξεις έχουν υπογραμμίσει τη σημασία της. Η ΕΚΤ θέλει να διασφαλίσει ότι οι τράπεζες έχουν πλήρη εικόνα των κινδύνων που αντιμετωπίζουν, ανέφεραν οι πηγές

Προβληματίζει την ΕΚΤ η επίδραση της ΑΙ

Η ΕΚΤ προχωρά σε ενέργειες για την αντιμετώπιση των ελλείψεων που εντοπίστηκαν στις αξιολογήσεις του περασμένου έτους σχετικά με τις σχέσεις των τραπεζών με τον τομέα των ιδιωτικών πιστώσεων, ανέφεραν οι πηγές. Οι ανησυχίες για τον τομέα των ιδιωτικών πιστώσεων έχουν προκληθεί από την πρόοδο της τεχνητής νοημοσύνης και τις αναταράξεις που αυτή προκαλεί, ιδίως στις εταιρείες λογισμικού, στις οποίες οι μη τραπεζικές χορηγήσεις είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένες.

Η εποπτική αρχή έχει διαπιστώσει στο παρελθόν ότι οι τράπεζες δεν είναι σε θέση να προσδιορίσουν σωστά τη λεπτομερή φύση και τα επίπεδα των συνδέσεών τους με τα ιδιωτικά πιστωτικά κεφάλαια.

Η έκθεση στην ιδιωτική πίστωση ενδέχεται να κυμαίνεται γύρω στο 1 έως 2% για το ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα, έγραψαν αναλυτές της Keefe, Bruyette & Woods σε σημείωμα τη Δευτέρα.

Αντιπροσωπεύει μεγαλύτερο μερίδιο σε μεγαλύτερους δανειστές όπως η Deutsche Bank, η BNP Paribas SA και η Societe Generale, έγραψαν. Δεν είναι σαφές εάν οι ευρωπαϊκές τράπεζες θα υποστούν πιστωτικές ζημίες από αυτές τις εκθέσεις, καθώς τα σχετικά δάνεια τους είναι σχεδόν πάντα εξασφαλισμένα με δείκτες δανείου προς αξία (LTV) περίπου 60%, σύμφωνα με τους αναλυτές. «Παρόλα αυτά, τα πρωτοσέλιδα θα συνεχίσουν να υπάρχουν και πιθανότατα θα συνεχίσουν να αποτελούν εμπόδιο για τις αποτιμήσεις των τραπεζών που είναι πιο εκτεθειμένες», έγραψαν.

Το Διοικητικό Συμβούλιο αποφάσισε σήμερα να διατηρήσει αμετάβλητα τα τρία βασικά επιτόκια της ΕΚΤ. Είναι αποφασισμένο να διασφαλίσει ότι ο πληθωρισμός θα σταθεροποιηθεί στον στόχο του 2% μεσοπρόθεσμα τονίζεται στην ανακοίνωση της ΕΚΤ,

Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει αυξήσει σημαντικά την αβεβαιότητα που περιβάλλει τις προοπτικές, δημιουργώντας ανοδικούς κινδύνους για τον πληθωρισμό και καθοδικούς κινδύνους για την οικονομική ανάπτυξη. Θα έχει σημαντικό αντίκτυπο στον βραχυπρόθεσμο πληθωρισμό μέσω των υψηλότερων τιμών της ενέργειας. Οι μεσοπρόθεσμες επιπτώσεις του θα εξαρτηθούν τόσο από την ένταση και τη διάρκεια της σύρραξης όσο και από τον τρόπο με τον οποίο οι τιμές της ενέργειας θα επηρεάσουν τις τιμές καταναλωτή και την οικονομία.

Το Διοικητικό Συμβούλιο είναι σε θέση να διαχειριστεί αυτή την αβεβαιότητα. Ο πληθωρισμός έχει διαμορφωθεί γύρω από τον στόχο του 2%, οι πιο μακροπρόθεσμες προσδοκίες για τον πληθωρισμό είναι σταθεροποιημένες και η οικονομία έχει επιδείξει ανθεκτικότητα τα τελευταία τρίμηνα. Οι εισερχόμενες πληροφορίες για την προσεχή περίοδο θα βοηθήσουν το Διοικητικό Συμβούλιο να αξιολογήσει τον τρόπο με τον οποίο ο πόλεμος θα επηρεάσει τις προοπτικές για τον πληθωρισμό και τους κινδύνους που τις περιβάλλουν. Το Διοικητικό Συμβούλιο παρακολουθεί προσεκτικά την κατάσταση και η προσέγγισή του που εξαρτάται από τα εκάστοτε διαθέσιμα στοιχεία θα το βοηθήσει να καθορίσει την κατάλληλη νομισματική πολιτική.

Οι νέες προβολές των εμπειρογνωμόνων της ΕΚΤ ενσωματώνουν κατ' εξαίρεση πληροφορίες μέχρι τις 11 Μαρτίου, μια μεταγενέστερη από ό,τι συνήθως ημερομηνία συμπερίληψης στοιχείων. Σύμφωνα με το βασικό σενάριο, ο γενικός πληθωρισμός προβλέπεται να διαμορφωθεί κατά μέσο όρο σε 2,6% το 2026, 2,0% το 2027 και 2,1% το 2028. Ο πληθωρισμός έχει αναθεωρηθεί προς τα πάνω σε σχέση με τις προβολές του Δεκεμβρίου, ιδίως για το 2026. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι οι τιμές της ενέργειας θα είναι υψηλότερες λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Σε ό,τι αφορά τον πληθωρισμό χωρίς την ενέργεια και τα είδη διατροφής, οι εμπειρογνώμονες προβλέπουν ότι θα διαμορφωθεί κατά μέσο όρο σε 2,3% το 2026, 2,2% το 2027 και 2,1% το 2028. Αυτοί οι ρυθμοί είναι επίσης υψηλότεροι σε σχέση με την πορεία που προβλεπόταν στις προβολές του Δεκεμβρίου, κυρίως λόγω της μετάδοσης των υψηλότερων τιμών της ενέργειας στον πληθωρισμό χωρίς την ενέργεια και τα είδη διατροφής. Οι εμπειρογνώμονες αναμένουν ότι η οικονομική ανάπτυξη θα διαμορφωθεί κατά μέσο όρο σε 0,9% το 2026, 1,3% το 2027 και 1,4% το 2028. Αυτό συνεπάγεται αναθεώρηση προς τα κάτω, ιδίως για το 2026, αντανακλώντας τις παγκόσμιες επιδράσεις του πολέμου στις αγορές βασικών εμπορευμάτων, στα πραγματικά εισοδήματα και στην εμπιστοσύνη. Ταυτόχρονα, η χαμηλή ανεργία, οι εύρωστοι ισολογισμοί του ιδιωτικού τομέα και οι δημόσιες δαπάνες για την άμυνα και τις υποδομές αναμένεται να συνεχίσουν να στηρίζουν την ανάπτυξη.

Σύμφωνα με τη δέσμευση της στρατηγικής νομισματικής πολιτικής του Διοικητικού Συμβουλίου να ενσωματώνει τους κινδύνους και την αβεβαιότητα στη λήψη των αποφάσεών του, οι εμπειρογνώμονες αξιολόγησαν επίσης τον τρόπο με τον οποίο ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να επηρεάσει την οικονομική ανάπτυξη και τον πληθωρισμό σύμφωνα με ορισμένα εναλλακτικά ενδεικτικά σενάρια. Αυτά τα σενάρια θα δημοσιευθούν μαζί με τις προβολές των εμπειρογνωμόνων στον δικτυακό τόπο της ΕΚΤ. Η ανάλυση των σεναρίων υποδηλώνει ότι μια παρατεταμένη διατάραξη της προσφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου θα είχε ως αποτέλεσμα ο πληθωρισμός να διαμορφωθεί σε υψηλότερο επίπεδο, και η ανάπτυξη σε χαμηλότερο επίπεδο, από ό,τι υποθέτει το βασικό σενάριο των προβολών. Οι επιπτώσεις για τον μεσοπρόθεσμο πληθωρισμό εξαρτώνται σε κρίσιμο βαθμό από το μέγεθος των έμμεσων και δευτερογενών επιδράσεων μιας ισχυρότερης και πιο επίμονης ενεργειακής διαταραχής.

Το Διοικητικό Συμβούλιο θα ακολουθήσει μια προσέγγιση που βασίζεται στα εκάστοτε διαθέσιμα στοιχεία και θα λαμβάνει αποφάσεις από συνεδρίαση σε συνεδρίαση για τον καθορισμό της κατάλληλης κατεύθυνσης της νομισματικής πολιτικής. Συγκεκριμένα, οι αποφάσεις του όσον αφορά τα επιτόκια θα βασίζονται στην αξιολόγησή του για τις προοπτικές του πληθωρισμού και τους κινδύνους που τις περιβάλλουν, υπό το πρίσμα των εισερχόμενων οικονομικών και χρηματοπιστωτικών στοιχείων, καθώς και για τη δυναμική του υποκείμενου πληθωρισμού και την ένταση με την οποία μεταδίδεται η νομισματική πολιτική. Το Διοικητικό Συμβούλιο δεν δεσμεύεται εκ των προτέρων για συγκεκριμένη πορεία των επιτοκίων.

Βασικά επιτόκια της ΕΚΤ

Τα επιτόκια της διευκόλυνσης αποδοχής καταθέσεων, των πράξεων κύριας αναχρηματοδότησης και της διευκόλυνσης οριακής χρηματοδότησης θα παραμείνουν αμετάβλητα σε 2,00%, 2,15% και 2,40% αντιστοίχως.

Πρόγραμμα αγοράς στοιχείων ενεργητικού (APP) και έκτακτο πρόγραμμα αγοράς στοιχείων ενεργητικού λόγω πανδημίας (PEPP)

Τα χαρτοφυλάκια APP και PEPP μειώνονται με μετρημένο και προβλέψιμο ρυθμό, καθώς το Ευρωσύστημα δεν επανεπενδύει πλέον τα ποσά από την εξόφληση τίτλων κατά τη λήξη τους.

Ωστόσο το ενδιαφέρον εστιάζεται κυρίως στη δημοσιοποίηση των νέων προβλέψεων της ΕΚΤ για την πορεία ανάπτυξης της Ευρωπαϊκής οικονομίας και τον πληθωρισμό, οι οποίες εν πολλοίς θα καθορίσουν και τα επόμενα μελλοντικά βήματά της στο μέτωπο των επιτοκίων.

Η αγορά ομολόγων πάντως συνεχίζει να κινείται με έντονες διακυμάνσεις τις τελευταίες ημέρες οι οποίες σε μεγάλο βαθμό καθορίζονται από την πορεία του πολέμου στη Μ. Ανατολή. Είναι ενδεικτικό ότι η απόδοση του ελληνικού 10ετούς ομολόγου από το 3,75% που είχε φθάσει στις αρχές της εβδομάδας, μία ημέρα μετά υποχώρησε στο 3,44% για να αυξηθεί εκ νέου χθες στο 3,65%.

Όσον αφορά τις νέες εκτιμήσεις για ΑΕΠ και πληθωρισμό, τις οποίες θα ανακοινώσει αργότερα η επικεφαλής της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ μαζί με την απόφαση του διοικητικού συμβουλίου της ΕΚΤ, οι αναλυτές εκτιμούν ότι θα αποτελούν μία πρώτη και ενδεχομένως πρόωρη, επίσημη αποτύπωση των επιπτώσεων που θα έχει ο πόλεμος στην οικονομία.

Υπενθυμίζεται ότι σύμφωνα με τις προηγούμενες προβλέψεις του Ιανουαρίου η ΕΚΤ εκτιμούσε ότι το ΑΕΠ της Ευρωζώνης θα αυξηθεί φέτος κατά 1,2% και κατά 1,4% τα επόμενα δύο χρόνια (2027 -28). Όσον αφορά στον πληθωρισμό η πρόβλεψη για φέτος -πριν την εκτίναξη της τιμής του πετρελαίου- ήταν στο 1,9% και υποχώρηση του στο 1,8% το 2027.

Οι αναλυτές προεξοφλούν ότι, ειδικά μετά τις εξελίξεις στο ενεργειακό κόστος, η ΕΚΤ και η Κριστίν Λαγκάρντ θα υπογραμμίσουν την ανάγκη για αυξημένη επαγρύπνηση έναντι του πληθωρισμού, δημιουργώντας έτσι προσδοκίες για αύξηση των επιτοκίων.

Ενώ παλαιότερα οι αγορές πόνταραν σε μειώσεις επιτοκίων, οι τρέχουσες συνθήκες έχουν οδηγήσει τους επενδυτές να τιμολογούν πλέον πιθανές αυξήσεις επιτοκίων (έως και δύο των 25 μονάδων βάσης) -0,25%- μέχρι το τέλος του 2026. Μία τέτοια εξέλιξη θα επιβαρύνει περαιτέρω το κόστος διαβίωσης για τους δανειολήπτες, καθώς εκτός από την ακρίβεια θα πρέπει να αντιμετωπίσουν τις αυξημένες δόσεις για στεγαστικά και καταναλωτικά δάνεια.

Αυτή η προοπτική έρχεται σε αντίθεση με τις προσδοκίες των αγορών, οι οποίες αυτή τη στιγμή προεξοφλούν αύξηση επιτοκίου κατά 0,25 ποσοστιαίες μονάδες στο 2,25% έως τον Ιούλιο και πιθανότητα δύο στις τρεις για ακόμη μία αύξηση στο 2,5% μέχρι το τέλος του έτους.

Η απόκλιση στις εκτιμήσεις οφείλεται κυρίως στη διάρκεια και τον οικονομικό αντίκτυπο του πολέμου στο Ιράν. Ενώ οι οικονομολόγοι σε μεγάλο βαθμό αναμένουν ότι η σύγκρουση θα είναι σύντομη, οι αγορές τιμολογούν αυξημένους κινδύνους πληθωρισμού λόγω της εκτόξευσης των τιμών της ενέργειας. Αυτή η αβεβαιότητα έχει οδηγήσει σε αλλαγή της αντίληψης κινδύνου, με το 60% των ερωτηθέντων να βλέπει πλέον ισχυρότερους ανοδικούς κινδύνους για τον πληθωρισμό.

Παρά αυτές τις μεταβολές, κανένας οικονομολόγος δεν αναμένει αλλαγή επιτοκίων στην επερχόμενη συνεδρίαση του Μαρτίου. Περίπου τα δύο τρίτα θεωρούν ότι είναι ακόμη πολύ νωρίς για να εκτιμηθεί αν η σύγκρουση θα αλλάξει ουσιαστικά τις οικονομικές προοπτικές.

Γιατί συνέβη αυτή η στάση

Οι οικονομολόγοι και οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής παραμένουν επιφυλακτικοί, τονίζοντας ότι οι αποφάσεις πρέπει να βασίζονται στα οικονομικά δεδομένα. Το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ έχει επαναλάβει τη δέσμευσή του σε μια προσέγγιση που βασίζεται στα δεδομένα και στις αποφάσεις ανά συνεδρίαση.

Αυτή η στάση επιβεβαιώθηκε στη συνεδρίαση του Μαρτίου 2026, όπου το επιτόκιο καταθέσεων παρέμεινε αμετάβλητο στο 2,00%.

Η κεντρική τράπεζα παρακολουθεί επίσης στενά την επίδραση των πρόσφατων σοκ στις τιμές της ενέργειας στον πληθωρισμό. Οι επικαιροποιημένες οικονομικές προβλέψεις αναμένεται να δείξουν υψηλότερο πληθωρισμό βραχυπρόθεσμα, αν και η ΕΚΤ εξακολουθεί να εκτιμά ότι ο συνολικός πληθωρισμός θα επιστρέψει στον στόχο του 2% μεσοπρόθεσμα.

Πώς αντέδρασαν οι αγορές

Οι αγορές έχουν μεταβάλει σημαντικά τις προσδοκίες τους λόγω της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή. Τα συμβόλαια προθεσμιακών επιτοκίων αποδίδουν πλέον πιθανότητα 60% σε αύξηση επιτοκίων τον Ιούνιο και προεξοφλούν συνολική αυστηροποίηση 33 μονάδων βάσης έως το τέλος του έτους.

Αυτό αντικατοπτρίζει την προσδοκία των αγορών για μια πιο επιθετική πολιτική αντιμετώπισης του πληθωρισμού.

Ωστόσο, ορισμένοι οικονομολόγοι αμφισβητούν κατά πόσο είναι εφικτή μια τέτοια πορεία. Ο Christoph Rieger της Commerzbank σημείωσε ότι, παρότι οι αγορές προεξοφλούν επιθετικές αυξήσεις επιτοκίων, η αποφασιστικότητα της ΕΚΤ μπορεί να δοκιμαστεί λόγω των ανησυχιών για την ανάπτυξη και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.

Τι παρακολουθούν οι αναλυτές

Οι αναλυτές παρακολουθούν στενά τη διάρκεια του πολέμου στο Ιράν και τις πιθανές επιπτώσεις του στον πληθωρισμό. Οι περισσότεροι αναμένουν ότι η σύγκρουση θα διαρκέσει τρεις έως πέντε εβδομάδες, ενώ κάποιοι εκτιμούν ότι θα μπορούσε να φτάσει έως και τους δέκα μήνες.

Η ικανότητα της ΕΚΤ να αντιδράσει αποτελεσματικά εξαρτάται από την πορεία των τιμών της ενέργειας και την επίδρασή τους στον πληθωρισμό.

Ο Bill Diviney της Nomura τόνισε ότι η ΕΚΤ παραμένει σε εγρήγορση απέναντι στους πληθωριστικούς κινδύνους και είναι έτοιμη να δράσει αν χρειαστεί. Η κεντρική τράπεζα δίνει ιδιαίτερη προσοχή στους μισθούς, οι οποίοι είχαν αποτελέσει βασικό παράγοντα πληθωρισμού κατά το προηγούμενο ενεργειακό σοκ μετά τη Russian invasion of Ukraine.

Αξιωματούχοι της ΕΚΤ, όπως ο Joachim Nagel της Deutsche Bundesbank, υπογραμμίζουν την ανάγκη για μια μετρημένη αντίδραση. Ο Nagel σημείωσε ότι, παρότι η ΕΚΤ είναι έτοιμη να δράσει αποφασιστικά αν συνεχιστούν οι πληθωριστικές πιέσεις, είναι ακόμη πολύ νωρίς για να εκτιμηθούν οι μακροπρόθεσμες οικονομικές συνέπειες του σημερινού σοκ στις τιμές ενέργειας.

Οι επικαιροποιημένες προβλέψεις του προσωπικού της ΕΚΤ αναμένεται να αντικατοπτρίζουν την αβεβαιότητα που προκαλεί η σύγκρουση. Ωστόσο, πολλοί αναλυτές πιστεύουν ότι δεν θα αποτυπώνουν πλήρως την επίδραση των πρόσφατων κινήσεων των αγορών, καθώς συνήθως βασίζονται σε δεδομένα που έχουν συλλεχθεί περίπου τρεις εβδομάδες πριν από τη δημοσίευσή τους.

Η ΕΚΤ παρακολουθεί επίσης τις ευρύτερες επιπτώσεις της σύγκρουσης στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και στις οικονομίες της ευρωπαϊκής περιφέρειας. Με τις τιμές ενέργειας σε υψηλά πολλών ετών και τα επίπεδα χρέους ήδη αυξημένα, περαιτέρω αυστηροποίηση της νομισματικής πολιτικής θα μπορούσε να επηρεάσει δυσανάλογα τις πιο ευάλωτες οικονομίες.

Συνολικά, η κεντρική τράπεζα βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα πολύπλοκο περιβάλλον πληθωριστικών πιέσεων, κινδύνων για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και γεωπολιτικής αβεβαιότητας. Παρότι οι αγορές προεξοφλούν πιο επιθετική πολιτική, η αντίδραση της ΕΚΤ θα εξαρτηθεί από τα εξελισσόμενα οικονομικά δεδομένα και την πορεία της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.

«Μια άνοδος στις τιμές ενέργειας ασκεί ανοδική πίεση στον πληθωρισμό, ιδίως βραχυπρόθεσμα», δήλωσε ο κορυφαίος οικονομολόγος της ΕΚΤ Φίλιπ Λέιν σε συνέντευξη στη Financial Times που δημοσιεύτηκε την Τρίτη.

Η σύγκρουση θα ήταν επίσης «αρνητική για την οικονομική δραστηριότητα», είπε, σύμφωνα με την καταγραφή της συνέντευξης που δημοσίευσε η κεντρική τράπεζα.

Μια ανάλυση της ΕΚΤ του 2023 είχε «δείξει ότι θα υπάρξει σημαντική άνοδος στον ενεργειακό πληθωρισμό και απότομη πτώση στην παραγωγή αν μια σύγκρουση οδηγήσει σε παρατεταμένη μείωση προμηθειών ενέργειας και διαταραχές στην περιφερειακή οικονομική δραστηριότητα», ανέφερε.

Οι επιθέσεις ΗΠΑ και Ισραήλ στην Ισλαμική Δημοκρατία και τα αντίποινα του Ιράν στην περιοχή έχουν διαταράξει τις ροές ενέργειας, με το κρίσιμο Στενό του Ορμούζ – από το οποίο διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου – να είναι ουσιαστικά κλειστό.

Το Κατάρ έχει επίσης σταματήσει την παραγωγή υγροποιημένου φυσικού αερίου μετά από ιρανικές επιθέσεις σε κρατικές εγκαταστάσεις επεξεργασίας.

Οι τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου έχουν εκτοξευθεί από τότε που ξεκίνησε ο πόλεμος το Σαββατοκύριακο.

Ο Λέιν δήλωσε ότι «η κλίμακα του αντίκτυπου και οι επιπτώσεις στον μεσοπρόθεσμο πληθωρισμό εξαρτώνται από το εύρος και τη διάρκεια της σύγκρουσης», προσθέτοντας ότι η ΕΚΤ θα παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις.

Ο επικεφαλής της Berenberg Bank Χόλγκερ Σμίντινγκ προβλέπει ότι μια παρατεταμένη άνοδος της τιμής πετρελαίου κατά 15 δολάρια ανά βαρέλι μπορεί να αυξήσει τις καταναλωτικές τιμές στη ζώνη του ευρώ κατά σχεδόν 0,5 ποσοστιαίες μονάδες.

Η ερευνητική ομάδα Capital Economics εκτιμά ότι μια παρατεταμένη αύξηση τιμών ενέργειας μπορεί να προσθέσει περίπου 0,3 ποσοστιαίες μονάδες στον πληθωρισμό.

Μετά την εκτόξευση το 2022 λόγω του ενεργειακού σοκ από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, ο πληθωρισμός στη ζώνη του ευρώ με 21 χώρες έχει πέσει πρόσφατα κοντά στον στόχο 2% της ΕΚΤ.

Η κεντρική τράπεζα της Φρανκφούρτης διατηρεί το βασικό επιτόκιό της στο 2% από τον Ιούνιο πέρυσι. Η επόμενη συνεδρίαση για επιτόκια είναι στις 19 Μαρτίου.

Τα κύρια συνολικά συμπεράσματα της αντίστροφης προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων θα κοινοποιηθούν το καλοκαίρι του 2026.

Όπως ανακοίνωσε η ΕΚΤ θα διενεργήσει αντίστροφη δοκιμή αντοχής (reverse stress test) σε γεωπολιτικούς κινδύνους σε 110 τράπεζες που τελούν υπό άμεση εποπτεία το 2026. Σε μια αντίστροφη δοκιμή αντοχής, ορίζεται εκ των προτέρων ένα προκαθορισμένο αποτέλεσμα και κάθε τράπεζα καθορίζει το σενάριο στο οποίο θα υλοποιηθεί το εν λόγω αποτέλεσμα.

Αυτή η αντίστροφη δοκιμή αντοχής θα συμπληρώσει τη δοκιμή αντοχής της Ευρωπαϊκής Αρχής Τραπεζών του 2025, η οποία βασίστηκε σε ένα κοινό σενάριο για όλες τις τράπεζες και οδήγησε σε διαφορές στην εξάντληση του κεφαλαίου τους. Η θεματική δοκιμή αντοχής του 2026 θα ζητήσει από τις τράπεζες να αξιολογήσουν τον τρόπο με τον οποίο ο γεωπολιτικός κίνδυνος θα μπορούσε να επηρεάσει το επιχειρηματικό τους μοντέλο.

Ο γεωπολιτικός κίνδυνος είναι ένας διατομεακός παράγοντας κινδύνου που μπορεί να έχει αντίκτυπο στις παραδοσιακές κατηγορίες κινδύνου των τραπεζών, καθώς επηρεάζει τους πιστωτικούς κινδύνους, τους κινδύνους της αγοράς, τους κινδύνους ρευστότητας, τους κινδύνους του επιχειρηματικού μοντέλου, τους κινδύνους διακυβέρνησης και τους λειτουργικούς κινδύνους. Μπορεί επίσης να επηρεάσει τις τράπεζες μέσω πολλαπλών καναλιών, συμπεριλαμβανομένων των χρηματοπιστωτικών αγορών, της πραγματικής οικονομίας και της ασφάλειας και της προστασίας των τραπεζικών συναλλαγών. Ως βασικός παράγοντας μακροοικονομικής αβεβαιότητας, παραμένει στο επίκεντρο των εποπτικών προτεραιοτήτων της ΕΚΤ για την περίοδο 2026-28.

Η δοκιμή αντοχής θα παρέχει πληροφορίες σχετικά με τα σενάρια γεωπολιτικού κινδύνου που θα μπορούσαν να επηρεάσουν σημαντικά τις τράπεζες, οι οποίες θα πρέπει να προσδιορίσουν τα σχετικά γεωπολιτικά γεγονότα και να ποσοτικοποιήσουν τον αντίκτυπό τους. Επιπλέον, θα τους ζητηθεί να περιγράψουν τον τρόπο με τον οποίο θα ενεργούσαν για να μειώσουν τον αντίκτυπο αυτό, εάν χρειαστεί, με σκοπό να διασφαλίσουν ότι διαθέτουν ισχυρά πλαίσια διακυβέρνησης και επιχειρησιακής ανθεκτικότητας.

Η άσκηση θα αξιολογήσει τον βαθμό στον οποίο οι ικανότητες των τραπεζών σε θέματα προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων λαμβάνουν υπόψη τους γεωπολιτικούς κινδύνους. Από αυτή την άποψη, η άσκηση θα αποσκοπεί στην ενίσχυση των ικανοτήτων των τραπεζών σε θέματα διαχείρισης κινδύνων, ιδίως σε θέματα αντίστροφης προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων, καθώς και της ικανότητάς τους να σχεδιάζουν συναφή και συνετά σχέδια κεφαλαίου και ανάκαμψης.

Συγκεκριμένα, κάθε τράπεζα θα κληθεί να προσδιορίσει τα πιο σημαντικά γεωπολιτικά γεγονότα που ενδέχεται να οδηγήσουν σε μείωση τουλάχιστον 300 μονάδων βάσης του κεφαλαίου της κατηγορίας 1 (CET1). Εκτός από την υποβολή εκθέσεων σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο το γεωπολιτικό σενάριο κινδύνου θα επηρεάσει τη φερεγγυότητά τους, οι τράπεζες θα κληθούν επίσης να παράσχουν πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο αυτό μπορεί να επηρεάσει τη ρευστότητα και τις συνθήκες χρηματοδότησής τους.

Προκειμένου η άσκηση να είναι οικονομικά αποδοτική, η αντίστροφη δοκιμή αντοχής σε γεωπολιτικούς κινδύνους θα διεξαχθεί στο πλαίσιο της διαδικασίας εσωτερικής αξιολόγησης της κεφαλαιακής επάρκειας (ICAAP) των τραπεζών για το 2026. Ως εκ τούτου, οι τράπεζες θα μπορούν να χρησιμοποιούν κυρίως τα υφιστάμενα πρότυπα συλλογής εποπτικών δεδομένων.

Πληθωρισμός

Τον Σεπτέμβριο, το ποσοστό που αντιλαμβάνονται οι καταναλωτές ως πληθωρισμό τους τελευταίους 12 μήνες παρέμεινε αμετάβλητο στο 3,1% για όγδοο συνεχόμενο μήνα. Οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό στους επόμενους 12 μήνες μειώθηκαν ελαφρώς στο 2,7% (από 2,8% τον Αύγουστο). Οι προβλέψεις για τα επόμενα τρία και πέντε χρόνια διατηρήθηκαν σταθερές στο 2,5% και 2,2% αντίστοιχα.

Οι καταναλωτές χαμηλότερου εισοδήματος εξακολουθούν να βλέπουν ελαφρώς υψηλότερο πληθωρισμό από τους καταναλωτές υψηλότερου εισοδήματος, ενώ οι νεότεροι (18-34 ετών) διατηρούν χαμηλότερες προσδοκίες από τις μεγαλύτερες ηλικιακές ομάδες.

Εισόδημα και κατανάλωση

Οι προσδοκίες για αύξηση του ονομαστικού εισοδήματος στους επόμενους 12 μήνες παρέμειναν στο 1,1%, αμετάβλητες από τον Αύγουστο. Η αντιληπτή αύξηση της δαπάνης των τελευταίων 12 μηνών μειώθηκε στο 4,9%, ενώ οι προσδοκίες για αύξηση της κατανάλωσης στο μέλλον ενισχύθηκαν στο 3,5% από 3,3%. Τα χαμηλότερα εισοδηματικά κλιμάκια προβλέπουν μεγαλύτερη αύξηση κατανάλωσης από τα υψηλότερα.

Ανάπτυξη και αγορά εργασίας

Οι προσδοκίες για την οικονομική ανάπτυξη στους επόμενους 12 μήνες παρέμειναν σταθερές στο -1,2%, όπως και το αναμενόμενο ποσοστό ανεργίας στο 10,7%. Τα νοικοκυριά με χαμηλότερα εισοδήματα προβλέπουν υψηλότερη ανεργία (12,7%), ενώ τα υψηλότερα εισοδήματα χαμηλότερη (9,4%). Συνολικά, οι καταναλωτές εκτιμούν ότι η αγορά εργασίας θα παραμείνει σταθερή, με την ανεργία να κινείται κοντά στα τρέχοντα επίπεδα (10,2%).

Κατοικία και πρόσβαση σε δανεισμό

Οι καταναλωτές αναμένουν αύξηση στις τιμές κατοικιών κατά 3,5% στους επόμενους 12 μήνες, από 3,4% τον Αύγουστο. Οι εκτιμήσεις είναι πλέον ομοιόμορφες μεταξύ των εισοδηματικών ομάδων.

Οι προσδοκίες για τα επιτόκια στεγαστικών δανείων αυξήθηκαν στο 4,6%, από 4,5% προηγουμένως, με τα χαμηλότερα εισοδήματα να προβλέπουν υψηλότερα επιτόκια (5,3%) και τα υψηλότερα χαμηλότερα (4,0%). Παράλληλα, το ποσοστό των νοικοκυριών που αναμένουν περιορισμό στην πρόσβαση σε δάνεια αυξήθηκε για τρίτο συνεχόμενο μήνα.