Όπως υπογράμμισε, «τόσα χρόνια, με τις καθυστερήσεις κέρδιζαν αρκετά χρήματα. Τώρα, βλέπουν ότι χάνουν την πελατεία και λένε στους εν αναμονή συνταξιούχους "μην πάτε με τον δρόμο που σας προτείνει η κυβέρνηση". Έμμεσα δηλαδή τους λένε "ελάτε σε εμάς". Λέω λοιπόν σε όσους είναι εν αναμονή συνταξιούχοι να μην τους ακούνε. Εξυπηρετούν ή κομματικές σκοπιμότητες ή την τσέπη τους».

«Σήμερα, εφαρμόζουμε στον ΕΦΚΑ σύγχρονες μεθόδους και θα έχουμε αντιμετωπίσει οριστικά το θέμα των εκκρεμών συντάξεων μέσα στο καλοκαίρι» τόνισε ο υπουργός Εργασίας, διευκρινίζοντας ότι οι αποκλίσεις δεν είναι καινούργιο φαινόμενο. «Αποκλίσεις υπήρχαν και στο παρελθόν και διορθώνονται με τους συμψηφισμούς που προβλέπονται έτσι κι αλλιώς και τώρα οι όποιες αποκλίσεις θα διορθωθούν με αντίστοιχους συμψηφισμούς. Έτσι κι αλλιώς στις συντάξεις "εμπιστοσύνης" και στις fast track συντάξεις εκείνο το οποίο λαμβάνεται σοβαρά υπ' όψιν είναι αυτό που λέει ο εν αναμονή συνταξιούχος. Επομένως, υπάρχει μια σπέκουλα που δεν έχει αντανάκλαση στην πραγματικότητα» αποσαφήνισε ο κ. Χατζηδάκης.

Αναλυτικότερα, το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων εξέδωσε ενημερωτικό σημείωμα, επισημαίνοντας τα εξής:

«Την ώρα που ο ΕΦΚΑ καταγράφει ιστορικό ρεκόρ έκδοσης συντάξεων τον Μάιο με πάνω από 30.000 απονομές και το τεράστιο πρόβλημα των εκκρεμών συντάξεων φτάνει στο τέλος του εντός του καλοκαιριού, ορισμένοι "εκπρόσωποι συνταξιούχων" και εργατολόγοι που έκαναν καριέρα στα τηλεοπτικά παράθυρα, επενδύοντας στην αγωνία των ασφαλισμένων να πάρουν εγκαίρως τις συντάξεις τους, σήμερα αποδομούν κάθε μεταρρύθμιση στον Οργανισμό.

Αφού πολέμησαν με κάθε τρόπο τον θεσμό των πιστοποιημένων λογιστών και δικηγόρων και δεν τα κατάφεραν, καθώς, μέσω αυτού, εκδίδονται πλέον συντάξεις σε λιγότερο από 90 ημέρες, σήμερα εξαπολύουν συντονισμένες επιθέσεις στη νέα διαδικασία των fast track συντάξεων. Ισχυρίζονται πως οι συντάξεις αυτές εκδίδονται με σοβαρά λάθη και παραλείψεις και ούτε λίγο ούτε πολύ κατηγορούν διοίκηση και υπαλλήλους για σοβαρή διοικητική αμέλεια εις βάρος των ασφαλισμένων.

Γιατί άραγε επιλέγουν την τακτική του ψεύδους, της παραπληροφόρησης και της σύγκρουσης; Διότι πολύ απλά χάνουν ένα σημαντικό κομμάτι της πελατείας τους. Ο ασφαλισμένος που θέλει να βγει γρήγορα η σύνταξή του δεν έχει ανάγκη πλέον να πληρώσει κάποιο δικηγορικό γραφείο με προσβάσεις και επαφές στο εσωτερικό του ΕΦΚΑ, για να την λάβει.

Με τη νέα διαδικασία fast track, ο υπάλληλος του ΕΦΚΑ έχει τρεις μήνες περιθώριο να εκδώσει τη σύνταξη και, αν δεν το πράξει, τότε ενεργοποιείται η διαδικασία της αυτόματης έκδοσης, λαμβάνοντας υπ' όψιν τα διαθέσιμα στοιχεία που έχει ο ΕΦΚΑ στα συστήματά του, αλλά και τα στοιχεία που προσκόμισε ο ασφαλισμένος.

Με τις fast track συντάξεις και την οριστική έκδοση των εκκρεμών συντάξεων εντός του καλοκαιριού "σπάει" επιτέλους ένα παρα-σύστημα εξάρτησης των ασφαλισμένων που αναγκάζονταν να πληρώνουν υπέρογκα ποσά ως "γρηγορόσημο" για την έκδοση της σύνταξής τους. Η σύνταξη θα εκδίδεται στην ώρα της και ο ασφαλισμένος δεν χρειάζεται να πληρώσει κάποιον "ειδικό στις συντάξεις", για να την "τρέξει".

Είναι τόσο μεγάλη δε η αγωνία τους να αποδομήσουν τις fast track συντάξεις, που διανέμουν στα ΜΜΕ περιπτώσεις συντάξεων που εκδόθηκαν με λάθη και παραλείψεις, οι οποίες, ωστόσο, δεν εκδόθηκαν μέσα από τη fast track διαδικασία! Εκδόθηκαν μέσα από τη διαδικασία αυτοματοποίησης, με την επιφύλαξη συμπληρωματικών ελέγχων και έκδοσης τροποποιητικής συνταξιοδοτικής απόφασης, όταν ολοκληρωθεί η διαδικασία ανακεφαλαίωσης. Είναι μια διαδικασία που προβλέπεται από τη νομοθεσία εδώ και χρόνια και ισχύει και για τις περιπτώσεις εκείνων των σύνθετων συντάξεων που εκδίδονται απευθείας από τους εισηγητές. 'Αλλωστε, η πιθανότητα λάθους ή παράλειψης κατά την έκδοση της σύνταξης προβλέπεται ως ενδεχόμενο στην ασφαλιστική νομοθεσία εδώ και δεκαετίες. Γι' αυτό και υπάρχουν οι σχετικές διαδικασίες των επανελέγχων που διασφαλίζουν στο ακέραιο το ακριβές ύψος της σύνταξης και ενεργοποιούνται ακόμα και χωρίς την υποβολή ένστασης από τον ασφαλισμένο! Αυτό το γνωρίζουν πολύ καλά οι "δήθεν προστάτες" των ασφαλισμένων, όμως σκοπίμως αποφεύγουν να το τονίσουν στις τηλεοπτικές και ραδιοφωνικές τους εμφανίσεις...

Ειδικά, για τις συντάξεις fast track έχει προβλεφθεί τόσο η υποχρέωση εκ των υστέρων - σε βάθος τριετίας - συμπληρωματικών ελέγχων από τις υπηρεσίες του ΕΦΚΑ και διόρθωσης τυχόν λαθών, αλλά και ενστάσεων οποτεδήποτε ο ασφαλισμένος το επιθυμεί. Με αυτόν τον τρόπο, ο πολίτης κατοχυρώνεται πλήρως και μηδενίζεται το ενδεχόμενο να αδικηθεί από τον ΕΦΚΑ ως προς το ύψος της σύνταξης που θα λάβει.

Εκείνοι που πολεμούν με τέτοια ζέση τη νέα αυτή διαδικασία ας σκεφτούν πως πολεμούν πρωτίστως τους χιλιάδες ασφαλισμένους που θέλουν να λάβουν εγκαίρως τη σύνταξή τους. Πολεμούν την επιλογή ο πολίτης να λάβει άμεσα τη σύνταξή του και, την ίδια ώρα, υπερασπίζονται τις πολύμηνες καθυστερήσεις έναντι σοβαρού οικονομικού οφέλους για τους ίδιους. Και ας αναλογιστούν πως μεταξύ του προσωπικού και του κοινωνικού συμφέροντος προέχει πάντα το κοινωνικό».

Σύμφωνα με τη νέα fast track διαδικασία που έχει μπει σε εφαρμογή μέσα στο επόμενο τρίμηνο θα πρέπει να έχουν απονεμηθεί στους δικαιούχους οι συντάξεις των οποίων οι αιτήσεις έχουν υποβληθεί έως και τις 31 Μαρτίου 2022.

Όπως ορίζει ρητά η σχετική εγκύκλιος της διοίκησης του ΕΦΚΑ, οι υπάλληλοι καλούνται άμεσα να εκδώσουν πράξεις απονομής σύνταξης ή απορριπτικές αποφάσεις, για τις συντάξεις των οποίων οι αιτήσεις είχαν υποβληθεί έως τις 31 Μαρτίου 2022 με βάση:

α. τα στοιχεία του ηλεκτρονικού ασφαλιστικού ιστορικού του αιτούντος (σύστημα «ΑΤΛΑΣ» ή άλλα ηλεκτρονικά συστήματα που τηρούνται στον ΕΦΚΑ), και

β. τη δήλωση του αιτούντος για ασφαλιστικό χρόνο πέρα από αυτόν που έχει καταγραφεί ηλεκτρονικά (συντάξεις εμπιστοσύνης).

Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι αν η αίτηση για σύνταξη είχε υποβληθεί στις 30 Μαρτίου, η σύνταξη θα πρέπει να εκδοθεί στις 30 Ιουνίου.

Αλλά και για τις αιτήσεις που υποβλήθηκαν από την 1η Απριλίου 2022 και μετά, στο πλαίσιο της fast track διαδικασίας, εφόσον η οριστική πράξη δεν εκδοθεί μέσα σε ένα τρίμηνο, ήτοι στις αρχές Ιουλίου, ορίζεται ρητά πως θα διακόπτεται κάθε αλληλογραφία για επαλήθευση των στοιχείων που έχει υποβάλει ο αιτών και η σύνταξη θα βγαίνει με όσα στοιχεία είναι διαθέσιμα είτε στο αρχείο του ΕΦΚΑ είτε στον φάκελο που έχει υποβάλει ο αιτών.

Αξίζει να σημειωθεί ότι στην εγκύκλιο του ΕΦΚΑ, ξεκαθαρίζεται πως ο ασφαλιστικός χρόνος που έχει δηλωθεί χωρίς τεκμηρίωση, θα υπολογίζεται με βάση τις χαμηλότερες εισφορές, που αντιστοιχούν στο ημερομίσθιο ανειδίκευτου εργάτη αν πρόκειται για μισθωτό, ή στην κατώτερη ασφαλιστική κατηγορία αν πρόκειται για ασφαλισμένο επαγγελματία ή αγρότη. Όπως καταλαβαίνει κανείς, υπάρχει κίνδυνος η σύνταξη που θα βγει να είναι χαμηλότερη από αυτή που πραγματικά αντιστοιχεί στον ασφαλισμένο.

Η βασική φιλοσοφία της fast track διαδικασίας που έχει στόχο την εκκαθάριση 75.000 κύριων συντάξεων εντός του καλοκαιριού, είναι ότι τα στοιχεία που έχουν υποβληθεί δεν επαληθεύονται πριν από την έκδοση της πράξης απονομής σύνταξης, αλλά ελέγχονται εκ των υστέρων σε διάστημα έως και 10 ετών.

1. Τι είναι οι συντάξεις fast track και οι «συντάξεις εμπιστοσύνης» που θεσπίζετε;

Είναι δύο νέα όπλα που ρίχνουμε στη «μάχη» για να επιταχύνουμε ακόμα περισσότερο την διαδικασία έκδοσης συντάξεων και να δώσουμε τέλος στην ομηρία χιλιάδων ασφαλισμένων που πολλές φορές αναγκάζονται να περιμένουν χρόνια για να πάρουν τη σύνταξή τους- για την οποία έχουν πληρώσει εισφορές- έχοντας μόνο την προκαταβολή σύνταξης για να βιοποριστούν. Και οι δύο ρυθμίσεις συνδυάζουν τις αυξημένες πλέον τεχνολογικές δυνατότητες μέσα στον ΕΦΚΑ, με την αναγκαία εμπιστοσύνη του κράτους απέναντι στον πολίτη. Ο συνδυασμός των δύο στοιχείων οδηγεί στην επιτάχυνση.

2. Τι διαφέρουν οι fast track συντάξεις από τις «συντάξεις εμπιστοσύνης»;

Τόσο οι fast track συντάξεις όσο και οι «συντάξεις εμπιστοσύνης» είναι καινούργιοι θεσμοί που αποσκοπούν στην επιτάχυνση της απονομής των συντάξεων. Οι fast track συντάξεις είναι ένας μόνιμος θεσμός, που ισχύει για τις αιτήσεις συνταξιοδότησης που θα υποβάλλονται από εδώ και στο εξής. Από την άλλη πλευρά οι «συντάξεις εμπιστοσύνης» αφορούν στην εξάλειψη του στοκ των συντάξεων που έχει δημιουργηθεί στον ΕΦΚΑ. Με άλλα λόγια, οι fast track συντάξεις αφορούν στο μέλλον, ενώ οι «συντάξεις εμπιστοσύνης» αφορούν στο παρελθόν. Και στις δύο όμως περιπτώσεις υπάρχουν τρία κοινά στοιχεία: η χρήση της τεχνολογίας, η εμπιστοσύνη στον πολίτη και τελικά η ταχύτητα.

3. Ποιες είναι οι προβλέψεις για τις fast track συντάξεις;

Τίθεται ρητή προθεσμία τριών μηνών -με σημείο εκκίνησης την υποβολή της αίτησης συνταξιοδότησης- εντός της οποίας πρέπει να εκδοθεί η σύνταξη. Στον χρόνο αυτό, η υπηρεσία του ΕΦΚΑ πρέπει να ελέγξει το ασφαλιστικό ιστορικό του αιτούντος και να αποφασίσει αν δικαιούται σύνταξη και το ύψος της. Εάν δεν καταφέρει να ολοκληρώσει τη διαδικασία μέσα σε τρεις μήνες, τότε βγάζει τη σύνταξη με βάση δύο μόνο δεδομένα: Πρώτον, το ασφαλιστικό ιστορικό όπως είναι καταγεγραμμένο στο ηλεκτρονικό σύστημα «ΑΤΛΑΣ» του ΕΦΚΑ. Και δεύτερον, τις δηλώσεις και στοιχεία που έχουν υποβάλει οι ασφαλισμένοι με την αίτησή τους για συνταξιοδότηση για να τεκμηριώσουν ότι έχουν περισσότερο χρόνο από αυτόν που «βλέπει» το σύστημα του ΕΦΚΑ.

Μετά την πάροδο του τριμήνου δηλαδή, τα στοιχεία που έχουν υποβληθεί δεν επαληθεύονται πριν από την πράξη απονομής σύνταξης, αλλά ελέγχονται εκ των υστέρων. Εν τω μεταξύ όμως ο ασφαλισμένος λαμβάνει τη σύνταξή του χωρίς να περιμένει, όπως περίμενε μέχρι τώρα. Αυτή είναι η βασική φιλοσοφία της διαδικασίας ταχείας απονομής σύνταξης (fast track).

4. Και στις «συντάξεις εμπιστοσύνης» ποια είναι τα βασικά χαρακτηριστικά;

Οι «συντάξεις εμπιστοσύνης» αφορούν στις εκκρεμείς συντάξεις. Το μέτρο θα εφαρμοστεί για τις αιτήσεις συνταξιοδότησης που έχουν υποβληθεί έως τις 31 Μαρτίου. Για τις περιπτώσεις αυτές, η σύνταξη θα εκδίδεται στη βάση των στοιχείων του ασφαλιστικού ιστορικού όπως βρίσκεται πλέον στο ηλεκτρονικό σύστημα «ΑΤΛΑΣ» και των δηλώσεων των ασφαλισμένων για την αναγνώριση επιπλέον χρόνου ασφάλισης που θα γίνονται δεκτές, χωρίς να απαιτείται η προσκόμιση παραστατικών που τις τεκμηριώνουν.

Γι’ αυτό και η διαδικασία εδώ θα είναι ακόμη ταχύτερη και θα στηρίζεται στην εμπιστοσύνη του κράτους προς τον ασφαλισμένο («συντάξεις εμπιστοσύνης»). Και σε αυτή την περίπτωση ο έλεγχος των προσκομιζόμενων στοιχείων και δικαιολογητικών θα γίνεται εκ των υστέρων. Και οι ασφαλισμένοι είναι υποχρεωμένοι να διατηρήσουν φυσικά παραστατικά που τυχόν δεν έχουν προσκομίσει στον ΕΦΚΑ για 10 χρόνια, προκειμένου να μπορούν να προσκομιστούν κατά τη διάρκεια των ελέγχων.

5. Υπάρχουν κάποιες νέες προβλέψεις για να επιταχυνθεί η έκδοση των επικουρικών συντάξεων και των εφάπαξ;

Καθιερώνεται προθεσμία τριών (3) μηνών για την έκδοση επικουρικής σύνταξης, η οποία ξεκινά με την έκδοση της κύριας σύνταξης, καθώς και προθεσμία έξι (6) μηνών για τη χορήγηση εφάπαξ, με αφετηρία την ημερομηνία υποβολής του σχετικού αιτήματος Οι προθεσμίες αυτές -περιλαμβανομένης και της τρίμηνης προθεσμίας για την έκδοση κύριας σύνταξης- δεν ισχύουν για διεθνείς συντάξεις, δηλαδή για συντάξεις που εκδίδονται με τη συνδρομή και τη συμμετοχή ασφαλιστικών φορέων άλλων κρατών.

6. Αν αυτό το μέτρο είναι το «μπαζούκα» για να βγαίνουν γρήγορα οι συντάξεις και να κλείσει το θέμα των εκκρεμών συντάξεων, γιατί δεν το εφαρμόσατε νωρίτερα;

Διότι παλαιότερα δεν υπήρχαν όλα τα ηλεκτρονικά συστήματα και τα τεχνικά δεδομένα, που υπάρχουν τώρα. Και επίσης διότι οι εκκρεμείς συντάξεις αφορούν στη συντριπτική τους πλειονότητα τα έτη 2020 και 2021, οπότε και οι αιτήσεις για συνταξιοδότηση υποβάλλονται πλέον ηλεκτρονικά. Επομένως, τώρα ωρίμασαν οι συνθήκες-κυρίως από τεχνολογικής πλευράς- για να μπορούν να εφαρμοστούν αυτά τα μέτρα.

Το πληροφοριακό σύστημα «ΑΤΛΑΣ» του ΕΦΚΑ -στο οποίο τηρείται το ασφαλιστικό ιστορικό των ασφαλισμένων εμπλουτίζεται με ολοένα και περισσότερα στοιχεία. Είναι πολύ περισσότερο αξιοποιήσιμο πλέον από ότι στο παρελθόν. Ταυτόχρονα, όπως ήδη τονίστηκε, οι νέες αιτήσεις σύνταξης (2020, 2021, 2022) υποβάλλονται μόνο ηλεκτρονικά. Με λίγα λόγια, έπρεπε να ωριμάσει σε έναν ικανοποιητικό βαθμό ο ψηφιακός μετασχηματισμός του ΕΦΚΑ για να μπορεί να εφαρμοστεί αυτό το εργαλείο και να είναι αποτελεσματικό.

7. Και τι θα γίνεται με τις περιπτώσεις αποκλίσεων και λαθών; Στις περιπτώσεις που ο ασφαλιστικός χρόνος που δηλώνεται αποδειχθεί μικρότερος από τον πραγματικό;

Καταρχάς, είναι σημαντικό να γνωρίζει κανείς ότι τουλάχιστον στο 50% των περιπτώσεων, οι υπολογισμοί του ΕΦΚΑ και οι υπολογισμοί των εν αναμονή συνταξιούχων αναφορικά με τον χρόνο ασφάλισης ταυτίζονται. Επομένως στις μισές περιπτώσεις δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα και η όποια καθυστέρηση σημειωνόταν στο παρελθόν ήταν διπλά άδικη για τον συνταξιούχο.

Στις άλλες περιπτώσεις θα γίνεται ο σχετικός έλεγχος και ο ΕΦΚΑ θα ενσωματώνει πλήρως («συντάξεις εμπιστοσύνης») ή μερικώς (συντάξεις fast track) τις παρατηρήσεις του εν αναμονή συνταξιούχου. Κατόπιν, μετά την έκδοση της σύνταξης, εάν οι έλεγχοι που διεξάγονται εκ των υστέρων από τον ΕΦΚΑ διαπιστώσουν αποκλίσεις θα γίνονται οι αναγκαίοι συμψηφισμοί. Εάν π.χ. υπάρχει απόκλιση ανάμεσα στη δήλωση και την πραγματική ασφάλιση -μικρότερη των δύο ετών-, ο ασφαλισμένος θα έχει τη δυνατότητα να καλύπτει τη διαφορά, τις εισφορές που λείπουν δηλαδή και να συνεχίσει να παίρνει τη σύνταξή του κανονικά. Στις υπόλοιπες περιπτώσεις, που έχει καταβληθεί μεγαλύτερη σύνταξη από όση θα έπρεπε, τα επιπλέον χρήματα θα ανακτηθούν με τις σχετικές διαδικασίες που προβλέπονται παγίως το Δημόσιο. Το σύστημα διαθέτει δικλίδες ασφαλείας για να αποτραπεί το ενδεχόμενο λαθών στον υπολογισμό των συντάξεων. Όπως σεβόμαστε τα χρήματα των φορολογουμένων, το ίδιο κάνουμε με το αυτονόητο δικαίωμα των συνταξιούχων να λάβουν γρήγορα τη σύνταξή τους.

8. Και αν τα στοιχεία που θα προσκομίζει ο συνταξιούχος είναι πλαστά;

Τότε προβλέπεται ότι θα επιβάλλονται οι ποινές που παγίως προβλέπονται για την εξαπάτηση της Δημόσιας Διοίκησης. Το Δημόσιο σέβεται τον ασφαλισμένο με το θεσμό της «σύνταξης εμπιστοσύνης», επομένως έχει την αξίωση και από τον ασφαλισμένο να σεβαστεί κι εκείνος με τη σειρά του το Δημόσιο. Εν πάση περιπτώσει προβλέπεται για τους ασφαλισμένους να τηρούν για κάποιο διάστημα τα αναγκαία παραστατικά, έτσι ώστε να διευκολύνονται οι έλεγχοι στη συνέχεια από τις υπηρεσίες του ΕΦΚΑ.

9. Μήπως όμως όλα αυτά είναι αποτέλεσμα της αναποτελεσματικότητας των μέτρων που εφαρμόστηκαν μέχρι σήμερα για τις εκκρεμείς συντάξεις;

Το αντίθετο. Τα μέχρι σήμερα μέτρα απέδωσαν και μάλιστα εντυπωσιακά. Από 123.00 αποφάσεις για κύριες συντάξεις το 2019, φτάσαμε στις 224.000 αποφάσεις το 2021. Αύξηση 83%. Αυτό είναι ρεκόρ στην έκδοση συντάξεων όλων των εποχών. Παράλληλα, θεσπίστηκε η προκαταβολή εθνικής σύνταξης και έτσι πριν ακόμα από την έκδοση της σύνταξης δεκάδες χιλιάδες συνταξιούχοι μπορούν να καλύπτονται από το θεσμό. Ενώ η εμπλοκή των πιστοποιημένων δικηγόρων και λογιστών, που πρόσφατα έγινε πράξη, θα συντελέσει όπως ομολογούν τόσο οι ίδιοι όσο και οι ασφαλισμένοι που χρησιμοποίησαν τις υπηρεσίες τους για την επιτάχυνση της όλης διαδικασίας των συντάξεων.

Όσοι έχουν καταφύγει σε πιστοποιημένους δικηγόρους και λογιστές δηλώνουν δημόσια ότι έβγαλαν τη σύνταξή τους σε χρόνο ρεκόρ. Επομένως αυτό που συμβαίνει είναι πάρα πολύ απλό: Δίπλα στα μέτρα που ήδη έχουν εφαρμοστεί για την επιτάχυνση των συντάξεων εφαρμόζονται οι δύο νέες ρυθμίσεις, συντάξεις fast track και «συντάξεις εμπιστοσύνης», που συνδυάζουν τις τεχνολογικές εξελίξεις μέσα στον ΕΦΚΑ με την εμπιστοσύνη απέναντι στον πολίτη. Και είναι βέβαιο ότι όλα αυτά τα μέτρα θα αποδώσουν και μάλιστα στους αμέσως επόμενους μήνες, λύνοντας οριστικά το πρόβλημα των εκκρεμών συντάξεων.