Οι ηγέτες στηρίζουν την πρόθεση της Κομισιόν να παρατείνει το προσωρινό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων για τους πλέον εκτεθειμένους βιομηχανικούς κλάδους. Παράλληλα, την καλούν να εξετάσει και, όπου χρειάζεται, να προτείνει πρόσθετα βραχυπρόθεσμα μέτρα, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαίτερες συνθήκες των κρατών μελών, συμπεριλαμβανομένων των διαφορών στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υπογραμμίζει την κρίσιμη σημασία της αντιμετώπισης των υψηλών τιμών ενέργειας. Οι ηγέτες συζήτησαν τις επιπτώσεις του τρέχοντος γεωπολιτικού πλαισίου στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού, στην ενεργειακή ασφάλεια και στις τιμές ενέργειας και καυσίμων, καθώς και τον αντίκτυπο στους πολίτες, ιδίως στους πιο ευάλωτους, στη βιομηχανία και στην οικονομία ευρύτερα. Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά στο κείμενο, η τρέχουσα κατάσταση «απαιτεί επειγόντως συντονισμένη ευρωπαϊκή απάντηση» με μέτρα που θα λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαιτερότητες κάθε κράτους μέλους και θα διαφυλάσσουν την Ενιαία Αγορά.

Εκτός από την παράταση του πλαισίου κρατικών ενισχύσεων, οι ηγέτες χαιρετίζουν την πρόθεση της Επιτροπής να αναπτύξει βραχυπρόθεσμο πλαίσιο για τη βελτιστοποίηση της δυναμικότητας και της αποδοτικότητας των διυλιστηρίων της ΕΕ, καθώς και να αναλάβει πρωτοβουλίες για τη συγκέντρωση της ζήτησης ενέργειας σε εθελοντική βάση. Θετικά υποδέχονται επίσης την πρόταση της Επιτροπής για την αναβολή ορισμένων υποχρεώσεων που προβλέπει ο Κανονισμός για το μεθάνιο.

Αγορά άνθρακα και ενεργειακή μετάβαση

Στο σκέλος της αγοράς άνθρακα, οι ηγέτες καλούν τους συννομοθέτες, Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και Συμβούλιο, να επιταχύνουν τη νομοθετική διαδικασία που βρίσκεται σε εξέλιξη για το Αποθεματικό Σταθερότητας της Αγοράς, με στόχο τον περιορισμό της υπερβολικής διακύμανσης των τιμών. Ταυτόχρονα, ζητούν από την Επιτροπή να επικαιροποιήσει την αξιολόγηση όλων των επιπτώσεων του δεύτερου συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (ETS2), ιδίως ως προς τον σχεδιασμό του και τις δικλίδες ασφαλείας που προβλέπει.

Με φόντο την αναθεώρηση του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (ETS) και με στόχο τη στήριξη της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επαναλαμβάνει ότι πρέπει να διασφαλιστεί επειγόντως μια εύρυθμη, διαφανής και προβλέψιμη αγορά άνθρακα. Οι ηγέτες ζητούν αποτελεσματική προστασία από τη διαρροή άνθρακα, μικρότερη μεταβλητότητα στην τιμή του άνθρακα και μετριασμό της επίδρασής της στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας. Επιμένουν ωστόσο ότι πρέπει να διατηρηθεί ο ουσιαστικός ρόλος του ETS στην κλιματική και ενεργειακή μετάβαση, μέσω ενός σήματος τιμής που διαμορφώνει η αγορά και που κινητοποιεί επενδύσεις και καινοτομία.

Σε διεθνές επίπεδο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τονίζει τη σημασία διεθνώς συντονισμένων μέτρων για τη σταθεροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού και ζητεί απρόσκοπτο εμπόριο ενέργειας και ενεργειακών προϊόντων μεταξύ χωρών εταίρων.

Οι ηγέτες υπενθυμίζουν, τέλος, την επιτακτική ανάγκη να μειωθεί η εξάρτηση της ΕΕ από τις ασταθείς αγορές ορυκτών καυσίμων. Όπως σημειώνεται στα συμπεράσματα, η ενεργειακή μετάβαση «παραμένει η πιο αποτελεσματική στρατηγική» για τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης, την ενίσχυση της ανθεκτικότητας, τη διαρθρωτική μείωση των τιμών ενέργειας και την παραγωγή της καθαρής, άφθονης και εγχώριας ενέργειας που θα χρειαστεί η οικονομία του μέλλοντος. Ο δρόμος που περιγράφεται περνά από την επιτάχυνση του εξηλεκτρισμού, την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών και πηγών χαμηλών εκπομπών άνθρακα, δικτύων και αποθήκευσης ενέργειας, καθώς και από την προώθηση της ενεργειακής απόδοσης.

Πρώτη εκτίμηση και παρασκήνιο

Σε πρώτη ανάγνωση, πρόκειται για διατύπωση συμβιβασμού και όχι για δεσμευτική εντολή. Στην ουσία λέει δύο πράγματα. Πρώτον, ότι δεν θα υπάρξει ένα ενιαίο μέτρο για όλους. Δεύτερον, ότι η Κομισιόν, όταν σχεδιάσει κάτι νέο, πρέπει να λάβει υπόψη ότι το ενεργειακό κόστος διαφέρει πολύ από χώρα σε χώρα. Η προσθήκη στις διαφορές στις τιμές ρεύματος είναι το κρίσιμο σημείο.

Γιατί μπήκε στο κείμενο;

Η Σύνοδος ήταν βαθιά διχασμένη στην ενέργεια. Ο Σλοβάκος πρωθυπουργός Ρόμπερτ Φίτσο υποστήριξε ότι η ενιαία αγορά ηλεκτρικής ενέργειας δεν λειτουργεί. Επικαλέστηκε περιφερειακές αποκλίσεις από € 50-60 ανά μεγαβατώρα σε ορισμένες περιοχές της ΕΕ έως πολύ πάνω από € 100 σε άλλες. Η Ιταλία στήριξε τις τέσσερις χώρες του Βίζεγκραντ στο αίτημα να αναβληθεί το ETS2 έως το 2030, ενώ Ρώμη και Στοκχόλμη βρέθηκαν σε αντίθετα στρατόπεδα στη διαπραγμάτευση των συμπερασμάτων. Προ του κινδύνου η Σύνοδος να λήξει χωρίς κοινά συμπεράσματα για το θέμα η αναφορά στις διαφορές τιμών είναι μια  παραχώρηση προς τις χώρες με τις ακριβότερες αγορές. Το αντίβαρο βρίσκεται στην ίδια πρόταση, στην αναφορά για «διαφύλαξη της Ενιαίας Αγοράς», καθώς αυτή η φράση απευθύνεται σε όσους φοβούνται ότι οι εθνικές ενισχύσεις στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό.

Τι σημαίνει στην πράξη;

Σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις, το μόνο έκτακτο μέτρο με άμεσο αντίκτυπο στις τιμές είναι οι κρατικές ενισχύσεις, μέσω της παράτασης του Προσωρινού Πλαισίου. Δηλαδή η βραχυπρόθεσμη στήριξη θα βγει κυρίως από εθνικούς προϋπολογισμούς, μέσα σε ευρωπαϊκούς κανόνες. Άρα θα εξαρτηθεί από το δημοσιονομικό περιθώριο κάθε κυβέρνησης. Ωστόσο, η πρόσκληση προς την Επιτροπή να εξετάσει και να προτείνει μέτρα «όπου χρειάζεται», χωρίς προθεσμία και χωρίς συγκεκριμένο εργαλείο.

Την ίδια λογική βλέπουμε και στο ETS2. Οι χώρες του Βίζεγκραντ ζητούσαν από την Κομισιόν να επανεξετάσει τον σχεδιασμό του συστήματος, τις δικλίδες ασφαλείας και το χρονοδιάγραμμα, με αναβολή έως το 2030. Τα συμπεράσματα κρατούν τον σχεδιασμό και τις δικλίδες, όχι όμως το χρονοδιάγραμμα και την αναβολή, καθώς η αναβολή δεν θα συγκέντρωνε την απαιτούμενη ομοφωνία.

Η ελληνική πλευρά πήρε ό,τι ζήτησε

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε δηλώσει ότι θα ζητήσει από την Κομισιόν πρόσθετες προτάσεις, πέρα από όσες έχουν ήδη κατατεθεί. Είχε, επίσης, ζητήσει συντονισμένη ευρωπαϊκή απάντηση αντί να βασίζεται κανείς μόνο σε εθνικά μέτρα. Το κείμενο του δίνει και τα δύο, τουλάχιστον ως διατύπωση. 

Ακόμη, Ιταλία και Ελλάδα είχαν ζητήσει να επιτραπούν πρόσθετες δαπάνες χωρίς κίνδυνο διαδικασιών επί παραβάσει, λόγω των έκτακτων συνθηκών. Καίτοι δεν υπάρχει ρητή αναφορά σε δημοσιονομική ευελιξία οι «ιδιαιτερότητες της χώρας» θα δώσουν τη δυνατότητα για λήψη μέτρων στο αναγκαίο εύρος για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης.

Μένει να δούμε τις νέες προτάσεις της Επιτροπής και τα «εργαλεία» που θα ενεργοποιήσει η κάθε ευρωπαϊκή κυβέρνηση ανάλογα με τις ιδιαιτερότητες κάθε κράτους μέλους, όπως για παράδειγμα την έκταση της ηλεκτροκίνησης ή και την δυνατότητα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από πυρηνικούς αντιδραστήρες που διαθέτουν αρκετά κράτη μέλη της ΕΕ

Στο τραπέζι των υπουργών Οικονομικών τέθηκε η κοινή πρόταση της Ελλάδας και της Ιταλίας για πρόσθετη δημοσιονομική ευελιξία, προκειμένου να χρηματοδοτηθούν στοχευμένα μέτρα στήριξης των νοικοκυριών απέναντι στο αυξημένο ενεργειακό κόστος.

Η συζήτηση παραμένει ανοικτή, με ζητούμενο τη στήριξη των πολιτών χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο η δημοσιονομική σταθερότητα. Το θέμα αναμένεται να εξεταστεί σε επίπεδο ηγετών κατά τη συνεδρίαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις 15 και 16 Οκτωβρίου στις Βρυξέλλες.

Σύνεση και τήρηση των ευρωπαϊκών κανόνων

Ο Ευρωπαίος επίτροπος Οικονομίας ζήτησε δημοσιονομική σύνεση και προσοχή, υπογραμμίζοντας την ανάγκη τήρησης των ευρωπαϊκών κανόνων.

Αναφερόμενος στις επιστολές της Ελλάδας και της Ιταλίας, σημείωσε ότι τα αιτήματα των δύο χωρών θα εξεταστούν διεξοδικά, σε συνεργασία με τους υπουργούς Οικονομικών τους.

Οι διαφωνίες μεταξύ των κρατών-μελών αφορούν τόσο την έκταση της δημοσιονομικής παρέμβασης όσο και τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσε να διαμορφωθεί μια κοινή ευρωπαϊκή γραμμή για την αντιμετώπιση των υψηλών τιμών της ενέργειας.

Ανακοινώσεις για το πετρέλαιο θέρμανσης

Στην Ελλάδα, το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στα μέτρα που πρόκειται να ανακοινωθούν την ερχόμενη εβδομάδα για το πετρέλαιο θέρμανσης, η διάθεση του οποίου ξεκινά στις 15 Οκτωβρίου.

Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών αναμένεται να ανακοινώσει:

• Το ύψος της επιδότησης για το πετρέλαιο θέρμανσης.
• Την παρέμβαση για το πετρέλαιο κίνησης.
• Το ποσοστό αύξησης του επιδόματος θέρμανσης.

Ιδιαίτερη έμφαση αναμένεται να δοθεί στους δικαιούχους που κατοικούν σε περιοχές με χαμηλές θερμοκρασίες και αυξημένες ανάγκες θέρμανσης.

Ωστόσο, τόνισε με νόημα, αν χρειαστούν νέα μέτρα για τις υψηλές τιμές ενέργειας, θα πρέπει να είναι στοχευμένα, προσωρινά και να συνάδουν με τους δημοσιονομικούς κανόνες. Σύμφωνα με τον ίδιο, στόχος είναι η προστασία των πολιτών όταν οι συνθήκες γίνονται δύσκολες, χωρίς να δημιουργούνται νέα βάρη για το μέλλον. «Να δράσουμε νωρίς, διασφαλίζοντας παράλληλα τη σταθερότητα των οικονομιών μας», συμπλήρωσε.

Πιο απόλυτη ήταν η στάση του επιτρόπου Οικονομίας, Valdis Dombrovskis, ο οποίος είπε ότι η επανεκκίνηση της ευρωπαϊκής οικονομίας παραμένει βασική προτεραιότητα, με έμφαση στη διατήρηση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας. Τα κράτη-μέλη καλούνται να τηρούν τους δημοσιονομικούς στόχους τους, να περιορίζουν τα μέτρα ενεργειακής στήριξης σε στοχευμένες και προσωρινές παρεμβάσεις, να χρησιμοποιούν προσεκτικά την ευελιξία για την άμυνα και ασφάλεια και να βελτιώνουν την ποιότητα των δημόσιων οικονομικών τους, είπε. «Οπως κατέστησε σαφές η πρόεδρος von der Leyen στην ομιλία της για την Κατάσταση της Ενωσης, η επανεκκίνηση της ευρωπαϊκής οικονομίας παραμένει η πρώτη προτεραιότητα της Επιτροπής. Εάν το εννοούμε σοβαρά, αυτό πρέπει να αποτυπώνεται στις συλλογικές επιλογές πολιτικής μας», τόνισε.

 Η ατζέντα της Αθήνας στη συνεδρίαση του Eurogroup ήταν, όπως φάνηκε μέσα από τη συνέντευξη που έδωσε χθες ο πρωθυπουργός στην ΕΡΤ, να προταθεί το σενάριο δημοσιονομικής ευελιξίας, ώστε να προχωρήσει η Ελλάδα σε μείωση στον ΕΦΚ στα καύσιμα. Ουσιαστικά η ελληνική πλευρά αναζητά ρήτρα διαφυγής από τους ευρωπαϊκούς κανόνες, ώστε να μπορέσει να υπερβεί τα όρια δαπανών που έχει συμφωνήσει με την Κομισιόν και τα οποία ήδη αγγίζει για το 2026.

Το θέμα δεν κλείνει όμως εδώ. Πέραν του ότι μια σειρά χωρών ζητούν κοινή παρέμβαση στο ζήτημα του ενεργειακού ράλι -με 6 κράτη μέλη να προτείνουν κοινό ευρωπαϊκό μηχανισμό φορολόγησης των έκτακτων κερδών των πετρελαϊκών εταιρειών- ο Κυριάκος Πιερρακάκης δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο μιας έκτακτης συνόδου. Σύμφωνα με όσα μεταδίδει το Bloomberg, οι υπουργοί Οικονομικών της Ευρωζώνης, οι οποίοι εξέφρασαν έντονη ανησυχία για τις επιπτώσεις του πολέμου στις οικονομίες τους, ενδέχεται να συγκληθούν σε έκτακτη συνεδρίαση με αντικείμενο την αντιμετώπιση του αυξανόμενου ενεργειακού κόστους, εν μέσω πιεσμένων προϋπολογισμών και αναταραχής στις διεθνείς αγορές ομολόγων.

Τα ελληνικά μέτρα

Υπενθυμίζεται πως χθες, ο πρωθυπουργός προανήγγειλε μέσω της συνέντευξής του στην ΕΡΤ κοινή παρέμβαση κράτους και διυλιστηρίων στο πετρέλαιο θέρμανσης. Στόχος της παρέμβασης είναι η τιμή εκκίνησης του πετρελαίου θέρμανσης να διαμορφωθεί χαμηλότερα από τα επίπεδα του 1,75 ευρώ το λίτρο, στα οποία έκλεισε τον Απρίλιο. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης προανήγγειλε παράλληλα οριζόντια αύξηση του επιδόματος θέρμανσης. Αξίζει να σημειωθεί ότι η διάθεσή του ξεκινά στις 15 Οκτωβρίου.

Επίσης, ανακοίνωσε την παράταση της κρατικής επιδότησης 10 λεπτών στο ντίζελ και τον Οκτώβριο, ενώ δήλωσε ότι εξετάζεται επαναφορά του πλαφόν στο περιθώριο κέρδους σε ολόκληρη την αλυσίδα διακίνησης των καυσίμων.

Στις αρχές της επόμενης εβδομάδας αναμένονται διευκρινίσεις από τα αρμόδια υπουργεία.

Οι συζητήσεις για τις κρατικές παρεμβάσεις ξεκίνησαν με «μαγιά» ύψους μόλις 30-40 εκατ. ευρώ που απομένουν για το 2026 σε δημοσιονομικό επίπεδο. Το ποσό αυτό, όμως, δεν επιτρέπει την εφαρμογή ενός πακέτου με σημαντική επίδραση στις τιμές. Εξ ου και, σύμφωνα με πηγές του οικονομικού επιτελείου, εφόσον χρειαστεί, είναι εφικτό να γίνει ανακατανομή των δαπανών μεταξύ φορέων, ενώ διαθέσιμο παραμένει και το αποθεματικό του κρατικού προϋπολογισμού, το οποίο υπάρχει για την κάλυψη σημαντικών και επειγουσών δαπανών. Επιπλέον δημοσιονομικό περιθώριο μπορεί να δημιουργήσει για το 2026 και τυχόν υπέρβαση του στόχου για το πρωτογενές πλεόνασμα, κυρίως από μόνιμα έσοδα από τη μείωση της φοροδιαφυγής, ένα σενάριο το οποίο ενισχύεται σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής στοιχεία. Οι εκτιμήσεις μέχρι στιγμής είναι ότι με τους τρόπους αυτούς μπορούν να διασφαλιστούν με άνεση τουλάχιστον 150 εκατ. ευρώ.

Αν και οι εξελίξεις στο πεδίο της Ενέργειας δεν βρίσκονται στην επίσημη ατζέντα, το Eurogroup, καλείται να διερευνήσει τα περιθώρια αντίδρασης των κυβερνήσεων απέναντι στην αναζωπύρωση του πληθωρισμού και την ακρίβεια.

Η ελληνική πλευρά προσέρχεται στη συζήτηση έχοντας ήδη ανοίξει το θέμα των δυνατοτήτων για νέες παρεμβάσεις με τον υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικώννα δίνει μήνυμα για δημοσιονομικές εφεδρείες.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον, αποκτά η δήλωση της Γερμανίδας υπουργού Οικονομίας Κατερίνα Ράιχε, ότι θα ήταν λογικό να μειωθεί προσωρινά ο ΦΠΑ στα καύσιμα από 19% σε 7%, προκειμένου να βοηθηθούν οι καταναλωτές να ανταπεξέλθουν στην απότομη αύξηση των τιμών των καυσίμων. Η Ράιχε δήλωσε, πάντως, ότι η επιβολή ανώτατου ορίου στις τιμές των καυσίμων- δηλαδή πλαφόν- θα ήταν λανθασμένη προσέγγιση και εξέφρασε επίσης την αντίθεσή της στην επιβολή έκτακτου φόρου στις εταιρείες ενέργειας.

Στο επίκεντρο του Eurogroup θα βρεθούν η παραγωγικότητα και η ανάπτυξη της Ευρωζώνης, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη καλείται να απαντήσει στις διεθνείς προκλήσεις, να επιταχύνει τις επενδύσεις και να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητά της.

Στη συζήτηση, στην οποία θα συμμετάσχει και ο Γενικός Γραμματέας του ΟΟΣΑ, Mathias Cormann, οι Υπουργοί Οικονομικών θα εξετάσουν τις προτεραιότητες για την ενίσχυση της καινοτομίας και των επενδύσεων, καθώς και τα επόμενα βήματα για την περαιτέρω ενοποίηση της ευρωπαϊκής αγοράς.

Στο πλαίσιο του άτυπου ECOFIN, οι Υπουργοί Οικονομικών και οι Διοικητές των Κεντρικών Τραπεζών της ΕΕ θα ανταλλάξουν απόψεις για τις βασικές μακροοικονομικές εξελίξεις, τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και τις στρατηγικές προτεραιότητες οικονομικής και χρηματοπιστωτικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Οι συνεδριάσεις πραγματοποιούνται σε μια κρίσιμη συγκυρία για την ευρωπαϊκή οικονομία, καθώς η νέα άνοδος των τιμών της ενέργειας εντείνει τις πιέσεις σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις και επαναφέρει το ενεργειακό κόστος στην πρώτη γραμμή της ευρωπαϊκής οικονομικής συζήτησης.

Στο επίκεντρο του Eurogroup θα βρεθούν η παραγωγικότητα και η ανάπτυξη της ευρωζώνης, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη καλείται να απαντήσει στις διεθνείς προκλήσεις, να επιταχύνει τις επενδύσεις και να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητά της. Στη συζήτηση, στην οποία θα συμμετάσχει και ο γενικός γραμματέας του ΟΟΣΑ, Mathias Cormann, οι υπουργοί Οικονομικών θα εξετάσουν τις προτεραιότητες για την ενίσχυση της καινοτομίας και των επενδύσεων, καθώς και τα επόμενα βήματα για την περαιτέρω ενοποίηση της ευρωπαϊκής αγοράς.

Στην ατζέντα του Eurogroup περιλαμβάνεται, επίσης, η συζήτηση για τις τελευταίες οικονομικές εξελίξεις και τις προοπτικές της ευρωζώνης, με τη συμμετοχή της προέδρου της Επιτροπής Οικονομικής και Νομισματικής Πολιτικής (ECON) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Aurore Lalucq.

Στο πλαίσιο του άτυπου ECOFIN, οι υπουργοί Οικονομικών και οι διοικητές των Κεντρικών Τραπεζών της ΕΕ θα ανταλλάξουν απόψεις για τις βασικές μακροοικονομικές εξελίξεις, τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και τις στρατηγικές προτεραιότητες οικονομικής και χρηματοπιστωτικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Σημειώνεται ότι, ο κ. Πιερρακάκης, θα συναντηθεί απόψε με τον πρωθυπουργό της Ιρλανδίας Micheál Martin. Αργότερα, θα μιλήσει στο Eurofi Financial Forum, τη μεγάλη ευρωπαϊκή συνάντηση για τον χρηματοπιστωτικό τομέα. Παράλληλα, στο περιθώριο των εργασιών του Δουβλίνου, θα πραγματοποιήσει διμερείς συναντήσεις με ομολόγους του και επικεφαλής θεσμών.

Το Σάββατο, μετά την ολοκλήρωση της άτυπης συνεδρίασης του ECOFIN, ο κ. Πιερρακάκης θα συμμετάσχει σε δημόσια συζήτηση με τον αναπληρωτή πρωθυπουργό και υπουργό Οικονομικών της Ιρλανδίας Simon Harris, στο πλαίσιο του Fine Gael Small Business & Enterprise Conference.

Το Eurogroup, καλείται να διερευνήσει τα περιθώρια αντίδρασης των κυβερνήσεων απέναντι στην αναζωπύρωση του πληθωρισμού και την ακρίβεια.

Στο επίκεντρο θα βρεθούν οι τελευταίες οικονομικές εξελίξεις και ο κίνδυνος η ενεργειακή αναταραχή να αποκτήσει ευρύτερες διαστάσεις, πυροδοτώντας νέο μπαράζ ανατιμήσεων σε προϊόντα και υπηρεσίες επιβαρύνοντας περαιτέρω τους καταναλωτές.

Η ελληνική πλευρά προσέρχεται στη συζήτηση έχοντας ήδη ανοίξει το θέμα των δυνατοτήτων για νέες παρεμβάσεις.

Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης έστειλε χθες μήνυμα ότι υπάρχουν δημοσιονομικές εφεδρείες για τη στήριξη της κοινωνίας απέναντι στις επιπτώσεις από τη ραγδαία άνοδο του ενεργειακού κόστους.

Σύμφωνα με πληροφορίες, στον «κουμπαρά» υπάρχει αυτή τη στιγμή ποσό της τάξης των 130 έως 150 εκατ. ευρώ, με το οικονομικό επιτελείο να κρατά κλειστά τα χαρτιά του για τις επόμενες κινήσεις.

Οι τελικές αποφάσεις θα εξαρτηθούν σε μεγάλο βαθμό από την πορεία των διεθνών τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου και κυρίως από το εάν η άνοδος αποδειχθεί προσωρινή ή αποκτήσει μεγαλύτερη διάρκεια.

Όπως ανέφερε ο υπουργός, μέχρι σήμερα έχουν διατεθεί περίπου 800 εκατ. ευρώ για την ανάσχεση των επιπτώσεων από τα κύματα της ενεργειακής ακρίβειας, ενώ αρκετές από τις παρεμβάσεις παραμένουν σε ισχύ, μεταξύ αυτών και η επιδότηση των 10 λεπτών το λίτρο στο diesel.

Οι νέες γραμμές άμυνας βρέθηκαν στο επίκεντρο της χθεσινής σύσκεψης στο Μέγαρο Μαξίμου υπό τον Πρωθυπουργό, με την κυβέρνηση να εξετάζει τα περιθώρια για πρόσθετες παρεμβάσεις απέναντι στην άνοδο του ενεργειακού κόστους. Στο μέτωπο των καυσίμων, βασική επιλογή παραμένει η παράταση ή ενίσχυση της υφιστάμενης επιδότησης στο diesel, ώστε να απορροφηθεί μέρος της αύξησης των διεθνών τιμών και να περιοριστεί η επιβάρυνση στην αντλία. Παράλληλα, εξετάζεται η δυνατότητα ενός νέου Fuel Pass, εφόσον οι τιμές παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα για μεγαλύτερο διάστημα.

Την ίδια στιγμή, εξετάζονται παρεμβάσεις στο ηλεκτρικό ρεύμα και αλλαγές στο επίδομα θέρμανσης, με στόχο να διευρυνθεί η προστασία των νοικοκυριών απέναντι στην άνοδο του ενεργειακού κόστους. Στο μικροσκόπιο βρίσκεται η αύξηση του ποσού του επιδόματος, αλλά και η προσαρμογή του στις νέες συνθήκες, ώστε η ενίσχυση να ανταποκρίνεται περισσότερο στις αυξημένες ανάγκες των καταναλωτών και στο υψηλότερο κόστος θέρμανσης. Το επίδομα σήμερα κυμαίνεται από 100 έως 800 ευρώ και για τις περιοχές της χώρας με πολύ χαμηλές θερμοκρασίες μπορεί να φθάσει ακόμα και τα 1.200 ευρώ. Παράλληλα, δεν αποκλείονται παρεμβάσεις στο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας, με στόχο να περιοριστούν οι επιπτώσεις από την άνοδο των τιμών χονδρικής στους λογαριασμούς ρεύματος.

Θέμα ΦΠΑ θέτει η Γερμανία

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον, ενόψει του αυριανού συμβουλίου, αποκτά η δήλωση της Γερμανίδας υπουργού Οικονομίας Κατερίνα Ράιχε, ότι θα ήταν λογικό να μειωθεί προσωρινά ο ΦΠΑ στα καύσιμα από 19% σε 7%, προκειμένου να βοηθηθούν οι καταναλωτές να ανταπεξέλθουν στην απότομη αύξηση των τιμών των καυσίμων.

«Αυτό θα μπορούσε να ανακουφίσει το βάρος εκεί όπου γίνεται άμεσα αισθητό: στο βενζινάδικο, και θα εφαρμοζόταν αμέσως μετά την εισαγωγή του μέτρου», δήλωσε η Ράιχε, μιλώντας στο περιθώριο της συνάντησης των υπουργών Ενέργειας της G20 στο Χιούστον του Τέξας.

Η κυβέρνηση του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς προσπαθεί να αντιμετωπίσει τις ιστορικά υψηλές τιμές στα βενζινάδικα εν όψει των περιφερειακών εκλογών το Σαββατοκύριακο, το αποτέλεσμα των οποίων θα μπορούσε να αυξήσει την πίεση προς τον καγκελάριο να παραιτηθεί. Η Ράιχε δήλωσε, πάντως, ότι η επιβολή ανώτατου ορίου στις τιμές των καυσίμων- δηλαδή πλαφόν- θα ήταν λανθασμένη προσέγγιση και εξέφρασε επίσης την αντίθεσή της στην επιβολή έκτακτου φόρου στις εταιρείες ενέργειας.

Στην τακτική συνεδρίαση του Eurogroup, οι υπουργοί Οικονομικών θα συζητήσουν τη δημοσιονομική κατεύθυνση της Ευρωζώνης ενόψει της κατάρτισης των εθνικών προϋπολογισμών του 2027, τον διεθνή ρόλο του ευρώ, ενώ αναμένεται να εγκρίνουν το πρόγραμμα εργασιών του Eurogroup για τους επόμενους μήνες.

Στη συνεδρίαση του Eurogroup σε διευρυμένη σύνθεση, η συζήτηση θα επικεντρωθεί στον αντίκτυπο της Τεχνητής Νοημοσύνης και της κυβερνοασφάλειας στον χρηματοπιστωτικό τομέα, καθώς και στις προϋποθέσεις που απαιτούνται ώστε η Ευρώπη να αναπτύξει ένα ισχυρό οικοσύστημα Τεχνητής Νοημοσύνης και να ενισχύσει την τεχνολογική της κυριαρχία. Στη συζήτηση θα συμμετάσχει ο διευθύνων σύμβουλος της Mistral AI, Arthur Mensch.

Παράλληλα, οι υπουργοί αναμένεται να υιοθετήσουν κοινή δήλωση για το digital finance, η οποία θα αποτυπώνει τις κοινές φιλοδοξίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την περαιτέρω ανάπτυξη των ψηφιακών χρηματοοικονομικών υπηρεσιών και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας.

Ο πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, θα παραθέσει δείπνο στους υπουργούς Οικονομικών της ευρωζώνης, κατά τη διάρκεια του οποίου θα γίνει ανταλλαγή απόψεων για τη σχέση ενεργειακής και οικονομικής ασφάλειας. Στη συζήτηση θα συμμετάσχουν ο εκτελεστικός διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), Dr. Fatih Birol, η υπουργός Οικονομικών του Ηνωμένου Βασιλείου Rachel Reeves και ο υπουργός Οικονομικών της Νορβηγίας Jens Stoltenberg.

Αύριο, πριν από την έναρξη του ECOFIN, ο κ. Πιερρακάκης θα συμμετάσχει στην τελετή υπογραφής της πρωτοβουλίας European Tech Champions Initiative 2.0 (ETCI II), η οποία δημιουργεί μια νέα πανευρωπαϊκή επενδυτική πλατφόρμα, βασισμένη στο μοντέλο του Ευρωπαϊκού Ταμείου Επενδύσεων (EIF), για τη χρηματοδότηση ευρωπαϊκών εταιρειών υψηλής τεχνολογίας και καινοτομίας μέσω δημόσιων και ιδιωτικών κεφαλαίων.

Στο Συμβούλιο ECOFIN, οι υπουργοί Οικονομικών των 27 κρατών-μελών θα επικεντρωθούν στην προώθηση της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων (Savings and Investments Union- SIU), με στόχο την αποτελεσματικότερη διοχέτευση των ευρωπαϊκών αποταμιεύσεων σε επενδύσεις που ενισχύουν την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής οικονομίας. Στην ατζέντα περιλαμβάνονται ακόμη η έγκριση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, αποφάσεις για τα αναθεωρημένα εθνικά σχέδια ανάκαμψης έξι κρατών- μελών, καθώς και η προετοιμασία της επόμενης συνόδου των υπουργών Οικονομικών της G20.

Στο περιθώριο των συνεδριάσεων, ο πρόεδρος του Eurogroup θα πραγματοποιήσει την πρώτη επίσημη συνάντησή του με την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ursula von der Leyen. Στο επίκεντρο της συνάντησης θα βρεθούν οι κοινές ευρωπαϊκές προτεραιότητες, καθώς και οι γεωπολιτικές και οικονομικές προκλήσεις.

Ο Κυριάκος Πιερρακάκης, φιλοδοξεί να ανοίξει έναν ουσιαστικό διάλογο για τις πολιτικές που μπορούν να εφαρμοστούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο, καθώς η εκτίναξη των ενοικίων, η έλλειψη διαθέσιμων κατοικιών και η αυξημένη πίεση στις μεγάλες πόλεις αποτελούν πλέον κοινή πρόκληση για τις οικονομίες της ευρωζώνης.

Οι 21 χώρες-μέλη που συμμετέχουν στο Eurogroup θα ανταλλάξουν εμπειρίες και να αντλήσουν ιδέες για αποτελεσματικές πολιτικές προσιτής κατοικίας, με βάση τα επιτυχημένα μοντέλα στεγαστικής πολιτικής που εφαρμόζουν η Ισπανία, η Ιρλανδία και η Κροατία.

Διαβάστε περισσότερα στο Lykavitos.gr

«Η συζήτηση είναι διαφορετική αν αντιμετωπίζουμε μια κρίση διάρκειας δύο εβδομάδων και διαφορετική όταν η κρίση έχει διάρκεια δύο ή τριών μηνών. Και προφανώς, αυτό θα επηρεάσει και την ευρωπαϊκή αντίδραση», τόνισε.

Όπως επισήμανε ο κ. Πιερρακάκης, ο αντίκτυπος της κρίσης στη Μέση Ανατολή και τα μέτρα που λαμβάνουν αυτή τη στιγμή οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα τεθούν στη συνεδρίαση του Eurogroup, στην οποία θα συμμετάσχει και το ΔΝΤ, για να αξιολογήσει αυτά τα μέτρα μαζί με την Επιτροπή.

Σχετικά με τις τιμές ενέργειας, επισήμανε ότι «κάθε κυβέρνηση αυτή τη στιγμή λαμβάνει μέτρα. Υπάρχει αντίκτυπος από την κρίση στη Μέση Ανατολή, που τον αισθάνεται κάθε νοικοκυριό και κάθε επιχείρηση στην Ευρώπη», επισημαίνοντας την ανάγκη συντονισμού της αντίδρασης.

Ο ίδιος ξεκαθάρισε ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει τονίσει πως τα μέτρα πρέπει να είναι στοχευμένα, προσωρινά και προσαρμοσμένα. «Πιστεύουμε ότι τέτοια μέτρα έχουν τη μέγιστη επίδραση για να προστατεύσουν τους πιο ευάλωτους πολίτες και τις οικονομίες μας γενικότερα».

Σε ερώτηση για την αλλαγή που επιχειρείται στη λειτουργία του Στενού του Ορμούζ και την επιβολή δασμών, ο πρόεδρος του Eurogroup τόνισε ότι «η ελευθερία της ναυσιπλοΐας και το να μην γίνει το Στενό του Ορμούζ ‘διόδια' είναι απολύτως απαραίτητη. Στηρίζουμε με διπλωματικά μέσα οποιαδήποτε πρωτοβουλία που κινείται προς αυτή την κατεύθυνση», ενώ επισήμανε ότι κατανοεί τις ανησυχίες, καθώς προέρχεται από ναυτιλιακή χώρα.

Η σημερινή ατζέντα του Eurogroup, όπως είπε, «είναι πυκνή» και περιλαμβάνει την «τραπεζική ενοποίηση στην Ευρώπη, καθώς και το πώς οι startups μπορούν να εξελιχθούν σε scale-ups στην Ευρώπη, ως μέρος της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων και της άρσης εμποδίων». Για την τραπεζική ενοποίηση, «χρειαζόμαστε περισσότερη ενοποίηση στην Ευρώπη. Χρειαζόμαστε περισσότερες διασυνοριακές συγχωνεύσεις και εξαγορές. Αυτό είναι απόλυτα σωστό».

«Η συζήτηση είναι διαφορετική αν αντιμετωπίζουμε μια κρίση διάρκειας δύο εβδομάδων και διαφορετική όταν η κρίση έχει διάρκεια δύο ή τριών μηνών. Και προφανώς, αυτό θα επηρεάσει και την ευρωπαϊκή αντίδραση», τόνισε.

Όπως επισήμανε ο κ. Πιερρακάκης, ο αντίκτυπος της κρίσης στη Μέση Ανατολή και τα μέτρα που λαμβάνουν αυτή τη στιγμή οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα τεθούν στη συνεδρίαση του Eurogroup, στην οποία θα συμμετάσχει και το ΔΝΤ, για να αξιολογήσει αυτά τα μέτρα μαζί με την Επιτροπή.

Σχετικά με τις τιμές ενέργειας, επισήμανε ότι «κάθε κυβέρνηση αυτή τη στιγμή λαμβάνει μέτρα. Υπάρχει αντίκτυπος από την κρίση στη Μέση Ανατολή, που τον αισθάνεται κάθε νοικοκυριό και κάθε επιχείρηση στην Ευρώπη», επισημαίνοντας την ανάγκη συντονισμού της αντίδρασης.

Ο ίδιος ξεκαθάρισε ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει τονίσει πως τα μέτρα πρέπει να είναι στοχευμένα, προσωρινά και προσαρμοσμένα. «Πιστεύουμε ότι τέτοια μέτρα έχουν τη μέγιστη επίδραση για να προστατεύσουν τους πιο ευάλωτους πολίτες και τις οικονομίες μας γενικότερα».

Σε ερώτηση για την αλλαγή που επιχειρείται στη λειτουργία των Στενών του Ορμούζ και την επιβολή δασμών, ο πρόεδρος του Eurogroup τόνισε ότι «η ελευθερία της ναυσιπλοΐας και το να μην γίνουν τα Στενά του Ορμούζ διόδια είναι απολύτως απαραίτητη. Στηρίζουμε με διπλωματικά μέσα οποιαδήποτε πρωτοβουλία που κινείται προς αυτή την κατεύθυνση», ενώ επισήμανε ότι κατανοεί τις ανησυχίες, καθώς προέρχεται από ναυτιλιακή χώρα.

Η σημερινή ατζέντα του Eurogroup, όπως είπε, «είναι πυκνή» και περιλαμβάνει την «τραπεζική ενοποίηση στην Ευρώπη, καθώς και το πώς οι startups μπορούν να εξελιχθούν σε scale-ups στην Ευρώπη, ως μέρος της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων και της άρσης εμποδίων». Για την τραπεζική ενοποίηση, «χρειαζόμαστε περισσότερη ενοποίηση στην Ευρώπη. Χρειαζόμαστε περισσότερες διασυνοριακές συγχωνεύσεις και εξαγορές. Αυτό είναι απόλυτα σωστό».