Οι τέσσερις συστημικές τράπεζες, αλλά και οι μικρότερες σε μέγεθος, σύμφωνα με στοιχεία που έχουν ανακοινωθεί, έχουν επενδύσει συστηματικά στον ψηφιακό μετασχηματισμό τους. Στην πρώτη φάση του ψηφιακού τους μετασχηματισμού, σύμφωνα με στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί, επενδύθηκαν περίπου 800 εκατ.ευρώ, ενώ ακολούθησαν και νέες επενδύσεις οι οποίες συνεχίζονται. Από την αναβάθμιση των core banking συστημάτων έως την πλήρη ανανέωση των εφαρμογών mobile banking, η εικόνα θυμίζει περισσότερο διεθνείς τεχνολογικές πλατφόρμες παρά τις εφαρμογές που γνωρίζαμε μέχρι πριν πέντε χρόνια.

Σήμερα, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία των τραπεζών, πάνω από το 96% των εγχρήματων συναλλαγών πραγματοποιείται μέσω ψηφιακών καναλιών, ένα ποσοστό που, όπως επισημαίνεται, μέχρι πριν από λίγα χρόνια θα φάνταζε αδιανόητο. Παράλληλα, τα φυσικά καταστήματα, σύμφωνα με όσα προβλέπονται στα αναλυτικά business plan των τραπεζών που έχουν δημοσιοποιηθεί, δεν εξαφανίζονται αλλά εξελίσσονται. Έχουν κάνει και στην ελληνική αγορά την εμφάνιση υβριδικά τραπεζικά καταστήματα, με οθόνες, απομακρυσμένους ταμίες, δυνατότητα κατάθεσης κερμάτων και banking μέσω βίντεο, ενώ και τα παραδοσιακά μέχρι πριν λίγα χρόνια τραπεζικά καταστήματα έχουν ενσωματώσει σε πολύ μεγάλο βαθμό όλα τα νέα τεχνολογικά εργαλεία και ταυτόχρονα ενισχύουν τον ρόλο τους ως συμβουλευτικά κέντρα.

Η σχέση με τις FinTech

Ένα βασικό στοιχείο που χαρακτηρίζει το ελληνικό τραπεζικό σύστημα είναι η προσέγγισή του προς τις FinTech. Οι συστημικές τράπεζες, σύμφωνα με δημόσιες τοποθετήσεις διοικητικών στελεχών, δεν βλέπουν τις νέες τεχνολογικές εταιρείες ως απειλή, αλλά ως συνεργάτες. Μάλιστα, μέσα από διαγωνισμούς καινοτομίας, incubators με συνεργασίες και πρωτοβουλίες που έχουν ανακοινώσει και υλοποιούν όλες οι τράπεζες στην Ελλάδα, ενσωματώνουν λύσεις που βελτιώνουν την εξυπηρέτηση και τη λειτουργικότητά τους. Σε σύμπνοια με τις διεθνείς τάσεις, όπου οι τράπεζες και οι FinTech συνυπάρχουν σε ένα κοινό οικοσύστημα, ανταλλάσσοντας τεχνογνωσία και δημιουργώντας νέα προϊόντα για τους πελάτες.

Οι neobanks στην Ελλάδα

Παράλληλα με τις εμπορικές τράπεζες, στην ελληνική αγορά αναπτύσσονται δυναμικά οι neobanks, τράπεζες που λειτουργούν αποκλειστικά ψηφιακά, χωρίς φυσικά καταστήματα. Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι η tbi bank, που έχοντας, όπως έχει ανακοινώσει, ως επίκεντρο τη χρηματοδότηση καταναλωτών αλλά και τη στήριξη επιχειρήσεων, έχει χτίσει ένα χαρτοφυλάκιο που βασίζεται κυρίως στις λύσεις Buy Now, Pay Later (BNPL) και στα καταναλωτικά δάνεια. Με πλήρως ψηφιακή διαδικασία, ο πελάτης μπορεί μέσω της εφαρμογής της tbi να δει το διαθέσιμο όριό του και να λάβει χρηματοδότηση σε λίγα λεπτά, χωρίς περίπλοκα βήματα ή φυσική παρουσία.

Στην ελληνική αγορά, η tbi έχει ήδη χρηματοδοτήσει πάνω από 300 εκατομμύρια ευρώ μέσα σε τρία χρόνια, εξυπηρετώντας περισσότερους από 300.000 πελάτες. Από καθημερινές ανάγκες σε μόδα και καλλυντικά, έως μεγαλύτερες αγορές ηλεκτρονικών, επίπλων ή ακόμα και οχημάτων, η τράπεζα διευκολύνει τη ζωή του σύγχρονου καταναλωτή. Ταυτόχρονα, στηρίζει τις επιχειρήσεις μέσω πρόσβασης σε χρηματοδοτικά εργαλεία.

Η λειτουργία της είναι αποκλειστικά ψηφιακή, με υβριδικό μοντέλο εξυπηρέτησης που συνδυάζει τεχνολογία και ανθρώπινη υποστήριξη. Έτσι, ενώ δεν διαθέτει καταστήματα, προσφέρει στους πελάτες τη δυνατότητα να έχουν άμεση και αυτοματοποιημένη εμπειρία, αλλά και πρόσβαση σε πραγματικούς ανθρώπους όποτε το χρειάζονται. Η δυνητική αγορά στην οποία απευθύνεται η tbi bank είναι ουσιαστικά το σύνολο του ενήλικου πληθυσμού που διαθέτει smartphone. Αυτό είναι το μόνο που χρειάζεται για να γίνει κάποιος πελάτης της τράπεζας, όπως αναφέρουν στελέχη της.

Επίσης, η Snappi αποτελεί την πρώτη ελληνική neobank που έχει λάβει τραπεζική άδεια από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Όπως έχει ανακοινώσει, προσφέρει έναν ολοκληρωμένο λογαριασμό με ελληνικό IBAN, πληρωμές, μεταφορές και IRIS, καθώς και ψηφιακή και φυσική χρεωστική κάρτα. Ξεχωρίζει για το υψηλό επιτόκιο 3% στις καταθέσεις έως 1.000 ευρώ και για τη δυνατότητα "Snappi Pay Later", που επιτρέπει στους πελάτες να κάνουν αγορές online και να τις εξοφλήσουν σε τέσσερις άτοκες δόσεις χωρίς τη χρήση κάρτας.

Η βασική διαφορά της Snappi από μια παραδοσιακή τράπεζα είναι η απουσία γραφειοκρατίας και φυσικής παρουσίας. Όλα γίνονται μέσω της εφαρμογής στο κινητό ή με τηλεφωνική υποστήριξη, ενώ η εξυπηρέτηση πελατών είναι διαθέσιμη 24 ώρες το εικοσιτετράωρο με πραγματικούς ανθρώπους. Αν και απευθύνεται κυρίως σε ιδιώτες, η Snappi στοχεύει και σε επιχειρήσεις ηλεκτρονικού εμπορίου, προσφέροντας ενσωμάτωση της λύσης Pay Later στα e-shops τους.

Στην Ελλάδα δραστηριοποιείται, μεταξύ άλλων και η Revolut. Η διεθνής neobank στην Ελλάδα έχει περισσότερους από 1,7 εκατομμύρια πελάτες στη χώρα μας, όπως έχει ανακοινώσει. Δεν διαθέτει φυσικά καταστήματα, λειτουργεί αποκλειστικά ψηφιακά και έχει κερδίσει έδαφος χάρη στο ευρύ χαρτοφυλάκιο προϊόντων της.

Προσφέρει λογαριασμούς με πολλαπλά πακέτα (ένα δωρεάν και άλλα τέσσερα με συνδρομή), άμεσες μεταφορές μέσω SEPA χωρίς χρεώσεις, μεταφορές μεταξύ χρηστών (p2p), δυνατότητα δημιουργίας κοινών λογαριασμών, ανταγωνιστικές ισοτιμίες συναλλάγματος και πλήθος ταξιδιωτικών υπηρεσιών όπως eSIMs. Επιπλέον, παρέχει δυνατότητες επένδυσης, από μετοχές μέχρι ευέλικτα κεφάλαια σε money market funds. Για τις επιχειρήσεις διαθέτει το προϊόν Revolut Business, προσφέροντας λογαριασμούς και υπηρεσίες προσαρμοσμένες στις ανάγκες εταιρικών πελατών. Δεν προσφέρει δάνεια στην Ελλάδα.

Τεχνολογία και το ανθρώπινο δυναμικό

Κοινός παρονομαστής τοποθετήσεων διοικητικών στελεχών ελληνικών τραπεζών που έχουν δει το φως της δημοσιότητας είναι ότι η τεχνολογία και η τεχνητή νοημοσύνη δεν αντιμετωπίζονται ως υποκατάστατο του ανθρώπου, αλλά ως εργαλείο ενίσχυσης και υποστήριξής του. Οι τραπεζίτες συμφωνούν ότι το μέλλον της τραπεζικής δεν θα οικοδομηθεί πάνω σε αυτοματοποιημένη πραγματικότητα, αλλά σε ένα μοντέλο όπου η τεχνολογία θα αναλαμβάνει τις επαναλαμβανόμενες και χρονοβόρες διαδικασίες, απελευθερώνοντας τους ανθρώπους να επικεντρωθούν στην παροχή συμβουλευτικής, στη λήψη στρατηγικών αποφάσεων και στην ανάπτυξη σχέσεων εμπιστοσύνης με τους πελάτες. Η άποψη αυτή αντικατοπτρίζει, όπως οι ίδιοι αναφέρουν, μια νέα φιλοσοφία που κυριαρχεί στον τραπεζικό χώρο.

Οι επενδύσεις σε ψηφιακά εργαλεία, big data και ΑΙ δεν έχουν στόχο να αντικαταστήσουν τον άνθρωπο, αλλά να τον καταστήσουν πιο αποδοτικό, πιο δημιουργικό και πιο χρήσιμο για τον πελάτη. Σε ένα περιβάλλον όπου η τεχνολογία εξελίσσεται ραγδαία, η ανθρώπινη κρίση, η συναισθηματική νοημοσύνη και η ικανότητα προσαρμογής παραμένουν οι καθοριστικοί παράγοντες που θα ξεχωρίζουν τις τράπεζες του αύριο. Με άλλα λόγια, η στρατηγική όλων των συστημικών τραπεζών δείχνει ότι η τραπεζική του μέλλοντος θα είναι αποτέλεσμα μιας ισορροπημένης συνύπαρξης ανθρώπου και τεχνολογίας, όπου η καινοτομία θα λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής των ανθρώπινων δεξιοτήτων και όχι ως ανταγωνιστής τους.

Από τα ταμεία στα data: οι νέες τραπεζικές καριέρες

Η ψηφιακή εποχή έχει μεταμορφώσει και το ίδιο το επάγγελμα του τραπεζικού υπαλλήλου. Νέες ειδικότητες, όπως digital product owner, cybersecurity architect, agile coach ή responsible AI specialist, έχουν έρθει στο προσκήνιο. Παράλληλα, οι ρόλοι που παραδοσιακά στήριζαν τη λειτουργία των τραπεζών, όπως οι ταμίες ή οι υπάλληλοι επεξεργασίας εγγράφων, μειώνονται ή μετασχηματίζονται. Σύμφωνα με στελέχη ανθρώπινου δυναμικού, το μέλλον ανήκει σε όσους διαθέτουν προσαρμοστικότητα, ψηφιακές δεξιότητες, στρατηγική σκέψη και ικανότητα συνεργασίας. Η επικοινωνία και η συναισθηματική νοημοσύνη θεωρούνται εξίσου σημαντικά όσο και η τεχνολογική επάρκεια.

Η νέα τραπεζική πραγματικότητα στην Ελλάδα είναι ήδη εδώ. Οι τράπεζες έχουν επενδύσει πολλά εκατομμύρια στον ψηφιακό μετασχηματισμό τους, έχουν αναβαθμίσει τις εφαρμογές τους, έχουν επανασχεδιάσει τα καταστήματά τους και συνεργάζονται με τις FinTech, βλέποντάς τες ως ευκαιρία. Την ίδια στιγμή, οι neobanks προσφέρουν μια εναλλακτική εμπειρία αποκλειστικά ψηφιακά.

Σε αυτήν τη μετάβαση, η τεχνολογία και ο άνθρωπος προχωρούν μαζί. Το μέλλον της τραπεζικής στην Ελλάδα δεν βρίσκεται πια στο ταμείο της γειτονιάς, αλλά στην οθόνη του κινητού και κυρίως, στη διαρκή ισορροπία ανάμεσα στην τεχνολογία και τον άνθρωπο, γεγονός που έχουν συνειδητοποιήσει όλοι οι παίκτες στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, παραδοσιακοί και νέοι.

Aπό την παγκόσμια οικονομική κρίση του 2008 και ύστερα, χιλιάδες νέες εταιρείες έχουν δημιουργηθεί, προσπαθώντας να προσφέρουν υπηρεσίες οι οποίες διευκολύνουν την καθημερινότητα και τις συναλλαγές τόσο των απλών πολιτών όσο και των επιχειρήσεων.

Στη Βρετανία, νεοφυείς επιχειρήσεις όπως οι Monzo και Starling έχουν εκπλήξει την αγορά με τις ψηφιακές τους ικανότητες, ενώ στην Κίνα, οι Alibaba και Tencent έχουν λανσάρει τα ψηφιακά τους πορτοφόλια Alipay και WeChat Pay αντίστοιχα.

Βασισμένο σε δεδομένα της Statista, το CNBC ανέλυσε τις κορυφαίες χώρες όσον αφορά το fintech, μοιράζοντας την ανάλυση σε τρεις τομείς: Τις χώρες με τις fintech οι οποίες έχουν τη μεγαλύτερη αξία κεφαλαιοποίησης, τις κορυφαίες εταιρείες fintech και τον αριθμό των «μονόκερων» του κλάδου με αξία άνω του $1 δισ. 

Oι ΗΠΑ φιλοξενούν τις μεγαλύτερες financial technology εταιρείες στον κόσμο, σύμφωνα με τα δεδομένα της Statista, με την Κίνα να ακολουθεί από κοντά με τις Tencent και Ant Group.

Συνδυαστικά, οι ΗΠΑ παράγουν τη μεγαλύτερη αξία όσον αφορά τις fintech με 8 εκ των 15 εταιρειών με την υψηλότερη αξία κεφαλαιοποίησης παγκοσμίως, συνολικής αξίας $1,2 τρισ.

Οι Visa και Mastercard είναι οι δύο μεγαλύτερες εταιρείες fintech με συνολική αξία κεφαλαιοποίησης ύψους $800,7 δισ. 

Οι κινεζικοί κολοσσοί, από την πλευρά τους, έχουν συγκεντρώσει αξία κεφαλαιοποίησης ύψους $338,92 δισ. 

Βρετανία

Οι ΗΠΑ φιλοξενούν 65 εκ των μεγαλύτερων εταιρειών fintech, σύμφωνα με τη λίστα των Top 200 εταιρειών του CNBC. H Βρετανία βρίσκεται στη δεύτερη θέση, φιλοξενώντας 15 εκ των 200 εταιρειών αυτών, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση φιλοξενεί 55. 

Η Βρετανία, ωθούμενη από την φίλια προς τις fintech νομοθεσία, έχει προσελκύσει ονόματα όπως Monzo και Wise.

Η Statista, παράλληλα, ανέφερε πως η αγορά της Κίνας σε ό,τι αφορά τις fintech είναι τεράστια, με τις WeChat Pay και Alipay να έχουν λάβει το μεγαλύτερο μερίδιο. Οι Κινέζοι καταναλωτές έχουν πολύ στενότερη σχέση με τις ψηφιακές πλατφόρμες όπως η WeChat σε σχέση με τις τράπεζες αυτές καθαυτές.

Στην Ευρώπη, ο συνδυασμός του πολέμου στην Ουκρανία, της μετά-πανδημικής κατάστασης και της αύξησης των επιτοκίων έχει επηρεάσει τις περισσότερες ευρωπαϊκές οικονομίες.

Στη Βρετανία, από την άλλη, τα προβλήματα έχουν αυξηθεί λόγω του Brexit το οποίο περιορίζει τις ξένες επενδύσεις.

«Το περιβάλλον των venture capitals έχει, γενικά, προβλήματα», ανέφερε ο CEO της συμβουλευτικής Class35, Νικ Πάρμεντερ, προσθέτοντας πως «οι αρχικές δημόσιες προσφορές είναι μικρότερες τόσο σε αριθμό όσο και σε αξιολόγηση και η επένδυση έχει μειωθεί σημαντικά».

«Αυτό με τη σειρά του κάνει την εύρεση χρηματοδότησης πολύ πιο δύσκολη, κάτι το οποίο έχει επηρεάσει αρνητικά και την όρεξη των επενδυτών. Οι καταναλωτές, από την πλευρά τους, έχουν μικρότερη άνεση όσον αφορά τα έξοδά τους ή τις επενδύσεις τους, επηρεάζοντας την αγορά των fintech», συμπλήρωσε.

Οι «μονόκεροι»

Στη δεύτερη θέση βρίσκεται και πάλι η Βρετανία, συγκεντρώνοντας τον δεύτερο μεγαλύτερο αριθμό «μονόκερων», πίσω από τις ΗΠΑ. Σημειωτέον πως οι «μονόκεροι» αυτοί είναι οι εταιρείες με τη στήριξη venture capital οι οποίες έχουν αξία κεφαλαιοποίησης άνω του $1 δισ.

Στη Βρετανία, οι εταιρείες αυτές συμπεριλαμβάνουν τις Revolut ($33 δισ.), την Blockhain.com ($14 δισ.), την Checkout.com ($11 δισ.), την Rapyd ($8,75 δισ.) και την SumUp ($8,5 δισ.).

Στις ΗΠΑ, οι μεγαλύτεροι «μονόκεροι» αυτοί είναι η Stripe ($95 δισ.), η Chima ($25 δισ.), η Ripple ($15 δισ.), η Plaid ($13,5 δισ.), η Devoted Health ($12,6 δισ.) και η Brex ($12,3 δισ.).

Την τρίτη θέση της κατάταξης καταλαμβάνει η Ινδία, ακολουθούμενη από την Κίνα, την Γαλλία, τη Βραζιλία και την Γερμανία με 6 «μονόκερους». Λίγες θέσεις παρακάτω βρίσκονται αρκετές χώρες, ανάμεσά τους και η Ελλάδα με 1 «μονόκερο»...

Οι επιχειρήσεις του χώρου δραστηριοποιούνται στην παροχή χρηματοοικονομικών υπηρεσιών μέσω καινοτόμων τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνιών, κλάδος που όπως σημειώνει η Επιτροπή αποτελεί μια νέα και διαρκώς αναπτυσσόμενη αγορά, η οποία στη χώρα μας βρίσκεται σε αρχικό στάδιο διαμόρφωσης.

“Ο πολλά υποσχόμενος κλάδος Fintech παρέχει σημαντικά οφέλη για τους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις, καθώς συντελεί στην ανάπτυξη καινοτόμων προϊόντων, τα οποία εμφανίζουν σημαντικά πλεονεκτήματα έναντι των παραδοσιακών χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών. Από την άλλη πλευρά, τα βασικά χαρακτηριστικά των χρηματοοικονομικών τεχνολογιών, ήτοι η χρήση πλατφορμών, δεδομένων και αλγορίθμων, ενδέχεται να διευκολύνουν την υιοθέτηση πρακτικών ικανών να βλάψουν την ευημερία των καταναλωτών και να εμποδίσουν την καινοτομία και την ανταγωνιστικότητα στο συγκεκριμένο κλάδο”, τονίζεται στην έκθεση.

Επιπλέον, σημειώνεται πως είναι σημαντική η ενθάρρυνση των καταναλωτών να προβαίνουν στη χρήση τεχνολογικών μέσων για την πραγματοποίηση των πληρωμών τους. Αυτό μπορεί να ενισχυθεί τόσο μέσω της υιοθέτησης μίας ξεκάθαρης και λιγότερο κατακερματισμένης νομοθεσίας προστασίας του καταναλωτή και μίας αποτελεσματικής θεσμικής προστασίας του καταναλωτή.

Το συνέδριο έχει σκοπό να φέρει σε επαφή ευρωπαϊκούς και διεθνείς φορείς με πρωτοβουλίες από τον χώρο του Fintech, διευκολύνοντας και ενθαρρύνοντας τον διάλογο, την αλληλεπίδραση και τη δικτύωση. Έμφαση θα δοθεί σε συγκεκριμένους τομείς του τουρισμού, της έρευνας, των τεχνών και των δημιουργικών βιομηχανιών.

Το Greek Fintech Hub είναι μια πρωτοβουλία-κλειδί για το Fintech στην Ελλάδα και στις αναπτυσσόμενες οικονομίες. Έχει στόχο την ενίσχυση της Fintech επιχειρηματικότητας, τη χρηματοδότηση των καινοτόμων επιχειρήσεων, την σύνδεση του Fintech με την έρευνα που γίνεται από πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα και την ευαισθητοποίηση και δικτύωση με κύρια δίκτυα και πρωτοβουλίες στο εξωτερικό.

Στην πρωτοβουλία συμμετέχουν μεγάλοι ελληνικοί φορείς: η Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος μαζί με την Endeavor Greece, το Ίδρυμα Ωνάση, το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και ο επιταχυντής  Capsule T. Μαζί με αυτούς τους θεσμούς και η πρωτοβουλία European Crowd Dialog.

Για την εγγραφή τους οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να πατήσουν εδώ

Η χώρα της Βαλτικής, της οποίας η χρηματοοικονομική βιομηχανία βασίζεται σε σκανδιναβικά ιδρύματα όπως η SEB Bankas AB και Swedbank AB, εισέρχεται δυναμικά στην παγκόσμια προσπάθεια ανακατάταξης της παραδοσιακής τραπεζικής λειτουργίας, έχοντας -προ τετραετίας- προσφέρει απλουστευμένες διαδικασίες αδειοδότησης και στα 27 κράτη-μελη της ΕΕ.

Η πρωτοβουλία της Λιθουανίας έχει στεφθεί με επιτυχία. Η χώρα βρίσκεται στην τέταρτη θέση της παγκόσμιας κατάταξης των fintech χωρών. Ο αποχωρών επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας της χώρας Βίτας Βασιλιάουσκας ανέφερε πως οι fintech συναλλαγές έχουν αυξηθεί, αν και παραδέχτηκε πως υπάρχει ρίσκο ξεπλύματος χρήματος, μετά από τα παρόμοια σκάνδαλα στις γειτονικές Λετονία και Εσθονία.

«Το οικοσύστημα για τη fintech υπάρχει, οπότε μπορούμε να αναμένουμε αλλαγές στις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες», ανέφερε ο Βασιλιάουσκας, ο οποίος είναι μέλος του ΔΣ της ΕΚΤ. «Θα χρειαστούμε περισσότερο καιρό για μεγαλύτερες αλλαγές επειδή οι fintech υπηρεσίες και εταιρείες θα πρέπει να αναπτυχθούν. Παρόλα αυτά, στον τομέα των πληρωμών, χρόνο με τον χρόνο παρακολουθούμε μια εξελικτική μείωση του ρόλου των κλασσικών τραπεζών, με παράλληλη αύξηση των fintech».

Μέρος αυτής της εξέλιξης οφείλεται στην πανδημία, η οποία οδήγησε τους χρήστες στο να πραγματοποιούν μεγαλύτερο μέρος των αγορών τους διαδικτυακά, κάτι που παράλληλα βοήθησε και τον τομέα των μεταφορών της Λιθουανίας και προάσπισε την οικονομία της. Παρόλα αυτά η αύξηση οφείλεται και στην ανάπτυξη των παραγγελιών από εταιρείες όπως η Revolut Ltd η οποία μετακόμισε στη Λιθουανία από τη Βρετανία μετά το Brexit. 

H κεντρική τράπεζα, η οποία παρέχει τις άδειες fintech στα αγγλικά, έχει ήδη καταχωρήσει 132 εταιρείες συναλλαγών ενώ το 2021 αναμένει πως πρόκειται να προσθέσει μεγαλύτερο πλήθος σε σχέση με οποιαδήποτε άλλη χώρα της ΕΕ.

Η επέκταση αυτή της Λιθουανίας έχει και ρίσκα. Αν και απέφυγε τα σκάνδαλα των δύο άλλων χωρών της Βαλτικής, η νέα βιομηχανία προσθέτει νέες προκλήσεις όσον αφορά τη διαφάνεια και την εποπτεία, σύμφωνα με τον Βασιλιάουσκας.