Μάλιστα, νεότερα δεδομένα που δημοσιοποιήθηκαν στην Αυστραλία δείχνουν ότι σε ορισμένες περιπτώσεις η χρήση συγκεκριμένων εφαρμογών από ανηλίκους αυξήθηκε αντί να περιοριστεί, παρά το νέο αυστηρό πλαίσιο.

Η απαγόρευση που έκανε την Αυστραλία παγκόσμιο «πείραμα»

Το αυστραλιανό μέτρο τέθηκε σε εφαρμογή τον Δεκέμβριο του 2025, απαγορεύοντας στους κάτω των 16 ετών την πρόσβαση σε σειρά μεγάλων κοινωνικών δικτύων.

Στη σχετική λίστα περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων TikTok, YouTube, Instagram και Facebook, με την ευθύνη εφαρμογής των ηλικιακών περιορισμών να βαραίνει τις ίδιες τις πλατφόρμες.

Πάνω από 8 στους 10 συνεχίζουν να χρησιμοποιούν social media

Τα πρώτα ευρήματα της αυστραλιανής ρυθμιστικής αρχής eSafety είναι ιδιαίτερα ενδιαφέροντα.

Περισσότερα από 8 στα 10 παιδιά και εφήβους κάτω των 16 ετών εξακολουθούσαν να χρησιμοποιούν μέσα κοινωνικής δικτύωσης μετά την εφαρμογή της απαγόρευσης.

Σύμφωνα με στοιχεία από την πρώτη αξιολόγηση του μέτρου, το ποσοστό των ανηλίκων που χρησιμοποιούσαν τουλάχιστον μία από τις πλατφόρμες με ηλικιακό περιορισμό διαμορφώθηκε στο 81,5%, έναντι 85,9% πριν από την εφαρμογή του μέτρου.

Η καθημερινή χρήση παρουσίασε ακόμη μικρότερη μεταβολή.

Instagram και TikTok παραμένουν στο παιχνίδι

Παράλληλα, δεδομένα εταιρείας λογισμικού γονικού ελέγχου δείχνουν αύξηση στη χρήση εφαρμογών όπως Instagram και TikTok από παιδιά, γεγονός που ενισχύει τη συζήτηση για το κατά πόσο οι απαγορεύσεις μπορούν πράγματι να εμποδίσουν τους ανηλίκους να βρίσκουν εναλλακτικούς τρόπους πρόσβασης.

Το πρόβλημα δεν είναι καινούργιο. Έρευνα της eSafety πριν από την εφαρμογή του νέου νόμου είχε δείξει ότι 84% των παιδιών ηλικίας 8 έως 12 ετών είχαν χρησιμοποιήσει τουλάχιστον μία υπηρεσία social media ή messaging μέσα στο 2024.

Το αυστραλιανό μοντέλο εξετάζουν και άλλες χώρες

Παρά τις δυσκολίες εφαρμογής, η Αυστραλία έχει ανοίξει μια διεθνή συζήτηση για το πώς πρέπει να προστατεύονται τα παιδιά στο διαδίκτυο.

Ήδη αρκετές χώρες εξετάζουν αντίστοιχους περιορισμούς. Η Νέα Ζηλανδία, για παράδειγμα, ανακοίνωσε στις 24 Αυγούστου σχέδιο νόμου για απαγόρευση των social media στους κάτω των 16 ετών, με σημαντικά πρόστιμα για τις πλατφόρμες που δεν εφαρμόζουν αποτελεσματική επαλήθευση ηλικίας.

Η εμπειρία της Αυστραλίας, όμως, δείχνει ότι η ψήφιση μιας απαγόρευσης είναι μόνο το πρώτο βήμα. Το δύσκολο μέρος είναι η εφαρμογή της στην πράξη, σε ένα ψηφιακό περιβάλλον όπου οι ανήλικοι μπορούν να αναζητούν συνεχώς νέους τρόπους πρόσβασης.

Η δίκη ξεκινά στο ομοσπονδιακό δικαστήριο του Όκλαντ της Καλιφόρνια, με την υπόθεση να αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα για ολόκληρη τη βιομηχανία των social media.

Η ευρύτερη δικαστική επίθεση κατά της Meta ξεκίνησε από 29 Πολιτείες των ΗΠΑ, ενώ στην παρούσα δίκη πρωταγωνιστούν η Καλιφόρνια, το Κολοράντο, το Κεντάκι και το Νιου Τζέρσεϊ.

Οι εισαγγελικές αρχές υποστηρίζουν ότι η Meta γνώριζε τους κινδύνους που δημιουργούσαν συγκεκριμένα χαρακτηριστικά των πλατφορμών της για τους νεότερους χρήστες, αλλά συνέχισε να τα χρησιμοποιεί προκειμένου να αυξάνει την παραμονή και την αλληλεπίδρασή τους με Facebook και Instagram.

Στο επίκεντρο οι αλγόριθμοι και το infinite scrolling

Η υπόθεση δεν αφορά απλώς το περιεχόμενο που δημοσιεύεται στα κοινωνικά δίκτυα.

Οι κατηγορίες στρέφονται σε μεγάλο βαθμό στον ίδιο τον σχεδιασμό των πλατφορμών και στους μηχανισμούς που χρησιμοποιούνται για να διατηρούν το ενδιαφέρον των χρηστών.

Στο μικροσκόπιο βρίσκονται λειτουργίες όπως το infinite scrolling, οι συνεχείς ειδοποιήσεις, η αυτόματη αναπαραγωγή περιεχομένου και οι αλγόριθμοι προτάσεων.

Οι Πολιτείες υποστηρίζουν ότι τέτοιοι μηχανισμοί έχουν σχεδιαστεί ώστε να αυξάνουν την εμπλοκή των χρηστών και ότι η εφαρμογή τους σε παιδιά και εφήβους δημιουργεί ιδιαίτερους κινδύνους.

Πρόκειται για ένα κρίσιμο σημείο, καθώς η μεγαλύτερη παραμονή των χρηστών στις εφαρμογές συνδέεται άμεσα με το διαφημιστικό επιχειρηματικό μοντέλο των social media.

Η μάχη των 193 δισ. δολαρίων

Η οικονομική διάσταση της υπόθεσης είναι τεράστια.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που παρουσιάζονται ενόψει της δίκης, οι εισαγγελικές αρχές διεκδικούν περίπου 193 δισ. δολάρια σε κυρώσεις.

Το ποσό προκύπτει από τον τρόπο με τον οποίο οι Πολιτείες υπολογίζουν τις φερόμενες παραβάσεις και τον αριθμό των χρηστών που επηρεάστηκαν.

Ωστόσο, η Meta έχει υποστηρίξει σε δικαστικές διαδικασίες ότι, εάν εφαρμοστούν οι ανώτατες προβλεπόμενες κυρώσεις ανά παράβαση, η θεωρητική οικονομική έκθεση θα μπορούσε να φτάσει ακόμη και περίπου το 1,4 τρισ. δολάρια.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η εταιρεία πρόκειται να κληθεί να καταβάλει ένα τέτοιο ποσό. Αποτυπώνει, όμως, το πρωτοφανές οικονομικό μέγεθος της δικαστικής αντιπαράθεσης.

Και καταγγελίες για δεδομένα παιδιών κάτω των 13 ετών

Οι κατηγορίες δεν περιορίζονται στον εθιστικό χαρακτήρα που αποδίδεται στις πλατφόρμες.

Οι Πολιτείες κατηγορούν επίσης τη Meta ότι παραβίασε την ομοσπονδιακή νομοθεσία σχετικά με την προστασία της ιδιωτικότητας των παιδιών, συλλέγοντας προσωπικά δεδομένα χρηστών κάτω των 13 ετών χωρίς την απαιτούμενη γονική συγκατάθεση.

Η συγκεκριμένη πτυχή της υπόθεσης ενισχύει σημαντικά το νομικό διακύβευμα για τον τεχνολογικό κολοσσό.

Η Meta απορρίπτει τις κατηγορίες

Η Meta αρνείται ότι σχεδίασε σκόπιμα τις υπηρεσίες της προκειμένου να δημιουργήσει εξάρτηση στους ανήλικους χρήστες.

Η εταιρεία υποστηρίζει ότι έχει επενδύσει επί σειρά ετών στην προστασία των εφήβων και έχει εισαγάγει σειρά εργαλείων ασφαλείας και γονικού ελέγχου.

Παράλληλα, αμφισβητεί τόσο τη νομική βάση ορισμένων απαιτήσεων όσο και τον τρόπο με τον οποίο οι αντίδικοι επιχειρούν να υπολογίσουν τις οικονομικές κυρώσεις.

Η δικαστική διαδικασία αναμένεται να διαρκέσει περίπου έξι έως οκτώ εβδομάδες.

Zuckerberg και Mosseri στο προσκήνιο

Η δίκη αναμένεται να αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη δημοσιότητα λόγω των προσώπων που πρόκειται να βρεθούν στο επίκεντρο.

Ο διευθύνων σύμβουλος της Meta Mark Zuckerberg αναμένεται να καταθέσει, όπως και ο επικεφαλής του Instagram Adam Mosseri.

Οι καταθέσεις των κορυφαίων στελεχών θα έχουν ιδιαίτερη σημασία, καθώς μία από τις βασικές παραμέτρους της υπόθεσης αφορά το κατά πόσο η διοίκηση της Meta γνώριζε τους πιθανούς κινδύνους για τους νεότερους χρήστες και πώς αντέδρασε σε αυτούς.

Η απόφαση δεν θα είναι υπόθεση μόνο των ενόρκων

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η διαδικασία που επέλεξε το δικαστήριο.

Έχει συγκροτηθεί οκταμελές συμβουλευτικό σώμα ενόρκων, αποτελούμενο από πέντε γυναίκες και τρεις άνδρες.

Η ετυμηγορία του, όμως, δεν θα είναι δεσμευτική.

Την τελική απόφαση θα λάβει η ομοσπονδιακή δικαστής Yvonne Gonzalez Rogers, με τους ενόρκους να έχουν συμβουλευτικό ρόλο στην αξιολόγηση της υπόθεσης.

Γιατί η δίκη μπορεί να αλλάξει τα social media

Το πραγματικό διακύβευμα δεν περιορίζεται στα δισεκατομμύρια δολάρια.

Οι Πολιτείες ζητούν επίσης αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας του Facebook και του Instagram, ιδιαίτερα όταν οι χρήστες είναι ανήλικοι.

Εάν οι ισχυρισμοί τους γίνουν δεκτοί, η απόφαση θα μπορούσε να επηρεάσει λειτουργίες που βρίσκονται στον πυρήνα του σημερινού μοντέλου των κοινωνικών δικτύων.

Και οι συνέπειες ενδέχεται να μην περιοριστούν στη Meta.

TikTok, Snapchat, YouTube και άλλες μεγάλες πλατφόρμες βρίσκονται επίσης αντιμέτωπες με αυξανόμενες δικαστικές και πολιτικές πιέσεις στις ΗΠΑ σχετικά με την προστασία των παιδιών.

Η συγκεκριμένη δίκη μπορεί, επομένως, να αποτελέσει σημείο καμπής για ολόκληρο το Big Tech, καθώς για πρώτη φορά τίθεται σε τόσο μεγάλη κλίμακα στο δικαστικό μικροσκόπιο όχι απλώς το περιεχόμενο των social media, αλλά ο ίδιος ο τρόπος με τον οποίο έχουν σχεδιαστεί για να κρατούν τους χρήστες στις οθόνες τους.

Η υπόθεση αυτή βασίζεται σε αγωγή που υπέβαλαν το 2023 συνολικά 30 αμερικανικές Πολιτείες, ανάμεσα στις οποίες η Καλιφόρνια και η Νέα Υόρκη, εγκαλώντας τον τεχνολογικό κολοσσό για συστηματική παραβίαση της ομοσπονδιακής και πολιτειακής νομοθεσίας σχετικά με την προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο.

Τα διακυβεύματα της δίκης είναι τεράστια σε όλα τα επίπεδα. Από τη μία πλευρά, οι οικονομικές διεκδικήσεις των Πολιτειών είναι δυσθεώρητες και μπορούν να ξεπεράσουν το 1 τρισεκατομμύριο δολάρια.

Από την άλλη, ζητούνται ριζικές παρεμβάσεις στον πυρήνα των εφαρμογών, όπως η κατάργηση της αδιάκοπης ροής περιεχομένου (infinite scroll) και η απόκρυψη του συνολικού αριθμού των likes από τη δημόσια θέα.

Σε περίπτωση που η Meta χάσει τη δικαστική αυτή διαμάχη, οι επιπτώσεις δεν θα περιοριστούν μόνο στην ίδια την εταιρεία, αλλά αναμένεται να μετασχηματίσουν ριζικά το τοπίο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και τον τρόπο με τον οποίο τα χρησιμοποιούν οι νέοι στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Στο στόχαστρο αλγόριθμοι, Stories και autoplay

Οι 30 Πολιτείες ζητούν πολύ ευρύτερες παρεμβάσεις στον τρόπο λειτουργίας των δύο πλατφορμών για τους ανήλικους χρήστες.

Μεταξύ των αλλαγών που διεκδικούν είναι η εφαρμογή συστήματος γονικής επαλήθευσης για τους έφηβους χρήστες, η αλλαγή των αλγορίθμων προτάσεων που, όπως υποστηρίζουν, έχουν σχεδιαστεί ώστε να χειραγωγούν τους μηχανισμούς ανταμοιβής του εγκεφάλου και η κατάργηση πολλών φίλτρων που μεταβάλλουν την εμφάνιση ενός ατόμου στις φωτογραφίες.

Παράλληλα, ζητούν να τερματιστεί η αυτόματη αναπαραγωγή βίντεο (autoplay), να απαγορευτεί η δημιουργία πολλαπλών λογαριασμών από ανηλίκους και να καταργηθούν οι αναρτήσεις που εξαφανίζονται έπειτα από συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, όπως τα Instagram Stories.

Πρόκειται για χαρακτηριστικά που βρίσκονται στον πυρήνα της σημερινής εμπειρίας χρήσης του Instagram και του Facebook.

Η κατηγορία ότι «κρατούν» τους ανήλικους στις εφαρμογές

Οι Πολιτείες υποστηρίζουν ότι τα συγκεκριμένα εργαλεία έχουν σχεδιαστεί ώστε να κρατούν τους χρήστες –συμπεριλαμβανομένων παιδιών και εφήβων– στις πλατφόρμες όσο το δυνατόν συχνότερα και για όσο το δυνατόν μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Σύμφωνα με την αγωγή, η Meta καθιστά ακόμη και δύσκολη τη μείωση της χρήσης των εφαρμογών, αξιοποιώντας μεταξύ άλλων συχνές ειδοποιήσεις που έχουν στόχο να επαναφέρουν τους νέους στις πλατφόρμες.

Οι ενάγοντες υποστηρίζουν ότι η εταιρεία, στοχεύοντας ανήλικους χρήστες, επέλεξε να τους «εκμεταλλευτεί» προκειμένου να τους καταστήσει εξαρτημένους από τις πλατφόρμες της, διευρύνοντας έτσι τη βάση χρηστών και τις επιχειρηματικές της δραστηριότητες. Η χρηματιστηριακή αξία της Meta ανέρχεται σήμερα σε περίπου 1,5 τρισ. δολάρια.

Η εταιρεία απορρίπτει σταθερά τις κατηγορίες.

«Διαφωνούμε έντονα με αυτούς τους ισχυρισμούς και είμαστε βέβαιοι ότι τα στοιχεία θα καταδείξουν τη μακροχρόνια δέσμευσή μας στην υποστήριξη των νέων», δήλωσε εκπρόσωπος της Meta.

Η δικαστής πίσω από την υπόθεση

Η υπόθεση βρίσκεται ενώπιον της ομοσπονδιακής δικαστού Ιβόν Γκονζάλες Ρότζερς στην Καλιφόρνια.

Πρόκειται για τη δικαστή που είχε αναλάβει και την πολύκροτη δικαστική διαμάχη μεταξύ του Έλον Μασκ και του Σαμ Άλτμαν, έχοντας αποκτήσει στη διάρκεια σχεδόν δύο δεκαετιών φήμη για τον άμεσο και ιδιαίτερα διεισδυτικό τρόπο με τον οποίο χειρίζεται μεγάλες υποθέσεις.

Η Meta προσέρχεται στη νέα δίκη έχοντας ήδη υποστεί σημαντική ήττα σε αντίστοιχη υπόθεση.

Πρόστιμο 942 εκατ. δολαρίων στο Νέο Μεξικό

Σε πρόσφατη απόφαση στο Νέο Μεξικό, δικαστήριο επέβαλε στη Meta συνολικές κυρώσεις 942 εκατ. δολαρίων και διέταξε την εταιρεία να προχωρήσει σε αλλαγές παρόμοιες με εκείνες που ζητούν τώρα οι 30 Πολιτείες.

Ο δικαστής Μπράιαν Μπίντσεντ διέταξε, μεταξύ άλλων, την κατάργηση της εμφάνισης του αριθμού των likes στο Instagram και το Facebook για χρήστες κάτω των 18 ετών, την απαγόρευση αποστολής ή λήψης γυμνού περιεχομένου από εφήβους και τον περιορισμό των push notifications σε συγκεκριμένες ώρες της ημέρας.

Ακόμη πιο σημαντικό ήταν ότι ο δικαστής χαρακτήρισε τη Meta «δημόσια όχληση» (public nuisance), παρομοιάζοντας τη λειτουργία των πλατφορμών της με ένα εργοστάσιο που μολύνει τον αέρα και προκαλεί επιβλαβείς συνέπειες σε ολόκληρο τον πληθυσμό.

Η Meta έχει ανακοινώσει ότι θα ασκήσει έφεση κατά της απόφασης.

Μια απόφαση που μπορεί να αλλάξει τα social media στις ΗΠΑ

Η απόφαση στο Νέο Μεξικό αφορά μόνο τη συγκεκριμένη Πολιτεία. Εάν, όμως, οι 30 Πολιτείες επικρατήσουν στη νέα δικαστική διαμάχη, η Meta θα μπορούσε ουσιαστικά να αναγκαστεί να εφαρμόσει αλλαγές στις πλατφόρμες της σε ολόκληρες τις ΗΠΑ.

Οι Πολιτείες που συμμετέχουν στην αγωγή αντιπροσωπεύουν σχεδόν τα δύο τρίτα του αμερικανικού πληθυσμού.

Μια τέτοια εξέλιξη θα άλλαζε σημαντικά την εμπειρία χρήσης του Instagram και του Facebook. Τα likes, για παράδειγμα, αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι των υπηρεσιών της Meta ήδη από τα πρώτα χρόνια του Facebook.

Σήμερα βρίσκονται σχεδόν παντού στα social media και αποτελούν έναν από τους βασικότερους τρόπους με τους οποίους οι χρήστες αλληλεπιδρούν με κείμενα, φωτογραφίες και βίντεο.

Likes και ψυχική υγεία των εφήβων

Ταυτόχρονα, όμως, τα likes και άλλοι δείκτες αλληλεπίδρασης εξετάζονται όλο και περισσότερο για τις πιθανές αρνητικές επιπτώσεις τους, ιδιαίτερα στους νέους.

Στο πλαίσιο προηγούμενης υπόθεσης κατά της Meta, μια νεαρή γυναίκα με το όνομα Κέιλι, η οποία κέρδισε τη δικαστική της διαμάχη με την εταιρεία νωρίτερα φέτος, περιέγραψε πώς είχε δημιουργήσει δεκάδες λογαριασμούς στο YouTube και το Instagram.

Χρησιμοποιούσε τους διαφορετικούς λογαριασμούς για να προσθέτει likes στις δικές της αναρτήσεις, επιδιώκοντας μεγαλύτερη αλληλεπίδραση με άλλους χρήστες αλλά και ένα αίσθημα προσωπικής επιβεβαίωσης. Τότε ήταν μόλις εννέα ετών.

Στη δίκη ανέφερε ότι θυμάται να αισθάνεται κατάθλιψη, η οποία αργότερα διαγνώστηκε όταν ήταν δέκα ετών.

Έρευνες των τελευταίων ετών έχουν συνδέσει δείκτες αλληλεπίδρασης, όπως ο αριθμός των likes, με αισθήματα απόρριψης και κατάθλιψης μεταξύ εφήβων.

Τι έδειξε η ίδια η έρευνα της Meta

Στην αγωγή των Πολιτειών, για την οποία η Meta αναφέρει ότι έχει παραδώσει περισσότερα από 2 εκατ. έγγραφα, οι δικηγόροι επικαλούνται και εσωτερική έρευνα της ίδιας της εταιρείας.

Σύμφωνα με αυτή, ο αριθμός των likes ενίσχυε τη λεγόμενη «κοινωνική σύγκριση», δηλαδή την τάση των χρηστών να αξιολογούν την προσωπική τους αξία συγκρίνοντας τον εαυτό τους με τις εικόνες άλλων ανθρώπων.

Η κοινωνική σύγκριση μέσω Instagram συνδέθηκε, σύμφωνα με την εσωτερική έρευνα της Meta, με αυξημένη μοναξιά, χειρότερη εικόνα σώματος και αρνητική διάθεση.

Ο δικαστής του Νέου Μεξικού υποστήριξε στην απόφασή του ότι ο τρόπος λειτουργίας των πλατφορμών της Meta για περισσότερο από μία δεκαετία αποτέλεσε μέρος μιας ευρύτερης κρίσης ψυχικής υγείας των νέων στην Πολιτεία και αλλού.

Πλέον, οι δικηγόροι άλλων 30 αμερικανικών Πολιτειών θα επιχειρήσουν να πείσουν την Ιβόν Γκονζάλες Ρότζερς να καταλήξει σε αντίστοιχο συμπέρασμα.

Ο δικηγόρος Mark Zuckerberg χρησιμοποιεί μια επαγγελματική σελίδα στο Facebook για να προωθεί την δουλειά του και να επικοινωνεί με πελάτες, όμως η σελίδα του έχει απενεργοποιηθεί πέντε φορές τα τελευταία οκτώ χρόνια, καθώς τα συστήματα αυτοματοποιημένης παρακολούθησης της Meta θεωρούν ότι προσποιείται ότι είναι ο μεγιστάνας της τεχνολογίας.

Η υπόθεση γίνεται ακόμα πιο αστεία και παράλληλα σοβαρή, καθώς ο Mark Zuckerberg ο δικηγόρος έχει τον ίδιο ακριβώς όνομα με τον ιδρυτή της Meta — και φυσικά δεν προσποιείται. Στην νομική του καταγγελία αναφέρει ότι ασκεί το επάγγελμα του δικηγόρου πολύ πριν ο CEO της Meta παρουσιαστεί, καθώς εκείνος ήταν μόλις 3 ετών όταν ο δικηγόρος ξεκίνησε.

«Δεν είναι αστείο», δήλωσε ο Mark Zuckerberg ο δικηγόρος στην τοπική τηλεόραση 13WTHR της Ιντιανάπολις. «Ειδικά όταν μου παίρνουν τα χρήματα. Αυτό με έχει εξοργίσει πραγματικά.»

Ο δικηγόρος Mark Zuckerberg έχει ξοδέψει πάνω από 11.000 δολάρια για διαφημίσεις της σελίδας του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης της Meta, τις οποίες πληρώνει κανονικά, παρότι οι λογαριασμοί του μπλοκάρονται επειδή υποτίθεται ότι «μιμείται» τον CEO της εταιρείας.

Στα έγγραφα της καταγγελίας φαίνεται μια αλληλογραφία με την εταιρεία από το 2020, όπου ο δικηγόρος ζητά εξηγήσεις για το μπλοκάρισμα, ενώ αναφέρει πως αυτή η ταλαιπωρία συνεχίζεται από το 2017. Με χιούμορ, αναφέρει σε ένα email: «Αν τύχει να συναντήσεις τον νεότερο και πλουσιότερο Mark Zuckerberg, πες του ότι του στέλνω χαιρετίσματα και μου προκαλεί μεγάλη ταλαιπωρία κάθε μέρα.»

Ο δικηγόρος Mark Zuckerberg έχει φτιάξει και μια ιστοσελίδα, το iammarkzuckerberg.com, όπου περιγράφει πώς η ζωή του έχει διαμορφωθεί από το να έχει το ίδιο όνομα με έναν από τους πιο διάσημους ανθρώπους στον κόσμο. Αναφέρεται σε συχνές παρεξηγήσεις, ακόμα και όταν κάνει κρατήσεις ή συναλλαγές, καθώς οι άλλοι θεωρούν ότι πρόκειται για φάρσα.

Παρά τη σχετικά πιο «χαμηλή» δημόσια προβολή του, ο δικηγόρος είναι καταξιωμένος στο αντικείμενό του και καλείται για ομιλίες, μερικές φορές ακόμα και στο Λας Βέγκας. Ωστόσο, ακόμη και εκεί δυσκολεύεται να ξεφύγει από το όνομα του, με οδηγούς λιμουζίνας να περιμένουν τον… λάθος Mark Zuckerberg, με αποτέλεσμα να προκαλούνται συγχύσεις και απογοητεύσεις.

Η καθημερινή ταλαιπωρία περιλαμβάνει και δεκάδες λάθος τηλεφωνήματα και μηνύματα, μερικά από τα οποία περιλαμβάνουν απειλές ή αιτήματα χρημάτων, απευθυνόμενα προς τον επιχειρηματία Mark Zuckerberg.

Η Meta ανακοίνωσε ότι «γνωρίζουμε πως υπάρχουν περισσότεροι από ένας Mark Zuckerberg στον κόσμο και ψάχνουμε να βρούμε λύση στο θέμα.»

Για την ώρα, μια μικρή παρηγοριά για τον δικηγόρο είναι πως αν κάποιος ψάξει στο Google τη φράση «Mark Zuckerberg bankruptcy, η πρώτη επιλογή που εμφανίζεται είναι ο ίδιος.

«Δεν του εύχομαι τίποτα κακό», γράφει στην ιστοσελίδα του, «αν και είμαι σίγουρος ότι αν ποτέ βρεθεί σε δύσκολη οικονομική κατάσταση και βρεθεί στην Ιντιάνα, θα αναλάμβανα με χαρά την υπόθεσή του, τιμώντας το κοινό μας όνομα.»

Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Forbes, η διαρροή ήρθε στο φως την Πέμπτη και έχει σημάνει παγκόσμιο συναγερμό σε επίπεδο κυβερνοασφάλειας, καθώς οι διαρροές περιλαμβάνουν πλήρη credentials που επιτρέπουν πρόσβαση σε σχεδόν κάθε είδους online υπηρεσία.

Η Google απηύθυνε σύσταση σε δισεκατομμύρια χρήστες να αλλάξουν άμεσα τους κωδικούς τους, ενώ το FBI προειδοποίησε τους Αμερικανούς να αποφεύγουν την αλληλεπίδραση με ύποπτα SMS που ενδέχεται να περιλαμβάνουν phishing links.

Οι ερευνητές του Cybernews, που διερευνούν την υπόθεση, εντόπισαν 30 διαφορετικά σύνολα δεδομένων (datasets), μερικά από τα οποία περιέχουν από δεκάδες εκατομμύρια έως και 3,5 δισεκατομμύρια εγγραφές. Όπως επισημαίνουν, τα 29 από τα 30 σύνολα δεδομένων δεν είχαν δημοσιευθεί ξανά στο παρελθόν, γεγονός που καταδεικνύει ότι πρόκειται για «φρέσκα» και δυνητικά εκμεταλλεύσιμα δεδομένα.

«Δεν πρόκειται για διαρροή – πρόκειται για σχέδιο μαζικής εκμετάλλευσης»

Οι ειδικοί περιγράφουν το εύρος της διαρροής ως «οδηγό για μαζικές επιθέσεις». Οι περισσότερες πληροφορίες ήταν οργανωμένες με τη μορφή συνδέσμου (URL), συνοδευόμενου από τα στοιχεία σύνδεσης – δίνοντας πλήρη πρόσβαση σε υπηρεσίες όπως Apple, Facebook, Google, αλλά και GitHub, Telegram και κρατικές πλατφόρμες.

Παρότι τα δεδομένα ήταν προσβάσιμα για σύντομο χρονικό διάστημα, το χρονικό αυτό παράθυρο ήταν επαρκές για να εντοπιστούν. Ωστόσο, οι ερευνητές δεν κατάφεραν να εντοπίσουν την πηγή ή τους ελεγκτές των δεδομένων.

Που αποδίδεται η κυβερνοεπίθεση

Η κυβερνοεπίθεση αποδίδεται σε πολλαπλούς infostealers – κακόβουλα λογισμικά που αποσπούν πληροφορίες από χρήστες – όμως παραμένει άγνωστο πόσοι λογαριασμοί ή χρήστες έχουν επηρεαστεί.

Οι ειδικοί τονίζουν ότι πρόκειται για δεδομένα «όχι ανακυκλωμένα από παλαιότερες επιθέσεις, αλλά ολοκαίνουριες πληροφορίες που μπορούν να χρησιμοποιηθούν μαζικά για κακόβουλους σκοπούς».

Συστάσεις για προστασία και πρόληψη

Οι ερευνητές συνιστούν στους πολίτες να επενδύσουν σε αξιόπιστες εφαρμογές διαχείρισης κωδικών, να αποφεύγουν την κοινή χρήση τους, και να βρίσκονται σε διαρκή εγρήγορση για ενδεχόμενες απόπειρες παραβίασης των λογαριασμών τους.

Ο Darren Guccione, Διευθύνων Σύμβουλος και συνιδρυτής της Keeper Security, μιας πλατφόρμας διαχείρισης προνομιακής πρόσβασης, τόνισε στο Forbes ότι αυτή η διαρροή κωδικών πρόσβασης ήταν μια κατάλληλη υπενθύμιση του «πόσο εύκολο είναι να εκτεθούν ακούσια ευαίσθητα δεδομένα στο διαδίκτυο». Και αυτό «μπορεί να είναι μόνο η κορυφή του μεγαλύτερου παγόβουνου ασφάλειας που περιμένει να συντρίψει τον διαδικτυακό κόσμο. Φανταστείτε πόσα εκτεθειμένα διαπιστευτήρια (credentials), συμπεριλαμβανομένων κωδικών πρόσβασης, βρίσκονται στο cloud, ή πιο συγκεκριμένα σε λανθασμένα διαμορφωμένα περιβάλλοντα cloud, περιμένοντας κάποιον να τα βρει. Αν είμαστε τυχεροί, αυτός ο κάποιος θα είναι ένας ερευνητής ασφάλειας που θα αποκαλύψει υπεύθυνα την έκθεση στον ιδιοκτήτη ή τον οικοδεσπότη. Αν όχι, τότε θα είναι ένας κακόβουλος δράστης. Και το γεγονός ότι τα διαπιστευτήρια που έχουν υποστεί διαρροή έχουν μεγάλη αξία για ευρέως χρησιμοποιούμενες υπηρεσίες έχει ευρείες επιπτώσεις».

Η ασφάλεια στον κυβερνοχώρο είναι κοινή ευθύνη – Μην μοιράζεστε τους κωδικούς πρόσβασής σας

Η ασφάλεια στον κυβερνοχώρο δεν είναι μόνο μια τεχνική πρόκληση, αλλά μια κοινή ευθύνη. «Οι οργανισμοί πρέπει να κάνουν το καθήκον τους για την προστασία των χρηστών», δήλωσε στο Forbes ο Javvad Malik, επικεφαλής ευαισθητοποίησης σε θέματα ασφάλειας στην εταιρεία λογισμικού KnowBe4, «και οι άνθρωποι πρέπει να παραμένουν σε εγρήγορση και να είναι προσεκτικοί σε οποιαδήποτε απόπειρα κλοπής των στοιχείων σύνδεσης. Επιλέξτε ισχυρούς και μοναδικούς κωδικούς πρόσβασης και εφαρμόστε την ταυτοποίηση μέσω πολλών παραγόντων, όπου είναι δυνατόν».

Η Επιτροπή ανησυχεί ότι τα συστήματα τόσο του Facebook όσο και του Instagram, συμπεριλαμβανομένων των αλγορίθμων τους, ενδέχεται να διεγείρουν συμπεριφορικούς εθισμούς στα παιδιά. Επιπλέον, η Επιτροπή ανησυχεί για τις μεθόδους διασφάλισης ηλικίας και επαλήθευσης που εφαρμόζει η Meta.

Η έναρξη επίσημων διαδικασιών εξουσιοδοτεί την Επιτροπή να λάβει περαιτέρω μέτρα επιβολής, όπως τη λήψη προσωρινών μέτρων και αποφάσεων μη συμμόρφωσης

Η σημερινή έναρξη της διαδικασίας βασίζεται σε μια προκαταρκτική ανάλυση της έκθεσης αξιολόγησης κινδύνου που εστάλη από τη Meta τον Σεπτέμβριο του 2023, στις απαντήσεις της Meta στα επίσημα αιτήματα της Επιτροπής για πληροφορίες (σχετικά με την προστασία των ανηλίκων και τη μεθοδολογία της αξιολόγησης κινδύνου), δημοσίως διαθέσιμες εκθέσεις καθώς και την ανάλυση της ίδιας της Επιτροπής.

Οι τρέχουσες διαδικασίες αφορούν τους ακόλουθους τομείς:

– Τη συμμόρφωση της Meta με τις υποχρεώσεις του DSA σχετικά με την αξιολόγηση και τον μετριασμό των κινδύνων που προκαλούνται από τη σχεδίαση των διαδικτυακών διεπαφών του Facebook και του Instagram, οι οποίες ενδέχεται να εκμεταλλευτούν τις αδυναμίες και την απειρία των ανηλίκων και να προκαλέσουν εθιστική συμπεριφορά ή/και να ενισχύσουν το λεγόμενο φαινόμενο «rabbit hole» (σ.σ.: η αδυναμία του παιδιού να διαχωρίσει τον εαυτό του από το Ίντερνετ, είτε πρόκειται για τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είτε για άλλες σχετιζόμενες με το Ίντερνετ δραστηριότητές του). Μια τέτοια αξιολόγηση απαιτείται για την αντιμετώπιση πιθανών κινδύνων για την άσκηση του θεμελιώδους δικαιώματος στη σωματική και ψυχική ευεξία των παιδιών καθώς και στον σεβασμό των δικαιωμάτων τους.

– Τη συμμόρφωση της Meta με τις απαιτήσεις του DSA σε σχέση με τα μέτρα μετριασμού για την αποτροπή πρόσβασης ανηλίκων σε ακατάλληλο περιεχόμενο, ιδίως εργαλεία επαλήθευσης ηλικίας που χρησιμοποιούνται από τη Meta, τα οποία ενδέχεται να μην είναι λογικά, αναλογικά και αποτελεσματικά.

– Τη συμμόρφωση της Meta με τις υποχρεώσεις του DSA για τη θέσπιση κατάλληλων και αναλογικών μέτρων για τη διασφάλιση υψηλού επιπέδου απορρήτου, ασφάλειας και ασφάλειας για ανηλίκους, ιδίως όσον αφορά τις προεπιλεγμένες ρυθμίσεις απορρήτου για ανηλίκους ως μέρος του σχεδιασμού και της λειτουργίας των συστημάτων συστάσεων τους.

Εάν αποδειχθούν, αυτές οι αστοχίες συνιστούν παραβάσεις των άρθρων 28, 34 και 35 του DSA. Η έναρξη της επίσημης διαδικασίας δεν προδικάζει την έκβασή της και δεν προδικάζει οποιαδήποτε άλλη διαδικασία που μπορεί να αποφασίσει να κινήσει η Επιτροπή για οποιαδήποτε άλλη συμπεριφορά που μπορεί να συνιστά παράβαση βάσει του DSA.

 Επόμενα βήματα

Η Επιτροπή θα διενεργήσει τώρα κατά προτεραιότητα σε βάθος έρευνα και θα συνεχίσει να συλλέγει αποδεικτικά στοιχεία, για παράδειγμα αποστέλλοντας πρόσθετα αιτήματα για πληροφορίες, πραγματοποιώντας συνεντεύξεις ή επιθεωρήσεις.

Η έναρξη επίσημων διαδικασιών εξουσιοδοτεί την Επιτροπή να λάβει περαιτέρω μέτρα επιβολής, όπως τη λήψη προσωρινών μέτρων και αποφάσεων μη συμμόρφωσης. Η Επιτροπή εξουσιοδοτείται επίσης να αποδεχθεί τις δεσμεύσεις που ανέλαβε η Meta για την αντιμετώπιση των ζητημάτων που τέθηκαν στη διαδικασία.

Όπως διευκρινίζει η έκθεση, αυτό σημαίνει ότι ο αριθμός των χρηστών έχει αυξηθεί κατά 5,6% σε διάστημα ενός έτους, όταν ο παγκόσμιος πληθυσμός γνώρισε ανάπτυξη κατά 0,9%. Συγκριτικά, 5,35 δισ. άνθρωποι διαθέτουν μία σύνδεση στο διαδίκτυο.

Την έκθεση συνέταξαν η υπηρεσία «We are social» και η εταιρεία «Meltwater», βάσει των εκτιμήσεων του Kepios, ενός εξειδικευμένου συμβουλίου στη μελέτη των ψηφιακών χρήσεων. Η «We are social» είναι μια διεθνής υπηρεσία με 1.100 εργαζόμενους σε 19 γραφεία παγκοσμίως. Η «Meltwater» ιδρύθηκε στο Όσλο το 2001 και διαθέτει 50 γραφεία σε έξι ηπείρους.

Ωστόσο, η έκθεση αναγνωρίζει έναν βαθμό ανακρίβειας, που προκαλείται κυρίως από τους αυτοματοποιημένους λογαριασμούς και τους χρήστες που εγγράφονται στα social media με διαφορετικές ταυτότητες.

Από τον Νοέμβριο, οι χρήστες θα μπορούν να εγγραφούν στους ιστότοπους κοινωνικής δικτύωσης έναντι 9,99 το μήνα στο διαδίκτυο ή 12,99 ευρώ το μήνα μέσω των λειτουργικών συστημάτων κινητής τηλεφωνίας των Apple Inc. και Android, ανέφερε η εταιρεία σε ανακοίνωσή της τη Δευτέρα. Οι συνδρομητικές υπηρεσίες θα προσφέρονται σε οποιονδήποτε στην Ευρωπαϊκή Ένωση, τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο και την Ελβετία.

Οι συνδρομές αποτελούν αντίδραση στις αυξανόμενες ρυθμίσεις σχετικά με τον τρόπο συλλογής και χρήσης των δεδομένων των χρηστών στην Ευρώπη. Σε μια ανάρτηση  που εξηγεί την απόφαση, η εταιρεία επικαλείται μια απόφαση του Δικαστηρίου της ΕΕ τον Ιούλιο, σύμφωνα με την οποία οι εταιρείες θα πρέπει να εξετάσουν το ενδεχόμενο να προσφέρουν μια εναλλακτική υπηρεσία «εάν είναι απαραίτητο έναντι κατάλληλης αμοιβής».

Η εταιρεία περιέγραψε το νέο σχέδιο ως «πιο τολμηρό, ηλεκτρικό και παντοτινό», με ανάρτησή της στο ιστολόγιο της εταιρείας.

Όπως μεταδίδει το businessinsider.com, η Meta ανακοίνωσε επίσης στην ίδια ανάρτηση ότι ανανέωσε και τα emoji της, για να «δείχνουν πιο πολυδιάστατα και περισσότερο συναίσθημα», ενώ υιοθετεί μια πιο δυναμική χρωματική παλέτα με γαλάζιο, μπλε του ουρανού, μπλε σκούρο και μπλε.

Οι χρήστες στο X (πρώην twitter) έχουν ήδη διακωμωδήσει την αλλαγή και τη συγκρίνουν με άλλες ενημερώσεις.

Η  αλλαγή του λογότυπου του Facebook έρχεται σε πλήρη αντίθεση με άλλες κινήσεις, όπως η αμφιλεγόμενη αλλαγή του Twitter σε X, ή η αλλαγή του ονόματος της μητρικής εταιρείας από Facebook σε Meta το 2021, εν μέσω έντονης δημόσιας αντίδρασης κατά της εταιρείας.

Μια μελέτη του 2022 από το αμερικανικό κέντρο ερευνών Pew τόνισε τη φθίνουσα απήχηση του Facebook μεταξύ των εφήβων των ΗΠΑ από το 2014, οι οποίοι συρρέουν σε πλατφόρμες όπως το TikTok, το Snapchat και η αδελφή εφαρμογή, το Instagram.

Και παρόλο που το Facebook ανέφερε στην τελευταία τριμηνιαία ανακοίνωση για τα κέρδη ότι περίπου το 40% του παγκόσμιου πληθυσμού, ή περίπου τρία δισεκατομμύρια άνθρωποι – χρησιμοποιεί την πλατφόρμα κάθε μήνα, η αύξηση των μηνιαίων ενεργών χρηστών του φαίνεται να έχει σταματήσει.

Κατά το δεύτερο τρίμηνο του έτους, η εταιρεία κέρδισε μόνο ένα εκατομμύριο μηνιαίους ενεργούς χρήστες στις ΗΠΑ και τον Καναδά, ενώ έχασε 2 εκατομμύρια στην Ευρώπη, σύμφωνα με την παρουσίαση των αποτελεσμάτων.

Η Meta, η οποία λογαριάζει να ασκήσει έφεση, καταδικάσθηκε επειδή «συνέχισε να διαβιβάζει προσωπικά δεδομένα» χρηστών του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου προς τις ΗΠΑ, παραβιάζοντας τους σχετικούς ευρωπαϊκούς κανόνες, ανέφερε στην απόφασή της η ιρλανδική Επιτροπή για την Προστασία των Δεδομένων (DPC), η οποία ενεργεί για λογαριασμό της ΕΕ.

Η Meta οφείλει επίσης να «αναστείλει κάθε μεταφορά προσωπικών δεδομένων προς τις Ηνωμένες Πολιτείες μέσα σε πέντε μήνες» από την ανακοίνωση αυτής της απόφασης και θα πρέπει να συμμορφωθεί προς τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς για την προστασία των δεδομένων μέσα σε έξι μήνες, πρόσθεσε η DPC.

Η κύρωση αυτή, η οποία είναι η μεγαλύτερη που έχει επιβληθεί από ρυθμιστική αρχή για την προστασία των δεδομένων στην Ευρώπη, είναι το αποτέλεσμα έρευνας που άρχισε το 2020.

Η Meta αντέδρασε χαρακτηρίζοντας το πρόστιμο «αδικαιολόγητο και άχρηστο» και ανακοινώνοντας πως θα ζητήσει από τη δικαιοσύνη την αναστολή του.

«Χιλιάδες επιχειρήσεις και οργανισμοί βασίζονται στη δυνατότητα να διαβιβάζονται δεδομένα ανάμεσα στην ΕΕ και τις ΗΠΑ» και «υφίσταται θεμελιώδης σύγκρουση δικαιωμάτων ανάμεσα στους κανόνες της αμερικανικής κυβέρνησης για την πρόσβαση στα δεδομένα, και στα ευρωπαϊκά δικαιώματα σχετικά με τον εμπιστευτικό χαρακτήρα των δεδομένων», συνεχίζει η γιγάντια εταιρεία της Καλιφόρνιας.

Η Meta εκφράζει την ελπίδα να υιοθετήσουν οι ΗΠΑ και η ΕΕ στη διάρκεια του καλοκαιριού ένα νέο νομικό πλαίσιο για τη διαβίβαση προσωπικών δεδομένων, μετά την κατ' αρχήν συμφωνία που υιοθετήθηκε πέρυσι.

Πρόκειται για το τρίτο πρόστιμο που επιβάλλεται στη Meta από την αρχή του χρόνου στην ΕΕ και για το τέταρτο μέσα σε έξι μήνες.

Τον Ιανουάριο η DPC είχε επιβάλει βαρύ πρόστιμο σχεδόν 400 εκατ. ευρώ στον όμιλο για παραβάσεις στη χρησιμοποίηση προσωπικών δεδομένων για διαφημιστικούς σκοπούς από τις εφαρμογές του ομίλου Facebook, Instagram και WhatsApp και στη συνέχεια, το Μάρτιο, ένα πρόστιμο 5,5 εκατ. ευρώ επειδή παραβίασε τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς για την προστασία των δεδομένων με την εφαρμογή μηνυμάτων WhatsApp.

Έκτοτε η Meta δεσεμεύθηκε να αλλάξει τις προϋποθέσεις χρήσης στην Ευρώπη για να μπορέσει να συνεχίσει να συγκεντρώνει και να επεξεργάζεται προσωπικά δεδομένα των ευρωπαίων χρηστών της.

Οι κυρώσεις αυτές επιβάλλονται σε ένα πλαίσιο ενίσχυσης των δικαστικών ελέγχων και διαδικασιών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και στις ΗΠΑ, εναντίον των GAFA (Google, Amazon, Facebook και Apple), καθώς και των μέτρων που ελήφθησαν πρόσφατα εναντίον του κινεζικού TikTok.

Το 2021 είχε επιβληθεί στην Amazon πρόστιμο 746 εκατομμυρίων ευρώ στο Λουξεμβούργο για μη σεβασμό των ευρωπαϊκών κανονισμών για την προστασία των δεδομένων.