Ο Πάουελ απάντησε την περασμένη εβδομάδα στις εικασίες σχετικά με το τι θα συμβεί σε αυτή την περίπτωση: δήλωσε ότι προτίθεται να παραμείνει στη θέση του, επικαλούμενος τόσο τη νομοθεσία όσο και ιστορικά προηγούμενα.

Ο νόμος, ωστόσο, δεν αντιμετωπίζει άμεσα το επικείμενο σενάριο, ενώ τα ιστορικά προηγούμενα δεν ταιριάζουν απόλυτα με τις τρέχουσες συνθήκες, επειδή ο Ντόναλντ Τραμπ έχει καταστήσει σαφές ότι θέλει την απομάκρυνση του Πάουελ. 

To Federal Reserve Act, το νομοθετικό κείμενο που ίδρυσε την κεντρική τράπεζα και διέπει τις λειτουργίες της, ορίζει πράγματι ότι ο αντιπρόεδρος της Fed πρέπει να προεδρεύει στις συνεδριάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου σε περίπτωση απουσίας του προέδρου. Ωστόσο, δεν αναφέρει ρητά τι συμβαίνει όταν λήγει η θητεία του προέδρου και δεν έχει διοριστεί αντικαταστάτης. Ο Τραμπ έχει ορίσει τον πρώην κυβερνήτη της Fed Κέβιν Γουόρς ως διάδοχο του Πάουελ, αλλά η επιβεβαίωσή του εμποδίζεται επί του παρόντος στη Γερουσία λόγω αντιρρήσεων σχετικά με έρευνα του Υπουργείου Δικαιοσύνης για τον Πάουελ.

Το νομικό επιχείρημα

Ο πρώην γενικός νομικός σύμβουλος της Fed, Σκοτ Άλβαρεζ, δήλωσε ότι η θέση του Πάουελ μπορεί να στηριχθεί σε δύο τμήματα του νόμου.

Πρώτον, το Άρθρο 10 του νόμου ορίζει ότι όταν λήγει η θητεία ενός διοικητή της Fed, ο διοικητής «θα συνεχίσει να υπηρετεί έως ότου διοριστούν και πληρούν τις προϋποθέσεις οι διάδοχοί του». 

Ο διοικητής Στίβεν Μιράν είναι απλώς το πιο πρόσφατο παράδειγμα. Η θητεία του έληξε τον Ιανουάριο και ο Γουόρς έχει προταθεί για να αναλάβει τη θέση του. Ωστόσο, καθώς ο Γουόρς δεν έχει ακόμη επικυρωθεί, ο Μιράν συνεχίζει να ασκεί τα καθήκοντά του. Στην περίπτωση λήξης της θητείας ενός προέδρου, η Fed θα μπορούσε να υποστηρίξει ότι ισχύει ο ίδιος κανόνας, ανέφερε ο Άλβαρεζ.

Ο ίδιος επεσήμανε επίσης το Άρθρο 11, το οποίο παρέχει στο διοικητικό συμβούλιο της Fed την εξουσία να αναθέτει οποιαδήποτε από τις αρμοδιότητές του — εκτός από εκείνες που σχετίζονται με τη θέσπιση κανόνων ή τις νομισματικές και πιστωτικές πολιτικές — σε οποιοδήποτε μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου.

Επιλέγοντας τον Πάουελ ως προσωρινό πρόεδρο, το Διοικητικό Συμβούλιο θα του αναθέτει ουσιαστικά την εξουσία να συνεχίσει να ασκεί τα καθήκοντα του προέδρου, όπως η εξέταση των προϋπολογισμών και η λειτουργία ως κύριος εκπρόσωπος της Fed, σύμφωνα με τον Άλβαρεζ.

Νομικό προηγούμενο

Η Κάθριν Τζατζ, καθηγήτρια νομικής στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια που μελετά τη Fed, δήλωσε ότι τo Federal Reserve Act δεν είναι σαφές σχετικά με το τι θα πρέπει να συμβεί στις 15 Μαΐου εάν ο Γουόρς εξακολουθεί να περιμένει.

Ωστόσο, είπε ότι ο Πάουελ μπορεί επίσης να βασιστεί στον τρόπο με τον οποίο η κεντρική τράπεζα έχει χειριστεί προηγούμενα κενά μεταξύ δύο θητειών επικεφαλής.

«Όταν η υποκείμενη διατύπωση δεν είναι σαφής, η τήρηση των καθιερωμένων προηγούμενων είναι η ασφαλέστερη και πιο συνετή πορεία για τη Fed», είπε.

Όπως υπαινίχθηκε ο Πάουελ, έχει χρησιμοποιήσει τον τίτλο του προσωρινού προέδρου και στο παρελθόν. Το 2022, αφού ορίστηκε από τον πρώην πρόεδρο Τζο Μπάιντεν για δεύτερη θητεία ως πρόεδρος και περίμενε την επικύρωση, ο Πάουελ υπηρέτησε ως προσωρινός πρόεδρος για περίπου τρεις μήνες. Ο Άλαν Γκρίνσπαν έκανε το ίδιο για περισσότερο από τρεις μήνες μεταξύ των θητειών του το 1996 υπό τον πρόεδρο Μπιλ Κλίντον.

Υπάρχει όμως μια βασική διαφορά αυτή τη φορά. Στις προηγούμενες περιπτώσεις, ο πρόεδρος των ΗΠΑ είχε αναθέσει στον προηγούμενο επικεφαλής να παραμείνει στη θέση του για άλλα τέσσερα χρόνια. Αυτή τη φορά, ο Τραμπ έχει δείξει σαφή αντιπάθεια προς τον Πάουελ και έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι θέλει την απομάκρυνσή του.

Ορισμένοι αναλυτές επισημαίνουν επίσης ένα μνημόνιο του 1978 από το Γραφείο Νομικών Συμβούλων του Υπουργείου Δικαιοσύνης. Σε περίπτωση που η θέση του προέδρου παρέμενε κενή, το μνημόνιο τόνιζε ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ είχε την εξουσία να διορίσει έναν «αναπληρωτή» από το διοικητικό συμβούλιο της Fed. Αυτό, πιστεύουν ορισμένοι, παρέχει τουλάχιστον ένα περιθώριο στον Τραμπ να υποστηρίξει ότι μπορεί να ορίσει τον δικό του προσωρινό υποψήφιο.

«Η επιλογή ενός προσωρινού προέδρου δεν έχει αμφισβητηθεί στο παρελθόν επειδή, σε αντίθεση με σήμερα, ο Λευκός Οίκος ήθελε ο εν ενεργεία πρόεδρος της Fed να παραμείνει στη θέση του», έγραψε σε σημείωμα προς τους πελάτες του ο Μάικλ ΜακΛιν, ανώτερος αναλυτής στην Barclays.

«Προβλέπουμε ότι η κυβέρνηση θα μπορούσε να αμφισβητήσει την επιλογή του Πάουελ ως προσωρινού προέδρου», ανέφερε ο ΜακΛιν. «Αυτό το σενάριο θα μπορούσε να προκαλέσει ανταγωνιστικές διεκδικήσεις για την ηγεσία της Fed, δημιουργώντας νομική και θεσμική αβεβαιότητα και πιθανή αστάθεια στις αγορές».

Ο Άλβαρεζ, ωστόσο, δήλωσε ότι το υπόμνημα του 1978 εκδόθηκε πριν τεθεί σε ισχύ μια βασική αλλαγή στο Federal Reserve Act. Αυτή η αλλαγή απαιτούσε οι υποψήφιοι για την προεδρία να επικυρώνονται από τη Γερουσία ειδικά για τη συγκεκριμένη θέση, περιορίζοντας την εφαρμογή της σήμερα.

Ο Λευκός Οίκος, από την πλευρά του, αντέδρασε στις δηλώσεις του Πάουελ επαναλαμβάνοντας την υποστήριξή του προς τον Γουόρς και δηλώνοντας ότι συνεργάζεται στενά με μέλη του Κογκρέσου για την επικύρωσή του.

Ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ δήλωσε ότι θα ήταν αντίθετο προς το ιστορικό προηγούμενο να παραμείνει ο Πάουελ στη Fed μετά τη λήξη της θητείας του ως προέδρου, αλλά δεν αναφέρθηκε στο δικαίωμα του Πάουελ να υπηρετήσει ως προσωρινός πρόεδρος σε αυτή την περίπτωση.

Έρευνα του Υπουργείου Δικαιοσύνης

Η ειρωνεία της τρέχουσας κατάστασης είναι ότι η ίδια η εκστρατεία πίεσης της κυβέρνησης Τραμπ προς τη Fed είναι αυτή που καθυστερεί την επικύρωση του Γουόρς και ωθεί τον Πάουελ να εξετάσει το ενδεχόμενο να παραμείνει στην κεντρική τράπεζα.

Η επιβεβαίωση του Γουόρς εμποδίζεται από τον Ρεπουμπλικανό γερουσιαστή Τομ Τίλις, ο οποίος έχει δεσμευτεί να καθυστερήσει την υποψηφιότητα μέχρι την ολοκλήρωση της έρευνας του Υπουργείου Δικαιοσύνης σχετικά με τον Πάουελ και τη Fed για την ανακαίνιση της έδρας της κεντρικής τράπεζας, ύψους 2,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Ο Τίλις θεωρεί ότι η έρευνα έχει πολιτικά κίνητρα.

Ένας ομοσπονδιακός δικαστής ακύρωσε νωρίτερα αυτό το μήνα τις αποφάσεις που εξέδωσε το Υπουργείο Δικαιοσύνης για την υπόθεση, αλλά η Γενική Εισαγγελέας των ΗΠΑ Τζανίν Πίρο έχει δεσμευτεί να ασκήσει έφεση κατά της απόφασης αυτής, πράγμα που σημαίνει ότι η κατάσταση θα μπορούσε να παραταθεί για μήνες.

Σύμφωνα με το Bloomberg, o Πάουελ έχει δηλώσει ότι δε θα αποχωρήσει από την κεντρική τράπεζα έως ότου η έρευνα ολοκληρωθεί «με διαφάνεια και οριστικότητα». Εκτός από τη θητεία του ως προέδρου, ο Πάουελ κατέχει θέση ως μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Fed, η οποία του επιτρέπει να παραμείνει στην κεντρική τράπεζα έως τις αρχές του 2028.

Σύμφωνα με τις βασικές εκτιμήσεις, η Fed αναμένεται να αγνοήσει προσωρινά σοκ στις τιμές του πετρελαίου, αλλά σε περίπτωση έντονης και παρατεταμένης διαταραχής, η τράπεζα μπορεί να υιοθετήσει πιο ήπια στάση, λόγω των κινδύνων για την αγορά εργασίας. Υπάρχει, ωστόσο, και ένα ενδιάμεσο σενάριο, όπου μια μέτρια αλλά διαρκής άνοδος των τιμών θα μπορούσε να ενισχύσει τις πληθωριστικές πιέσεις χωρίς να πλήξει δραστικά την οικονομική δραστηριότητα, οδηγώντας ενδεχομένως σε αυξήσεις επιτοκίων.

Κομβικό σημείο αποτελεί η τιμή του WTI crude oil. Σύμφωνα με την ανάλυση, αν το WTI κινηθεί κατά μέσο όρο μεταξύ 80 και 100 δολαρίων το 2026, αυξάνεται η πιθανότητα για πιο επιθετική νομισματική πολιτική. Παρά το γεγονός ότι αυτό δεν αποτελεί το βασικό σενάριο, οι αγορές πρέπει να το συνυπολογίζουν ως υπαρκτό κίνδυνο.

Ο γεωπολιτικός παράγοντας παίζει καθοριστικό ρόλο. Το πρόσφατο σοκ που σχετίζεται με το Ιράν έχει πυροδοτήσει έντονο προβληματισμό στους επενδυτές. Αν η ένταση αποκλιμακωθεί γρήγορα, οι τιμές του πετρελαίου ενδέχεται να υποχωρήσουν, δίνοντας στη Fed περιθώριο για πιο χαλαρή πολιτική. Αντίθετα, μια παρατεταμένη κρίση μπορεί να προκαλέσει σύνθετες επιπτώσεις, όπως αρχική άνοδο του πληθωρισμού, πιθανή υποχώρηση λόγω μειωμένης ζήτησης, πίεση στην αγορά εργασίας και αρνητικές επιδράσεις στα χρηματιστήρια.

Η Fed καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στους δύο βασικούς στόχους της: τη σταθερότητα των τιμών και τη διατήρηση της απασχόλησης. Οι κίνδυνοι για την αγορά εργασίας αυξάνονται δυσανάλογα με τη σοβαρότητα του σοκ στις τιμές του πετρελαίου, ενώ ο πληθωρισμός μπορεί να κινηθεί ανοδικά βραχυπρόθεσμα, αλλά να περιοριστεί σε πιο ακραία σενάρια λόγω μείωσης της ζήτησης.

Συνολικά, το τοπίο παραμένει ρευστό, με την πορεία του πετρελαίου να αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τις επόμενες κινήσεις της Fed. Οι τρέχουσες τιμές φαίνεται να βρίσκονται σε ενδιάμεσο επίπεδο, κρατώντας ανοιχτό το ενδεχόμενο αυξήσεων επιτοκίων, ένα σενάριο που οι αγορές δεν μπορούν να αγνοήσουν.

Στις ΗΠΑ, οι αποδόσεις κινούνται σε υψηλά μηνών, έπειτα από τρίτη συνεχόμενη εβδομάδα απωλειών στην αγορά ομολόγων, καθώς ενισχύονται οι εκτιμήσεις ότι η Federal Reserve ενδέχεται να αναγκαστεί να αυξήσει το κόστος δανεισμού για την αντιμετώπιση του πληθωρισμού.

Στην Αυστραλία, οι αποδόσεις των 10ετών ομολόγων εκτινάχθηκαν τη Δευτέρα στο υψηλότερο επίπεδο από το 2011, ενώ στη Νέα Ζηλανδία έφτασαν στα υψηλότερα επίπεδα από τον Μάιο του 2024. Στην Ινδία, η απόδοση του 10ετούς αυξήθηκε σε επίπεδα που είχαν να καταγραφούν από τον Ιανουάριο του 2025. Άνοδο σημείωσαν επίσης οι αποδόσεις σε Ιαπωνία και Νότια Κορέα, ενώ τα ευρωπαϊκά συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης ομολόγων υποχώρησαν.

«Επικρατεί πανικός», δήλωσε ο Ed Al-Hussainy, διαχειριστής χαρτοφυλακίου στην Columbia Threadneedle Investments στη Νέα Υόρκη. «Αυτή τη στιγμή, η αγορά λειτουργεί με τη λογική “πουλάμε πρώτα και κάνουμε ερωτήσεις μετά”».

Τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα (Treasuries) ακολούθησαν την πτωτική πορεία των διεθνών αγορών την περασμένη εβδομάδα, καθώς οι φόβοι για κλιμάκωση του πολέμου με το Ιράν οδήγησαν σε άνοδο τις τιμές του πετρελαίου. Η Τράπεζα της Αγγλίας και η ΕΚΤ άφησαν να εννοηθεί ότι ενδέχεται να απαιτηθεί περαιτέρω σύσφιξη της νομισματικής πολιτικής, ενώ ο πρόεδρος της Fed, Τζερόμ Πάουελ, τόνισε ότι απαιτείται μεγαλύτερη πρόοδος στον πληθωρισμό πριν εξεταστεί νέα μείωση επιτοκίων.

Η καμπύλη αποδόσεων των αμερικανικών ομολόγων επιπεδώθηκε την περασμένη εβδομάδα: οι αποδόσεις των διετών τίτλων αυξήθηκαν κατά 18 μονάδες βάσης στο 3,90%, ενώ των δεκαετών ενισχύθηκαν κατά 10 μονάδες βάσης στο 4,38%, επεκτείνοντας τη συνολική άνοδο από την έναρξη των εχθροπραξιών σε πάνω από 40 μονάδες βάσης. Τη Δευτέρα, η απόδοση του 10ετούς αυξήθηκε περαιτέρω κατά τρεις μονάδες βάσης.

Η μέση απόδοση στον δείκτη Bloomberg Global Aggregate Treasuries Total Return Index διαμορφώνεται πλέον περίπου στο 3,46%, το υψηλότερο επίπεδο από τον Μάιο του 2024.

«Οι αγορές ομολόγων ανταγωνίζονται πλέον τις αγορές ενέργειας ως προς την ένταση των διακυμάνσεων», σημείωσε ο Μπέντζαμιν Πίκτον, ανώτερος στρατηγικός αναλυτής αγορών στη Rabobank.

Μόλις τον περασμένο μήνα, οι επενδυτές προεξοφλούσαν πλήρως δύο μειώσεις επιτοκίων από τη Fed εντός του έτους, λόγω ανησυχιών για αδύναμη αγορά εργασίας. Ωστόσο, καθώς ο πόλεμος παρατείνεται, τα συμβόλαια επιτοκιακών ανταλλαγών δείχνουν πλέον ότι οι αγορές αποτιμούν περίπου 60% πιθανότητα αύξησης επιτοκίων έως τον Οκτώβριο.

Οι εξελίξεις στο Ιράν παραμένουν στο επίκεντρο της προσοχής των επενδυτών. Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου δήλωσε μέσω κοινωνικών δικτύων ότι τα κεντρικά γραφεία και τα περιουσιακά στοιχεία χρηματοπιστωτικών οργανισμών που αγοράζουν αμερικανικά κρατικά ομόλογα αποτελούν «νόμιμους στόχους».

«Περισσότερο από ουσιαστική κλιμάκωση, αυτό θα πρέπει να εκληφθεί ως σαφής ένδειξη ότι απέχουμε ακόμη πολύ από μια αξιόπιστη κατάπαυση του πυρός ή λύση», δήλωσε ο Τζάστιν Λιν, επενδυτικός στρατηγικός αναλυτής στη Global X ETFs Australia.

Πέρα από τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, οι επενδυτές αναμένεται να παρακολουθήσουν στενά αυτή την εβδομάδα τις δηλώσεις αξιωματούχων της Fed, μεταξύ των οποίων ο διοικητής Μάικλ Μπαρ και ο αντιπρόεδρος Φίλιπ Τζέφερσον. Παράλληλα, οι δημοπρασίες διετών, πενταετών και επταετών ομολόγων θα προσφέρουν ενδείξεις για τη ζήτηση των επενδυτών μετά την πρόσφατη άνοδο των αποδόσεων.

Με τις τιμές του πετρελαίου να ξεπερνούν τα 100 δολάρια το βαρέλι και τις ναυτιλιακές διαδρομές στον Κόλπο να διακόπτονται από το Ιράν, οι κυβερνήσεις και οι επενδυτές προετοιμάζονται για μια επανάληψη του ενεργειακού σοκ του 2022 που προκλήθηκε από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Aπό την Ουάσιγκτον έως τη Φρανκφούρτη, από το Λονδίνο έως το Τόκιο, οι κεντρικές τράπεζες είναι πιθανό να υιοθετήσουν μια πιο επιφυλακτική στάση απέναντι στον πληθωρισμό.

Το ουσιαστικό κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, ενός διαύλου μέσω του οποίου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου, ωθεί προς τα πάνω το κόστος όχι μόνο για την ενέργεια και τις μεταφορές, αλλά και για άλλα βασικά αγαθά που μεταφέρονται μέσω της θαλάσσιας οδού. Το αποτέλεσμα θα μπορούσε να είναι ένα «τοξικό μείγμα» για τις κεντρικές τράπεζες: υψηλότερες τιμές και χαμηλότερη απασχόληση, δύο προβλήματα που δεν είναι εξοπλισμένες να αντιμετωπίσουν ταυτόχρονα.

Μια παρατεταμένη παγκόσμια ενεργειακή κρίση θα μπορούσε να διαψεύσει τις ελπίδες των καταναλωτών, των επιχειρήσεων και των επενδυτών σε όλο τον κόσμο για μειώσεις επιτοκίων φέτος — και σε ορισμένες περιπτώσεις, να ανατρέψει αυτά τα σχέδια.

Σύμφωνα με το Politico, δεν αναμένονται άμεσες κινήσεις, εκτός από την Αυστραλία, η οποία αύξησε το επιτόκιό της κατά 0,25%. Ωστόσο, οι αγορές έχουν ήδη αναπροσαρμόσει τις προσδοκίες τους σχετικά με τα επόμενα βήματα των υπευθύνων χάραξης νομισματικής πολιτικής. Πράγματι, εάν η Fed μειώσει τα επιτόκια αργότερα φέτος, ενδέχεται να είναι μία από τις λίγες μεγάλες κεντρικές τράπεζες που θα το πράξει, δεδομένου ότι άλλες οικονομίες, όπως η Ευρώπη, είναι πιο εκτεθειμένες στο υψηλότερο κόστος ενέργειας σε σύγκριση με τις ΗΠΑ.

Πριν από τον πόλεμο, οι επενδυτές έβλεπαν πιθανότητα μειώσεων από τη Fed, την ΕΚΤ και την Τράπεζα της Αγγλίας. Τώρα προεξοφλούν μια συνολικά πιο αυστηρή νομισματική πολιτική: τουλάχιστον μία αύξηση επιτοκίου από την ΕΚΤ φέτος, 60% πιθανότητα αύξησης από την Τράπεζα της Αγγλίας, λιγότερες και μεταγενέστερες μειώσεις από τη Fed και επιτακτική ανάγκη για αύξηση επιτοκίων από την Τράπεζα της Ιαπωνίας.

Οι κεντρικοί τραπεζίτες θα προτιμήσουν να περιμένουν μέχρι να έχουν μια καλύτερη εικόνα των οικονομικών επιπτώσεων από τη σύγκρουση, επειδή «ο κλονισμός θα μπορούσε να αποδειχθεί αμελητέος ή πολύ μεγάλος», δήλωσε ο επικεφαλής οικονομολόγος της EFG, Στέφαν Γκέρλαχ.

Ωστόσο, λίγοι αμφιβάλλουν για την ανάγκη ισχυρών μηνυμάτων, καθώς οι κεντρικές τράπεζες φοβούνται να επαναλάβουν το 2022, όταν οι διαταραχές στις τιμές της ενέργειας, σε συνδυασμό με τις επιπτώσεις της πανδημίας και τα δημοσιονομικά μέτρα τόνωσης, μετατράπηκαν στην χειρότερη έξαρση του πληθωρισμού των τελευταίων πενήντα ετών.

Η σύγκρουση με το Ιράν περιπλέκει περαιτέρω τις προσπάθειες του Τραμπ να αποδείξει στους ψηφοφόρους ότι το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα αντιμετωπίζει τα προβλήματα του κόστους διαβίωσης πριν από τις φετινές ενδιάμεσες εκλογές. Ήδη, ο πόλεμος έχει προκαλέσει ραγδαία αύξηση των τιμών της βενζίνης, που έχουν μεγάλη πολιτική σημασία, ενώ έχει ακυρώσει μέρος της προόδου προς πιο προσιτά επιτόκια στεγαστικών δανείων. Έχει, παράλληλα, περιπλέξει περαιτέρω την εικόνα για την κεντρική τράπεζα, την οποία ο πρόεδρος πιέζει σκληρά να λάβει αποφασιστικά μέτρα για μειώσεις επιτοκίων.

Ο πρόεδρος Τζερόμ Πάουελ και άλλοι αξιωματούχοι της Fed αναμένεται να είναι πιο ανοιχτοί στην ιδέα των αυξήσεων επιτοκίων αργότερα φέτος, αν και αυτό δεν είναι ακόμα το πιο πιθανό αποτέλεσμα.

Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, οι σκληροπυρηνικοί υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής ήδη σηματοδοτούν ότι η ΕΚΤ δε θα διστάσει αυτή τη φορά. «Μια αντίδραση από την ΕΚΤ είναι πιθανώς πιο κοντά από ό,τι πιστεύουν πολλοί», δήλωσε ο Πίτερ Καζιμίρ, διοικητής της κεντρικής τράπεζας της Σλοβακίας.

Η πρόεδρος Κριστίν Λαγκάρντ δεσμεύτηκε να διασφαλίσει ότι οι καταναλωτές «δε θα υποστούν τις ίδιες αυξήσεις του πληθωρισμού όπως αυτές που είδαμε το 2022 και το 2023». Τότε, η ΕΚΤ αντέδρασε αργά, συμβάλλοντας στην άνοδο του πληθωρισμού πάνω από το 10%.

Οι αναλυτές υποστηρίζουν ότι το σημερινό σκηνικό φαίνεται πολύ διαφορετικό: Το 2022, τα επιτόκια ήταν κοντά ή κάτω από το μηδέν, οι ισολογισμοί ήταν διογκωμένοι και η δημοσιονομική πολιτική ήταν ιδιαίτερα επεκτατική. Τώρα, η πιο αυστηρή νομισματική και δημοσιονομική πολιτική θα πρέπει να περιορίσει τον κίνδυνο οι ενεργειακές κρίσεις να μεταδοθούν στην οικονομία και να προκαλέσουν δευτερογενείς επιπτώσεις.

Πολλοί αναλυτές λένε ότι το πρώτο προφανές θύμα των διαφορετικών κινήσεων των κεντρικών τραπεζών είναι πιθανό να είναι η Τράπεζα της Αγγλίας, η οποία αναμενόταν ευρέως να μειώσει τα επιτόκια αυτή την εβδομάδα, αλλά τώρα θεωρείται ότι θα τα διατηρήσει σταθερά. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι το Ηνωμένο Βασίλειο δεν έχει ακόμη καταφέρει να ελέγξει πλήρως τον πληθωρισμό που ξέσπασε πριν από τέσσερα χρόνια.

Ο Άντριου Μπενίτο, του hedge fund Point72 στο Λονδίνο, εκτιμά ότι η αναπόφευκτη αύξηση των τιμών των καυσίμων και των λογαριασμών ενέργειας των νοικοκυριών από μόνη της θα προσθέσει 1% στον συνολικό πληθωρισμό μέχρι το καλοκαίρι, με «δευτερογενείς» επιπτώσεις σε άλλες τιμές να τον απομακρύνουν ακόμη περισσότερο από τον στόχο της Τράπεζας της Αγγλίας.

Αυτό, σύμφωνα με τον Σαντζέι Ράτζα της Deutsche Bank, θα αναγκάσει την τράπεζα να προβεί σε ορισμένες «δυσάρεστες συμβιβαστικές λύσεις»: η οικονομία του Ηνωμένου Βασιλείου έχει ήδη επιβραδυνθεί κατά το τελευταίο έτος λόγω της αβεβαιότητας στο παγκόσμιο εμπόριο και των διαφόρων αυξήσεων φόρων από την κυβέρνηση για την κάλυψη του δημοσιονομικού ελλείμματος. Η αύξηση των επιτοκίων, ενώ η οικονομία ήδη αντιμετωπίζει δυσκολίες, ενδέχεται να επιδεινώσει την κατάσταση.

Ωστόσο, οποιοδήποτε σημάδι εφησυχασμού θα μπορούσε να τιμωρηθεί δυσανάλογα από τις αγορές, δεδομένου ότι η BoE είχε χειρότερη απόδοση από οποιαδήποτε άλλη μεγάλη κεντρική τράπεζα κατά τη διάρκεια του τελευταίου πληθωριστικού σοκ.

Ο Ράτζα αναμένει ότι ο Άντριου Μπέιλι θα επισημάνει τις διαφορές με το 2022 ως έναν λόγο για να μην αντιδράσει υπερβολικά στην τρέχουσα άνοδο των τιμών.

Πιο σημαντικές θα είναι οι αποφάσεις και η συνέντευξη Τύπου της Τράπεζας της Ιαπωνίας, λόγω της τεράστιας επιρροής των ιαπωνικών επιτοκίων στις παγκόσμιες χρηματοπιστωτικές αγορές. Εδώ και δεκαετίες, η Ιαπωνία διατηρούσε τα επιτόκια χαμηλά και εκτύπωνε χρήμα με μανία για να ξεφύγει από τον αποπληθωρισμό. Όσο το έκανε αυτό, οι Ιάπωνες και οι ξένοι επενδυτές δανείζονταν φθηνά γιεν για να τα επενδύσουν σε αγορές με υψηλότερες αποδόσεις, όπως οι ΗΠΑ.

Τώρα, όμως, οι ανησυχίες της Τράπεζας της Ιαπωνίας έχουν τελικά μετατοπιστεί από τον αποπληθωρισμό στον πληθωρισμό και ο διοικητής της Τράπεζας της Ιαπωνίας, Καζούο Ουέντα, βιάζεται πλέον να «ομαλοποιήσει» την πολιτική. Το βασικό επιτόκιο της, στο 0,75%, είναι το χαμηλότερο στον ανεπτυγμένο κόσμο εκτός από την Ελβετία.

Ωστόσο, και η Ιαπωνία αντιμετωπίζει σημαντικές δυσκολίες λόγω των υψηλότερων τιμών ενέργειας, εξαιτίας της εξάρτησής της από τις εισαγωγές. Ο Γκρέγκορ Χιρτ, διευθυντής επενδύσεων στην Allianz Global Investors, υποστηρίζει ότι η Τράπεζα της Ιαπωνίας θα διστάσει πριν αυξήσει ξανά τα επιτόκια.

Το πρόβλημα με την επιφυλακτική στρατηγική είναι ότι το γιεν έχει ήδη υποχωρήσει, προκαλώντας ανησυχία στην Ουάσιγκτον και πυροδοτώντας φήμες για πιθανή παρέμβαση προς στήριξή του.

«Για να σταματήσει την περαιτέρω πτώση, η Τράπεζα της Ιαπωνίας ίσως χρειαστεί να προχωρήσει νωρίτερα σε αύξηση των επιτοκίων για να σταθεροποιήσει το νόμισμα», δήλωσε ο Χιρτ.

Εν τω μεταξύ, ο πόλεμος έχει θέσει την SNB, η οποία διατηρεί τα επιτόκια στο μηδέν από τον Ιούνιο του 2025, αντιμέτωπη με ένα διαφορετικό δίλημμα.

Ένας κίνδυνος είναι ότι μια παγκόσμια «φυγή προς την ασφάλεια» θα οδηγήσει το ελβετικό φράγκο σε ακόμη υψηλότερα επίπεδα έναντι του ευρώ και άλλων νομισμάτων. Αυτό θα μπορούσε να κάνει τόσες πολλές εισαγωγές φθηνότερες, ώστε ο συνολικός πληθωρισμός να γίνει αρνητικός. Εναλλακτικά, η αύξηση των τιμών της ενέργειας θα μπορούσε να έχει την ίδια αρνητική επίδραση στον πληθωρισμό όπως και αλλού.

«Η SNB πιθανότατα θα προτιμήσει να περιμένει και να δει ποιο από τα δύο φαινόμενα θα έχει τη μεγαλύτερη επίδραση στις προοπτικές του πληθωρισμού πριν ενεργήσει προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση», δήλωσε η οικονομολόγος της ING, Σαρλότ Ντε Μονπελιέ, η οποία αναμένει ότι η ελβετική κεντρική τράπεζα θα διατηρήσει τα επιτόκια αμετάβλητα.

Η Ομοσπονδιακή Επιτροπή Ανοιχτής Αγοράς (FOMC) διατήρησε τα επιτόκια στο εύρος του 3,5-3,75% εν μέσω κλιμάκωσης της σύγκρουσης στο Ιράν και εκτόξευσης των τιμών της ενέργειας. Υπενθυμίζεται ότι η Fed είχε διατηρήσει αμετάβλητα τα επιτόκια και στις 28 Ιανουαρίου.

Δεν υπάρχουν βεβαιότητες, υπογραμμίζει το Reuters. Χωρίς σαφές χρονοδιάγραμμα για τον τερματισμό των αμερικανοϊσραηλινών βομβαρδισμών, οι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι οι επιπτώσεις σε εγχώριο και παγκόσμιο επίπεδο θα εξαρτηθούν από τη διάρκεια του πολέμου, από τη μορφή της κυβέρνησης, που θα προκύψει στο Ιράν και από το αν οι τιμές του πετρελαίου θα ξεπεράσουν τα 100 δολάρια το βαρέλι ή θα επιστρέψουν κάτω από τα 80 δολάρια.

Η μέση τιμή της βενζίνης στις ΗΠΑ διαμορφώθηκε την Τρίτη στα 3,79 δολάρια το γαλόνι, αυξημένη κατά περισσότερο από 25% σε σχέση με πριν από τον πόλεμο, σύμφωνα με στοιχεία της AAA. Αντίστοιχες πιέσεις αναμένεται να εμφανιστούν και σε άλλες τιμές: οι αεροπορικές εταιρείες ήδη προειδοποιούν για αυξημένο κόστος ταξιδιών, λόγω της εκτίναξης του καυσίμου αεροσκαφών, ενώ αξιωματούχος του Λευκού Οίκου ανέφερε ότι οι ΗΠΑ αναζητούν εναλλακτικές πηγές αγροτικών λιπασμάτων.

Καθώς οι καταναλωτές έρχονται αντιμέτωποι με υψηλότερες τιμές που συνδέονται με το πετρέλαιο, ενδέχεται να περιορίσουν αγορές ή να μειώσουν συνολικά τις δαπάνες τους. Την ίδια στιγμή, οι εμπορικοί εταίροι των ΗΠΑ στην Ευρώπη αντιμετωπίζουν ακόμη πιο έντονο πληθωριστικό σοκ.

Για τη Fed, το σκηνικό μεταστρέφεται: από την προηγούμενη βεβαιότητα για σταθερή ανάπτυξη και υποχώρηση του πληθωρισμού, σε μια «διελκυστίνδα» μεταξύ αυξανόμενων πιέσεων στις τιμές και νέων κινδύνων για την ανάπτυξη και την αγορά εργασίας. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής θα παρουσιάσουν τις εκτιμήσεις τους μέσα από την απόφαση για τα επιτόκια, τη σχετική ανακοίνωση και τις επικαιροποιημένες τριμηνιαίες προβλέψεις . Aκολούθως, ο πρόεδρος της Fed Τζερόμ Πάουελ θα παραχωρήσει συνέντευξη Τύπου.

Η Νταϊάν Σουόνκ, επικεφαλής οικονομολόγος της KPMG, εκτίμησε ότι οι νέες προβλέψεις της Fed ενδέχεται να κινηθούν προς μια στασιμοπληθωριστική κατεύθυνση. Όπως ανέφερε, αναμένει υψηλότερο πληθωρισμό και ανεργία έως το τέλος του έτους, ενώ η πορεία των επιτοκίων πιθανότατα θα εμφανίσει μεγαλύτερη απόκλιση μεταξύ των αξιωματούχων: από τη μία όσων υποστηρίζουν μειώσεις για τη στήριξη της αγοράς εργασίας και από την άλλη εκείνων που προκρίνουν τη διατήρηση ή ακόμη και αύξηση των επιτοκίων.

«Οι προβλέψεις διαμορφώνονται μέσα σε ένα σύννεφο αβεβαιότητας. Αναμένω υποβάθμιση των εκτιμήσεων για την ανάπτυξη και αναθεώρηση προς τα πάνω για τον πληθωρισμό και την ανεργία», σημείωσε. Το λεγόμενο «dot plot», που αποτυπώνει τις εκτιμήσεις των αξιωματούχων για τα επιτόκια, ενδέχεται να δείξει ένα μείγμα αυξήσεων και μειώσεων, με διαφωνίες μεταξύ των πιο «ήπιων» και των πιο «σκληρών» μελών της Fed.

Επέστρεψαν οι φόβοι για στασιμοπληθωρισμό

Ο πόλεμος στο Ιράν αποτελεί το δεύτερο πιθανό σοκ στασιμοπληθωρισμού για τη Fed από τον Πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, μετά τις δασμολογικές πολιτικές της προηγούμενης χρονιάς, που είχαν επίσης θεωρηθεί πλήγμα για την ανάπτυξη και τις τιμές. Αν και η αρχική επίδραση των δασμών ήταν ηπιότερη του αναμενόμενου, οι επιχειρήσεις συνεχίζουν να μετακυλίουν αυξημένα κόστη, γεγονός που είχε ήδη οδηγήσει σε συζητήσεις για πιθανές αυξήσεις επιτοκίων στη συνεδρίαση του Ιανουαρίου.

Η νέα ανακοίνωση πολιτικής θα εξεταστεί προσεκτικά για ενδείξεις, αναφορικά με το ότι η Fed υιοθετεί πλέον μια «διπλής κατεύθυνσης» στρατηγική, όπου η επόμενη κίνηση μπορεί να είναι ακόμη και αύξηση επιτοκίων.

Τα πρόσφατα οικονομικά στοιχεία, ακόμη και πριν την έναρξη του πολέμου, είχαν ήδη επιβαρύνει το τοπίο: ο πληθωρισμός δεν έδειξε σαφή αποκλιμάκωση προς τον στόχο του 2%, ενώ αναμένεται να παραμείνει υψηλότερος κατά τουλάχιστον μία ποσοστιαία μονάδα τους επόμενους μήνες.

Την ίδια στιγμή, η αγορά εργασίας παρουσίασε απώλεια 92.000 θέσεων εργασίας τον Φεβρουάριο, ενισχύοντας τις ανησυχίες για επιβράδυνση της οικονομίας.

Οι επενδυτές έχουν ήδη περιορίσει τις προσδοκίες για συνεχείς μειώσεις επιτοκίων φέτος, παρά τις πιέσεις του Προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ για χαμηλότερο κόστος δανεισμού και την πιθανή τοποθέτηση του Κέβιν Γουόρς στη θέση του επικεφαλής της Fed.

Οι αγορές παραγώγων εκτιμούν πλέον μία μόνο μείωση επιτοκίων κατά 0,25 ποσοστιαίες μονάδες εντός του 2026, πιθανότατα τον Σεπτέμβριο, και μία ακόμη στα τέλη του 2027 — ρυθμός πολύ πιο συγκρατημένος από αυτόν που επιθυμεί η αμερικανική κυβέρνηση.

Η απόφαση διατήρησης του βασικού επιτοκίου σταθερού έτυχε ευρείας αποδοχής, ωστόσο η μελλοντική πορεία της νομισματικής πολιτικής χαρακτηρίζεται από αβεβαιότητα. Τα μέλη της Επιτροπής εμφανίζονται διχασμένα ανάμεσα στην ανάγκη καταπολέμησης του πληθωρισμού και στη στήριξη της αγοράς εργασίας.

«Κατά την εξέταση των προοπτικών της νομισματικής πολιτικής, αρκετοί συμμετέχοντες σχολίασαν ότι περαιτέρω μειώσεις του εύρους-στόχου για το επιτόκιο των ομοσπονδιακών κεφαλαίων θα ήταν πιθανότατα κατάλληλες, εάν ο πληθωρισμός μειωνόταν σύμφωνα με τις προσδοκίες τους», αναφέρεται στη σύνοψη της συνεδρίασης.

Διαφωνίες για την κατεύθυνση

Παράλληλα, υπήρξαν διαφωνίες σχετικά με την κατεύθυνση της πολιτικής. Ορισμένοι αξιωματούχοι υποστήριξαν ότι τα επιτόκια θα πρέπει να παραμείνουν αμετάβλητα για κάποιο διάστημα, προκειμένου η Επιτροπή να αξιολογήσει προσεκτικά τα εισερχόμενα στοιχεία.

«Κάποιοι συμμετέχοντες θεώρησαν ότι ενδεχομένως δεν θα ήταν σκόπιμη περαιτέρω χαλάρωση της πολιτικής μέχρι να υπάρξει σαφής ένδειξη ότι η πρόοδος στη μείωση του πληθωρισμού έχει επανέλθει σταθερά σε τροχιά», σημειώνεται στα πρακτικά.

Μάλιστα, ορισμένα μέλη άφησαν ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο αύξησης επιτοκίων, ζητώντας η ανακοίνωση μετά τη συνεδρίαση να αντικατοπτρίζει μια «διπλής κατεύθυνσης» περιγραφή των μελλοντικών αποφάσεων, συμπεριλαμβανομένης της πιθανότητας ανοδικών προσαρμογών εάν ο πληθωρισμός παραμείνει πάνω από τον στόχο.

Προηγούμενες μειώσεις και νέα σύνθεση

Η Fed είχε προχωρήσει σε τρεις διαδοχικές μειώσεις επιτοκίων τον Σεπτέμβριο, Οκτώβριο και Δεκέμβριο, συνολικού ύψους 0,75 ποσοστιαίας μονάδας, διαμορφώνοντας το βασικό επιτόκιο στο εύρος 3,5%-3,75%.

Η συνεδρίαση του Ιανουαρίου ήταν η πρώτη με νέα σύνθεση περιφερειακών προέδρων με δικαίωμα ψήφου. Τουλάχιστον δύο από αυτούς, η Λόρι Λόγκαν του Ντάλας και η Μπεθ Χάμακ του Κλίβελαντ, έχουν ταχθεί δημόσια υπέρ της διατήρησης των επιτοκίων αμετάβλητων επ’ αόριστον, θεωρώντας τον πληθωρισμό συνεχιζόμενη απειλή.

Από τα 19 μέλη που συμμετέχουν στις συνεδριάσεις, μόνο 12 διαθέτουν δικαίωμα ψήφου.

Ο ιδεολογικός διχασμός ενδέχεται να ενταθεί εάν ο πρώην διοικητής Κέβιν Γουόρς επιβεβαιωθεί ως επόμενος επικεφαλής της Fed. Ο Γουόρς έχει εκφραστεί υπέρ χαμηλότερων επιτοκίων, θέση που στηρίζουν και οι νυν διοικητές Στίβεν Μίραν και Κρίστοφερ Γουόλερ, οι οποίοι ψήφισαν κατά της απόφασης του Ιανουαρίου, προτιμώντας νέα μείωση κατά 0,25 μονάδες. Η θητεία του Τζερόμ Πάουελ λήγει τον Μάιο.

Πληθωρισμός, δασμοί και αγορά εργασίας

Οι περισσότεροι συμμετέχοντες εκτιμούν ότι ο πληθωρισμός θα υποχωρήσει εντός του έτους, αν και ο ρυθμός και ο χρόνος της αποκλιμάκωσης παραμένουν αβέβαιοι. Επισήμαναν επίσης ότι οι δασμοί επιβαρύνουν τις τιμές, αλλά η επίδρασή τους αναμένεται να εξασθενήσει σταδιακά.

«Οι περισσότεροι συμμετέχοντες προειδοποίησαν ότι η πρόοδος προς τον στόχο του 2% ενδέχεται να είναι πιο αργή και άνιση από ό,τι αναμενόταν και ότι ο κίνδυνος παραμονής του πληθωρισμού πάνω από τον στόχο είναι σημαντικός», αναφέρει το κείμενο.

Η Επιτροπή Νομισματικής Πολιτικής (FOMC) τροποποίησε τη διατύπωση της ανακοίνωσης μετά τη συνεδρίαση, σημειώνοντας ότι οι κίνδυνοι για τον πληθωρισμό και την αγορά εργασίας έχουν εξισορροπηθεί περισσότερο.

Τα στοιχεία που δημοσιοποιήθηκαν μετά τη συνεδρίαση παρουσιάζουν μικτή εικόνα: η δημιουργία θέσεων εργασίας στον ιδιωτικό τομέα επιβραδύνεται και επικεντρώνεται κυρίως στον κλάδο της υγείας, ενώ η ανεργία υποχώρησε στο 4,3% τον Ιανουάριο και οι νέες θέσεις εργασίας εκτός γεωργίας ξεπέρασαν τις προσδοκίες.

Ο βασικός δείκτης τιμών προσωπικής κατανάλωσης (PCE), τον οποίο παρακολουθεί στενά η Fed, κινείται γύρω στο 3%, αν και πρόσφατα στοιχεία έδειξαν ότι ο δομικός δείκτης τιμών καταναλωτή, εξαιρουμένων τροφίμων και ενέργειας, διαμορφώθηκε στο χαμηλότερο επίπεδο σχεδόν πενταετίας.

Σύμφωνα με το εργαλείο FedWatch της CME Group, οι αγορές προεξοφλούν την επόμενη μείωση επιτοκίων για τον Ιούνιο, με ακόμη μία να ακολουθεί τον Σεπτέμβριο ή τον Οκτώβριο.

«Πιστεύω ότι μπορεί να πάρει ψήφους Δημοκρατικών. Είναι τόσο καλός που πιθανόν θα πάρει ψήφους Δημοκρατικών. Θα πρέπει», δήλωσε ο Ρεπουμπλικανός πρόεδρος σε δημοσιογράφους στο προεδρικό αεροσκάφος Air Force One χθες, Σάββατο. «Είναι ένας πολύ υψηλής ποιότητας άνθρωπος. Δεν θα πρέπει να έχει κανένα πρόβλημα να τα καταφέρει», πρόσθεσε.

Ερωτηθείς τι αναμένει να κάνει ο Γουόρς όσον αφορά τα επιτόκια, ο Τραμπ δήλωσε: «Θα τα μειώσει. Εννοώ ότι αν τον παρακολουθείς στην τηλεόραση, ξέρεις, επειδή παρακολουθώ συνεντεύξεις και δηλώσεις. Ελπίζω ότι θα τα μειώσει, αλλά θα πρέπει να κάνει ό,τι θέλει να κάνει».

Ερωτηθείς αν ο Γουορς έχει λάβει οποιαδήποτε δέσμευση να το κάνει αυτό, ο Τραμπ σημείωσε: «Όχι, επειδή δεν θέλω να το κάνω αυτό. Θα μπορούσα να το κάνω αυτό, υποθέτω, αν ήθελα, αλλά δεν το έκανα».

Η απόφαση ολοκληρώνει μια διαδικασία που επισήμως ξεκίνησε το περασμένο καλοκαίρι, αλλά στην πραγματικότητα είχε αρχίσει πολύ νωρίτερα, καθώς ο Τραμπ εξαπέλυε καταιγισμό επικρίσεων κατά της Fed υπό την ηγεσία του Πάουελ σχεδόν από τη στιγμή που εκείνος ανέλαβε τα καθήκοντά του το 2018.

«Γνωρίζω τον Κέβιν εδώ και πολύ καιρό και δεν έχω καμία αμφιβολία ότι θα μείνει στην ιστορία ως ένας από τους ΜΕΓΑΛΟΥΣ προέδρους της Fed — ίσως ο καλύτερος», δήλωσε ο Τραμπ σε ανάρτησή του στο Truth Social, ανακοινώνοντας την επιλογή.

Η επιλογή του 55χρονου Γουόρς δεν αναμένεται να προκαλέσει έντονες αναταράξεις στις αγορές, λόγω της προηγούμενης εμπειρίας του στη Fed και της εκτίμησης της Wall Street ότι δεν θα εκτελεί πάντα τις επιθυμίες του Τραμπ.

«Έχει τον σεβασμό και την αξιοπιστία των χρηματοπιστωτικών αγορών», δήλωσε ο Ντέιβιντ Μπάνσεν, επικεφαλής επενδύσεων του Bahnsen Group, στην εκπομπή “Squawk Box” του CNBC.

«Δεν υπήρχε κανένα πρόσωπο που θα έπαιρνε αυτή τη θέση και δεν θα προχωρούσε σε μειώσεις επιτοκίων βραχυπρόθεσμα. Ωστόσο, πιστεύω ότι μακροπρόθεσμα θα αποτελέσει μια αξιόπιστη επιλογή», πρόσθεσε.

Από την επικύρωση του Πάουελ το 2018, κατά την πρώτη θητεία Τραμπ, ο πρόεδρος πίεζε επίμονα τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής να μειώσουν επιθετικά τα επιτόκια. Ακόμη και μετά από τρεις διαδοχικές μειώσεις στο δεύτερο μισό του 2025, ο Τραμπ συνέχισε τις επιθέσεις, ζητώντας χαμηλότερα επιτόκια και επικρίνοντας τον Πάουελ για υπερβάσεις κόστους στην εκτεταμένη ανακαίνιση των κεντρικών γραφείων της Fed στην Ουάσιγκτον.

Από την πλευρά του, ο Γουόρς σε συνέντευξή του στο CNBC το περασμένο καλοκαίρι είχε ζητήσει «αλλαγή καθεστώτος» στη Fed.

«Το έλλειμμα αξιοπιστίας βρίσκεται, κατά τη γνώμη μου, στους σημερινούς επικεφαλής της Fed», είχε δηλώσει στη συνέντευξη του Ιουλίου — μια θέση που ενδέχεται να τον φέρει σε συγκρουσιακό ρόλο σε έναν θεσμό όπου η συναίνεση είναι καθοριστικής σημασίας για την εφαρμογή της πολιτικής.

Η απόφαση του Τραμπ να προτείνει τον Γουόρς έρχεται σε μία από τις πιο επισφαλείς στιγμές για την αμερικανική κεντρική τράπεζα εδώ και δεκαετίες: ο πληθωρισμός δεν έχει ακόμη τιθασευτεί πλήρως, ο κρατικός δανεισμός αυξάνεται και η Fed δέχεται ασυνήθιστα άμεσες πολιτικές πιέσεις σχετικά με τη νομισματική πολιτική.

Πρόσφατα, το Υπουργείο Δικαιοσύνης εξέδωσε κλήτευση προς τον Πάουελ για το έργο κατασκευής των κτιρίων. Σε μια ασυνήθιστα αιχμηρή απάντηση, ο Πάουελ υποστήριξε ότι η κίνηση αυτή ήταν «πρόσχημα» με σκοπό να εξαναγκαστεί η Fed να ακολουθήσει τις εντολές του Τραμπ και να χαλαρώσει περαιτέρω τη νομισματική πολιτική.

Υπό αυτό το πρίσμα, η υποψηφιότητα έρχεται τη στιγμή που τα ερωτήματα γύρω από την ανεξαρτησία της Fed —θεμέλιο της αξιοπιστίας μιας κεντρικής τράπεζας— έχουν περάσει από το επίπεδο της ακαδημαϊκής συζήτησης σε πραγματική ανησυχία. Ο Τραμπ και άλλα στελέχη της κυβέρνησης έχουν προτείνει ιδέες που κυμαίνονται από αυστηρότερη εποπτεία του Λευκού Οίκου έως αλλαγές στον τρόπο καθορισμού των επιτοκίων, ακόμη και την υποχρέωση του προέδρου της Fed να διαβουλεύεται με τον πρόεδρο των ΗΠΑ για τις αποφάσεις επιτοκίων.

Η υποψηφιότητα αυτή έβαλε τέλος σε μια έντονα ανταγωνιστική διαδικασία που κάποια στιγμή περιλάμβανε 11 υποψηφίους. Ανάμεσά τους ήταν πρώην και νυν αξιωματούχοι της Fed, διακεκριμένοι οικονομολόγοι και στελέχη της Wall Street, σε μια διαδικασία συνεντεύξεων υπό την καθοδήγηση του υπουργού Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ. Τελικά, ο αριθμός περιορίστηκε σε πέντε και στη συνέχεια σε τέσσερις, με τον Τραμπ να αφήνει να εννοηθεί στο CNBC την περασμένη εβδομάδα ότι είχε ήδη καταλήξει στην επιλογή του.

Από εδώ και πέρα, ο υποψήφιος αντιμετωπίζει μια δύσκολη πορεία.

Ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Τομ Τίλις έχει δηλώσει ότι θα μπλοκάρει κάθε υποψηφιότητα για τη Fed έως ότου ολοκληρωθεί η έρευνα του Υπουργείου Δικαιοσύνης. Ωστόσο, τα ζητήματα δεν είναι μόνο πολιτικά.

Παρότι ο Τραμπ επιμένει ότι ο πληθωρισμός έχει νικηθεί, παραμένει σημαντικά υψηλότερος από τον στόχο του 2% της Fed. Ταυτόχρονα, η αγορά εργασίας έχει επιβραδυνθεί, με την οικονομία να βρίσκεται σε ένα περιβάλλον «ούτε απολύσεων ούτε προσλήψεων», γεγονός που δημιουργεί πρόσθετες προκλήσεις για τη νομισματική πολιτική.

Σε κάθε περίπτωση, οι αγορές δεν αναμένουν έντονες κινήσεις από τον νέο πρόεδρο: οι επενδυτές προεξοφλούν το πολύ δύο ακόμη μειώσεις επιτοκίων μέσα στο έτος, προτού το βασικό επιτόκιο των ομοσπονδιακών κεφαλαίων διαμορφωθεί γύρω στο 3%, επίπεδο που οι αξιωματούχοι έχουν υποδείξει ως το μακροπρόθεσμο «ουδέτερο» επιτόκιο, το οποίο ούτε ενισχύει ούτε επιβραδύνει την οικονομική ανάπτυξη.

Τέλος, παραμένει το ερώτημα για το τι θα συμβεί με τον Πάουελ.

Αν και ιστορικά οι πρόεδροι της Fed παραιτούνταν από το Διοικητικό Συμβούλιο μετά την απομάκρυνσή τους από την προεδρία, αυτή τη φορά ενδέχεται να μην ισχύσει το ίδιο. Ο Πάουελ έχει ακόμη δύο χρόνια στη θητεία του ως διοικητής και θα μπορούσε να επιλέξει να παραμείνει ως ανάχωμα στις προσπάθειες του Τραμπ να υπονομεύσει την ανεξαρτησία της Fed. Το Ανώτατο Δικαστήριο εξετάζει ήδη την κίνηση του Τραμπ να απομακρύνει τη διοικήτρια Λίζα Κουκ — μια υπόθεση που ενδέχεται τελικά να καθορίσει ποιες εξουσίες διαθέτει ένας πρόεδρος των ΗΠΑ επί των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου της Fed.

Έτσι, η συνεδρίαση της Τετάρτης χαρακτηρίστηκε από έντονη μεταβλητότητα στους δείκτες, με τον Nasdaq να καταφέρνει πάντως να παρουσιάσει καλύτερες επιδόσεις με ώθηση από τον τεχνολογικό κλάδο, εν όψει της ανακοίνωσης οικονομικών αποτελεσμάτων από κορυφαίες Big Tech.

Συγκεκριμένα, ο Dow Jones έκλεισε τελικά σε θετικό έδαφος στο +0,02% και τις 49.015 μονάδες. Αντιθέτως ο S&P 500 κατέγραψε ανεπαίσθητη πτώση 0,01% στις 6.978 μονάδες, αν και νωρίτερα είχε καταφέρει να περάσει πρόσκαιρα το ιστορικό ορόσημο των 7.000 μονάδων, στις 7.002. Όσον αφορά τον Nasdaq, ξεπερνώντας τις πιέσεις, ενισχύθηκε κατά 0,17% στις 23.857 μονάδες.

Τα ομόλογα κινήθηκαν ελάχιστα μετά την ανακοίνωση της Fed, με τις αποδόσεις των διετών τίτλων να παραμένουν σχεδόν αμετάβλητες. Αντιστοίχως, η απόδοση του 10ετους ανέβηκε ελαφρά στο 4,25%.

Οι αξιωματούχοι της FOMC άφησαν αμετάβλητα τα επιτόκια και επεσήμαναν τη βελτίωση της αμερικανικής οικονομίας, σηματοδοτώντας μια πιο προσεκτική στάση απέναντι σε μελλοντικές προσαρμογές. Η Επιτροπή Ανοικτής Αγοράς ψήφισε με ψήφους 10-2 υπέρ της διατήρησης του βασικού επιτοκίου στο εύρος 3,5%–3,75%, με τους Κρίστοφερ Γουόλερ και Στίβεν Μίραν να διαφωνούν, υποστηρίζοντας μείωση κατά 25 μονάδες βάσης.

Ο Στίβεν Μίραν τοποθετήθηκε προ μηνών στο συμβούλιο από τον Ντόναλντ Τραμπ, ενώ ο Κρίστοφερ Γουόλερ είναι στη λίστα των δελφίνων που έχει καταρτίσει ο Λευκός Οίκος για την προεδρία της Τράπεζας, καθώς η θητεία του Τζερόμ Πάουελ λήγει τον ερχόμενο Μάιο.

Ο Πάουελ, στην καθιερωμένη συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε, έκανε λόγο για «σαφή βελτίωση» των προοπτικών της αμερικανικής οικονομίας για το επόμενο έτος, επισημαίνοντας ότι η αγορά εργασίας έχει σταθεροποιηθεί.

Αναλόγως οι αναλυτές παρατήρησαν ότι στην ανακοίνωση του συμβουλίου είχε αφαιρεθεί τελείως μια παράγραφος που υπήρχε στην ανακοίνωση της συνεδρίασης του Δεκεμβρίου και η οποία υποδείκνυε ότι η επιτροπή θεωρούσε τον κίνδυνο εξασθένισης της αγοράς εργασίας μεγαλύτερο από αυτόν του αυξημένου πληθωρισμού.

«Η ρητορική της Fed παραμένει η ίδια, οι μειώσεις επιτοκίων μπορεί να έρθουν, αλλά οι επενδυτές θα πρέπει να κάνουν υπομονή», σχολίασε η Έλεν Ζέντνερ της Morgan Stanley Wealth Management. «Με σημάδια σταθεροποίησης στην αγορά εργασίας και τον πληθωρισμό να διατηρείται σταθερός, η Fed βρίσκεται σε θέση να ακολουθήσει τη στρατηγική της αναμονής».

Το γεγονός ότι υπήρξαν μόλις δύο διαφωνίες υπογραμμίζει πόσο σφιχτή είναι η συναίνεση, κάτι που σημαίνει ότι οποιοσδήποτε νέος πρόεδρος της Fed, μετά τη λήξη της θητείας του Πάουελ, θα δυσκολευτεί να πείσει τα υπόλοιπα μέλη για πολύ χαμηλότερα επιτόκια, προειδοποίησε ο Σόνου Βαργκέζε της Carson Group.

«Η Fed πιθανότατα βρίσκεται σε μια παρατεταμένη παύση, καθώς τα ισχυρά στοιχεία δραστηριότητας και τα σημάδια σταθεροποίησης στην αγορά εργασίας δείχνουν ότι δεν υπάρχει άμεση ανάγκη για περαιτέρω ασφάλεια, μέσω μειώσεων», σημείωσε η Κέι Χέι της Goldman Sachs Asset Management. «Ωστόσο, αναμένουμε επανεκκίνηση της χαλάρωσης αργότερα μέσα στο έτος, καθώς η αποκλιμάκωση του πληθωρισμού θα επιτρέψει δύο ακόμη μειώσεις “ομαλοποίησης”».

Πραγματικά τα προγνωστικά στις αγορές χρήματος δίνουν μίνιμουμ δυο ακόμη περικοπές των επιτοκίων μέσα στη χρονιά.

Με την Fed, λοιπόν, να μην δείχνει καμία βιασύνη για νέες μειώσεις στο άμεσο μέλλον, το κέντρο βάρους της αγοράς μετατοπίζεται πλέον στα εταιρικά αποτελέσματα, ιδίως των τεχνολογικών κολοσσών, και στο κατά πόσο οι τεράστιες επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη μεταφράζονται σε έσοδα και κερδοφορία.

Η αρχή θα γίνει απόψε, καθώς μετά το τέλος της συνεδρίασης θα ανακοινώσουν αποτελέσματα η Meta Platforms, η Microsoft και η Tesla, ενώ αύριο την σκυτάλη παίρνει η Apple.

Δεν είναι τυχαίο ότι οι Big Tech είχαν την καλύτερη επίδοση σήμερα, με τις εταιρείες ημιαγωγών να ξεχωρίζουν με οδηγό την Nvidia, μετά την είδηση ότι το Πεκίνο έδωσε το πράσινο φως στις ByteDance, Alibaba και Tencent να αγοράσουν μικροτσίπ AI τύπου H200 από την Nvidia.

Έτερες κερδισμένες ήταν επίσης η Micron Technology και η Taiwan Semiconductor Manufacturing, καθώς και η Texas Instruments χάρη στο ανοδικό guidance που ανακοίνωσε, με τον δείκτη VanEck Semiconductor ETF να κάνει άλμα άνω του 2% και να «πιάνει» νέο υψηλό 52 εβδομάδων.

Εκτός των τεχνολογικών, στους κερδισμένους βρέθηκε η Starbucks μετά τα θετικά οικονομικά αποτελέσματα που ανακοίνωσε η αλυσίδα ξεπερνώντας τις προβλέψεις όσον αφορά τα έσοδα και καταγράφοντας την πρώτη αύξηση στα επίπεδα επισκεψιμότητας εδώ και δύο χρόνια.

Στον αντίποδα, στις μεγάλες χαμένες βρέθηκε η Bj’s Wholesale Club μετά την υποβάθμιση της μετοχής της από την Jefferies, από buy σε hold, με παράλληλα περικοπή της τιμής στόχου από τα 120 στα 90 δολάρια.

Επίσης υπό πίεση βρέθηκε η Seagate Technology και η Qorvo λόγω απογοητευτικών οικονομικών επιδόσεων, καθώς και η μετοχή της StandardAaero καθώς δύο από τους βασικούς της μετόχους ανακοίνωσαν ότι σχεδιάζουν να πουλήσουν μεγάλο όγκο μετοχών σε δημόσια προσφορά, πυροδοτώντας έτσι κύμα ρευστοποιήσεων.