Όπως επισημαίνει το ΑΕΠ της Ελλάδας κατά το β’ τρίμηνο 2026 κατέγραψε ρυθμό αύξησης 1,9% σε ετήσια βάση και 0,3% σε τριμηνιαία βάση, παραμένοντας σχεδόν αμετάβλητος σε σχέση με το 2,0% και 0,2% αντίστοιχα το προηγούμενο τρίμηνο. Η επίδοση αυτή αποτυπώνει την ανθεκτικότητα της ελληνικής οικονομίας, η οποία εν μέσω διεθνών αναταραχών και αβεβαιότητας συνέχισε να μεγεθύνεται με ρυθμό σημαντικά υψηλότερο της Ευρωζώνης (+1,2%) για 20ο συναπτό τρίμηνο, αν και με μικρότερη διαφορά σε σχέση τα προηγούμενα έτη και το α’ τρίμηνο 2026. Η επίδοση αυτή αποτελεί την 9η υψηλότερη στην Ευρωζώνη (Διάγραμμα 1(α)).

Εντούτοις, παρά την ισχυρή μεταπανδημική μεγέθυνση της οικονομίας, το πραγματικό ΑΕΠ παραμένει χαμηλότερο κατά 13,6% συγκριτικά με το προ κρίσης χρέους ιστορικό υψηλό του β’ τριμήνου 2007 (Διάγραμμα 1(β)). Υποθέτοντας διατήρηση του ετήσιου ρυθμού αύξησης του τριμηνιαίου ΑΕΠ στο παρόν επίπεδο (+1,9%), η ελληνική οικονομία θα επανέλθει στο επίπεδο αυτό το α’ τρίμηνο του 2034. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει ετήσιο ρυθμό μεγέθυνσης 1,8% φέτος και 1,6% το 2027, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) 1,9% και 1,4% και ο Οργανισμός για την Οικονομική Συνεργασία και Ανάπτυξη (ΟΟΣΑ) 1,9% και 2,0% αντίστοιχα. Πιο μακροπρόθεσμα, ο ρυθμός μεγέθυνσης του πραγματικού ΑΕΠ δεν προβλέπεται να ξεπερνά το 1,5% κατά μέσο όρο.

Προσέγγιση δαπάνης

Οι επενδύσεις παγίων αποτέλεσαν βασικό μοχλό της οικονομικής μεγέθυνσης και το β’ τρίμηνο 2026, καταγράφοντας ισχυρή ετήσια αύξηση 6,1%, αν και επιβραδυμένες σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο (+12,1%), πιθανώς επηρεασμένες και από την αβεβαιότητα λόγω του πολέμου (Διάγραμμα 2(α)). Η αύξηση αυτή αποδίδεται σχεδόν εξολοκλήρου (82%) στην οικοδομική δραστηριότητα: η κατασκευή κατοικιών αυξήθηκε κατά €117 εκ., συνεισφέροντας το 21% της ετήσιας αύξησης των πάγιων επενδύσεων, ενώ οι άλλες κατασκευές, κυρίως μεγάλα έργα υποδομής (σιδηρόδρομος, αυτοκινητόδρομοι, γραμμές μέτρο σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, Ελληνικό, κ.ά) ενισχυθήκαν κατά €338 εκ., το 61% της αύξησης. Το υπόλοιπο προήλθε κυρίως από την αύξηση των επενδύσεων σε εξοπλισμό: μηχανολογικό και οπλικά συστήματα (+€51 εκ., το 9%) και τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνίας (+€51 εκ., 9%), παρά την υποχώρηση του μεταφορικού εξοπλισμού (-€45 εκ., -8%).

Τη μεγαλύτερη όμως συνεισφορά στην ετήσια αύξηση του ΑΕΠ (+1,2 ποσοστιαίες μονάδες [π.μ.]) είχε η ιδιωτική κατανάλωση, η οποία αποτελεί παραδοσιακά την κινητήρια δύναμη που οδηγεί αλλά και ενισχύεται από την οικονομική μεγέθυνση στην Ελλάδα (Διάγραμμα 2(β)). Αντιθέτως, ενθαρρυντική είναι η συνέχιση της μείωσης του ελλείμματος στο εξωτερικό ισοζύγιο αγαθών (-4,7%) η οποία συνεισέφερε 0,5 π.μ. στη μεγέθυνση του β’ τριμήνου. Οι καθαρές εισαγωγές υπηρεσιών από την άλλη υποχώρησαν σημαντικά σε σχέση με το β’ τρίμηνο 2025 σε πραγματικούς όρους (-3,6%), αφαιρώντας 1,2 π.μ. από το ρυθμό μεγέθυνσης. Παρά την ανθεκτικότητα του τουρισμού και την αύξηση του κύκλου εργασιών στη ναυτιλία, η σημαντική αύξηση των ναύλων λόγω του πολέμου περιόρισε την πραγματική αξία των εισπράξεων, με αποτέλεσμα η καθαρή συνεισφορά του εξωτερικού τομέα να παραμείνει σε αρνητικό έδαφος (-0.8 π.μ.).

Η σύνθεση του ΑΕΠ το β’ τρίμηνο 2026 διατηρήθηκε σχεδόν αμετάβλητη (Διάγραμμα 3): Η κατανάλωση συνέχισε να αποτελεί μακράν τη μεγαλύτερη συνιστώσα, με το μερίδιό της να παραμένει σταθερά στη ζώνη του 68–70% καθ’ όλη τη μεταπανδημική περίοδο, σημαντικά υψηλότερα από το αντίστοιχο της ευρωζώνης (53,2%).  Παράλληλα, το έλλειμμα στο ισοζύγιο αγαθών συνέχισε να αφαιρεί περίπου το 1/8 του ΑΕΠ, απώλεια που εν μέρει αντισταθμίστηκε από το πλεόνασμα του ισοζυγίου υπηρεσιών. Στα θετικά, το μερίδιο των επενδύσεων παγίων παρέμεινε κοντά στα υψηλότερα επίπεδά του από το ξέσπασμα της κρίσης χρέους, συμβάλλοντας στην αναπλήρωση του κεφαλαιακού αποθέματος της χώρας. Εντούτοις, παραμένει από τα χαμηλότερα στην ευρωζώνη (21,3% του ΑΕΠ) και στην ΕΕ27 (21,5%)· προϋπόθεση όμως για τη σύγκλιση είναι η ταχύτερη αύξηση του κεφαλαίου ανά εργαζόμενο και άρα οι υψηλότερες συγκριτικά με την ΕΕ27 επενδύσεις ως μερίδιο του ΑΕΠ.

Προσέγγιση παραγωγής

Η ετήσια αύξηση της Ακαθάριστης Προστιθέμενης Αξίας (ΑΠΑ) διαμορφώθηκε σε 1,5% το β’ τρίμηνο 2026, από 1,7% το α’ τρίμηνο, υποδηλώνοντας οριακή επιβράδυνση σε ετήσια βάση. Σε τριμηνιαία βάση, ωστόσο, η ΑΠΑ αυξήθηκε κατά 0,5%, έναντι μόλις 0,1% το προηγούμενο τρίμηνο, καταδεικνύοντας ενίσχυση της οικονομικής δραστηριότητας εντός του τριμήνου.

Οι ισχυρότερες ετήσιες αυξήσεις της ΑΠΑ καταγράφηκαν στις κατασκευές, στις χρηματοπιστωτικές και ασφαλιστικές δραστηριότητες, στη γεωργία και στις δραστηριότητες ενημέρωσης και επικοινωνίας, ενώ αρνητική παρέμεινε η συμβολή του ευρύτερου κλάδου εμπορίου, μεταφορών, καταλυμάτων και εστίασης. Παρακάτω παρουσιάζονται αναλυτικά οι κλαδικές εξελίξεις για το β’ τρίμηνο 2026:

Κατασκευές: Ο κλάδος διατήρησε την ιδιαίτερα ισχυρή δυναμική του, με την ΑΠΑ να αυξάνεται κατά 13,5% σε ετήσια βάση, από 11,8% το α' τρίμηνο. Η εξέλιξη αυτή συνάδει με τη διατήρηση της οικοδομικής δραστηριότητας σε υψηλά επίπεδα. Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, ο όγκος της συνολικής οικοδομικής δραστηριότητας κατά την περίοδο Ιουνίου 2025–Μαΐου 2026 ήταν αυξημένος κατά 19,3% σε σχέση με το αντίστοιχο προηγούμενο δωδεκάμηνο.

Χρηματοπιστωτικές και ασφαλιστικές δραστηριότητες: Η ανοδική πορεία του κλάδου ενισχύθηκε περαιτέρω, με την ΑΠΑ να αυξάνεται κατά 7,1% σε ετήσια βάση, έναντι 5,5% το προηγούμενο τρίμηνο. Η επίδοση αυτή συνοδεύτηκε από τη συνέχιση της ισχυρής πιστωτικής επέκτασης προς τις μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις, ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής της οποίας διαμορφώθηκε σε 9,8% τον Ιούνιο 2026. Η καθαρή μηνιαία ροή χρηματοδότησης προς τις μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις ήταν επίσης θετική κατά €2,2 δισ. τον ίδιο μήνα.

Αγροτικός τομέας: Η ΑΠΑ του κλάδου αυξήθηκε κατά 4,6% σε ετήσια βάση το β΄ τρίμηνο 2026, αντιστρέφοντας την υποχώρηση κατά 1,1% που είχε καταγραφεί το α’ τρίμηνο. Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί επιστροφή του κλάδου σε θετικό ρυθμό μεταβολής μετά την ασθενέστερη εικόνα στην αρχή του έτους.

Τέχνες, ψυχαγωγία και λοιπές υπηρεσίες: Η ΑΠΑ αυξήθηκε κατά 4,3% σε ετήσια βάση, έναντι 3,8% το α’ τρίμηνο, υποδηλώνοντας διατήρηση της θετικής δυναμικής στις δραστηριότητες αναψυχής και λοιπών υπηρεσιών.

Ενημέρωση και επικοινωνία: Η ΑΠΑ του κλάδου αυξήθηκε κατά 3,9% σε ετήσια βάση το β’ τρίμηνο 2026, διατηρώντας θετική, αν και ηπιότερη, δυναμική σε σχέση με το +5,8% του α’ τριμήνου. Η εξέλιξη αυτή είναι συμβατή με τη βελτίωση του δείκτη παραγωγής του τομέα στη διάρκεια του τριμήνου, από -0,9% σε ετήσια βάση τον Απρίλιο σε +7,3% τον Μάιο και +9,0% τον Ιούνιο. Ιδιαίτερα ισχυρή ήταν η άνοδος στις δραστηριότητες προγραμματισμού ηλεκτρονικών υπολογιστών, παροχής συμβουλών και συναφών δραστηριοτήτων (+20,2% τον Ιούνιο) και στις υπηρεσίες πληροφορίας (+17,6%).

Βιομηχανία: Η ΑΠΑ του κλάδου αυξήθηκε κατά 2,0% σε ετήσια βάση το β’ τρίμηνο 2026, επιβραδυνόμενη από 4,2% το α’ τρίμηνο. Η εξέλιξη αυτή ήταν συμβατή με τη διατήρηση θετικής, αν και ηπιότερης, δυναμικής της βιομηχανικής παραγωγής. Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, ο μέσος Γενικός Δείκτης Βιομηχανικής Παραγωγής αυξήθηκε κατά 3,3% στο πρώτο εξάμηνο του 2026 σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025. Ωστόσο, προς το τέλος του β’ τριμήνου καταγράφηκαν ενδείξεις επιβράδυνσης, καθώς τον Ιούνιο ο δείκτης αυξήθηκε κατά μόλις 1,1% σε ετήσια βάση, έναντι 2,8%

Δημόσια διοίκηση, εκπαίδευση και υγεία: Η ΑΠΑ του κλάδου αυξήθηκε οριακά κατά 0,5% σε ετήσια βάση το β’ τρίμηνο 2026, παρουσιάζοντας αισθητή επιβράδυνση σε σχέση με την αύξηση κατά 5,3% το προηγούμενο τρίμηνο. Ως εκ τούτου, η δραστηριότητα του κλάδου παρέμεινε αυξημένη σε ετήσια βάση, αλλά με σαφώς ηπιότερο ρυθμό.

Διαχείριση ακίνητης περιουσίας: Η ΑΠΑ του κλάδου αυξήθηκε κατά 0,5% σε ετήσια βάση το β’ τρίμηνο 2026, διατηρώντας θετικό αλλά περιορισμένο ρυθμό μεταβολής. Η δραστηριότητα στην αγορά ακινήτων παρέμεινε γενικά υποστηρικτική, με τις τιμές των διαμερισμάτων να αυξάνονται κατά 5,7% σε ετήσια βάση το α’ τρίμηνο 2026, αν και με χαμηλότερο ρυθμό σε σχέση με το 2025. Παράλληλα, τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία για τα επαγγελματικά ακίνητα εξακολουθούν να καταγράφουν αυξήσεις τόσο στις τιμές όσο και στα μισθώματα γραφείων και καταστημάτων.

Επαγγελματικές, επιστημονικές και υποστηρικτικές δραστηριότητες: Η ΑΠΑ αυξήθηκε κατά 0,7% σε ετήσια βάση το β’ τρίμηνο 2026, εξέλιξη συμβατή με τη σταδιακή βελτίωση των δεικτών παραγωγής της ΕΛΣΤΑΤ κατά τη διάρκεια του τριμήνου. Ειδικότερα, στις επαγγελματικές, επιστημονικές και τεχνικές υπηρεσίες ο δείκτης παραγωγής μεταβλήθηκε από -3,3% σε ετήσια βάση τον Απρίλιο σε +3,5% τον Μάιο και +7,8% τον Ιούνιο, ενώ στις διοικητικές και υποστηρικτικές υπηρεσίες από -0,3% σε +2,8% και +4,8%, αντίστοιχα.

Εμπόριο, μεταφορές, καταλύματα & εστίαση: Η ΑΠΑ του ευρύτερου κλάδου μειώθηκε κατά 1,1% σε ετήσια βάση το β’ τρίμηνο 2026, μετά από πτώση 1,7% το α’ τρίμηνο. Η εικόνα των επιμέρους δραστηριοτήτων ήταν, ωστόσο, ανομοιογενής. Στις μεταφορές, ο δείκτης παραγωγής μεταβλήθηκε από -3,1% σε ετήσια βάση τον Απρίλιο σε +3,1% τον Μάιο και +7,4% τον Ιούνιο, υποδηλώνοντας σαφή βελτίωση προς το τέλος του τριμήνου. Αντίστοιχα, στα καταλύματα ο δείκτης παραγωγής παρέμεινε ιδιαίτερα ισχυρός (+26,9%, +34,1% και +34,8% τον Απρίλιο, Μάιο και Ιούνιο αντίστοιχα), ενώ στην εστίαση διατηρήθηκε αρνητικός (-5,7%, -5,2% και -5,6%). Η διαφοροποίηση αυτή υποδηλώνει ότι η υποχώρηση της ΑΠΑ του ευρύτερου κλάδου αντανακλά αντίρροπες εξελίξεις μεταξύ των επιμέρους δραστηριοτήτων.

Σε όρους κλαδικής διάρθρωσης το εμπόριο, οι μεταφορές, τα καταλύματα και η εστίαση αποτελούν τον μεγαλύτερο κλάδο της οικονομίας, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 22,5% της συνολικής ΑΠΑ, και ακολουθούν η δημόσια διοίκηση, εκπαίδευση και υγεία (18,5%), η διαχείριση ακίνητης περιουσίας (16,6%), η βιομηχανία (16,1%), οι επαγγελματικές και υποστηρικτικές υπηρεσίες (6,6%), οι χρηματοπιστωτικές και ασφαλιστικές υπηρεσίες (4.7%), η ενημέρωση και επικοινωνία (4,7%), ο αγροτικός τομέας (3,8%), οι τέχνες (3,7%) και οι κατασκευές (2,7%).

Συνολικά, η εικόνα του β΄ τριμήνου 2026 υποδηλώνει ότι η αύξηση της ΑΠΑ παραμένει θετική αλλά με σαφείς διαφοροποιήσεις μεταξύ των κλάδων. Η ισχυρή δυναμική των κατασκευών, των χρηματοπιστωτικών δραστηριοτήτων, της ενημέρωσης και επικοινωνίας και, σε μικρότερο βαθμό, άλλων υπηρεσιών αντισταθμίζεται εν μέρει από την αδυναμία του ευρύτερου κλάδου εμπορίου, μεταφορών, καταλυμάτων και εστίασης. Σε πιο μακροχρόνιο ορίζοντα, η μέση κλαδική διάρθρωση της ΑΠΑ την περίοδο 2023–2026 διαφοροποιείται αισθητά από την προ κρίσης περίοδο, κυρίως λόγω της σημαντικής υποχώρησης του σχετικού βάρους των κατασκευών και της ενίσχυσης της διαχείρισης ακίνητης περιουσίας, των χρηματοπιστωτικών δραστηριοτήτων και ορισμένων υπηρεσιών υψηλότερης έντασης γνώσης. Αντίθετα, το σχετικό βάρος της βιομηχανίας και του ευρύτερου κλάδου εμπορίου, μεταφορών, καταλυμάτων και εστίασης παραμένει συνολικά κοντά στα προ κρίσης επίπεδα. Η σύγκριση αυτή υποδηλώνει ότι η ελληνική οικονομία έχει υποστεί σημαντικές διαρθρωτικές μεταβολές, χωρίς όμως πλήρη ανατροπή της βασικής κλαδικής της σύνθεσης. Ιδιαίτερα στις κατασκευές, η σημερινή ισχυρή αύξηση της δραστηριότητας συντελείται από σαφώς χαμηλότερη βάση σε σχέση με την προ κρίσης περίοδο, ενώ η ενίσχυση των χρηματοπιστωτικών και ορισμένων υπηρεσιών υποδηλώνει σταδιακή μετατόπιση προς δραστηριότητες μεγαλύτερης έντασης κεφαλαίου και γνώσης.

Ανάλυση αγοράς εργασίας β’ τρίμ. 2026 έναντι β’ τρίμ. 2025

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Έρευνας Εργατικού Δυναμικού της ΕΛΣΤΑΤ, το β’ τρίμηνο 2026 το μη εποχικά προσαρμοσμένο ποσοστό ανεργίας παρουσίασε εκ νέου πτώση σε ετήσια βάση, ύστερα από την άνοδό του το προηγούμενο τρίμηνο (Διάγραμμα 5). Κατήλθε στο 7,9% από 8,6% ένα έτος νωρίτερα και είναι το τρίτο χαμηλότερο ποσοστό ανεργίας από το 2001 (7,3% το β’ τρίμηνο 2008 και το γ’ τρίμηνο 2008). Ο αριθμός των ανέργων κατήλθε στους 379,7 χιλ. από τους 411,7 χιλ. (-7,8%) και είναι επίσης ο τρίτος χαμηλότερος από το 2001 (366,7 χιλ. το β’ τρίμ. 2008 και 364,0 χιλ. το β’ τρίμ. 2008). Ο αριθμός των απασχολουμένων ενισχύθηκε κατά 27,6 χιλ. άτομα, στα 4.414,4 χιλ., ωστόσο η άνοδός τους περιορίζεται για τρίτο συνεχόμενο τρίμηνο (+1,8% στο γ’ τρίμ. 2025, +1,7% το δ’ τρίμ. 2025 και +1,3% το α’ τρίμ. 2026), ενώ απέχει κατά 225,2 χιλ. από το μέγιστο αριθμό τους (4.639,6 χιλ. το γ’ τρίμ. 2008).

Η αύξηση της απασχόλησης συνοδεύτηκε και από αύξηση των συνολικών αμοιβών της εξαρτημένης εργασίας. Το β’ τρίμ. 2026 το ΑΕΠ με βάση την προσέγγιση του εισοδήματος παρουσιάζει ετήσια αύξηση κατά €3,61 δισεκ. (στα €65,17 δισεκ.), με το 31,1% αυτής (€1,12 δις) να προέρχεται από την άνοδο των αμοιβών εξαρτημένης εργασίας. Τη μεγαλύτερη συνεισφορά στην άνοδο των αμοιβών έχουν οι κλάδοι Δημόσιας διοίκησης-Υποχρεωτικής κοινωνικής ασφάλισης-Εκπαίδευσης-Υγείας-Κοινωνικής μέριμνας (+€277,0 εκατ.), Ορυχείων-Λατομείων-Μεταποίησης-Ενέργειας-Νερού-Εξυγίανσης (+€271,9 εκατ.) και Χονδρικού-Λιανικού εμπορίου-Μεταφοράς-Αποθήκευσης-Τουρισμού (+€194,6 εκατ.).

Οι μακροχρόνια άνεργοι προσεγγίζουν το επίπεδο του δ’ τρίμ. 2007 (199,9 χιλ.) και το β’ τρίμ. 2026 κατήλθαν στους 201,4 χιλ. από τους 234,6 χιλ. ένα έτος νωρίτερα (-33,2 χιλ. ή -14,2%). Το ποσοστό μακροχρόνιας ανεργίας κατήλθε στο 53,1% από 57,0%. Σημειώνεται ότι ο αριθμός των μακροχρόνια ανέργων και το ποσοστό μακροχρόνιας ανεργίας από το δ’ τρίμ. 2023 βρίσκονται κάτω από τις αντίστοιχες διάμεσες τιμές τους της περιόδου α’ τρίμ. 2001-β’ τρίμ. 2026 (304,5 χιλ. και 56,3%, αντίστοιχα).

Το ποσοστό ανεργίας των ανδρών περιορίστηκε κατά 1,5 π.μ. (στο 5,7%) ενώ των γυναικών αυξήθηκε κατά 0,3 π.μ. (στο 10,6%), αλλά η μεταξύ τους διαφορά βρίσκεται σε πτωτική τροχιά από το α’ τρίμ. 2019. Το ποσοστό συμμετοχής των νέων ηλικίας 20-24 ετών κατήλθε κατά 0,7 π.μ. (στο 50,9%), ενώ των γυναικών αυξήθηκε κατά 0,7 π.μ. (στο 46,7%) και αμφότερα υπολείπονται του εθνικού ποσοστού (53,4% από 53,3%).

Σε 7 από τις 13 περιφέρειες το ποσοστό ανεργίας μειώθηκε και σε 6 αυξήθηκε (Διάγραμμα 6). Το μεγαλύτερο ποσοστό και ισχυρότερη άνοδος παρουσιάστηκε στα Ιόνια Νησιά (+4,7 π.μ., στο 13,4% από 8,7%), το χαμηλότερο ποσοστό στην Κρήτη (4,5% από 4,1%) και η μεγαλύτερη πτώση (-2,4 π.μ.) στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη (8,3% από 10,7%). Τέλος σε Πελοπόννησο (7,7%), Νότιο Αιγαίο (7,1%), Αττική (6,6%), Στερεά Ελλάδα (6,3%), Βόρειο Αιγαίο (5,4%) και Κρήτη (4,5%) το ποσοστό ανεργίας το β’ τρίμ. 2026 είναι χαμηλότερο από το εθνικό ποσοστό (7,9%).

Τέλος, η πραγματική παραγωγικότητα ανά ώρα εργασίας αυξήθηκε σε ετήσια βάση κατά 2,7%, αν και η παραγωγικότητα ανά απασχολούμενο αυξήθηκε κατά 1,1%, γεγονός  που θέτει το ερώτημα κατά πόσον η σχετική απόκλιση αντανακλά μεταβολές στις ώρες εργασίας ανά εργαζόμενο ή ζητήματα καταγραφής.

Συμπερασματικά, η καλή πορεία της αγοράς εργασίας αντικατοπτρίζεται στο χαμηλό ποσοστό ανεργίας, στο χαμηλό αριθμό ανέργων – που προσεγγίζουν τα ιστορικά χαμηλά επίπεδα τους – και στον σημαντικό περιορισμό του αριθμού των μακροχρόνια ανέργων. Ωστόσο, από την άλλη πλευρά παραμένουν οι χρόνιες αδυναμίες της ελληνικής αγοράς εργασίας, δηλαδή η χαμηλή συμμετοχή των νέων και των γυναικών στην αγορά εργασίας καθώς και χαμηλός αριθμός απασχολουμένων συγκριτικά με τα προ κρίσης επίπεδα.

Ανάλυση των παρεμβάσεων οικονομικής πολιτικής

Οι παρεμβάσεις οικονομικής πολιτικής που παρουσιάστηκαν στη ΔΕΘ 2026 επικεντρώνονται κυρίως στην ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών, στη μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης για συγκεκριμένες κοινωνικές και επαγγελματικές ομάδες, καθώς και στη στήριξη της στέγασης, της επιχειρηματικότητας και των επενδύσεων. Το πακέτο περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, παρεμβάσεις για μισθωτούς και συνταξιούχους, οικογένειες με παιδιά, ελεύθερους επαγγελματίες, αγρότες και επιχειρήσεις, καθώς και μέτρα για την αγορά κατοικίας και το ενεργειακό κόστος.

Σύμφωνα με την επίσημη εξειδίκευση, το δημοσιονομικό κόστος των νέων μέτρων που δεν έχουν ακόμη θεσμοθετηθεί εκτιμάται σε €605 εκατ. το 2026 και €2,2 δισ. το 2027. Παράλληλα, μέτρα που έχουν ήδη θεσμοθετηθεί αλλά δεν έχουν ακόμη αποδώσει πλήρως έχουν πρόσθετο κόστος €940 εκατ. το 2026 και €2,8 δισ. το 2027. Συνεπώς, το συνολικό ετήσιο κόστος των παρεμβάσεων που θα αρχίσουν ή θα συνεχίσουν να επηρεάζουν την οικονομία ανέρχεται σε περίπου €5 δισ. το 2027. Το ποσό αυτό, ωστόσο, δεν πρέπει να ερμηνεύεται ως εξ ολοκλήρου νέα δημοσιονομική επέκταση, καθώς σημαντικό μέρος του αφορά ήδη αποφασισμένα και σε ορισμένες περιπτώσεις ήδη ενσωματωμένα στον δημοσιονομικό σχεδιασμό μέτρα.

Από μακροοικονομική σκοπιά, η επίδραση του πακέτου θα εξαρτηθεί κυρίως από τη σύνθεση και τον χρόνο εφαρμογής των παρεμβάσεων. Τα μέτρα που αυξάνουν άμεσα το διαθέσιμο εισόδημα αναμένεται να στηρίξουν περισσότερο την ιδιωτική κατανάλωση, ιδίως όταν αφορούν ομάδες με υψηλότερη οριακή ροπή προς κατανάλωση, ενώ οι παρεμβάσεις σε επιχειρήσεις, επενδύσεις και στέγαση λειτουργούν περισσότερο μέσω της ρευστότητας, της χρηματοδότησης και της επενδυτικής δραστηριότητας. Ενδεικτικά, εάν στα νέα μέτρα ύψους €2,2 δισ. εφαρμοζόταν ένας βραχυχρόνιος δημοσιονομικός πολλαπλασιαστής της τάξης του 0,35–0,65, η δυνητική επίδραση στον ρυθμό αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ το 2027 θα μπορούσε να κινηθεί περίπου μεταξύ 0,25 και 0,45 ποσοστιαίων μονάδων, με κεντρική εκτίμηση κοντά στις 0,35 π.μ. Ωστόσο, η καθαρή πρόσθετη επίδραση σε σχέση με το υφιστάμενο μακροοικονομικό σενάριο ενδέχεται να είναι χαμηλότερη, στον βαθμό που μέρος των μέτρων έχει ήδη ληφθεί υπόψη στις προβλέψεις.

Προκλήσεις και προοπτικές

Συμπερασματικά, η ελληνική οικονομία συνεχίζει να αναπτύσσεται ταχύτερα έναντι του μέσου όρου της Ευρωζώνης, με ανθεκτικότητα της κατανάλωσης και τόνωση των επενδύσεων από το ΤΑΑ. Με δεδομένη την αστάθεια στο διεθνές περιβάλλον (γεωστρατηγικές τριβές, αυξήσεις επιτοκίων, επιμένων πληθωρισμός – ιδίως λόγω ενέργειας) που αποτελούν καθοδικούς κινδύνους για την ανάπτυξη τα επόμενα τρίμηνα, είναι σημαντικό να επιταχυνθεί η υλοποίηση του ΤΑΑ που παρέχει μία αντικυκλική προστασία. Μετά τη λήξη του ΤΑΑ, η προσέλκυση περισσότερων και ποιοτικότερων ιδιωτικών επενδύσεων μέσω διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων παραμένει ο βασικότερος στόχος της οικονομικής πολιτικής για τη διατήρηση ικανοποιητικών ρυθμών ανάπτυξης. Η διατηρήσιμη αύξηση της παραγωγικότητας και η αντιμετώπιση της εμμένουσας ελλειμματικότητας του εξωτερικού ισοζυγίου θα απαιτήσουν επιπλέον δράση.

Η αλλαγή συνδέεται άμεσα με την αντίστοιχη απόφαση του οίκου για την πιστοληπτική αξιολόγηση της Ελληνικής Δημοκρατίας. Στις 4 Σεπτεμβρίου 2026, η Morningstar DBRS επιβεβαίωσε σε BBB το αξιόχρεο της Ελλάδας, αναθεωρώντας παράλληλα τις προοπτικές σε θετικές από αρνητικές.

Ο οίκος διατηρεί την Εσωτερική Αξιολόγηση (Intrinsic Assessment – IA) της Eurobank στο bbb (high). Σύμφωνα με τη μεθοδολογία του οίκου, η αξιολόγηση των μακροπρόθεσμων υποχρεώσεων τοποθετείται κατά κανόνα δύο βαθμίδες υψηλότερα από την Εσωτερική Αξιολόγηση της τράπεζας και έως δύο βαθμίδες υψηλότερα από την αξιολόγηση του Δημοσίου.

Ως εκ τούτου, η αναβάθμιση του outlook για την πιστοληπτική αξιολόγηση της Ελλάδας σε θετικό οδήγησε και στην αλλαγή για την αντίστοιχη αξιολόγηση της Eurobank.

Η Morningstar DBRS επισημαίνει ότι οι αξιολογήσεις των μακροπρόθεσμων και βραχυπρόθεσμων κρίσιμων υποχρεώσεων της Eurobank θα εξακολουθήσουν να επηρεάζονται κυρίως από την Εσωτερική Αξιολόγηση της τράπεζας. Μια αναβάθμιση της αξιολόγησης των μακροπρόθεσμων κρίσιμων υποχρεώσεων θα απαιτούσε αναβάθμιση της πιστοληπτικής αξιολόγησης της Ελληνικής Δημοκρατίας, ενώ οι προοπτικές θα επανερχόταν σε σταθερές εάν ο οίκος επανέφερε σε σταθερές τις προοπτικές για την Ελλάδα.

Για περαιτέρω βελτίωση της Εσωτερικής Αξιολόγησης, η Eurobank θα πρέπει, σύμφωνα με τον οίκο, να προχωρήσει ομαλά στις προγραμματισμένες ενσωματώσεις, να μειώσει περαιτέρω τον αναβαλλόμενο φόρο ως ποσοστό των κεφαλαίων της και να διατηρήσει τη βελτιωμένη γεωγραφική διαφοροποίηση και τα ισχυρά θεμελιώδη μεγέθη της σε ό,τι αφορά τον πιστωτικό κίνδυνο. Προϋπόθεση θα ήταν παράλληλα και μια αναβάθμιση της πιστοληπτικής αξιολόγησης της Ελληνικής Δημοκρατίας.

Αντίθετα, η Εσωτερική Αξιολόγηση της Eurobank θα μπορούσε να υποχωρήσει σε περίπτωση υποβάθμισης της Ελλάδας, εμφάνισης σημαντικών κινδύνων από τις προγραμματισμένες ενσωματώσεις ή ουσιώδους επιδείνωσης της ποιότητας του ενεργητικού και της υποκείμενης κερδοφορίας της τράπεζας.

Σε ό,τι αφορά τους παράγοντες ESG, η Morningstar DBRS σημειώνει ότι οι κοινωνικοί παράγοντες και οι παράγοντες διακυβέρνησης που επηρεάζουν την αξιολόγηση της Eurobank συνδέονται με εκείνους της Ελληνικής Δημοκρατίας και μετακυλίονται στην αξιολόγηση της τράπεζας. Ως εκ τούτου, τυχόν πιστοληπτικές ενέργειες που αφορούν την Ελλάδα είναι πιθανό να επηρεάσουν και την αξιολόγηση της Eurobank.

Στο νέο sector update της, με τίτλο «Turning a discount to a premium», η Euroxx επισημαίνει ότι οι ελληνικές τράπεζες εξακολουθούν να αποτιμώνται χαμηλότερα από τις ευρωπαϊκές, παρά το γεγονός ότι εμφανίζουν ισχυρότερη πιστωτική ανάπτυξη, ευνοϊκό εγχώριο μακροοικονομικό περιβάλλον, υψηλότερα RoTE και καλύτερες αποδόσεις από τις διανομές προς τους μετόχους. Με βάση αυτά τα θεμελιώδη μεγέθη, η χρηματιστηριακή θεωρεί ότι ο κλάδος θα πρέπει πλέον να διαπραγματεύεται με premium έναντι των ευρωπαϊκών peers και αυξάνει κατά περίπου 20% τις τιμές-στόχους, μετά και την αναβάθμιση των προβλέψεων για τα κέρδη.

Η Euroxx παραμένει θετική για το σύνολο των συστημικών τραπεζών, ωστόσο ξεχωρίζει τη Eurobank ως την περίπτωση με το μεγαλύτερο δυνητικό περιθώριο ανόδου. Όπως αναφέρει, η χαμηλότερη αποτίμηση σε όρους P/E σε συνδυασμό με την ισχυρή αναπτυξιακή ιστορία στις αγορές της ευρύτερης περιοχής δημιουργούν το μεγαλύτερο upside μεταξύ των τεσσάρων τραπεζών.

Eurobank: Νέα τιμή-στόχος στα 6,30 ευρώ και upside 32%

Για τη Eurobank, η Euroxx ανεβάζει την τιμή-στόχο στα 6,30 ευρώ, από 5,30 ευρώ προηγουμένως, διατηρώντας τη σύσταση Overweight. Με βάση τιμή αναφοράς 4,79 ευρώ, το δυνητικό περιθώριο ανόδου διαμορφώνεται στο 32%, το υψηλότερο μεταξύ των τεσσάρων συστημικών τραπεζών.

Η Euroxx αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στη δυνατότητα της Eurobank να συνδυάζει την ανάπτυξη στην ελληνική αγορά με τη γεωγραφική διαφοροποίηση και την παρουσία της στην ευρύτερη περιοχή, στοιχείο που ενισχύει, κατά την εκτίμησή της, το επενδυτικό story.

Σε επίπεδο αποτίμησης, η Eurobank εκτιμάται ότι θα διαπραγματεύεται με P/E 11 φορές για το 2026, 9,9 φορές για το 2027 και 8,8 φορές για το 2028, ενώ το RoTE προβλέπεται στο 16,5%, 16,6% και 16,9% αντίστοιχα.

Εθνική Τράπεζα: Στα 22 ευρώ η τιμή-στόχος

Για την Εθνική Τράπεζα, η Euroxx αυξάνει την τιμή-στόχο στα 22 ευρώ, έναντι 19,40 ευρώ προηγουμένως, επίσης με σύσταση Overweight. Με τιμή αναφοράς 17,53 ευρώ, το εκτιμώμενο upside ανέρχεται σε 26%.

Η χρηματιστηριακή εκτιμά P/E 11,8 φορές το 2026, 10,7 φορές το 2027 και 9,6 φορές το 2028, με το RoTE να ενισχύεται από 15,4% το 2026 σε 16,2% το 2027 και 17,2% το 2028, το υψηλότερο επίπεδο μεταξύ των συστημικών τραπεζών στο τέλος της περιόδου προβλέψεων.

Alpha Bank: Νέα τιμή-στόχος στα 5,80 ευρώ

Για την Alpha Bank, η νέα τιμή-στόχος διαμορφώνεται στα 5,80 ευρώ, από 5,20 ευρώ προηγουμένως, με τη Euroxx να διατηρεί και εδώ τη σύσταση Overweight. Από την τιμή αναφοράς των 4,73 ευρώ, το περιθώριο ανόδου υπολογίζεται σε περίπου 23%.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Euroxx, το P/E της Alpha Bank υποχωρεί από 11,4 φορές το 2026 στις 10,1 φορές το 2027 και στις 9 φορές το 2028, ενώ το RoTE προβλέπεται ότι θα αυξηθεί από 12,1% σε 12,9% και 13,7% αντίστοιχα.

Πειραιώς: Στα 13 ευρώ η νέα τιμή-στόχος

Για την Τράπεζα Πειραιώς, η Euroxx ανεβάζει την τιμή-στόχο στα 13 ευρώ, από 11 ευρώ προηγουμένως, διατηρώντας τη σύσταση Overweight. Με τιμή αναφοράς 10,70 ευρώ, το εκτιμώμενο περιθώριο ανόδου ανέρχεται σε 21%.

Για την Πειραιώς, η χρηματιστηριακή προβλέπει P/E 11,3 φορές για το 2026, 10,2 φορές για το 2027 και 9,5 φορές για το 2028, ενώ το RoTE εκτιμάται στο 15,8%, 16,5% και 16,9% αντίστοιχα.

Πιστωτική επέκταση και προμήθειες στο επίκεντρο

Κατά τη Euroxx, η κεντρική επενδυτική ιστορία του κλάδου εξακολουθεί να βασίζεται σε δύο άξονες: στην ισχυρή πιστωτική επέκταση και στην προσπάθεια των τραπεζών να αυξήσουν τα έσοδα που δεν συνδέονται άμεσα με τα καθαρά έσοδα από τόκους.

Η χρηματιστηριακή αναβάθμισε εκ νέου τις προβλέψεις της για τις ελληνικές τράπεζες κατά μεσαίο μονοψήφιο ποσοστό μετά τα ισχυρά αποτελέσματα του β΄ τριμήνου του 2026 και το υψηλότερο περιβάλλον επιτοκίων. Παράλληλα, θεωρεί ότι η μακροπρόθεσμη προοπτική της πιστωτικής ανάπτυξης παραμένει θετική, με βασικό μοχλό τα επιχειρηματικά δάνεια, ενώ διακρίνει και τα πρώτα σημάδια ανάκαμψης στη στεγαστική πίστη.

Εξίσου σημαντική θεωρείται η πορεία των εσόδων από προμήθειες. Η Euroxx εκτιμά ότι η υγιής αύξηση των fee income θα υποστηρίξει έναν μέσο ετήσιο ρυθμό αύξησης των καθαρών κερδών της τάξης του 10% έως το 2028.

Αναβάθμιση προβλέψεων κερδοφορίας

Η Euroxx έχει αυξήσει τις προβλέψεις της για τα καθαρά κέρδη του 2026 κατά μεσαία μονοψήφια ποσοστά, εκτιμώντας μάλιστα ότι οι κίνδυνοι για τις επόμενες χρήσεις παραμένουν περισσότερο προσανατολισμένοι προς την ανοδική πλευρά.

Ως βασικούς λόγους αναφέρει τα υψηλότερα επιτόκια και τη συνεχιζόμενη υπεραπόδοση της ελληνικής οικονομίας, τα οποία δημιουργούν ευνοϊκό υπόβαθρο τόσο για τα έσοδα όσο και για την ποιότητα του ενεργητικού των τραπεζών.

Σε επίπεδο κλάδου, η Euroxx βλέπει τον μέσο δείκτη P/E στις 11,3 φορές για το 2026, 10,2 φορές για το 2027 και 9,2 φορές για το 2028. Το P/TBV εκτιμάται σε 1,74 φορές, 1,61 φορές και 1,50 φορές αντίστοιχα, ενώ το RoTE αναμένεται να κινηθεί από 15,6% το 2026 σε 16,4% το 2027 και 16,9% το 2028.

Γιατί η Euroxx βλέπει premium έναντι της Ευρώπης

Το βασικό συμπέρασμα της έκθεσης είναι ότι η αγορά δεν αποτιμά ακόμη πλήρως τη βελτίωση των θεμελιωδών μεγεθών των ελληνικών τραπεζών. Η Euroxx θεωρεί ότι η σημερινή έκπτωση έναντι των ευρωπαϊκών τραπεζών δεν συμβαδίζει πλέον με τη δυναμική της κερδοφορίας, της πιστωτικής επέκτασης και των αποδόσεων προς τους μετόχους.

Για το 2027, η χρηματιστηριακή τοποθετεί τη δίκαιη αποτίμηση του κλάδου κοντά στις 13 φορές τα κέρδη, επίπεδο που αντιστοιχεί σε premium περίπου 15% έναντι των ευρωπαϊκών peers. Η προσέγγιση αυτή αποτελεί και τη βασική αιτία για τις νέες, υψηλότερες τιμές-στόχους.

Έτσι, η Euroxx περνά ουσιαστικά από τη λογική του «φθηνότερου ελληνικού τραπεζικού κλάδου» σε μια διαφορετική επενδυτική ανάγνωση: ότι οι ελληνικές τράπεζες μπορούν πλέον να διεκδικήσουν premium αποτίμηση, εφόσον διατηρήσουν τους σημερινούς ρυθμούς πιστωτικής ανάπτυξης, την υψηλή κερδοφορία και τις ισχυρές αποδόσεις ιδίων κεφαλαίων.

Με βάση τις νέες τιμές-στόχους της Euroxx, το μεγαλύτερο περιθώριο ανόδου εντοπίζεται στη Eurobank με 32%, ακολουθεί η Εθνική με 26%, η Alpha Bank με 23% και η Πειραιώς με 21%, με τη χρηματιστηριακή να διατηρεί Overweight και στις τέσσερις συστημικές τράπεζες.

Η Deutsche Bank ανεβάζει την τιμή-στόχο για την Alpha Bank στα 5,10 ευρώ από 4,80 ευρώ, για την Πειραιώς στα 11,30 ευρώ από 10,15 ευρώ, για τη Eurobank στα 5,45 ευρώ από 5 ευρώ και για την Εθνική Τράπεζα στα 18,55 ευρώ από 17,10 ευρώ. Παράλληλα, για την Τράπεζα Κύπρου ο πήχης μετακινείται στα 12,35 ευρώ από 11,25 ευρώ.

Η αναθεώρηση των αποτιμήσεων προς τα πάνω έρχεται μετά τα ισχυρότερα των εκτιμήσεων αποτελέσματα του δεύτερου τριμήνου του 2026 και αντανακλά την πεποίθηση του οίκου ότι οι τράπεζες της Ελλάδας και της Κύπρου έχουν εισέλθει σε μία περίοδο κατά την οποία η υψηλή κερδοφορία μπορεί να συνδυαστεί με ισχυρή πιστωτική ανάπτυξη και περαιτέρω βελτίωση της αποδοτικότητας.

Η Deutsche Bank συμπυκνώνει την επενδυτική της θέση στα λεγόμενα «3R» – Resilience, Returns και Re-rating, δηλαδή ανθεκτικότητα, αποδόσεις και περιθώριο περαιτέρω επαναξιολόγησης των αποτιμήσεων.

Γιατί ανεβαίνουν οι τιμές-στόχοι

Καθοριστικό ρόλο στην πιο θετική στάση της Deutsche Bank διαδραματίζει η εικόνα του δεύτερου τριμήνου. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι τράπεζες καταφέρνουν να διατηρούν ισχυρή λειτουργική κερδοφορία, παρά τις μεταβολές στο περιβάλλον των επιτοκίων, ενώ ταυτόχρονα η πιστωτική επέκταση επιταχύνεται.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην αύξηση των επιχειρηματικών δανείων, η οποία κινείται περίπου στο 10% σε ετήσια βάση. Η εξέλιξη αυτή ενισχύει τα έσοδα και λειτουργεί ως βασικός αντισταθμιστικός παράγοντας στις πιέσεις που θα μπορούσαν να εμφανιστούν στα καθαρά έσοδα από τόκους.

Η Deutsche Bank θεωρεί ότι τα καθαρά έσοδα από τόκους (NII) εμφανίζουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα από αυτή που είχε αρχικά προεξοφλήσει η αγορά, καθώς η αύξηση των όγκων χρηματοδότησης περιορίζει τις επιπτώσεις από τη μεταβολή των επιτοκιακών περιθωρίων.

Ακριβώς αυτή η εικόνα έχει οδηγήσει τις διοικήσεις των τραπεζών σε αναβαθμίσεις των στόχων τους για το σύνολο του 2026, ενισχύοντας την ορατότητα γύρω από τα κέρδη των επόμενων τριμήνων.

Eurobank: Η κορυφαία επιλογή

Ξεχωριστή θέση στις επιλογές της Deutsche Bank καταλαμβάνει η Eurobank, την οποία ο οίκος τοποθετεί στα top picks του κλάδου, με νέα τιμή-στόχο τα 5,45 ευρώ, έναντι 5 ευρώ προηγουμένως.

Η προτίμηση στη Eurobank εντάσσεται στη συνολικότερη εκτίμηση ότι οι ελληνικές τράπεζες μπορούν να διατηρήσουν υψηλές αποδόσεις κεφαλαίου, ωστόσο η αγορά δεν έχει ακόμη ενσωματώσει πλήρως αυτή την προοπτική στις αποτιμήσεις τους.

Για την Alpha Bank, η Deutsche Bank ανεβάζει τον στόχο στα 5,10 ευρώ από 4,80 ευρώ, επιβεβαιώνοντας τη θετική της στάση απέναντι στη μετοχή και τις προοπτικές περαιτέρω βελτίωσης των λειτουργικών της επιδόσεων.

Ακόμη μεγαλύτερη είναι η αναθεώρηση για την Τράπεζα Πειραιώς, όπου η νέα τιμή-στόχος διαμορφώνεται στα 11,30 ευρώ, από 10,15 ευρώ. Ο γερμανικός οίκος βλέπει τη δυναμική της κερδοφορίας και της πιστωτικής επέκτασης να στηρίζει τις προοπτικές της τράπεζας, διατηρώντας τη σύσταση Buy.

Στην Εθνική Τράπεζα, ο στόχος ανεβαίνει στα 18,55 ευρώ από 17,10 ευρώ, με τη Deutsche Bank να αναγνωρίζει τη μεγάλη ανθεκτικότητα του ισολογισμού και την υψηλή ποιότητα ενεργητικού.

Για την Τράπεζα Κύπρου, η νέα αποτίμηση των 12,35 ευρώ, έναντι 11,25 ευρώ, αντανακλά αντίστοιχα τη βελτίωση της λειτουργικής εικόνας και των προοπτικών κερδοφορίας.

Το ισχυρό χαρτί της ποιότητας ενεργητικού

Ένας ακόμη παράγοντας που επιτρέπει στη Deutsche Bank να εμφανίζεται αισιόδοξη είναι η θεαματική εξυγίανση των τραπεζικών ισολογισμών.

Ο μέσος δείκτης μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων, σύμφωνα με τον οίκο, έχει περιοριστεί περίπου στο 2,2%, επίπεδο που απέχει σημαντικά από την εικόνα του ελληνικού τραπεζικού συστήματος προηγούμενων ετών.

Η χαμηλή έκθεση σε προβληματικά δάνεια περιορίζει τις ανάγκες για προβλέψεις και δημιουργεί μεγαλύτερη ορατότητα στην τελική γραμμή της κερδοφορίας, επιτρέποντας παράλληλα στις τράπεζες να στρέψουν περισσότερα κεφάλαια προς την ανάπτυξη των εργασιών και την ανταμοιβή των μετόχων.

Ταυτόχρονα, η αυστηρή διαχείριση του λειτουργικού κόστους έχει οδηγήσει σε περαιτέρω βελτίωση των δεικτών αποδοτικότητας. Για τη Deutsche Bank, ο συνδυασμός αυξανόμενων εσόδων, συγκρατημένων δαπανών και υψηλής ποιότητας ενεργητικού δημιουργεί ένα ιδιαίτερα ευνοϊκό πλαίσιο για τη διατήρηση υψηλών αποδόσεων.

Το επόμενο στοίχημα είναι το re-rating

Το βασικό μήνυμα της έκθεσης είναι ότι το investment case των τραπεζών δεν περιορίζεται πλέον στην ανάκαμψη των κερδών. Η Deutsche Bank θεωρεί ότι έχει διαμορφωθεί πλέον το υπόβαθρο για μία νέα φάση re-rating, καθώς οι προοπτικές ανάπτυξης του ελληνικού κλάδου παραμένουν ισχυρότερες από εκείνες πολλών ευρωπαϊκών τραπεζών.

Κατά την εκτίμησή της, η αγορά έχει αναγνωρίσει μόνο ένα μέρος της λειτουργικής βελτίωσης που έχει συντελεστεί και δεν έχει ενσωματώσει πλήρως στις αποτιμήσεις τη δυνατότητα των τραπεζών να διατηρήσουν υψηλή κερδοφορία, παράλληλα με ισχυρή πιστωτική επέκταση.

Η αναβάθμιση των τιμών-στόχων και η διατήρηση της σύστασης Buy σε όλες τις τράπεζες αποτυπώνει αυτή ακριβώς την προσέγγιση: για τη Deutsche Bank, το ελληνικό τραπεζικό story δεν έχει εξαντληθεί στις ισχυρές αποδόσεις που έχουν ήδη καταγραφεί, καθώς ο συνδυασμός ανθεκτικότητας, υψηλών αποδόσεων και περαιτέρω re-rating αφήνει ακόμη χώρο για υψηλότερες αποτιμήσεις.

Αναλυτικά η ανακοίνωση

Η «Τράπεζα Eurobank Ανώνυμη Εταιρεία» («Eurobank» ή «Τράπεζα») ανακοινώνει ότι στις 4 Σεπτεμβρίου 2026 αρχίζει η διαπραγμάτευση στη Euronext Athens των 6.555.561 νέων κοινών ονομαστικών άυλων μετοχών της Τράπεζας, που προέκυψαν από την πρόσφατη αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της κατά το ποσό των 1.442.223,42 ευρώ συνεπεία άσκησης δικαιωμάτων προαίρεσης αγοράς μετοχών από διακόσιους τριάντα έναν (231) δικαιούχους, μέλη της Διοίκησης και του προσωπικού της Τράπεζας και των συνδεδεμένων με αυτήν εταιρειών κατά την έννοια του άρθρου 32 του ν. 4308/2014 (εφεξής «οι Δικαιούχοι»), σε τιμή διάθεσης 0,23 ευρώ ανά μετοχή, σύμφωνα με την από 28.07.2020 απόφαση της Γενικής Συνέλευσης των Μετόχων της απορροφηθείσας την 12.12.2025 από την Τράπεζα εταιρείας με την επωνυμία «Eurobank Ergasias Υπηρεσιών και Συμμετοχών Ανώνυμη Εταιρεία» («Eurobank Holdings»), που ενέκρινε το σχετικό πρόγραμμα διάθεσης δικαιωμάτων προαίρεσης αγοράς μετοχών και την από 22.10.2025
απόφαση της Γενικής Συνέλευσης των Mετόχων της Τράπεζας, δυνάμει της οποίας συνεχίστηκε το εν λόγω πρόγραμμα, και τις σχετικές από 25.06.2021, 23.07.2021, 15/16.12.2022, 31.05.2023, 27.06.2023, 31.07.2023, 28.06.2024, 27.06.2025 αποφάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου της Eurobank Holdings και την από 26.06.2026 απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της Τράπεζας.

Την 01.09.2026 καταχωρίστηκε, με κωδικό αριθμό καταχώρισης (Κ.Α.Κ.) 6156902 στο Γενικό Εμπορικό Μητρώο (Γ.Ε.ΜΗ.) της Διεύθυνσης Εταιρειών, Τμήμα Εισηγμένων Εταιρειών του Υπουργείου Ανάπτυξης, η από 28.08.2026 απόφαση του Δ.Σ. της Τράπεζας, δυνάμει της οποίας το μετοχικό της κεφάλαιο αυξήθηκε κατά το ποσό των 1.442.223,42 ευρώ με την έκδοση 6.555.561 νέων κοινών ονομαστικών με δικαίωμα ψήφου μετοχών, ονομαστικής αξίας 0,22 ευρώ η κάθε μία και τιμής διάθεσης 0,23 ευρώ η κάθε μία. Σημειώνεται ότι, κατόπιν της ως άνω αυξήσεως, το μετοχικό κεφάλαιο της Τράπεζας ανέρχεται πλέον στο ποσό των 794.193.255,46 ευρώ και διαιρείται σε 3.609.969.343 κοινές μετοχές ονομαστικής αξίας 0,22 ευρώ η κάθε μία.

H Euronext Athens ενέκρινε στις 02.09.2026 την εισαγωγή προς διαπραγμάτευση των ως άνω 6.555.561 νέων κοινών ονομαστικών μετοχών της Τράπεζας. Οι εν λόγω νέες κοινές ονομαστικές μετοχές της Τράπεζας θα είναι διαπραγματεύσιμες στη Euronext Athens από τις 4 Σεπτεμβρίου 2026. Από την ίδια ημερομηνία, το νέο σύνολο εισηγμένων μετοχών της Τράπεζας που είναι διαπραγματεύσιμες στη Euronext Athens ανέρχεται σε 3.609.969.343 κοινές ονομαστικές μετοχές.

Η μελέτη της Eurobank για την τριτοβάθμια εκπαίδευση στην Ελλάδα αναδεικνύει ένα παράδοξο: η χώρα διαθέτει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά συμμετοχής νέων στα πανεπιστήμια στην ΕΕ-27, αλλά εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις στην ποιότητα των δεξιοτήτων, στη σύνδεση με την αγορά εργασίας και στην προσέλκυση ξένων φοιτητών. Σύμφωνα με τη μελέτη, ένας φιλόδοξος αλλά ρεαλιστικός στόχος θα ήταν η αύξηση των ξένων και παλιννοστούντων φοιτητών στους 100.000 από περίπου 25.000 σήμερα, κάτι που θα μπορούσε να προσφέρει άμεση συνεισφορά στο ΑΕΠ περίπου 1 δισ. ευρώ ετησίως.

Ειδικότερα, η Μονάδα Οικονομικής Ανάλυσης και Έρευνας της Eurobank εξέδωσε μελέτη με τίτλο «Η τριτοβάθμια εκπαίδευση στην Ελλάδα: μεγέθη, προκλήσεις και δυνητική συνεισφορά στην ανάπτυξη». Συγγραφείς της μελέτης είναι οι Δρ. Τάσος Αναστασάτος, Επικεφαλής Οικονομολόγος, και Δρ. Κωνσταντίνος Πέππας, Ερευνητής Οικονομολόγος.

Η μελέτη παρουσιάζει τα βασικά μεγέθη της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ελλάδα, σε συγκριτική ανάλυση με τις χώρες της ΕΕ-27, αναδεικνύοντας τις ελληνικές ιδιαιτερότητες και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η ανώτατη εκπαίδευση στη χώρα μας. Ακολούθως, επιχειρεί να εκτιμήσει τις δυνητικές θετικές επιδράσεις στο ΑΕΠ από την βελτίωση στο επίπεδο της παρεχόμενης γνώσης και της ερευνητικής δραστηριότητας των ελληνικών πανεπιστημίων, έτσι ώστε να προσεγγίσουν το επίπεδο χωρών με υψηλότερο επίπεδο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και, συναρτήσει αυτών, από την προσέλκυση ξένων και επαναπατριζόμενων Ελλήνων φοιτητών και διδακτικού προσωπικού. Η μελέτη καταλήγει με προτάσεις πολιτικής.

ΠΡΟΣΒΑΣΙΜΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

– Το ελληνικό σύστημα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης παρουσιάζει το υψηλότερο μέσο ποσοστό στην ΕΕ-27 όσον αφορά τη συμμετοχή των νέων στα πανεπιστήμια

– Ο αριθμός των μεταπτυχιακών φοιτητών υπερ-οκταπλασιάστηκε μεταξύ 2001-2023 (στους 106,8 χιλ.) και των διδακτορικών σχεδόν τριπλασιάστηκε (στους 33,7 χιλ.)

Η Ελλάδα χαρακτηρίζεται από υψηλή ζήτηση για σπουδές τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και αντιστοίχως εύκολη πρόσβαση. Το ελληνικό σύστημα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης παρουσιάζει το υψηλότερο μέσο ποσοστό στην ΕΕ-27 όσον αφορά τη συμμετοχή των νέων 20 ετών στην τριτοβάθμια εκπαίδευση: 55,7% έναντι μέσου όρου 33,1% στην ΕΕ-27 (μέσο ποσοστό 2013-2024). Την περίοδο 2001-2023, πάνω από 75,0 χιλ. πρωτοετείς φοιτητές κατ’ έτος εισέρχονταν σε ιδρύματα του πανεπιστημιακού και του τεχνολογικού τομέα. Ο αριθμός των προπτυχιακών φοιτητών σε κανονικά εξάμηνα σπουδών σε πανεπιστημιακό και τεχνολογικό τομέα κυμαίνεται στους 300,0 χιλ. περίπου κατ’ έτος (296,8 χιλ. το 2023). Παράλληλα, η άνοδος του αριθμού των αποφοίτων λυκείου που εισέρχονται στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, συνοδεύτηκε από ακόμα ταχύτερη αύξηση του αριθμού των κατόχων βασικού πτυχίου που ακολούθησαν μεταπτυχιακές ή διδακτορικές σπουδές, ενδεικτικό ότι όλο και περισσότερα άτομα αναζητούν υψηλότερα ακαδημαϊκά προσόντα για να είναι πιο ανταγωνιστικοί στην αγορά εργασίας. Ο αριθμός των μεταπτυχιακών φοιτητών στον πανεπιστημιακό και τεχνολογικό τομέα υπερ-οκταπλασιάστηκε μεταξύ 2001 και 2023 (στους 106,8 χιλ.) και των διδακτορικών σχεδόν τριπλασιάστηκε (στους 33,7 χιλ.).

Η είσοδος στην τριτοβάθμια εκπαίδευση δείχνει να είναι ευχερέστερη αλλά ίσως και ελκυστικότερη για τις γυναίκες καθώς την περίοδο που εξετάζεται αποτελούν πάνω από τους μισούς πρωτοετείς φοιτητές και το 58,0% των μεταπτυχιακών φοιτητών στο σύνολο των ιδρυμάτων της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Αντίθετα, στις διδακτορικές σπουδές πλειοψηφούν οι άνδρες, αν και το ποσοστό των γυναικών έχει αυξηθεί σημαντικά με το χρόνο (48,4% το 2023). Τα επιστημονικά πεδία που συγκεντρώνουν τους περισσότερους πρωτοετείς φοιτητές είναι τα πεδία των Κοινωνικών επιστημών-Δημοσιογραφίας-Ενημέρωσης, Μηχανικής-Μεταποίησης-Κατασκευών και Διοίκησης επιχειρήσεων-Νομικών σπουδών, ενώ χαμηλά στη σχετική κατάταξη είναι τα πεδία των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών, Γεωργίας-Δασοκομίας-Αλιείας-Κτηνιατρικής και Υπηρεσιών. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια της περιόδου 2001-2023, βαθμιαία περιορίστηκε σημαντικά το μερίδιο αυτών που επιλέγουν τα πεδία των Τεχνών-Ανθρωπιστικών επιστημών, με σημαντική αύξηση αυτών που κατευθύνονται στα πεδία Υγείας-Ευημερίας, Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών και Μηχανικής-Μεταποίησης-Κατασκευών. Οι τάσεις αυτές αντανακλούν αντίστοιχες μεταβολές στην αγορά εργασίας.

Η εύκολη πρόσβαση στα ιδρύματα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης συνοδεύτηκε και από τριπλασιασμό στον αριθμό των φοιτητών πέραν των κανονικών εξαμήνων σπουδών οι οποίοι το 2023 ανέρχονταν στους 447,1 χιλ. (+3,0 φορές συγκριτικά με το 2001) στο σύνολο του πανεπιστημιακού και τεχνολογικού τομέα. Ως αποτέλεσμα, συνολικά την περίοδο 2001-2023, ο λόγος πρωτοετείς φοιτητές προς πτυχιούχοι κυμαίνεται στα επίπεδα του 1,5. Πλέον το θέμα των υπερήμερων φοιτητών έχει αντιμετωπιστεί με την καθιέρωση και εφαρμογή νόμου που, αφενός θέτει όρια στη διάρκεια των σπουδών, αφετέρου οδήγησε στην εκκαθάριση των φοιτητικών καταλόγων των ΑΕΙ με τη διαγραφή πλέον των 300,0 χιλ. μη ενεργών φοιτητών. Αλλά και ο αριθμός των πτυχιούχων στο σύνολο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης έχει αυξηθεί κατά 56,1% (στους 57,3 χιλ. το 2023) ή διαφορετικά κάθε έτος αποφοιτούσαν 50,2 χιλ. άτομα κατά μέσο όρο, με αποτέλεσμα στο σύνολο της υπό εξέτασης περιόδου ο συνολικός αριθμός τους να ξεπεράσει το 1,0 εκατ.

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΕΛΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

– Η έρευνα PIAAC (2016) του ΟΟΣΑ που αφορά τους ενηλίκους έδειξε ότι 19% των αποφοίτων του πανεπιστημίου είναι λειτουργικά αναλφάβητοι

Ωστόσο, η αύξηση του αριθμού των πτυχιούχων δεν συνοδεύεται αναγκαστικά από άνοδο της ποιότητας των παρεχόμενων σπουδών: παλαιότερη έρευνα PIAAC του ΟΟΣΑ που αφορά τους ενηλίκους, με στοιχεία έως και το 2015, έδειξε ότι 19% των αποφοίτων του πανεπιστημίου ήταν λειτουργικά αναλφάβητοι. Είναι απορίας άξιον πώς είναι δυνατόν ένα εκπαιδευτικό σύστημα να χορηγεί πτυχία πανεπιστημίου σε ανθρώπους που αποτιμώνται ως λειτουργικά αναλφάβητοι. Παρόμοια αποτελέσματα έδειξε και η έρευνα PISA του ΟΟΣΑ για μαθητές δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης του 2022. Παράλληλα, ενώ άλλες χώρες βελτίωσαν το σύνολο των βασικών δεξιοτήτων του πληθυσμού κατά περίπου 30%-35% από τη δεκαετία του ’50, στην Ελλάδα η αντίστοιχη βελτίωση ήταν μόλις 5%. Σε αντίθεση με ό,τι παρατηρείται σε άλλες χώρες, οι νέοι ηλικίας 25-34 ετών στην Ελλάδα έχουν περίπου ίδιες επιδόσεις στον εγγραμματισμό με τα άτομα ηλικίας 55-65 ετών παρά το γεγονός ότι το ποσοστό των πτυχιούχων έχει αυξηθεί εκθετικά. Αυτά τα ευρήματα εγείρουν τον προβληματισμό κατά πόσον η αύξηση του αριθμού των πτυχιούχων επετεύχθη με το κόστος της χαλάρωσης των κριτηρίων εισδοχής και αποφοίτησης κι επομένως της χαμηλότερης ποιότητας των παρεχόμενων γνώσεων και ικανοτήτων, δηλαδή κατά πόσον υφίσταται πληθωρισμός πτυχίων. Οι προσμετρήσεις ποιότητας πιθανώς συνεισφέρουν και στην έξοδο πολλών χιλιάδων νέων Ελλήνων κι Ελληνίδων στο εξωτερικό για την διεξαγωγή προπτυχιακών ή μεταπτυχιακών σπουδών: το 2023 ήταν 37.658, περισσότεροι από το 2008, παρά την άνοδο των προσφερόμενων θέσεων σε ελληνικά ιδρύματα. Αυτό κοστίζει στα νοικοκυριά και στην εθνική οικονομία τεράστια ποσά συναλλάγματος και, στο βαθμό που αρκετοί παραμένουν στο εξωτερικό, στερεί από την ελληνική οικονομία εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό και επιδεινώνει τις δυσμενείς προβολές εξέλιξης του πληθυσμού.

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

– Σύμφωνα με το CEDEFOP η Ελλάδα, το 2017 και το 2024, σημειώνει την τρίτη και τη δεύτερη χαμηλότερη επίδοση, αντίστοιχα, μεταξύ 31 χωρών στην αντιστοίχιση δεξιοτήτων με την αγορά εργασίας

Περαιτέρω, οι ραγδαίες τεχνολογικές εξελίξεις, και ιδίως η εισαγωγή της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ), απαιτούν από την εκπαίδευση την προσαρμογή των προσφερόμενων γνωστικών αντικειμένων και των μεθόδων διδασκαλίας, στις νέες ανάγκες, καθώς και μεγάλης έκτασης επανεκπαίδευση και κατάρτιση (reskilling & upskilling) του ανθρώπινου δυναμικού. Εάν το εκπαιδευτικό σύστημα επιτύχει γρήγορη και αποτελεσματική προσαρμογή, θα ακολουθήσει ταχεία ανάπτυξη της παραγωγικότητας και των εισοδημάτων. Εάν καθυστερήσει, η απόσταση από το κατά κεφαλήν εισόδημα των πρωτοπόρων χωρών θα αυξηθεί. Η ανάπτυξη, για να είναι βιώσιμη μακροχρόνια, πρέπει να βασίζεται σε άνοδο της παραγωγικότητας, το οποίο με τη σειρά του έχει ως κρισιμότερη προϋπόθεση την ύπαρξη ενός ανθρώπινου δυναμικού με υψηλές δεξιότητες και γνώσεις, αλλά και τα λεγόμενα soft skills: ικανότητα για συνεργασία, ενσυναίσθηση, προσαρμοστικότητα στις δυναμικές του εξωτερικού περιβάλλοντος. Το πανεπιστήμιο, όντας κρίσιμο τμήμα του συνολικού σχεδιασμού, πρέπει να εστιάσει στην προαγωγή της κριτικής ικανότητας και σκέψης και όχι στη στείρα αποστήθιση γνώσεων. Είναι χαρακτηριστικό ότι σύμφωνα με το CEDEFOP η Ελλάδα, το 2017 και το 2024, σημειώνει την τρίτη και τη δεύτερη χαμηλότερη επίδοση, αντίστοιχα, μεταξύ 31 χωρών στον βαθμό στον οποίο οι δεξιότητες αντιστοιχίζονται αποτελεσματικά στην αγορά εργασίας. Για να συνεισφέρει στην προσέλκυση καταρτισμένου ανθρώπινου δυναμικού και τη δημιουργία εισοδημάτων, η τριτοβάθμια εκπαίδευση πρέπει να επενδύσει στην ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών, να δημιουργήσει ένα οικοσύστημα γνώσης, έρευνας και καινοτομίας και να βελτιώσει τους δεσμούς της με την παραγωγική οικονομία. Αυτό αφορά εξίσου τα κρατικά και τα μη κρατικά ιδρύματα.

Εξίσου σημαντικό είναι το εύρημα ότι η Ελλάδα την περίοδο 2008-2025 είχε το τέταρτο υψηλότερο ποσοστό (2η το 2025) υπερ-ειδίκευσης (over-qualification rate) μεταξύ των χωρών της ΕΕ-27, το οποίο αφορά τους απασχολούμενους με τριτοβάθμια εκπαίδευση που εργάζονται σε χαμηλής ή μεσαίας ειδίκευσης επαγγέλματα. Αυτό μπορεί να ιδωθεί ως ένδειξη πληθωρισμού πτυχιούχων ή και ρηχότητας της παραγωγικής βάσης της χώρας που δεν δημιουργεί επαρκή αριθμό θέσεων υψηλότερης εξειδίκευσης, λόγω της κλίσης της προς τομείς χαμηλότερης γνώσης. Παρόμοια εικόνα μεγάλης αύξησης του αριθμού των πτυχιούχων προκύπτει και από την εξέλιξη του αριθμού αποφοίτων μεταπτυχιακών και διδακτορικών προγραμμάτων σπουδών. Ο αριθμός των μεταπτυχιακών υπερ-εξαπλασιάστηκε (στους 26,9 χιλ. το 2023, 300 χιλ. στο σύνολο της περιόδου), ενώ ο αριθμός των διδακτόρων σχεδόν τριπλασιάστηκε (στους 2,4 χιλ. το 2023, 39 χιλ. στο σύνολο της περιόδου). Αντίθετα, το διδακτικό προσωπικό της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης περιορίστηκε μεταξύ 2001 και 2023 κατά 12,5%. Η εικόνα αυτή προήλθε από τον περιορισμό κατά 40,0% την περίοδο της κρίσης 2009-2014 λόγω των περικοπών δαπανών, με τον κύριο όγκο να αφορά τη μείωση του διδακτικού προσωπικού με σύμβαση ορισμένου χρόνου.

ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

– Η Ελλάδα παρουσιάζει χαμηλές – αν και αυξανόμενες – δαπάνες στο σύνολο της εκπαίδευσης αλλά άνω του μέσου όρου της ΕΕ-27 στην τριτοβάθμια εκπαίδευση

Όσον αφορά τη χρηματοδότηση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, η Ελλάδα παρουσιάζει μία από τις χαμηλότερες θέσεις στην ΕΕ-27 όσον αφορά τις δαπάνες ως ποσοστό του ΑΕΠ στο σύνολο της εκπαίδευσης αλλά υψηλότερες του μέσου όρου στις δαπάνες της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, με αμφότερα τα ποσοστά να αυξάνονται. Οι περισσότερες κατηγορίες δαπανών παρουσιάζουν αύξηση την περίοδο πριν την οικονομική κρίση, κατά τη διάρκεια της περιορίζονται και στην συνέχεια ακολουθούν και πάλι ανοδική πορεία. Άνω του 80% αφορούν δαπάνες αποζημίωσης εργαζομένων και δαπάνες ενδιάμεσης κατανάλωσης, ωστόσο την πενταετία 2020-2024 αυξήθηκαν σημαντικά οι επενδύσεις παγίων και ανήλθαν στο μισό περίπου των συνολικών δαπανών. Συνολικά, την περίοδο 2001-2024, οι δαπάνες για τριτοβάθμια εκπαίδευση αυξήθηκαν, από 1,5% σε 2,7% του συνόλου των δαπανών της Γενικής Κυβέρνησης.

ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

– Ο αριθμός των επιστημονικών δημοσιεύσεων όλων των φορέων αυξήθηκε σημαντικά

– Η ποιότητα των δημοσιεύσεων επίσης βελτιώθηκε

– Η θέση της Ελλάδας συγκριτικά με τις χώρες της ΕΕ-27 στη διεθνή ανταγωνιστικότητα της επιστημονικής/ερευνητικής ικανότητας επίσης βελτιώνεται

– Συγκριτικά με την ΕΕ-27, οι δαπάνες R&D ως ποσοστό του ΑΕΠ είναι χαμηλότερες αλλά η μεταξύ τους απόσταση μειώνεται με την πάροδο του χρόνου

Κατά τη διάρκεια της περιόδου 2000-2021, ο αριθμός των επιστημονικών δημοσιεύσεων όλων των φορέων της χώρας αυξήθηκε σημαντικά, με τις περισσότερες να προέρχονται από τα πανεπιστημιακά και τεχνολογικά ιδρύματα – όπου έχουν υπερ-τετραπλασιαστεί – ενώ μετά το 2013 υπερτερούν σε αριθμό οι δημοσιεύσεις με διεθνή συνεργασία. Η ποιότητα των δημοσιεύσεων επίσης βελτιώθηκε, όπως προκύπτει από τον αριθμό των αναφορών (αύξηση κατά 10,4 φορές), από το ποσοστό των δημοσιεύσεων που λαμβάνουν αναφορές(+22,3 π.μ.) και από τον δείκτη απήχησης, ο οποίος καταδεικνύει ότι οι δημοσιεύσεις των ελληνικών πανεπιστημίων έχουν πλέον μεγαλύτερη απήχηση από τον παγκόσμιο μέσο όρο, με την ταχύτερη αύξηση στις κατηγορίες των ανώτερων 1% και 5% δημοσιεύσεων με την υψηλότερη απήχηση. Υψηλότεροι δείκτες απήχησης εμφανίζονται στις Φυσικές Επιστήμες και στην Ιατρική-Επιστήμες υγείας. Η θέση της Ελλάδας συγκριτικά με τις χώρες της ΕΕ-27 στη διεθνή ανταγωνιστικότητα της επιστημονικής/ερευνητικής ικανότητας επίσης βελτιώνεται.

Οι δαπάνες έρευνας και ανάπτυξης (R&D) στα πανεπιστήμια έχουν αυξηθεί σε απόλυτο ποσό και ως ποσοστό του ΑΕΠ, αν και το ποσοστό συμμετοχής τους στις συνολικές δαπάνες R&D της χώρας είναι μικρότερο από αυτό των επιχειρήσεων και περιορίζεται την περίοδο 2001-2024 (από 44,9% σε 25,4%). Συγκριτικά με την ΕΕ-27, οι δαπάνες R&D στο χώρο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ελλάδα, ως ποσοστό του ΑΕΠ, είναι χαμηλότερες αλλά η μεταξύ τους απόσταση μειώνεται με την πάροδο του χρόνου. Άνω του 80% των συνολικών δαπανών R&D στην τριτοβάθμια εκπαίδευση πραγματοποιείται από τα πανεπιστήμια και το 15% περίπου από πανεπιστημιακά νοσοκομεία και κλινικές, ενώ άνω του 90% αφορά τρέχουσες δαπάνες – κυρίως κόστος εργασίας. Πάνω από τις μισές δαπάνες R&D της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης αφορούν δαπάνες βασικής έρευνας, το 37,0% περίπου δαπάνες εφαρμοσμένης έρευνας, ενώ οι μισές περίπου κατευθύνονται στα επιστημονικά πεδία της Μηχανικής-Τεχνολογίας (25,0%) και της Ιατρικής-Επιστημών υγείας (23,8%).

ΔΥΝΗΤΙΚΑ ΟΦΕΛΗ ΤΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

– Πολυδιάστατη και οικονομικά σημαντική επίδραση, άμεση αλλά και μακροχρόνια από τη συσσώρευση και διάχυση γνώσης

Η ψήφιση του Νόμου 5094/2024 με τον οποίο δίνεται η δυνατότητα ίδρυσης και λειτουργίας στην Ελλάδα παραρτημάτων ξένων πανεπιστημίων αίρει μια ελληνική ιδιαιτερότητα και δημιουργεί προσδοκίες αύξησης της συνεισφοράς της ανώτατης εκπαίδευσης στην οικονομική ανάπτυξη. Σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία, τα «κανάλια» μέσω των οποίων τα πανεπιστήμια επιδρούν στην οικονομική ανάπτυξη είναι: (α) το καταρτισμένο και υψηλών – συνήθως – δεξιοτήτων ανθρώπινο δυναμικό με το οποίο εφοδιάζουν την οικονομία τα πανεπιστήμια, (β) η παραγωγή και διάχυση των προϊόντων της καινοτομίας από τα πανεπιστήμια προς τις επιχειρήσεις και την κοινωνία, (γ) η στελέχωση και καλύτερη λειτουργία θεσμικών οργάνων με αποφοίτους πανεπιστημίων και (δ) η άμεση συνεισφορά στην εγχώρια ζήτηση, ήτοι οι κεφαλαιουχικές δαπάνες των ιδρυμάτων και η αυξημένη κατανάλωση αγαθών και υπηρεσιών από τους φοιτητές και το διδακτικό προσωπικό των πανεπιστημίων. Ενώ η βιβλιογραφία τεκμηριώνει ότι η τριτοβάθμια εκπαίδευση έχει πολυδιάστατη και οικονομικά σημαντική επίδραση, το μέγεθος και ο χρονικός ορίζοντας της επίδρασης διαφέρουν ανάλογα με το κανάλι μέσω του οποίου λειτουργεί. Οι βραχυχρόνιες επιδράσεις, που προκύπτουν από τις δαπάνες των ιδρυμάτων, εργαζομένων, φοιτητών και επισκεπτών, κινούνται στην περιοχή του 1% έως 3% του ΑΕΠ ή της περιφερειακής οικονομικής δραστηριότητας. Ωστόσο, οι μεγαλύτερες και πιο διαρθρωτικές επιδράσεις δεν προέρχονται από την κατανάλωση ή τις λειτουργικές δαπάνες, αλλά από τη συσσώρευση ανθρώπινου κεφαλαίου, την έρευνα, την καινοτομία και τη διάχυση γνώσης με τις επιδράσεις να έχουν μακροχρόνιο χαρακτήρα.

ΕΜΠΕΙΡΙΚΗ ΜΕΤΡΗΣΗ ΟΦΕΛΩΝ ΤΗΣ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

– Μακροχρόνια αύξηση στο ΑΕΠ έως 10,8%-12,7% εάν η Ελλάδα προσεγγίσει σε ποιότητα τις χώρες με τα πιο ανεπτυγμένα συστήματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης

– Δυνητική σωρευτική αύξηση στο ΑΕΠ ανά απασχολούμενο από €6,2 χιλ. έως €7,3 χιλ.

Η μελέτη πραγματοποιεί μία άσκηση προκειμένου να εκτιμηθούν τα δυνητικά οφέλη της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην ανάπτυξη της Ελλάδας. Συγκεκριμένα, επιδιώκεται να διαπιστωθεί η επίδραση στο ΑΕΠ ανά απασχολούμενο στη χώρα αν στο μακροχρόνιο διάστημα η Ελλάδα συγκλίνει – σε βασικές μεταβλητές – στα επίπεδα χωρών που έχουν πιο ανεπτυγμένο σύστημα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και επίπεδο επιστημονικής έρευνας. Οι εκτιμήσεις έδειξαν ότι τέτοια οφέλη υφίστανται. Μεταξύ των μεταβλητών, το υπόδειγμα περιλαμβάνει έναν δείκτη πολυπλοκότητας της έρευνας. Αυτός μπορεί να θεωρηθεί ως μία μεταβλητή-ομπρέλα που προσεγγίζει τις οικονομικές επιδράσεις από τη βελτίωση της ποιότητας της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, περιλαμβανομένων των διαχύσεων γνώσης, βελτιώσεων στην παραγωγικότητα από το R&D, αλλά και από την προσέλκυση ξένων και παλιννοστούντων φοιτητών και πανεπιστημιακών, για το οποίο η βελτίωση της ποιότητας των πανεπιστημίων αποτελεί προϋπόθεση. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι εάν καταφέρει η Ελλάδα να προσεγγίσει σε ποιότητα τις κορυφαίες χώρες της λίστας με πιο ανεπτυγμένα συστήματα διεξαγωγής επιστημονικής έρευνας και ανάπτυξης, αυτό θα συνεπαγόταν μία μακροχρόνια αύξηση στο ΑΕΠ έως 10,8%-12,7% μέσω των διαχύσεων γνώσης. Με βάση τα στοιχεία του ΑΕΠ και του αριθμού των απασχολουμένων στην Ελλάδα το έτος 2025, η αύξηση αυτή μεταφράζεται σε δυνητική σωρευτική αύξηση στο ΑΕΠ ανά απασχολούμενο από €6,2 χιλ. έως €7,3 χιλ. Η μισή από αυτή την άνοδο, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του υποδείγματος, μπορεί να επιτευχθεί εντός 3 έως 5 ετών. Οφέλη υπάρχουν και για μικρότερα επίπεδα προόδου. Επιπλέον, μια αύξηση κατά 1% του λόγου του αριθμού των καθηγητών προς τους φοιτητές συνδέεται μακροχρόνια με μία μέση δυνητική αύξηση στο ΑΕΠ ανά απασχολούμενο που κυμαίνεται από 0,11% έως 0,38%.

ΠΡΟΣΕΛΚΥΣΗ ΞΕΝΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ

– Οι βέλτιστες διεθνείς πρακτικές καταδεικνύουν ότι η προσέλκυση ξένων φοιτητών απαιτεί βελτίωση των παραμέτρων ποιότητας μέσω ενός συνεκτικού πλαισίου πολιτικών

– Δεδομένης της δημογραφικής γήρανσης, η προσέλκυση ξένων φοιτητών και η μείωση της εκροής Ελλήνων στο εξωτερικό είναι μονόδρομος για να μην μικρύνουν τα ελληνικά Πανεπιστήμια

– Φιλόδοξος αλλά ρεαλιστικός στόχος: 100.000 ξένοι ή παλιννοστούντες φοιτητές στα ελληνικά πανεπιστήμια, από 25.000 σήμερα. Μόνο η άμεση συνεισφορά στο ΑΕΠ θα ήταν περίπου €1,0 δισ. ετησίως

Η μελέτη παρουσιάζει βέλτιστες διεθνείς πρακτικές από χώρες τα εκπαιδευτικά συστήματα των οποίων επέτυχαν αξιόλογη προσέλκυση ξένων φοιτητών. Το γενικό συμπέρασμα είναι ότι η δημιουργία ενός συστήματος Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης που θα αποτελεί πόλο έλξης ξένων φοιτητών δεν είναι αποτέλεσμα ενός μόνο μέτρου, αλλά ενός συνεκτικού πλαισίου πολιτικών που συνδυάζει θεσμική σταθερότητα, ποιότητα, διεθνοποίηση, αγγλόφωνα προγράμματα σπουδών, οικονομικά κίνητρα και οργανωμένη πληροφόρηση προς τους φοιτητές. Ειδική αναφορά γίνεται στην Κύπρο και την Ολλανδία. Η Κύπρος ενδιαφέρει για άντληση διδαγμάτων λόγω της πολιτισμικής και γεωγραφικής γειτνίασης, καθώς και του γεγονότος ότι αποτελεί προορισμό για πολλούς Έλληνες φοιτητές. Ωστόσο, η Ολλανδία αποτελεί ίσως καταλληλότερο μοντέλο για μελέτη και μεταφορά στην ελληνική πραγματικότητα, καθότι αποτελεί μία χώρα παρόμοιου μεγέθους με την Ελλάδα κι επέτυχε μία τεράστια αύξηση των ξένων φοιτητών υψηλού επιπέδου με διασπορά ανά εθνικότητα σημαντικά μεγαλύτερη συγκριτικά με την Κύπρο, παρότι δεν είναι μία χώρα με επίσημη γλώσσα τα αγγλικά, τα οποία είναι η lingua franca της οικονομίας και της εκπαίδευση. Ορισμένα χαρακτηριστικά του ολλανδικού συστήματος τριτοβάθμιας εκπαίδευσης που το καθιστούν ελκυστικό σε ξένους φοιτητές είναι η πληθώρα επιλογών (πέντε κατηγορίες εκπαιδευτικών ιδρυμάτων), τα προγράμματα σπουδών στην αγγλική γλώσσα και η διαπίστευση από ανεξάρτητο φορέα διασφάλισης ποιότητας. Επιπλέον, τα προγράμματα σπουδών έχουν ελκυστικά δίδακτρα για φοιτητές εντός ΕΕ/ΕΟΧ, υπάρχει δυνατότητα χορήγησης υποτροφιών, και διαδικτυακή πύλη παρέχει χρήσιμες πληροφορίες στον υποψήφιο φοιτητή για τη διαβίωσή του στη χώρα. Για την Ελλάδα, το βασικό δίδαγμα είναι ότι η ενίσχυση της διεθνούς ελκυστικότητας των πανεπιστημίων της προϋποθέτει, όχι απλώς την ίδρυση νέων δομών, αλλά κυρίως ένα σταθερό θεσμικό περιβάλλον, περισσότερα αγγλόφωνα προγράμματα σπουδών, στοχευμένες υποτροφίες, σαφή και διαφανή κριτήρια εισδοχής, βελτιωμένες φοιτητικές υπηρεσίες και μια συνολική στρατηγική που θα συνδέει την τριτοβάθμια εκπαίδευση με την οικονομία, την έρευνα και τη διεθνή εικόνα της χώρας.

Ένας φιλόδοξος αλλά ρεαλιστικός στόχος που θα μπορούσε να θέσει η Ελλάδα είναι να επιτύχει, εφαρμόζοντας τις κατάλληλες πολιτικές, παρόμοιους ρυθμούς αύξησης ξένων φοιτητών με την Ολλανδία. Σήμερα στην Ελλάδα φοιτούν περίπου 25.000 ξένοι φοιτητές. Επομένως, ο ποσοτικός στόχος θα είναι στο τέλος της περιόδου εφαρμογής, η Ελλάδα να έχει 100.000 ξένους ή παλιννοστούντες φοιτητές. Μόνο η άμεση συνεισφορά στο ΑΕΠ από την επίτευξη ενός τέτοιου στόχου θα ήταν περίπου €1,0 δισ. ανά έτος, ενώ, όπως έδειξε η οικονομετρική εκτίμηση της μελέτης, υπάρχουν και έμμεσα πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα, άρα το τελικό όφελος είναι μεγαλύτερο.

Προϋπόθεση για να συμβεί κάτι τέτοιο είναι η βελτίωση του επιπέδου των πανεπιστημίων, των πανεπιστημιακών υποδομών και των εν γένει παροχών προς τους ξένους φοιτητές στα επίπεδα της Ολλανδίας. Η αύξηση του αριθμού των ξένων φοιτητών και ακαδημαϊκών θα μπορούσε με τη σειρά της να συμβάλει στην περαιτέρω βελτίωση του ερευνητικού περιβάλλοντος και διεθνών συνεργασιών των πανεπιστημίων, δημιουργώντας έτσι έναν ενάρετο κύκλο και αυξάνοντας περαιτέρω την συνεισφορά στην ανάπτυξη.

Το μήνυμα των εμπειρικών εκτιμήσεων είναι ότι η σύγκλιση στις παραμέτρους ποιότητας με τα δεδομένα των πιο ανεπτυγμένων εκπαιδευτικά χωρών (με παράλληλη διατήρηση του κόστους σπουδών σε ανταγωνιστικά επίπεδα) θεωρείται αναγκαία συνθήκη ώστε να προσελκυστεί στην χώρα ικανός αριθμός ξένων φοιτητών και – παλιννοστούντων ή ξένων – ακαδημαϊκών και να υλοποιηθεί η θετική επίδραση στα εισοδήματα. Η απλή ύπαρξη θέσεων φοίτησης δεν επαρκεί, όπως έχει δείξει η μέχρι τώρα εμπειρία, καθώς η συνθήκη αυτή πληρούται ήδη αλλά η μέχρι σήμερα επιτυχία σε αυτόν τον σκοπό έχει υπάρξει μικρή: το 2024, το ποσοστό των ξένων φοιτητών επί του συνόλου των φοιτητών στα ελληνικά πανεπιστήμια ήταν το χαμηλότερο στην ΕΕ-27, μόλις 2,6%, έναντι μέσου όρου 9,1% στην ΕΕ-27 και 21,6% στην Κύπρο.

Κατά τούτο, εάν τα μη κρατικά ιδρύματα περιοριστούν σε ένα ρόλο απορρόφησης των φοιτητών που δεν κατάφεραν να εισέλθουν στη σχολή της προτίμησής τους στις πανελλαδικές εξετάσεις, το όφελος στην ανάπτυξη θα είναι μικρό. Επιπλέον, δεδομένης της δημογραφικής γήρανσης, εφόσον τα ελληνικά Πανεπιστήμια επιθυμούν να διατηρήσουν τους σημερινούς αριθμούς φοιτητών αλλά με έναν τρόπο ο οποίος είναι συμβατός με κριτήρια ποιότητας, η προσέλκυση ξένων φοιτητών και η μείωση της διαρροής Ελλήνων φοιτητών στο εξωτερικό είναι μονόδρομος. Οι διεθνείς γεωπολιτικές εξελίξεις, καθώς και οι ανακατατάξεις στα εκπαιδευτικά συστήματα άλλων χωρών, παρέχουν μία ευκαιρία προσέλκυσης ταλέντου, ακαδημαϊκών και φοιτητών.

Τα οφέλη περιλαμβάνουν, πέραν της εγχώριας ζήτησης και της διάχυσης τεχνολογίας, την πιθανή παραμονή κάποιων εξ αυτών των καταρτισμένων ανθρώπων στη χώρα και μετά τη λήξη των σπουδών τους, ένα άυλο κεφάλαιο διεθνούς επιρροής από την δημιουργία ενός πανεπιστημιακού οικοσυστήματος με διεθνή φήμη και αποφοίτων του σε θέσεις ευθύνης, καθώς και την διευκόλυνση εισόδου της ελληνικής οικονομίας σε ένα μονοπάτι εξειδικεύσεων υψηλότερης προστιθέμενης αξίας και πιο διατηρήσιμης μακροχρόνια ανάπτυξης. Όχι λιγότερο σημαντικό, ο ανταγωνισμός με τα δημόσια ιδρύματα θα μπορούσε να ανεβάσει το επίπεδο σπουδών και σε αυτά. Αν και κάποια περιφερειακά ΑΕΙ που και προηγουμένως δεν κάλυπταν όλες τις προσφερόμενες θέσεις θα αναγκαστούν να προβούν σε σημαντικές αναδιαρθρώσεις, εν συνόλω όμως η αποτελεσματικότητα του ελληνικού συστήματος τριτοβάθμιας εκπαίδευσης θα αυξηθεί, τόσο σε όρους αποτελεσματικότητας κόστους, όσο και ως προς την παραγωγή και διάχυση γνώσης.

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

Η μελέτη καταλήγει παρουσιάζοντας κάποιες ενδεικτικές προτάσεις πολιτικής, είτε σε επίπεδο κεντρικής διοίκησης είτε σε επίπεδο εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που αντιμετωπίζει η ανώτατη εκπαίδευση αλλά και για τη μεγιστοποίηση της συνεισφοράς των πανεπιστημίων στην οικονομική ανάπτυξη:

– Με δεδομένα ότι (α) η Ελλάδα έχει ήδη το υψηλότερο ποσοστό υποψηφίων που εισέρχονται στα πανεπιστήμια μεταξύ των χωρών της ΕΕ-27 και τις επιπτώσεις που αυτός ο πληθωρισμός έχει στην ποιότητα της παρεχόμενης γνώσης και (β) την επερχόμενη δημογραφική γήρανση που θα μειώσει περαιτέρω τον αριθμό των υποψηφίων, επιβάλλεται εξορθολογισμός του συστήματος (κρατικών και μη κρατικών) σε όρους γενικού αριθμού εισακτέων, ώστε να προσεγγίσει τα ποσοστά της ΕΕ-27, καθώς και των διαδικασιών αξιολόγησης.

– Εξορθολογισμός του αριθμού εισακτέων σε τομείς για τους οποίους δεν υπάρχει επαρκής ζήτηση, ώστε να αντιμετωπιστούν φαινόμενα υποαπασχόλησης, ετεροαπασχόλησης και ιδρυμάτων που δεν προσελκύουν υποψηφίους. Εάν κάποιοι λιγότερο επιθυμητοί από Έλληνες υποψήφιους τομείς σχετίζονται με συγκριτικά πλεονεκτήματα της χώρας (π.χ. πρωτογενής τομέας, ναυτιλία, τουρισμός, κλασσικές σπουδές), προϋπόθεση διατήρησης των σημερινών αριθμών αποτελεί η βελτίωση του επιπέδου των παρεχόμενων σπουδών και η μεγαλύτερη προσφορά προγραμμάτων στην αγγλική γλώσσα ώστε να προσελκύσουν ξένους φοιτητές. Παράλληλα, απαιτείται η ενίσχυση των αριθμών σε τομείς που συνάδουν με τις ανάγκες του νέου προτύπου της οικονομίας αλλά και την έλευση της Τεχνητής Νοημοσύνης (π.χ. χρήση και βαθμονόμηση τεχνητής νοημοσύνης, διαχείριση μεγάλων δεδομένων, cloud computing, κυβερνοασφάλεια, προηγμένη μεταποίηση, συστήματα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και κυκλικής οικονομίας), καθώς και απόκτηση soft skills.

– Μετατόπιση μέρους της ζήτησης για σπουδές τριτοβάθμιας εκπαίδευσης προς την τεχνική-επαγγελματική εκπαίδευση. Επανασχεδιασμός του μαθήματος του σχολικού-επαγγελματικού προσανατολισμού ώστε οι μαθητές να λαμβάνουν επικαιροποιημένη – σε ετήσια βάση – πληροφόρηση για τις τάσεις που διαμορφώνονται στο σύνολο της αγοράς εργασίας μέσω των διαθέσιμων θεσμών (Μηχανισμός Διάγνωσης Αναγκών στην Αγορά Εργασίας, CEDEFOP).

– Εξορθολογισμός του τομέα των μεταπτυχιακών σπουδών για την καλύτερη αντιστοίχιση με τις ανάγκες της αγοράς εργασίας αλλά και την ενίσχυση της – βασικής κι εφαρμοσμένης – έρευνας.

– Προώθηση χρηματοδότησης – τόσο από τον ιδιωτικό όσο και από το δημόσιο τομέα – της έρευνας και ανάπτυξης (R&D) και συντονισμένη προσπάθεια περαιτέρω ενίσχυσης των συνεργασιών μεταξύ ιδρυμάτων και επιχειρήσεων, τόσο εντός όσο και εκτός Ελλάδας.

– Να τεθεί ο στόχος ο αριθμός των ξένων φοιτητών να φθάσει τους 100.000. Πολιτικές που θα μπορούσαν να συνεισφέρουν στην επίτευξη αυτού του στόχου περιλαμβάνουν: χρηματοδοτήσεις επί τη βάσει ανόδου της θέσης των πανεπιστημίων στις διεθνείς αξιολογήσεις μεταξύ των κορυφαίων 500 παγκοσμίως, ενθάρρυνση συνεργασιών με αναγνωρισμένα διεθνή ιδρύματα, δημιουργία περισσότερων προγραμμάτων στα αγγλικά για την άρση των γλωσσικών εμποδίων, κτήση διεθνώς αναγνωρισμένων πιστοποιήσεων, διεθνής εκστρατεία επικοινωνίας με αναβάθμιση της πρωτοβουλίας “Study in Greece” που να επισημαίνει τα πλεονεκτήματα των σπουδών στην Ελλάδα (ασφάλεια, πολιτισμός, ποιότητα ζωής, ευκαιρίες σταδιοδρομίας, προσιτή τιμή), τόσο με παραδοσιακά μέσα όσο και ψηφιακές πλατφόρμες και influencers, διευκόλυνση Εισόδου και Παραμονής φοιτητών και ακαδημαϊκού προσωπικού (ιδίως για επιλεγμένα κοινά με χαρακτηριστικά ενσωματωσιμότητας, π.χ. ομογενείς, φοιτητές από τα Βαλκάνια και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη), υπηρεσίες βελτίωσης της φοιτητικής εμπειρίας.

Η τράπεζα ολοκλήρωσε με επιτυχία την τιμολόγηση Green Senior Preferred ομολογιών ύψους €600 εκατ., με λήξη το 2033 και ετήσιο τοκομερίδιο 4,125%. Η συνολική ζήτηση διαμορφώθηκε κοντά στα €1,4 δισ., με την έκδοση να υπερκαλύπτεται περίπου 2,5 φορές.

Η ισχυρή ζήτηση έδωσε τη δυνατότητα στη Eurobank να περιορίσει το πιστωτικό περιθώριο στις 98 μονάδες βάσης, έναντι αρχικής ενδεικτικής προσφοράς στις 125 μονάδες βάσης.

Σε γεωγραφικό επίπεδο, το μεγαλύτερο ενδιαφέρον προήλθε από το Βέλγιο, την Ολλανδία και το Λουξεμβούργο με 27%, ενώ ακολούθησαν το Ηνωμένο Βασίλειο με 23%, η Γαλλία με 20% και η περιοχή Γερμανίας, Αυστρίας και Ελβετίας με 11%.

Ως προς το προφίλ των επενδυτών, το 54% της έκδοσης κατανεμήθηκε σε διαχειριστές κεφαλαίων, το 21% σε ασφαλιστικά και συνταξιοδοτικά ταμεία, το 17% σε τράπεζες και private banks και το 8% σε hedge funds.

Τα κεφάλαια της έκδοσης θα κατευθυνθούν στη χρηματοδότηση ή αναχρηματοδότηση επιλέξιμων πράσινων επενδύσεων, ενώ παράλληλα θα στηρίξουν τη στρατηγική της Eurobank για τη διατήρηση της συμμόρφωσης με τις απαιτήσεις MREL.

Η ανακοίνωση της τράπεζας:

Η Τράπεζα Eurobank Ανώνυμη Εταιρεία (εφεξής «Eurobank») ανακοινώνει ότι ολοκλήρωσε με επιτυχία την τιμολόγηση Πράσινων Ομολογιών Υψηλής Εξοφλητικής Προτεραιότητας (Green Senior Preferred), σταθερού επιτοκίου, ύψους €600 εκατ. με λήξη το 2033 (οι «Ομολογίες»).

Τα αντληθέντα ποσά της έκδοσης θα διοχετευθούν στη χρηματοδότηση ή αναχρηματοδότηση χαρτοφυλακίου επιλέξιμων πράσινων επενδύσεων με βάση τα κριτήρια χρήσης των κεφαλαίων και τη διαδικασία επιλογής, όπως περιγράφονται στο Πλαίσιο Πράσινων Ομολόγων (Green Bond Framework 2026) της Eurobank, το οποίο είναι σύμφωνο με τα ICMA Green Bond Principles (GBP) 2025.

Οι Ομολογίες λήγουν στις 08 Σεπτεμβρίου 2033, με δυνατότητα ανάκλησης στο άρτιο στις 08 Σεπτεμβρίου 2032 και ετήσιο τοκομερίδιο 4,125%. Ο διακανονισμός της έκδοσης προγραμματίζεται για τις 08 Σεπτεμβρίου 2026, ενώ οι Ομολογίες θα εισαχθούν στην αγορά Euro MTF του Χρηματιστηρίου του Λουξεμβούργου.

Το επίπεδο ενδιαφέροντος για τη συναλλαγή είχε ως αποτέλεσμα η συνολική ζήτηση να ανέλθει σχεδόν στα 1,4 δισεκατομμύρια ευρώ, με υπερκάλυψη περίπου 2,5 φορές, παρέχοντας τη δυνατότητα στην Eurobank να αντλήσει 600 εκατομμύρια ευρώ και να μειώσει το πιστωτικό περιθώριο του ομολόγου σε 98μ.β. από 125μ.β. που ήταν η αρχική ενδεικτική προσφορά. Η διαδικασία βιβλίου προσφορών προσέλκυσε ισχυρή ζήτηση από ξένους επενδυτές με σημαντική γεωγραφική διασπορά, καθώς συμμετείχαν περισσότεροι από 65 διαφορετικούς επενδυτές.

Κατά την κατανομή της νέας έκδοσης, οι ξένοι επενδυτές αντιπροσωπεύουν περίπου το 90% του βιβλίου της έκδοσης, με συμμετοχή κυρίως από συνολικά τις χώρες Βέλγιο, Ολλανδία & Λουξεμβούργο (27%), Ηνωμένο Βασίλειο (23%), Γαλλία (20%), και συνολικά τις χώρες Γερμανία, Αυστρία & Ελβετία (11%). Όσον αφορά στον τύπο των επενδυτών, το 54% κατανεμήθηκε σε Διαχειριστές Κεφαλαίων (Asset Managers), 21% σε Ασφαλιστικά και Συνταξιοδοτικά Ταμεία, 17% σε Τράπεζες και Τράπεζες Ιδιωτών (Private Banks) και 8% σε Οργανισμούς Εναλλακτικών Επενδύσεων (Hedge Funds).

Τα κεφάλαια που θα αντληθούν από την έκδοση θα στηρίξουν τη στρατηγική του Ομίλου Eurobank για τη διασφάλιση της συνεχούς συμμόρφωσης με τις ελάχιστες απαιτήσεις ιδίων κεφαλαίων και επιλέξιμων υποχρεώσεων (MREL).

Οι συντονιστές της έκδοσης ήταν οι Barclays Bank Ireland PLC, Commerzbank Aktiengesellschaft, HSBC Continental Europe, Natixis & Société Générale.

Η τράπεζα αντλεί μέσω της έκδοσης 600 εκατ. ευρώ, ενώ το τελικό spread διαμορφώθηκε στις 98 μονάδες βάσης πάνω από το mid swap.

Η αρχική καθοδήγηση για την τιμολόγηση είχε τοποθετηθεί στην περιοχή των 125 μονάδων βάσης, επίπεδο που αντιστοιχούσε σε απόδοση περίπου 4,54%. Η ισχυρή επενδυτική ζήτηση επέτρεψε στη Eurobank να περιορίσει σημαντικά το spread κατά τη διαδικασία τιμολόγησης.

Ο τίτλος αναμένεται να λάβει αξιολόγηση Baa1 από τη Moody’s, BBB- από τη S&P, BBB από τη Fitch και BBBH από τη Morningstar DBRS.

Η έκδοση εντάσσεται στον σχεδιασμό της Eurobank για την κάλυψη και περαιτέρω ενίσχυση των απαιτήσεων MREL (Minimum Requirement for own funds and Eligible Liabilities), μέσω της άντλησης επιλέξιμων κεφαλαίων από τις διεθνείς αγορές.

Στην έκδοση συμμετείχαν ως ανάδοχοι οι Barclays (B&D), Commerzbank, HSBC, Natixis και Société Générale.

Η Eurobank έχει ήδη παρουσία στην αγορά των πράσινων Senior Preferred ομολόγων, έχοντας πραγματοποιήσει το 2024 αντίστοιχη έκδοση ύψους 850 εκατ. ευρώ.

Ενδεικτικά, στον ΓΕΡΜΑΝΟ οι καταναλωτές θα βρουν Back to School προσφορές σε laptops, όπως:

• το LENOVO IdeaPad Slim 3 15.6’’ 512GB, για κορυφαία εμπειρία χρήσης, με επεξεργαστή AMD Ryzen 3 30, μνήμη RAM 8GB υψηλής ταχύτητας και οθόνη IPS 16:10 με πιστοποίηση TÜV Low Blue Light, στα 499€ (ισχύει έως 27/9). Επιπλέον, έως τις 30/9, αν το συνδυάσουν με επιλεγμένα LENOVO αξεσουάρ της επιλογής τους μπορούν να τα αποκτήσουν με -50% με ταυτόχρονη αγορά.
• το HP 15.6’’ 15-fc1000nv 16/512GB, ιδανικό για καθημερινή χρήση, εργασία και ψυχαγωγία με οθόνη 15.6'' Full HD και επεξεργαστή AMD Ryzen 5 7520U, στα 599€ (ισχύει έως 30/9).
• το APPLE MacBook Neo, σε 4 χρώματα, με πανίσχυρο εξαπύρηνο επεξεργαστή A18 Pro, οθόνη Liquid Retina IPS 13’' και μνήμη RAM 8GB, από 699€ (ισχύει έως 12/9).
• το ASUS TUF Gaming 16'' 16 / 512GB, για να ζήσουν το απόλυτο gaming, με επεξεργαστή AMD Ryzen 7 170, μνήμη RAM 16GB και γραφικά NVIDIA GeForce RTX 4050, από 1.099€ στα 999€ (ισχύει έως 22/9).
• το APPLE MacBook Air, με πανίσχυρο επεξεργαστή M5 για κορυφαίες ταχύτητες, multitasking και εφαρμογές ΑΙ, οθόνη Liquid Retina και μπαταρία που λειτουργεί έως και 18 ώρες, από 1.299€ (ισχύει έως 12/9).

Στα καταστήματα ΓΕΡΜΑΝΟΣ οι καταναλωτές μπορούν να επιλέξουν από μία σειρά ευέλικτων τρόπων πληρωμής (με δόσεις χωρίς πιστωτική κάρτα, με ΙRIS, με πιστωτική ή χρεωστική κάρτα, με αντικαταβολή) και παράδοσης (παραγγελία online και παραλαβή από το κατάστημα ακόμα και μέσα σε μία ώρα, παραλαβή από BOX NOW locker 24/7, δωρεάν παράδοση στον χώρο τους σε 1-2 ημέρες για παραγγελίες άνω των 29€), ενώ υπάρχει και δυνατότητα για δωρεάν επιστροφές. Ακόμη, με κάθε αγορά στον ΓΕΡΜΑΝΟ, τα εγγεγραμμένα μέλη του Προγράμματος Επιβράβευσης ΓΕΡΜΑΝΟΣ, κερδίζουν πόντους, τους οποίους μπορούν να εξαργυρώσουν σε εκπτωτικά κουπόνια για επόμενες αγορές τους, σε προσφορές και δώρα.

Το πρόγραμμα διάθεσης δικαιωμάτων προαίρεσης για την απόκτηση νεοεκδοθεισών μετοχών (stock options) της Τράπεζας που χορηγούνται σε μέλη της Διοίκησης και του προσωπικού της Τράπεζας και των συνδεδεμένων με αυτήν εταιρειών κατά την έννοια του άρθρου 32 του ν. 4308/2014 (εφεξής «οι Δικαιούχοι») έχει ως σκοπό να προσελκύσει, διατηρήσει και δώσει κίνητρα σε μέλη της Διοίκησης και του προσωπικού της Τράπεζας και των συνδεδεμένων με αυτήν εταιρειών, διασφαλίζοντας ορθή εταιρική διακυβέρνηση και προωθώντας τις αξίες της Τράπεζας, σε εφαρμογή των ακολουθούμενων πολιτικών αποδοχών της και της προβλεπόμενης σε αυτές κατανομής των μεταβλητών αποδοχών ως συνδυασμού μετρητών και χρηματοοικονομικών μέσων.

Με τον τρόπο αυτό ευθυγραμμίζονται παράλληλα τα κίνητρα των μελών της Διοίκησης και του προσωπικού με τα μακροπρόθεσμα συμφέροντα της Τράπεζας και του Ομίλου της. Οι συμμετέχοντες αποκτούν άμεσο μετοχικό ενδιαφέρον για την Τράπεζα και συνδέουν την απόδοσή τους με τη μελλοντική απόδοση της Τράπεζας και του Ομίλου της εν γένει, έτσι όπως αυτή αντικατοπτρίζεται στην αύξηση της μετοχικής αξίας της Τράπεζας.

Σε εφαρμογή του Προγράμματος, το Διοικητικό Συμβούλιο (Δ.Σ.) της Eurobank Holdings κατά τις από 25.06.2021, 23.07.2021, 15/16.12.2022, 31.05.2023, 27.06.2023, 31.07.2023, 28.06.2024, 27.06.2025 και το Δ.Σ. της Τράπεζας κατά την από 26.06.2026 συνεδρίασή του προέβησαν στη χορήγηση δικαιωμάτων προαίρεσης σε συγκεκριμένα μέλη της Διοίκησης και του προσωπικού (231 μέλη συνολικά).

Σύμφωνα με τα προβλεπόμενα: α) στα Πιστοποιητικά Δικαιωμάτων Προαιρέσεως της 2ης Σειράς του 8ου Προγράμματος, ο μέγιστος αριθμός δικαιωμάτων που μπορούσε να ασκηθεί για το έτος 2026 ήταν 2.490.428 δικαιώματα, καθένα εκ των οποίων αντιστοιχεί σε μία νέα μετοχή, β) στα Πιστοποιητικά Δικαιωμάτων Προαιρέσεως της 3ης σειράς του 8ου Προγράμματος, ο μέγιστος αριθμός δικαιωμάτων που μπορούσε να ασκηθεί για το έτος 2026 ήταν 2.454.726 δικαιώματα, καθένα εκ των οποίων αντιστοιχεί σε μία νέα μετοχή, γ) στα Πιστοποιητικά Δικαιωμάτων Προαιρέσεως της 4ης σειράς του 8ου Προγράμματος, ο μέγιστος αριθμός δικαιωμάτων που μπορούσε να ασκηθεί για το έτος 2026 ήταν 828.634 δικαιώματα, καθένα εκ των οποίων αντιστοιχεί σε μία νέα μετοχή, και δ) στα Πιστοποιητικά Δικαιωμάτων Προαιρέσεως της 5ης σειράς του 8ου Προγράμματος, ο μέγιστος αριθμός δικαιωμάτων που μπορούσε να ασκηθεί για το έτος 2026 ήταν 781.773 δικαιώματα, καθένα εκ των οποίων αντιστοιχεί σε μία νέα μετοχή.

Από τα ανωτέρω δικαιώματα ασκήθηκαν για το έτος 2026, κατά το χρονικό διάστημα από 23.07.2026 έως και 03.08.2026, 6.555.561 δικαιώματα προαίρεσης από 231 Δικαιούχους, οι οποίοι κατέθεσαν εμπροθέσμως και με τον αρμόζοντα τρόπο το σχετικό ποσό στον επ’ ονόματι της Τράπεζας τηρούμενο ειδικό τραπεζικό λογαριασμό.

Κατόπιν των ανωτέρω, ο συνολικός αριθμός των μετοχών που θα εκδοθούν στο όνομα των ασκησάντων τα δικαιώματά τους ανέρχεται σε 6.555.561 μετοχές κοινές με ψήφο, με ονομαστική αξία 0,22 ευρώ ανά μετοχή, η δε τιμή διάθεσης των νέων μετοχών ανήλθε σε 0,23 ευρώ.

Η καταβολή σε μετρητά του τιμήματος για την αγορά των ανωτέρω μετοχών ολοκληρώθηκε εμπροθέσμως και ανήλθε σε 1.507.779,03 ευρώ.

Με την από 28.08.2026 απόφαση του Δ.Σ. της Τράπεζας, το μετοχικό κεφάλαιο της Τράπεζας αυξήθηκε κατά το ποσό των 1.442.223,42 ευρώ με την έκδοση 6.555.561 νέων μετοχών, κοινών με ψήφο, ονομαστικής αξίας 0,22 ευρώ η κάθε μία και τιμής διάθεσης 0,23 ευρώ η κάθε μία, της διαφοράς μεταξύ της τιμής διάθεσης των νέων μετοχών και της ονομαστικής αξίας αυτών αχθείσας στον λογαριασμό "Διαφορά από έκδοση μετοχών υπέρ το άρτιο", και τροποποιήθηκε αντίστοιχα το άρθρο 5 του καταστατικού της Τράπεζας. Η απόφαση αυτή καταχωρίστηκε την 01.09.2026 με κωδικό αριθμό καταχώρισης (Κ.Α.Κ.) 6156902 στο Γενικό Εμπορικό Μητρώο (Γ.Ε.ΜΗ.) από τη Διεύθυνση Εταιρειών – Τμήμα Δ΄ Χρηματοπιστωτικών Ιδρυμάτων, Ασφαλιστικών Ανωνύμων Εταιρειών και ΔΕΚΟ του Υπουργείου Ανάπτυξης.

Σημειώνεται ότι, κατόπιν της ως άνω αυξήσεως, το κεφάλαιο της Τράπεζας ανέρχεται πλέον στο ποσό των 794.193.255,46 ευρώ και διαιρείται σε 3.609.969.343 κοινές μετοχές ονομαστικής αξίας 0,22 ευρώ η κάθε μία.

Περαιτέρω, με την από 28.08.2026 απόφαση του Δ.Σ. της Τράπεζας πιστοποιήθηκε η καταβολή του ποσού της ανωτέρω αυξήσεως του μετοχικού κεφαλαίου της, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 20 και 113 του ν. 4548/2018. Η απόφαση αυτή καταχωρίστηκε την 01.09.2026 με κωδικό αριθμό καταχώρισης (Κ.Α.Κ.) 6157039 στο Γενικό Εμπορικό Μητρώο (Γ.Ε.ΜΗ.) από τη Διεύθυνση Εταιρειών – Τμήμα Δ΄ Χρηματοπιστωτικών Ιδρυμάτων, Ασφαλιστικών Ανωνύμων Εταιρειών και ΔΕΚΟ του Υπουργείου Ανάπτυξης.

Κατόπιν των ανωτέρω, η Τράπεζα θα προβεί σε όλες τις νόμιμες ενέργειες, σύμφωνα με το ισχύον νομοθετικό και κανονιστικό εν γένει πλαίσιο, για την εισαγωγή των ως άνω νέων μετοχών προς διαπραγμάτευση στο Euronext Athens. Οι νέες μετοχές θα καταχωρισθούν στα αρχεία του Euronext Securities Athens και στις μερίδες και στους λογαριασμούς των Δικαιούχων στο Σύστημα Άυλων Τίτλων του Euronext Securities Athens, όπως προβλέπει ο νόμος. Η Τράπεζα θα ενημερώσει το επενδυτικό κοινό για την ακριβή ημερομηνία εισαγωγής των νέων μετοχών προς διαπραγμάτευση στο Euronext Athens.