Οι πληθωριστικές πιέσεις είχαν ήδη αρχίσει να γίνονται αισθητές πριν από την σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, όπως ανέφεραν σε έκθεσή τους στρατηγικοί αναλυτές, μεταξύ των οποίων οι Ζαν Μποβάν και Γουέι Λι. Το πετρελαϊκό σοκ που προκαλεί ο πόλεμος θα επιδεινώσει αυτούς τους κινδύνους, ασκώντας ακόμη μεγαλύτερη πίεση στις κεντρικές τράπεζες να διατηρήσουν μια αυστηρή νομισματική πολιτική για τον έλεγχο των τιμών.

Αυτό αποτελεί κάτι αρνητικό για τα κρατικά ομόλογα, δεδομένου ότι ο πληθωρισμός τείνει να διαβρώνει το σταθερό εισόδημα, να υπονομεύει τις πραγματικές αποδόσεις τους και να μειώνει την ελκυστικότητα των τίτλων ως αντιστάθμιση έναντι των πιο επικίνδυνων μετοχών. Η εταιρεία επιλέγει να διατηρήσει τη θέση overweight στις μετοχές των ΗΠΑ και των αναδυόμενων αγορών, στοιχηματίζοντας ότι η ταχεία ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης θα ενισχύσει τις αποδόσεις.

«Πιστεύουμε ότι οι υψηλότερες αποδόσεις ήρθαν για να μείνουν – και ότι τα μακροπρόθεσμα κρατικά ομόλογα δεν αποτελούν πλέον αποτελεσματικό μέσο διαφοροποίησης έναντι των πτώσεων των μετοχών», τόνισαν.

Οι απόψεις της BlackRock δημοσιεύθηκαν κατά τη διάρκεια μιας σπάνιας εβδομάδας όπου όλες οι κεντρικές τράπεζες τoυ γκρουπ των G7 θα αποφασίσουν τη νομισματική πολιτική για περίπου το ήμισυ της παγκόσμιας οικονομίας.

Ενώ οι επενδυτές αναμένουν ότι όλες θα διατηρήσουν τα επιτόκια αμετάβλητα, θα είναι σε εγρήγορση για ενδείξεις ότι οι αξιωματούχοι ανησυχούν για την απειλή του πληθωρισμού που δημιουργεί η μεγαλύτερη διαταραχή στην προσφορά πετρελαίου λόγω της σύγκρουσης με το Ιράν.

Οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων αντανακλούν αυτές τις ανησυχίες. Οι αποδόσεις των 10ετών ομολόγων του αμερικανικού Δημοσίου έχουν αυξηθεί κατά περίπου 40 μονάδες βάσης από την έναρξη του πολέμου. Οι αποδόσεις των διετών ομολόγων, που είναι από τις πιο ευαίσθητες στις αλλαγές της πολιτικής, έχουν αυξηθεί παράλληλα.

Σύμφωνα με τον αναλυτή του Bloomberg, Μαρκ Κράνφιλντ, οι επενδυτές ομολόγων διαπιστώνουν ότι οι μεγάλες κεντρικές τράπεζες βρίσκονται σε δύσκολη θέση αυτή την εβδομάδα, καθώς θα προσπαθήσουν να σταθμίσουν τον βραχυπρόθεσμο αντίκτυπο των υψηλών τιμών ενέργειας στον πληθωρισμό έναντι του μακροπρόθεσμου κινδύνου επιβράδυνσης της οικονομικής ανάπτυξης.

Εν τω μεταξύ, οι παγκόσμιες μετοχές έχουν ανακτήσει τις απώλειες που προκλήθηκαν από τον πόλεμο, εν μέρει λόγω της επιστροφής του trade της τεχνητής νοημοσύνης.

«Παραμένουμε σε στάση ανάληψης κινδύνου σε αυτό το περιβάλλον», ανέφεραν οι αναλυτές της BlackRock. «Η σύγκρουση ενισχύει την αποφασιστικότητα των κυβερνήσεων σε όλο τον κόσμο να επενδύσουν στην ενεργειακή ασφάλεια και την άμυνα, αυξάνοντας το ήδη τεράστιο χρέος και ασκώντας ανοδική πίεση στον πληθωρισμό».

Γι’ αυτό προτιμούν τις μετοχές έναντι των ομολόγων, υπογράμμισαν, επισημαίνοντας παράλληλα θεματικές ευκαιρίες στους τομείς της ενέργειας και των υποδομών, που οδηγούνται από τη ζήτηση για τεχνητή νοημοσύνη και την ώθηση για ενεργειακή ασφάλεια.

Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προειδοποιεί ότι πολλές κυβερνήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης επαναλαμβάνουν τα λάθη που έγιναν μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, όταν εφαρμόστηκαν μαζικά και δαπανηρά μέτρα στήριξης για την ενέργεια. Σύμφωνα με έρευνα του ΔΝΤ, περίπου τα δύο τρίτα των επιδοτήσεων και φορολογικών ελαφρύνσεων που έχουν υιοθετηθεί σήμερα στην ΕΕ για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης δεν είναι στοχευμένα προς τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά, αλλά εφαρμόζονται οριζόντια στο σύνολο της κοινωνίας.

Ο επικεφαλής του ευρωπαϊκού τμήματος του ΔΝΤ, Άλφρεντ Κάμερ, υπογράμμισε μιλώντας στους FT ότι οι κυβερνήσεις φαίνεται να αγνοούν τα μαθήματα της προηγούμενης κρίσης. Όπως ανέφερε, τα μέτρα αυτά, ακόμη κι αν ξεκινούν ως προσωρινές παρεμβάσεις μικρού κόστους, συχνά μετατρέπονται σε μόνιμο δημοσιονομικό βάρος, επειδή πολιτικά είναι εξαιρετικά δύσκολο να αποσυρθούν όταν οι πολίτες συνηθίσουν τη στήριξη.

Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο σοβαρό για χώρες με ήδη υψηλό χρέος και περιορισμένο δημοσιονομικό χώρο. Το ΔΝΤ προειδοποιεί ότι κράτη με εύθραυστα δημόσια οικονομικά μπορεί να βρεθούν αντιμέτωπα με αρνητικές αντιδράσεις από τις αγορές ομολόγων αν συνεχίσουν να χρηματοδοτούν ακριβές οριζόντιες παρεμβάσεις χωρίς αντίστοιχα μέτρα εξοικονόμησης δαπανών ή αντισταθμιστικές παρεμβάσεις στους προϋπολογισμούς τους.

Ήδη, από την έναρξη της νέας κρίσης στη Μέση Ανατολή, οι αποδόσεις κρατικών ομολόγων σε ορισμένες χώρες της Ευρωζώνης έχουν φτάσει σε πολυετή υψηλά επίπεδα, καθώς οι επενδυτές ανησυχούν για τις συνέπειες που μπορεί να έχει το νέο ενεργειακό σοκ στα δημόσια οικονομικά των κρατών-μελών.

Η πίεση προς τις κυβερνήσεις να στηρίξουν κοινωνίες και επιχειρήσεις είναι έντονη. Οι τιμές του πετρελαίου εκτινάχθηκαν έως και στα 126 δολάρια το βαρέλι μέσα στην εβδομάδα, καθώς οι ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ έχουν περιοριστεί δραματικά λόγω του πολέμου με το Ιράν. Η αύξηση του ενεργειακού κόστους επηρεάζει άμεσα τα καύσιμα, τις μεταφορές, την παραγωγή και τελικά τις τιμές σε ολόκληρη την οικονομία.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ανακοίνωσαν μέτρα στήριξης ευρείας κλίμακας. Η Γερμανία προχώρησε σε προσωρινή μείωση φόρων στη βενζίνη και το ντίζελ για όλους τους πολίτες για διάστημα δύο μηνών. Η Ισπανία διαθέτει 3,5 δισ. ευρώ για τη μείωση του ΦΠΑ στην ενέργεια, ενώ η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι ανακοίνωσε προσωρινές περικοπές στους ειδικούς φόρους κατανάλωσης στα καύσιμα.

Ωστόσο, η οικονομική κατάσταση πολλών κρατών της ΕΕ παραμένει εύθραυστη. Τα δημόσια ταμεία επιβαρύνθηκαν σημαντικά τόσο από την πανδημία Covid-19 όσο και από την προηγούμενη ενεργειακή κρίση που ακολούθησε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΔΝΤ, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις είχαν δαπανήσει τότε περίπου το 2,5% του ΑΕΠ τους για ενεργειακές παρεμβάσεις.

Μέχρι στιγμής, το κόστος των νέων μέτρων που έχουν ανακοινωθεί στην ΕΕ υπολογίζεται κατά μέσο όρο στο 0,18% του ΑΕΠ. Ωστόσο, το ΔΝΤ προειδοποιεί ότι το βάρος αυτό μπορεί να αυξηθεί δραματικά αν η κρίση στις ενεργειακές προμήθειες αποδειχθεί μακροχρόνια. Σύμφωνα με την ανάλυση του Ταμείου, πάνω από το 90% των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν ήδη υιοθετήσει τουλάχιστον ένα μέτρο που επηρεάζει άμεσα τη διαμόρφωση των τιμών στην αγορά ενέργειας.

Το μήνυμα του ΔΝΤ προς τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις είναι σαφές: η στήριξη πρέπει να είναι προσωρινή, αυστηρά στοχευμένη στους πιο αδύναμους και σχεδιασμένη έτσι ώστε να μην υπονομεύει ούτε τη δημοσιονομική σταθερότητα ούτε τη μακροπρόθεσμη ενεργειακή μετάβαση της Ευρώπης.

Νομοσχέδιο για την προστασία των καταναλωτών με δάνεια έως 100.000 ευρώ χωρίς εμπράγματες εξασφαλίσεις προαναγγέλλει μέσω της Κυριακάτικης ανάρτησής του ο Κυριάκος Μητσοτάκης, υπογραμμίζοντας ότι με τη συγκεκριμένη κυβερνητική πρωτοβουλία «μπαίνει τέλος στα ψιλά γράμματα, αλλά και σε παράτυπες πρακτικές».

Στην ανάλυσή του ο αρθρογράφος επισημαίνει ότι ο Πειραιάς και η Ελευσίνα βρίσκονται πλέον στο επίκεντρο ενός ευρύτερου διεθνούς ανταγωνισμού για τον έλεγχο κρίσιμων θαλάσσιων υποδομών, καθώς τα μεγάλα εμπορικά λιμάνια μετατρέπονται ολοένα περισσότερο σε εργαλεία γεωοικονομικής και γεωπολιτικής ισχύος.

Στο ίδιο άρθρο το αμερικανικό περιοδικό εντάσσει την Ελλάδα στον παγκόσμιο «αγώνα δρόμου» για τα λιμάνια, επισημαίνοντας ότι ο Πειραιάς αποτελεί ήδη έναν από τους σημαντικότερους κόμβους της Ευρώπης, ενώ η Ελευσίνα αναδεικνύεται σε νέο πεδίο στρατηγικού ενδιαφέροντος.Ο Πειραιάς έχει αποκτήσει κεντρικό ρόλο στις διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού, λειτουργώντας ως βασική πύλη εισόδου ασιατικών προϊόντων προς την ευρωπαϊκή αγορά.

Η σημασία του ενισχύεται ακόμη περισσότερο από το γεγονός ότι το λιμάνι ελέγχεται κατά πλειοψηφία από την κινεζική COSCO, κάτι που εδώ και χρόνια προκαλεί ανησυχία σε δυτικές κυβερνήσεις για την έκταση της επιρροής του Πεκίνου σε στρατηγικές υποδομές της Ευρώπης.

Το Reuters είχε μεταδώσει ήδη από το 2025 ότι η COSCO διατηρεί το 67% του λιμανιού, ενώ ο «Economist» σημειώνει ότι ο Πειραιάς διακινεί πάνω από 4 εκατομμύρια εμπορευματοκιβώτια τον χρόνο.

Στην Ελευσίνα μια φορά…

Μόλις λίγα χιλιόμετρα δυτικότερα, η Ελευσίνα εμφανίζεται ως ανερχόμενο αντίβαρο σε αυτό το περιβάλλον ανταγωνισμού.

Δεν πρόκειται ακόμη για λιμένα του μεγέθους του Πειραιά, ωστόσο η εμπορική και βιομηχανική της προοπτική έχει αρχίσει να προσελκύει έντονο ενδιαφέρον.

Η ελληνική διαδικασία παραχώρησης του εμπορικού λιμένα της Ελευσίνας βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη, με το έργο να θεωρείται σημαντικό για τη συνολική αναδιάταξη των logistics στην Ανατολική Μεσόγειο.

Ελληνικά οικονομικά ΜΜΕ καταγράφουν ότι ο διαγωνισμός προωθείται μέσω του Growthfund (σ.σ. Ελληνική Εταιρεία Συμμετοχών και Περιουσίας, γνωστή και ως Growthfund/Υπερταμείο), και ότι η περιοχή αποκτά σταδιακά μεγαλύτερο στρατηγικό βάρος.

Το παράδειγμα των Στενών του Ορμούζ

Η σημασία αυτής της αντιπαράθεσης εξηγείται εύκολα από τον ρόλο της ναυτιλίας στην παγκόσμια οικονομία.

Σύμφωνα με την UNCTAD, πάνω από το 80% του διεθνούς εμπορίου σε όγκο μεταφέρεται διά θαλάσσης. Αυτό σημαίνει ότι τα λιμάνια δεν είναι απλώς οικονομικές υποδομές, αλλά κρίσιμα σημεία ελέγχου εμπορικών ροών, εφοδιαστικής ασφάλειας και πολιτικής επιρροής.

Οι πρόσφατες κρίσεις – από την πανδημία έως τις αναταράξεις στη Μέση Ανατολή και στα Στενά του Ορμούζ – κατέδειξαν πόσο εύθραυστο μπορεί να γίνει το διεθνές σύστημα όταν απειλούνται κομβικές θαλάσσιες διαδρομές.

Ο «Economist» εντάσσει την ελληνική περίπτωση σε ένα πολύ μεγαλύτερο παγκόσμιο μοτίβο.

Το περιοδικό αναφέρει ότι κινεζικές εταιρείες διαχειρίζονται ή έχουν οικονομικό μερίδιο σε τουλάχιστον 129 λιμάνια εκτός Κίνας και έχουν επενδύσει τουλάχιστον 80 δισεκατομμύρια δολάρια σε παγκόσμιες λιμενικές υποδομές. Σημειώνει, επίσης, ότι πάνω από το 1/3 αυτών των λιμανιών βρίσκεται κοντά σε στρατηγικά περάσματα όπως, τα Στενά της Μάλακα, του Ορμούζ και τη Διώρυγα του Σουέζ.

Η δυτική απάντηση σε αυτή την κινεζική επέκταση γίνεται ολοένα πιο εμφανής. Οι ΗΠΑ, αλλά και άλλοι σύμμαχοί τους, δεν αντιμετωπίζουν πλέον τα λιμάνια μόνο ως εμπορικούς κόμβους, αλλά ως κρίσιμα σημεία γεωστρατηγικής επιρροής.

Την ίδια στιγμή, χώρες όπως η Ινδία, η Σαουδική Αραβία, η Σιγκαπούρη και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα επιταχύνουν και αυτές τις επενδύσεις τους σε λιμενικές υποδομές, επιδιώκοντας να ενισχύσουν τη θέση τους στους παγκόσμιους εμπορικούς χάρτες.

Χώρα – κόμβος η Ελλάδα

Σε αυτό το πλαίσιο, η Ελλάδα αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω γεωγραφίας.

Ο Πειραιάς βρίσκεται σε προνομιακή θέση ως κοντινός ευρωπαϊκός προορισμός για τα φορτία που περνούν από το Σουέζ, ενώ η Ελευσίνα μπορεί να αποκτήσει ρόλο συμπληρωματικής ή εναλλακτικής υποδομής.

Παράλληλα, η Θεσσαλονίκη και η Αλεξανδρούπολη προσθέτουν νέες διαστάσεις στον χάρτη, καθώς η μία συνδέεται περισσότερο με βαλκανικά εμπορικά δίκτυα και η άλλη με στρατιωτικο-ενεργειακή σημασία για τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ.

Το συνολικό αποτέλεσμα είναι ότι η Ελλάδα, από χώρα – πέρασμα, μετατρέπεται όλο και περισσότερο σε χώρα – κόμβο.

Ωστόσο, ο παγκόσμιος «πυρετός των λιμανιών» δεν στερείται κινδύνων. Ο «Economist» προειδοποιεί ότι η υπερεπένδυση σε λιμενικές εγκαταστάσεις μπορεί να οδηγήσει σε αναποτελεσματικότητα, χαμηλές αποδόσεις και πολιτικά κατευθυνόμενες επιλογές που δεν συμβαδίζουν πάντα με την εμπορική λογική.

Όσο περισσότερα κράτη επιδιώκουν να καταστούν παγκόσμιοι κόμβοι logistics, τόσο μεγαλώνει ο κίνδυνος να δημιουργηθούν υποδομές που δεν θα αξιοποιηθούν στον βαθμό που είχε αρχικά προβλεφθεί.

Παρά τις αβεβαιότητες, το μόνο βέβαιο είναι ότι ο ανταγωνισμός για τα λιμάνια θα ενταθεί.

Και μέσα σε αυτόν τον νέο χάρτη, ο Πειραιάς και η Ελευσίνα δεν αποτελούν απλώς δύο ελληνικά λιμάνια, αλλά δύο σημεία πάνω στα οποία αποτυπώνεται με όλο και πιο καθαρό τρόπο η σύγκρουση συμφερόντων ανάμεσα στις μεγάλες δυνάμεις του 21ου αιώνα.

Τώρα, υπάρχουν αρκετές ενδείξεις που κάνουν κάποιους να αναρωτιούνται αν βρισκόμαστε στα πρόθυρα μιας νέας χρηματοπιστωτικής κρίσης.

Πώς θα μπορούσε να μοιάζει η επόμενη κρίση; Mε τις διεθνείς σχέσεις το 2026 να βρίσκονται σε πιο τεταμένη κατάσταση από ό,τι το 2008, θα έχουν οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής τα εργαλεία για να την επιλύσουν;

Πριν από την κρίση που έπληξε την παγκόσμια οικονομία το 2008, υπήρχαν ενδείξεις σε ορισμένα τμήματα του χρηματοπιστωτικού συστήματος.

Το 2007, οι επενδύσεις σε επικίνδυνα ενυπόθηκα δάνεια στις ΗΠΑ κατέρρευσαν, καθώς οι ιδιοκτήτες ακινήτων δυσκολεύονταν να πληρώσουν. Τα αμοιβαία κεφάλαια που διαχειρίζονταν οι Bear Stearns, η BNP Paribas και άλλες τράπεζες αναγκάστηκαν είτε να παγώσουν τη δυνατότητα των επενδυτών να αποσύρουν τα χρήματά τους, είτε να ρευστοποιήσουν πλήρως τα αμοιβαία κεφάλαια.

Αυτά τα προβλήματα ήταν τα «καναρίνια σε ένα χρηματοοικονομικό ανθρακωρυχείο» που αποδείχθηκε πολύ βαθύ. Καθώς η νευρικότητα εξαπλωνόταν, ακόμη και οι τράπεζες σταμάτησαν τελικά να δανείζουν η μία στην άλλη από φόβο μήπως δεν πάρουν πίσω τα χρήματά τους, δημιουργώντας τη λεγόμενη «πιστωτική στενότητα». Αυτό προκάλεσε μια παγκόσμια χρηματοοικονομική κρίση. Ποιοι είναι, όμως, σήμερα οι τρεις μεγάλοι φόβοι των αγορών;

Ιδιωτική πίστωση

Σήμερα, αρκετά αμοιβαία κεφάλαια που δανείζουν χρήματα έχουν δηλώσει ζημίες ή έχουν περιορίσει τη δυνατότητα των επενδυτών να αποσύρουν τα χρήματά τους. Οι BlackRock, Blackstone, Apollo και Blue Owl έχουν όλες αντιμετωπίσει αιτήματα για αποσύρσεις δισεκατομμυρίων από ιδιωτικά πιστωτικά κεφάλαια – ιδρύματα που παρέχουν μια εναλλακτική λύση στις παραδοσιακές τράπεζες.

Οι ρυθμιστικές αρχές των τραπεζών και οι βετεράνοι του χρηματοπιστωτικού τομέα αναγνωρίζουν τις ομοιότητες.

Η αναπληρωτής διοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας, Σάρα Μπριντίν, με ειδική αρμοδιότητα για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα υποστηρίζει ότι ο νέος κόσμος της ιδιωτικής πίστωσης έχει αναπτυχθεί γρήγορα, δεν έχει ακόμη δοκιμαστεί από χρηματοπιστωτικές αντιξοότητες και δεν είναι καλά κατανοητός. Ανησυχεί επίσης ότι μεγάλο μέρος των χρημάτων που δανείζουν τα ιδιωτικά πιστωτικά κεφάλαια είναι τα ίδια δανεισμένα, δημιουργώντας επίπεδα μόχλευσης που μπορούν να ενισχύσουν τυχόν απώλειες.

Ο Μοχάμεντ Ελ Εριάν, επικεφαλής οικονομικός σύμβουλος της γερμανικής χρηματοοικονομικής εταιρείας Allianz και πρώην διευθύνων σύμβουλος της PIMCO, του μεγαλύτερου επενδυτή ομολόγων στον κόσμο, συμφωνεί ότι ο κίνδυνος μιας νέας κρίσης υποτιμάται.

Ωστόσο, ο Λάρι Φινκ, επικεφαλής της BlackRock, της μεγαλύτερης εταιρείας διαχείρισης κεφαλαίων στον κόσμο, δήλωσε πρόσφατα στο BBC ότι δεν συμφωνεί με την άποψη ότι η ιδιωτική πίστωση αποτελεί απειλή για την παγκόσμια οικονομία.

Παρ’ όλα αυτά, ορισμένοι έχουν παρομοιάσει αυτό που συμβαίνει στον τομέα των ιδιωτικών πιστώσεων με ένα αργού ρυθμού bank run. Μπορεί να μην βλέπετε τις ουρές έξω από τα καταστήματα της Northern Rock, όπως είδαμε το 2007, αλλά υπάρχει μια σειρά επενδυτών που θέλουν τα χρήματά τους πίσω.

Ενέργεια

Ένας άλλος τρόπος με τον οποίο η ιστορία μπορεί να επαναλαμβάνεται είναι μέσω της ραγδαίας ανόδου των τιμών της ενέργειας.

Αυτό ήταν ένας παράγοντας που συνέβαλε στην κρίση του 2008. Η τιμή του αργού πετρελαίου Brent ανέβηκε από περίπου 50 δολάρια το βαρέλι στις αρχές του 2007 στα 100 δολάρια μέχρι το τέλος του έτους – φτάνοντας τελικά στο υψηλότερο σημείο των 147 δολαρίων τον Ιούλιο του 2008.

Σήμερα, οι τιμές του πετρελαίου έχουν ανέλθει σε πάνω από 100 δολάρια το βαρέλι, με προειδοποιήσεις ότι θα μπορούσαν να ανέβουν ακόμη περισσότερο αν δεν υπάρξει ταχεία επίλυση της σύγκρουσης με το Ιράν, η οποία έχει ουσιαστικά κλείσει τη σημαντικότερη ενεργειακή αρτηρία του κόσμου μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Ο Φατίχ Μπιρόλ, διευθύνων σύμβουλος του ΙΕΑ, χαρακτήρισε το συνεχιζόμενο κλείσιμο των Στενών ως «τη μεγαλύτερη κρίση ενεργειακής ασφάλειας στην ιστορία», επιμένοντας ότι είναι «πιο σοβαρή από τις προηγούμενες ενεργειακές κρίσεις του 1973, του 1979 και του 2022».

Αυτό το επίπεδο απαισιοδοξίας δεν αντικατοπτρίζεται ακόμη στις τρέχουσες τιμές του πετρελαίου. Αν και έχουν αυξηθεί κατά περισσότερο από 50% από πριν τη σύγκρουση με το Ιράν, απέχουν αρκετά από τα επίπεδα που παρατηρήθηκαν πριν την τελευταία χρηματοπιστωτική κρίση, όταν το πετρέλαιο έφτασε τα 147 δολάρια το βαρέλι (σε σημερινές τιμές, αυτό αντιστοιχεί σε περίπου 190 δολάρια το βαρέλι).

Oι χρηματιστηριακές αγορές βρίσκονται επί του παρόντος στα, ή κοντά στα, υψηλότερα επίπεδα όλων των εποχών, κάτι που δεν μοιάζει με το πετρελαϊκό σοκ του 1973, το οποίο προκάλεσε πτώση 40% στις αμερικανικές χρηματιστηριακές αγορές.

Τεχνητή νοημοσύνη

Πάνω από 2 τρισ. δολάρια έχουν επενδυθεί στην τεχνητή νοημοσύνη, σε αυτό που ο συνιδρυτής της Microsoft, Μπιλ Γκέιτς, έχει ονομάσει «φρενίτιδα» και άλλοι έχουν περιγράψει ως φούσκα.

Αυτό έχει εκτοξεύσει τις αποτιμήσεις μερικών mega cap εταιρειών σε τέτοιο βαθμό που το 37% της αξίας του κύριου δείκτη της αμερικανικής χρηματιστηριακής αγοράς, του S&P 500, συγκεντρώνεται πλέον σε μόλις επτά εταιρείες.

Αυτό σημαίνει ότι τα εκατομμύρια των ανθρώπων που επενδύουν σε αμοιβαία κεφάλαια που παρακολουθούν δείκτες επενδύουν ένα μεγάλο μέρος των αποταμιεύσεών τους στην τεχνητή νοημοσύνη, είτε το θέλουν είτε όχι.

Ένα μεγάλο sell off μετοχών αυτών των εταιρειών θα έπληττε τους αποταμιευτές – συμπεριλαμβανομένων ιδιωτών και συνταξιοδοτικών ταμείων – και αναπόφευκτα θα κλόνιζε την εμπιστοσύνη των επιχειρήσεων και των καταναλωτών.

Η έκρηξη της φούσκας των dotcom, η οποία κορυφώθηκε τον Μάρτιο του 2000, συνέβαλε στην πρόκληση ύφεσης το 2001. Ο δείκτης NASDAQ, με μεγάλη συμμετοχή εταιρειών τεχνολογίας, έπεσε σχεδόν 80% μεταξύ Μαρτίου 2000 και Οκτωβρίου 2002, χάνοντας δισεκατομμύρια σε αξία. Αυτή η κατάρρευση των εταιρειών που βασίζονταν στο διαδίκτυο, οι τεράστιες απώλειες των επενδυτών και οι εκτεταμένες απολύσεις στον τομέα της τεχνολογίας προκάλεσαν μια ευρύτερη ύφεση στην οικονομία.

Αντιμετώπιση της κρίσης

Υπάρχει επίσης το ερώτημα πόσο αποτελεσματικά θα μπορούσαν οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής να αντιμετωπίσουν μία τέτοια κρίση.

Το 2008 οι κυβερνήσεις κατάφεραν τελικά να ελέγξουν το χάος, διοχετεύοντας δισεκατομμύρια δημόσιων πόρων σε μεγάλες τράπεζες για να αποτρέψουν την κατάρρευσή τους και αυξάνοντας τις εγγυήσεις για τις τραπεζικές καταθέσεις ώστε να αποτρέψουν τη φυγή των καταθετών. Ταυτόχρονα, οι μεγάλες κεντρικές τράπεζες μείωσαν τα επιτόκια, συμπεριλαμβανομένης μιας σπάνιας συντονισμένης μείωσης το φθινόπωρο του ίδιου έτους. Ωστόσο, ορισμένοι ανησυχούν ότι αυτές οι επιλογές ενδέχεται να μην υπάρχουν πλέον.

Το 2008, το δημόσιο χρέος του Ηνωμένου Βασιλείου, μίας τεράστιας οικονομίας, ανερχόταν σε λιγότερο από το 50% του ΑΕΠ. Σήμερα, ο αριθμός αυτός πλησιάζει το 100%, μετά από σημαντικές παρεμβάσεις το 2008 για τη διάσωση των τραπεζών, τη στήριξη των μισθών κατά τη διάρκεια της πανδημίας και τις επιδοτήσεις ενέργειας το 2022 μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Επομένως, η ικανότητα της -βρετανικής σε αυτή την περίπτωση- κυβέρνησης να δανειστεί χρήματα είναι πολύ πιο περιορισμένη.

Υπάρχει επίσης η κακή κατάσταση των διεθνών σχέσεων. Εν μέσω της κρίσης του 2008, οι ηγέτες των διαφόρων κρατών συναντήθηκαν σε μια σειρά έκτακτων συνόδων κορυφής, συμπεριλαμβανομένης μιας κρίσιμης συνάντησης στην Ουάσινγκτον τον Νοέμβριο του 2008, όπου διαμόρφωσαν το σχέδιό τους για την παροχή δισεκατομμυρίων στις τράπεζες και μιας άλλης στο Λονδίνο τον Απρίλιο του 2009.

Όλα αυτά θα μπορούσαν να είναι πιο δύσκολα σήμερα, εν μέσω σημαντικών διαφωνιών μεταξύ των πλούσιων χωρών σχετικά με την εμπορική πολιτική, το ΝΑΤΟ και ακόμη και τη Γροιλανδία.

Όσο για τον Μπόμπι Σίγκαλ, που τώρα είναι καθηγητής Μαθηματικών, λέει ότι οι χρηματοπιστωτικές αγορές είναι ακόμη πιο περίπλοκες σήμερα και ποτέ δεν ξέρεις ακριβώς ποιες δυσάρεστες εκπλήξεις κρύβονται κάτω από την επιφάνεια.

«Είναι σαν να μεταβιβάζεις χρηματοοικονομικά μέσα από το ένα άτομο στο άλλο, χωρίς να είσαι σίγουρος για το τι περιέχουν. Νομίζω ότι η ανησυχία είναι ότι, αν συμβούν κάποια πράγματα, αυτά κλιμακώνονται πολύ γρήγορα στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Εκεί είναι που δεν θέλεις να είσαι ο τελευταίος που θα μείνει με την… καυτή πατάτα στα χέρια».

Μέχρι στιγμής, οι αιτήσεις έχουν ξεπεράσει τις 340.000, ενώ το πρόγραμμα προβλέπει τη χορήγηση 300.000 επιταγών (vouchers) για δικαιούχους.

Κοινωνικός Τουρισμός 2026: Ποιοι είναι οι δικαιούχοι

Δικαιούχοι του προγράμματος Κοινωνικός Τουρισμός 2026 είναι:

• εργαζόμενοι με εξαρτημένη σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου,
• ασφαλισμένοι στον e-ΕΦΚΑ λόγω εξαρτημένης εργασίας, με εισφορές υπέρ του κλάδου ανεργίας της ΔΥΠΑ οποτεδήποτε στο διάστημα των τελευταίων 12 μηνών πριν τη λήξη της προθεσμίας,
• άνεργοι εγγεγραμμένοι στο ψηφιακό μητρώο της ΔΥΠΑ, με συνεχόμενη ανεργία τουλάχιστον τριών μηνών κατά την ημερομηνία λήξης των αιτήσεων.

Τα εισοδηματικά κριτήρια

Τα εισοδηματικά όρια για την ένταξη στο πρόγραμμα διαμορφώνονται ως εξής:

• έως 16.000 ευρώ για άγαμους,
• έως 24.000 ευρώ για έγγαμους, με προσαύξηση 5.000 ευρώ για κάθε παιδί,
• έως 29.000 ευρώ για μονογονεϊκές οικογένειες, με προσαύξηση 5.000 ευρώ για κάθε παιδί μετά το πρώτο.

Πώς υποβάλλονται οι αιτήσεις

Οι αιτήσεις υποβάλλονται ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας gov.gr, στη σχετική υπηρεσία για τον Κοινωνικό Τουρισμό.

Η διαδρομή είναι:
Αρχική → Εργασία και Ασφάλιση → Αποζημιώσεις και Παροχές → Προγράμματα Κοινωνικού Τουρισμού (ΔΥΠΑ).

Τι να προσέξετε

Η προθεσμία λήγει οριστικά την Κυριακή 3 Μαΐου, επομένως οι ενδιαφερόμενοι καλούνται να ολοκληρώσουν εγκαίρως τη διαδικασία, προκειμένου να μη χάσουν τη δυνατότητα συμμετοχής στο πρόγραμμα.

Η βασική διαπίστωση πίσω από το σχέδιο είναι ότι, παρά τη βελτίωση βασικών μακροοικονομικών δεικτών, η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να υστερεί στην παραγωγικότητα της εργασίας που κινείται περίπου στο 64% του μέσου όρου του ΟΟΣΑ. Αυτό, σύμφωνα με την ανάλυση του ΟΟΣΑ, εξηγεί γιατί η ανάπτυξη δεν περνά με την ίδια ένταση στους μισθούς και στο επίπεδο ζωής, παρά την πτώση της ανεργίας (από το 18% το 2019 κοντά στο 8% σήμερα) και τη συνολική βελτίωση της δημοσιονομικής και τραπεζικής εικόνας της χώρας.

Το νέο πακέτο παρεμβάσεων, παρουσιάστηκε στο 11ο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών από τον Κωστή Χατζηδάκη και τον γενικό γραμματέα του ΟΟΣΑ Ματίας Κόρμαν και περιγράφεται ως ο οδικός χάρτης της επόμενης δεκαετίας για μια οικονομία με περισσότερη παραγωγικότητα, ισχυρότερες επενδύσεις και καλύτερα εισοδήματα.

«Έως τώρα δώσαμε έμφαση στη δημοσιονομική σοβαρότητα και τη φιλοεπενδυτική πολιτική. Τώρα θα συνδυάσουμε την αύξηση της παραγωγικότητας με τη διανομή του πλούτου και της ανάπτυξης με κοινωνικά δίκαιο τρόπο» τόνισε ο Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης ανακοινώνοντας συνεργασία με τον ΟΟΣΑ, την Τράπεζα της Ελλάδος και το ΙΟΒΕ για το νέο σχέδιο χάραξης της οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής στη χώρα.

«Το έργο», όπως τόνισε ο Κωστής Χατζηδάκης, «θα αφορά την οικονομική και κοινωνική ατζέντα για την περίοδο 2028 - 2034. Αυτός είναι ο καλύτερος τρόπος να προχωρήσουμε. Οι κυβερνήσεις έχουν την ιδεολογική και πολιτική τους φιλοσοφία, ωστόσο πρέπει να λαμβάνονται πάντοτε υπόψη οι βέλτιστες διεθνείς πρακτικές», ανέφερε ο Κωστής Χατζηδάκης.

"Κλειδί" οι μικρομεσαίες

Στην «καρδιά» του σχεδίου τοποθετείται η διάχυση τεχνολογίας και καινοτομίας στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες συγκεντρώνουν περίπου το 85% της απασχόλησης, ώστε οι βέλτιστες πρακτικές, τα ψηφιακά εργαλεία και οι πιο αποδοτικές οργανωτικές δομές να περάσουν, από λίγες μεγάλες εταιρείες σήμερα, στο σύνολο της οικονομίας στα επόμενα χρόνια. Η λογική της παρέμβασης είναι ότι χωρίς αυτή τη διάχυση, η οικονομία θα συνεχίσει να εμφανίζει μεν κάποιους θύλακες υψηλής απόδοσης, χωρίς όμως ευρεία βελτίωση της παραγωγικότητας και άρα χωρίς ουσιαστική αναβάθμιση των εισοδημάτων για τη μεγάλη μάζα των εργαζομένων.

Σύμφωνα με την ανάλυση του ο ΟΟΣΑ, το πρόβλημα της ελληνικής οικονομίας δεν είναι μόνο ποσοτικό αλλά και ποιοτικό: καλές πρακτικές λειτουργίας και αποτελεσματικότητας που εφαρμόζονται σε πιο οργανωμένες επιχειρήσεις , δεν διαχέονται επαρκώς ούτε στις μικρές ούτε στο σύνολο της αγοράς. Γι’ αυτό το ενδιαφέρον του Οργανισμού εστιάζει σε ένα πλέγμα παρεμβάσεων που περιλαμβάνει, πέρα από τη διάχυση τεχνολογίας και αποτελεσματικότητας, τη βελτίωση της δικαιοσύνης, την ευκολότερη πρόσβαση των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων σε τραπεζικό δανεισμό, την ενίσχυση του πλαισίου για άυλες επενδύσεις, την αντιμετώπιση των δημογραφικών πιέσεων, αλλά και την ολοκλήρωση του ρυθμιστικού πλαισίου για την ψηφιοποίηση και την ανταγωνιστικότητα.

Νέα "εργαλειοθήκη"

Στόχος και επόμενο «στοίχημα» για την Ελλάδα, μέσα από τη νέα «εργαλειοθήκη» μέτρων που θα προκύψει από αυτή τη συνεργασία, δεν είναι απλώς να διατηρήσει την ανάπτυξη, αλλά να τη μετατρέψει σε υψηλότερη παραγωγικότητα που θα περάσει σε περισσότερες επιχειρήσεις αυξάνοντας συνολικά τα εισοδήματα.

Η προσέγγιση του ΟΟΣΑ συνδέει ευθέως τις μεταρρυθμίσεις με την καθημερινότητα επιχειρήσεων και εργαζομένων, επιδιώκοντας όχι απλώς καλύτερους δείκτες, αλλά μεγαλύτερη ανθεκτικότητα και ισχυρότερη μισθολογική προοπτική.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίδεται και στην αναβάθμιση των δεξιοτήτων των εργαζομένων, καθώς ο ψηφιακός μετασχηματισμός και η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζουν ήδη τις ανάγκες της αγοράς εργασίας. Η επιδίωξη είναι η αύξηση της παραγωγικότητας να μην προέλθει μόνο από κεφάλαιο και τεχνολογία, αλλά και από εργαζόμενους με καλύτερη κατάρτιση, ικανούς να αξιοποιούν νέα εργαλεία και να εντάσσονται σε πιο αποδοτικά παραγωγικά σχήματα.

Νέος "οδικός χάρτης" στην Οικονομία

Η συνεργασία αυτή έρχεται να καλύψει το κενό της «χαμένης δεκαετίας» που προηγήθηκε για τη χώρα μας. Ο Ματίας Κόρμαν υπογράμμισε ότι οι πολιτικές αυτές δεν πρέπει να συγχέονται με νέο «πρόγραμμα λιτότητας», αλλά συνιστούν μια δέσμη δράσεων που μπορεί να αποδώσει απτά αποτελέσματα στην πραγματική οικονομία, ακριβώς επειδή στοχεύει στην αύξηση της παραγωγικότητας και στη βελτίωση του επιπέδου ζωής των εργαζομένων. Ενώ και ο Κωστής Χατζηδάκης τόνισε ότι η συνεργασία με τον ΟΟΣΑ δεν παραπέμπει σε «νέο μνημόνιο», αλλά σε μια μετάβαση από τη δημοσιονομική σταθεροποίηση, στην αναπτυξιακή αναβάθμιση της οικονομίας.

Στους στρατηγικούς στόχους που παρουσίασε ο αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης περιλαμβάνονται επίσης η στενότερη σύνδεση έρευνας και παραγωγής, η ολοκλήρωση του χωροταξικού σχεδιασμού, η αναβάθμιση των δεξιοτήτων του εργατικού δυναμικού, η κινητοποίηση της ελληνικής διασποράς, η προώθηση της ισόρροπης περιφερειακής ανάπτυξης και η πιο αποτελεσματική αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων.

Το πρόγραμμα εντάσσεται στο πλαίσιο χρηματοδότησης του ΕΣΠΑ και ουσιαστικά έρχεται να αντικαταστήσει το παλαιότερο σύστημα παροχής βοήθειας ΤΕΒΑ, που απευθυνόταν στους δικαιόχους του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος και ολοκλήρωσε τον κύκλο του την άνοιξη του 2024.

Ποιοι είναι οι βασικοί ωφελούμενοι του Market Pass

Οι πληροφορίες που έχουν διαρρεύσει μέχρι στιγμής δείχνουν ότι βασικοί αποδέκτες της ενίσχυσης θα είναι:

• Τα νοικοκυριά που ήδη λαμβάνουν το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα

• Οι οικογένειες με χαμηλά εισοδήματα

• Οι πολίτες που ανήκουν σε ευάλωτες κοινωνικές κατηγορίες

Η στόχευση αυτή σηματοδοτεί μια πιο περιορισμένη αλλά ουσιαστική παρέμβαση, δίνοντας έμφαση σε όσους έχουν πραγματική ανάγκη.

Το ύψος ενίσχυσης και ο τρόπος καταβολής

Αν και οι τελικές αποφάσεις δεν έχουν ακόμη ανακοινωθεί επίσημα, η «βάση» της οικονομικής στήριξης εκτιμάται ότι θα ξεκινά από τα 40 ευρώ, σύμφωνα με την υπουργό Δόμνα Μιχαηλίδη. Το ποσό αυτό αναμένεται να προσαρμόζεται ανάλογα με τη σύνθεση του νοικοκυριού, και θα αυξάνεται όταν μια οικογένεια αποτελείται από περισσότερα μέλη.

Η ενίσχυση θα δίνεται σε μορφή voucher, το οποίο θα χρησιμοποιείται αποκλειστικά για αγορές βασικών αγαθών, διασφαλίζοντας ότι καλύπτονται ουσιαστικές ανάγκες διαβίωσης. Σύμφωνα με τις έως τώρα εκτιμήσεις, η έναρξη των πληρωμών τοποθετείται χρονικά τον Σεπτέμβριο. Μάλιστα, η πρώτη καταβολή εκτιμάται ότι θα περιλαμβάνει και αναδρομικά ποσά, προσφέροντας μια πιο ενισχυμένη οικονομική ανάσα στους δικαιούχους.

Oι παράγοντες που καθορίζουν το ποσό ενίσχυσης

Το τελικό ύψος της ενίσχυσης για κάθε δικαιούχο θα εξαρτηθεί από μια σειρά παραμέτρων, όπως:

• Τα εισοδηματικά κριτήρια

• Τον αριθμό των μελών της οικογένειας

• Την διάρκεια ισχύος του προγράμματος

Το νέο σύστημα φιλοδοξεί να καλύψει στοχευμένα τις ανάγκες των πιο ευάλωτων, προσφέροντας πρακτική στήριξη σε μια περίοδο που η οικονομική πίεση παραμένει αισθητή.

Αν και μιλάμε για μια πλήρη εμπορική συμφωνία ανάμεσα στις χώρες της ΕΕ και τις Βραζιλία, Ουρουγουάη, Παραγουάη, Aργεντινή, που εκτείνεται από οχήματα, μηχανήματα και φάρμακα έως τρόφιμα και ποτά, τις περισσότερες φορές ταυτίζεται με τον πρωτογενή τομέα και όχι άδικα.

Οι Ευρωπαίοι αγρότες άλλωστε (μαζί και οι Έλληνες) ήταν που σήκωσαν πολύμηνες διαμαρτυρίες, ζητώντας την ακύρωση της συμφωνίας, καθώς θεωρούν απειλή τα αγροδιατροφικά προϊόντα της Λατινικής Αμερικής, που παράγονται με χαμηλότερο κόστος και με διαφορετικά —συχνά λιγότερο αυστηρά— πρότυπα ασφάλειας και περιβαλλοντικής προστασίας.

Το ζήτημα των φυτοφαρμάκων, των αυξητικών παραγόντων και της επιβολής κανόνων αποτελεί βασικό σημείο αντιπαράθεσης, με τους επικριτές της συμφωνίας να αμφισβητούν την αποτελεσματικότητα των ελέγχων στα εισαγόμενα προϊόντα.

Όλα αυτά, την ίδια στιγμή που ο πρωτογενής τομέας της Ευρώπης δοκιμάζεται σκληρά από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, τις ζωονόσους, τις χαμηλές τιμές παραγωγού και τον ξένο ανταγωνισμό μεταξύ άλλων.

Ο σκόπελος του Ευρωκοινοβουλίου

Η συμφωνία ΕΕ – Mercosur – Αργεντινή, επιτεύχθηκε τον Δεκέμβριο του 2024. Οι χώρες της ΕΕ την ενέκριναν έναν χρόνο αργότερα, επιτρέποντας την υπογραφή της συμφωνίας. Και οι τέσσερις χώρες της Mercosur έχουν επίσης εγκρίνει τη συμφωνία.

Ωστόσο, για να οριστικοποιηθεί, η συμφωνία εξακολουθεί να χρειάζεται τη συγκατάθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Η διαδικασία μπήκε προσωρινά στον πάγο, καθώς αρκετοί ήταν οι ευρωβουλευτές, που παρέπεμψαν τη συμφωνία στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για νομικό έλεγχο. Οι ενστάσεις ήταν τόσο μεγάλες που ακόμα και συμπαγείς ευρωομάδες χωρίστηκαν σε στρατόπεδα.

Αν το Δικαστήριο κρίνει ότι τμήματα της συμφωνίας δεν συμβαδίζουν με τις συνθήκες της ΕΕ, τότε η συμφωνία θα πρέπει να τροποποιηθεί προτού μπορέσει να τεθεί πλήρως σε ισχύ. Μιλάμε για μια διαδικασία, που μπορεί να διαρκέσει πάνω από έναν χρόνο.

Στο μεταξύ όμως, η Κομισιόν αποφάσισε να εφαρμόσει τη συμφωνία σε προσωρινή βάση.

Σε ισχύ οι πρώτες περικοπές δασμών, ανοίγει ο δρόμος για διαγωνισμούς

Σύμφωνα με την χθεσινή ανακοίνωση της Κομισιόν, οι εξαγωγείς θα επωφεληθούν άμεσα, καθώς ήδη από σήμερα 1η Μαΐου, τίθενται σε ισχύ οι πρώτες περικοπές δασμών.

Παράλληλα, οι ευρωπαϊκές εταιρείες θα μπορούν πλέον να συμμετέχουν σε διαγωνισμούς για δημόσιες και κρατικές συμβάσεις στις χώρες της Mercosur με ίσους όρους απέναντι στις τοπικές επιχειρήσεις.

Άμεσα οφέλη σύμφωνα με την Κομισιόν, θα υπάρξουν και για τους εξαγωγείς υπηρεσιών, χάρη στην εφαρμογή σαφών κανόνων αδειοδότησης, μη διακριτικών διαδικασιών και διευκολύνσεων στη μετακίνηση εργαζομένων.

Η 1η Μαΐου σηματοδοτεί επίσης την έναρξη της κατάργησης μη δασμολογικών και τεχνικών εμποδίων στο εμπόριο, μέσω της εφαρμογής κανόνων για την αξιολόγηση συμμόρφωσης, την επισήμανση προϊόντων και την τήρηση διεθνών προτύπων. ”Αυτό αναμένεται να επιτρέψει στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να δραστηριοποιούνται ταχύτερα και με λιγότερα εμπόδια, αποκομίζοντας άμεσα εμπορικά οφέλη”.

Όσον αφορά τους αγρότες και τις εξαγωγές αγροδιατροφικών προϊόντων, η Κομισιόν βλέπει ευκαιρίες και ένα πιο ανταγωνιστικό περιβάλλον, δεδομένου ότι η ΕΕ είναι ο μεγαλύτερος εξαγωγέας τροφίμων και ποτών παγκοσμίως. Η συμφωνία εκτιμάται ότι θα οδηγήσει σε αύξηση κατά 50% των εξαγωγών αγροδιατροφικών προϊόντων της ΕΕ προς την περιοχή της Mercosur.

Από την 1η Μαΐου, η ΕΕ αποκτά πρόσβαση στο πρώτο μέρος των ποσοστώσεων δασμολογικών εισαγωγών.

Την ίδια στιγμή, οι χώρες της Mercosur θα αρχίσουν από την 1η Μαΐου να προστατεύουν 344 ευρωπαϊκές Γεωγραφικές Ενδείξεις (GI), απαγορεύοντας απομιμήσεις αλλά και παραπλανητικές ονομασίες, σύμβολα, σημαίες ή εικόνες. Έτσι, μόνο αυθεντικά προϊόντα — όπως για παράδειγμα το ροκφόρ θα μπορούν να φέρουν τη συγκεκριμένη ονομασία προέλευσης.

Τι ισχύει για το κρέας, τη ζάχαρη, το μέλι και το ρύζι που θα μπαίνουν στην ΕΕ

Το Euractiv, έχει συγκεντρώσει μια σημαντική λίστα για το τι ισχύει με τις εισαγωγές στην ΕΕ στο πλαίσιο της συμφωνίας με τη Μercosur:

Μπορεί απεριόριστη ποσότητα βραζιλιάνικου βοδινού και κοτόπουλου να εισέρχεται στην ΕΕ χωρίς δασμούς;

Όχι. Απεριόριστες ποσότητες βοδινού κρέατος χωρίς δασμούς από τη Βραζιλία, την Αργεντινή ή άλλες χώρες της Mercosur δεν θα εισέλθουν στην ΕΕ με μηδενικό δασμό – ούτε από την πρώτη ημέρα ούτε αργότερα.

Η συμφωνία επιτρέπει μια επιπλέον ποσόστωση 99.000 τόνων βοδινού κρέατος – χωρισμένη ανάμεσα σε νωπό και κατεψυγμένο – με μειωμένο δασμό 7,5%, η οποία θα εφαρμοστεί σταδιακά σε διάστημα έξι ετών και θα μοιράζεται μεταξύ των τεσσάρων χωρών.

Η Kομισιόν αναφέρει ότι αυτό αντιπροσωπεύει περίπου το 1,5% της παραγωγής βοδινού κρέατος στην ΕΕ. Ορισμένοι ειδικοί εκτιμούν ότι θα μπορούσε να πιέσει τις τιμές έως και κατά 2% όταν εφαρμοστεί πλήρως. Ο κτηνοτροφικός τομέας, ωστόσο, εξακολουθεί να ανησυχεί για τον ανταγωνισμό από τα υψηλής αξίας κομμάτια κρέατος, που προέρχονται από τη Βραζιλία και την Αργεντινή.

Για τα πουλερικά, οι αδασμολόγητες εισαγωγές περιορίζονται στους 180.000 τόνους, με σταδιακή εφαρμογή σε διάστημα πέντε ετών. Σύμφωνα με την Επιτροπή, αυτό αντιστοιχεί περίπου στο 1,3% της παραγωγής της ΕΕ, προσθέτοντας ότι η αυξανόμενη κατανάλωση κοτόπουλου στην Ευρώπη θα πρέπει να απορροφήσει την αύξηση.

Για τη ζάχαρη, δεν προβλέπονται πρόσθετες ποσοστώσεις, εκτός από 10.000 τόνους από την Παραγουάη. Μια ήδη υπάρχουσα ποσόστωση 180.000 τόνων ακατέργαστης ζάχαρης από ζαχαροκάλαμο θα επιτρέπεται να εισέρχεται χωρίς δασμούς – περίπου το 1,1% της παραγωγής ζάχαρης της ΕΕ.

Θα ανοίξουν επίσης δύο ποσοστώσεις για αιθανόλη σε διάστημα πέντε ετών, συνολικού όγκου 650.000 τόνων: 450.000 τόνοι χωρίς δασμούς και 200.000 τόνοι με μειωμένο δασμό.

Η συμφωνία περιλαμβάνει ποσοστώσεις χωρίς δασμούς για μέλι (45.000 τόνοι σε πέντε χρόνια) και ρύζι (60.000 τόνοι σε πέντε χρόνια).

Τα μακροπρόθεσμα οφέλη για τους Ευρωπαίους

Η προσωρινή εφαρμογή φέρνει επίσης άμεσα – αν και σταδιακά – οφέλη για τους ευρωπαίους εξαγωγείς. Οι μειώσεις δασμών γενικά θα εφαρμοστούν με πιο αργό ρυθμό σε σύγκριση με τα προϊόντα της Mercosur.

Παράδειγμα το ελαιόλαδο. Οι δασμοί θα μειωθούν στο μηδέν μέσα σε 15 χρόνια, χωρίς περιορισμούς όγκου. Στην Αργεντινή, όπου οι δασμοί σήμερα φτάνουν το 31,5%, θα μειωθούν ελαφρώς στο 29,4% από την πρώτη ημέρα, μέχρι να καταργηθούν πλήρως το 2041, δήλωσε ο Ραφαέλ Πίκο, γενικός διευθυντής της ισπανικής ένωσης ελαιολάδου Asoliva.

Ο Πίκο σημείωσε ότι το φθηνότερο ελαιόλαδο στις αγορές της Mercosur θα μπορούσε να λειτουργήσει ως «μοχλός ενίσχυσης της κατανάλωσης», επισημαίνοντας τις ισχυρές προοπτικές ανάπτυξης, ιδιαίτερα στη Βραζιλία, που ήδη αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους εισαγωγείς ελαιολάδου στον κόσμο.

Στον τομέα του κρασιού, μόνο τα ακριβότερα αφρώδη κρασιά θα δουν τους δασμούς να καταργούνται άμεσα. Τα φθηνότερα αφρώδη κρασιά θα γίνουν αδασμολόγητα έπειτα από 12 χρόνια. Άλλα κρασιά, συμπεριλαμβανομένων ποτών τύπου σαμπάνιας, θα δουν τους δασμούς να καταργούνται σταδιακά μέσα σε οκτώ χρόνια.

Τα πράγματα θα κινηθούν ταχύτερα για τα αλκοολούχα ποτά, με τους περισσότερους δασμούς να καταργούνται μέσα σε τέσσερα χρόνια.

Τα τυριά θα χρειαστούν μεγαλύτερη μεταβατική περίοδο, με μια αδασμολόγητη ποσόστωση 30.000 τόνων να τίθεται σε ισχύ σε 10  χρόνια.

Στην κατηγορία των γλυκών, οι δασμοί για την ευρωπαϊκή σοκολάτα θα καταργηθούν σταδιακά μέσα σε εννέα χρόνια. Η μεταβατική περίοδος θα είναι ακόμη μεγαλύτερη – 14 χρόνια – για τη λευκή σοκολάτα.

Παραμένει η αδικία για τις επιτραπέζιες ελιές

Στη συμφωνία υπάρχει και μια αδικία εις βάρος της ευρωπαϊκής και κατά συνέπεια της ελληνικής επιτραπέζιας ελιάς, που είναι ένα από τα δυνατά εξαγωγικά μας χαρτιά. Συγκεκριμένα, ενώ οι ευρωπαϊκές επιτραπέζιες ελιές υπόκεινται σε δασμό 12,6% για εξαγωγές προς τις χώρες της Mercosur, δεν συμβαίνει το ίδιο με τις εισαγωγές προς την ελληνική και ευρωπαϊκή αγορά, όπου ο δασμός σταδιακά θα μηδενιστεί.

Ο Πρόεδρος της ΠΕΜΕΤΕ, Κώστας Ζούκας, είχε κάνει λόγο για μια ανισοβαρή απόφαση, εξηγώντας, ότι «η Αργεντινή, με πάνω από 100.000 τόνους, θα αποτελέσει μακροπρόθεσμα απειλή για την αγορά της ΕΕ. Παράλληλα, η εξέλιξη αυτή ”μειώνει και την προοπτική, που είχαμε προς τη βραζιλιάνικη αγορά (στο 0,5% το μερίδιο της Ελλάδας στις εξαγωγές)”.

Κατά την περίοδο 4 Μαίου έως 8 Μαίου, θα καταβληθούν 91.703.000 ευρώ σε 107.160 δικαιούχους, στο πλαίσιο των προγραμματισμένων καταβολών του e- ΕΦΚΑ και της Δημόσιας Υπηρεσίας Απασχόλησης.

1. Ειδικότερα από τον e-ΕΦΚΑ:

• Στις 7 Μαίου θα καταβληθούν 14.703.000 ευρώ σε 30.710 δικαιούχους για παροχές σε χρήμα.
• Από τις 4 Μαίου έως τις 8 Μαίου θα καταβληθούν 22.000.000 ευρώ σε 950 δικαιούχους σε συνέχεια έκδοσης αποφάσεων εφάπαξ.

2. Από την ΔΥΠΑ θα γίνουν οι εξής καταβολές:

• 24.000.000 ευρώ σε 40.000 δικαιούχους για καταβολή επιδομάτων ανεργίας και λοιπών επιδομάτων.
• 13.000.000 ευρώ σε 18.500 μητέρες για επιδοτούμενη άδεια μητρότητας.
• 18.000.000 ευρώ σε 17.000 δικαιούχους στο πλαίσιο επιδοτούμενων προγραμμάτων απασχόλησης.