Πάνω από 50% υψηλότερος από από τον μισθό που αποκάλυψε η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα σε ετήσια έκθεσή της, είναι η αμοιβή της προέδρου της, Κριστίν Λαγκάρντ, σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times.

Ο S&P άλλαξε πρόσφατα την προοπτική του για τη χώρα από σταθερή σε θετική. Μια πλήρης αναβάθμιση θα έβαζε την Ελλάδα στο τριπλάσιο Β μείον, τη χαμηλότερη αξιολόγηση επενδυτικής βαθμίδας του οίκου αξιολόγησης.

Τα παραπάνω επισημαίνουν οι Financial Times σε εκτενές ρεπορτάζ τους αναφορικά με την ελληνική οικονομία που τιτλοφορείται «Η “μεγαλύτερη επιστροφή” της Ελλάδας: από τα σκουπίδια στην επενδυτική βαθμίδα».

Πολλοί, συμπεριλαμβανομένου του διοικητή της κεντρικής τράπεζας της χώρας, αναμένουν ότι η αναβάθμιση θα γίνει μετά τις εκλογές της 21ης Μαΐου, εάν η νέα κυβέρνηση συνεχίσει τις μεταρρυθμίσεις και διατηρήσει την πολιτική σταθερότητα.

Το κυβερνών συντηρητικό κόμμα της Νέας Δημοκρατίας έχει προβάδισμα πέντε έως έξι μονάδων στις δημοσκοπήσεις μπροστά από τον Σύριζα, το ριζοσπαστικό αριστερό κόμμα της αντιπολίτευσης, γράφουν χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι η ΝΔ αναμένεται να δυσκολευτεί να σχηματίσει κυβέρνηση μετά τον πρώτο γύρο των εκλογών, θεωρώντας πιθανότερο να επαναληφθούν τον Ιούλιο.

Ο διευθύνων σύμβουλος της Eurobank, Φωκίων Καραβίας, δήλωσε ότι η επιστροφή στην επενδυτική βαθμίδα – με την οποία είναι άρρηκτα συνδεδεμένα όχι μόνο το κόστος δανεισμού της κυβέρνησης αλλά και των τοπικών δανειστών και των επιχειρήσεων – θα σηματοδοτήσει «τη μεγαλύτερη ανάκαμψη στο ευρωπαϊκό χρηματοπιστωτικό σύστημα».

«Υπήρχαν πολλές φωνές που ζητούσαν την έξοδο της Ελλάδας από την ευρωζώνη. Υποστήριζαν ότι το χρέος της χώρας δεν θα ήταν ποτέ βιώσιμο, ότι θα είναι αδύνατο να επιτευχθούν πρωτογενή πλεονάσματα και ότι το τραπεζικό της σύστημα δεν θα μπορέσει να μειώσει το απόθεμα επισφαλών δανείων», είπε. «Στο τέλος, τίποτα δεν είναι αδύνατο».

Μετά από χρόνια ως το προβληματικό παιδί της Ευρώπης, η ανάπτυξη στην Ελλάδα πλέον εκτοξεύεται, σημειώνει ο συντάκτης των FΤ και προσθέτει πως η οικονομία πραγματοποίησε μία από τις ισχυρότερες ανακάμψεις από την πανδημία, με το ΑΕΠ Εγχώριο Προϊόν να αυξάνεται κατά 8,4% το 2021 και 5,9% πέρυσι.

Επικαλούμενος τα στοιχεία της Eurostat, τονίζει ότι η Ελλάδα κατέγραψε πρωτογενές δημοσιονομικό πλεόνασμα 0,1% το 2022. Τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια στις τράπεζες μειώθηκαν από περισσότερο από 50% το 2016 σε 7%.

Οικονομολόγοι σε οίκους αξιολόγησης και επενδυτικές τράπεζες όπως η Goldman Sachs αναμένουν ότι η Ελλάδα θα συνεχίσει να έχει καλύτερες επιδόσεις έναντι των άλλων χωρών της ευρωζώνης φέτος και του χρόνου.

Τα δύσκολα είναι πίσω

Απέχει πολύ από τον Φεβρουάριο του 2012, όταν η πιστοληπτική ικανότητα της χώρας πλησίασε στη χαμηλότερη βαθμολογία —επιλεκτική χρεοκοπία— μετά από μια κρίση χρέους που απείλησε να διαλύσει την ευρωζώνη, αναφέρουν οι FT.

Η έλλειψη καθεστώτος επενδυτικού επιπέδου είχε ως αποτέλεσμα υψηλότερο κόστος χρηματοδότησης και σήμαινε ότι, για ένα διάστημα, η ΕΚΤ είχε απαγορευθεί να αγοράσει ελληνικό χρέος ως μέρος των προγραμμάτων αγοράς ομολόγων πολλών τρισεκατομμυρίων ευρώ για τη σταθεροποίηση της οικονομίας της ευρωζώνης.

Το να φτάσουμε σε ένα σημείο όπου η επανένταξη στο κλαμπ επενδυτικής βαθμίδας – ένα καθεστώς που απονέμεται από την S&P σε μόλις 70 χώρες – θα ήταν μια πραγματική πιθανότητα ήταν δύσκολη.

Το αποτύπωμα της κρίσης

Οι FT αναφέρονται με έμφαση στα χρόνια που προηγήθηκαν, κάνοντας λόγο για επώδυνα μέτρα λιτότητας τα οποία έχουν αφήσει το στίγμα τους σε μια χώρα που, όπως επισημαίνει, έχει πλέον ένα από τα υψηλότερα ποσοστά σχετικής φτώχειας στην ΕΕ.

Στα 832 ευρώ το μήνα, ο κατώτατος μισθός της χώρας είναι 30 ευρώ χαμηλότερος από ό,τι ήταν το 2010. Σε πραγματικούς όρους, ο μέσος μισθός είναι περίπου ένα τέταρτο μικρότερος από αυτόν που ήταν πριν από 12 χρόνια, γράφουν χαρακτηριστικά.

Αφού συρρικνώθηκε σχεδόν κατά ένα τέταρτο από την κορυφή στο ναδίρ, η παραγωγή της Ελλάδας παραμένει σημαντικά κάτω από τα προ της κρίσης επίπεδα.

Σύμφωνα με τον Γιώργος Χουλιαράκη, οικονομικό σύμβουλο του διοικητή της ΤτΕ, η επιστροφή στην κορυφή «χρειάζεται ακόμη μια δεκαετία», ενώ μόνο «ένα σοβαρό πολυετές επενδυτικό σχέδιο σε ανθρώπινο κεφάλαιο, βασικές υποδομές και υπηρεσίες υγείας» θα ενισχύσει τους μισθούς.

«Πολλά νοικοκυριά νιώθουν την πίεση από τις υψηλότερες τιμές στα τρόφιμα, την ενέργεια και άλλα βασικά αγαθά», δήλωσε ο Νίκος Βέττας, γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ, μιας δεξαμενής σκέψης οικονομικών με έδρα την Αθήνα.

Το success story των εξαγωγών και η μείωση των μισθών

Οι μεταρρυθμίσεις όχι μόνο σταθεροποίησαν μια οικονομία σε ελεύθερη πτώση αλλά οδήγησαν και σε ορισμένες πραγματικές βελτιώσεις. Το κυριότερο μεταξύ αυτών είναι το εμπόριο: μεταξύ 2010 και 2021, οι εξαγωγές αγαθών της χώρας αυξήθηκαν κατά 90 τοις εκατό, έναντι 42 τοις εκατό στη ζώνη του ευρώ συνολικά.

«Η μεγαλύτερη ιστορία επιτυχίας της Ελλάδας την τελευταία δεκαετία είναι οι εξαγωγές», δήλωσε ο Δημήτρης Μαλλιαρόπουλος, επικεφαλής οικονομολόγος της ΤτΕ. Ωστόσο, ένας μεγάλος παράγοντας ήταν οι «απόλυτες» περικοπές στους μισθούς, πρόσθεσε. «Το τίμημα αυτής της βελτίωσης ήταν υψηλό».

Η έξοδος από το τούνελ

«Ο πόνος τώρα αρχίζει να αποδίδει», γράφει ο συντάκτης των FT.

Όπως σημειώνει, μετά την άνοδο στο 206% κατά τη διάρκεια της πανδημίας, το ελληνικό δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ μειώθηκε στο 171% πέρυσι, το χαμηλότερο επίπεδό του από το 2012 και έναν από τους ταχύτερους ρυθμούς μείωσης του χρέους στον κόσμο. Αναμένεται να συνεχίσει να μειώνεται το 2023, υποβοηθούμενη από τον υψηλό πληθωρισμό, εκτιμά.

«Καταρχήν, οι κερδισμένοι από τον υψηλό πληθωρισμό είναι εκείνοι με πολλά έσοδα που συνδέονται με τον πληθωρισμό και όχι πολλές υποχρεώσεις που συνδέονται με τον πληθωρισμό», δήλωσε ο Κρις Τζέφρι, επικεφαλής στρατηγικής πληθωρισμού και ποσοστών στη Legal & General Investment Management. Η χώρα είναι επίσης σχετικά λιγότερο εκτεθειμένη σε υψηλότερο περιφερειακό κόστος δανεισμού, καθώς η μέση διάρκεια του χρέους της είναι 20 χρόνια, σε σύγκριση με επτά χρόνια για τη μέση προηγμένη οικονομία.

«Το ελληνικό ονομαστικό ΑΕΠ έχει πλέον αυξηθεί πάνω από 25% τα τελευταία δύο χρόνια. Το ονομαστικό χρέος τους έχει αυξηθεί μόλις 4%», είπε ο οικονομολόγος. «Μια περαιτέρω μεγάλη βελτίωση [στον λόγο χρέους προς ΑΕΠ] είναι πιθανή φέτος, φέρνοντας σύντομα μια αναβάθμιση στην επενδυτική βαθμίδα», συμπλήρωσε.

Η πανδημία συνέβαλε στην αύξηση των δημοσίων εσόδων,  καθώς οι πολίτες αναγκάστηκαν να χρησιμοποιούν ηλεκτρονικές πληρωμές καθώς τα καταστήματα έκλεισαν. «Η οικονομική δραστηριότητα που ήταν στο σκοτάδι έχει πλέον αποκαλυφθεί και φορολογηθεί», είπε ο Δημήτρης Μαλλιαρόπουλος, μιλώντας στους FT.

Η Ελλάδα επωφελήθηκε επίσης από την αύξηση των άμεσων ξένων επενδύσεων, η οποία αυξήθηκε 50%, στο υψηλότερο επίπεδό της από το 2002 που καταγράφονται στατιστικά.

Ο τουρισμός

Φυσικά, σε μια εκτενή αναφορά στους πυλώνες της ελληνικής οικονομίας, δεν θα μπορούσε να παραληφθεί ο τουρισμός, για τον οποίο ο συντάκτης των FT υπογραμμίζει το άλμα του 2022 που έφτασε στο 97% επιπέδων πριν από την πανδημία.

Οι ξένοι όχι μόνο κάνουν τις διακοπές τους στη χώρα αλλά επενδύουν σε μεγάλο βαθμό σε ακίνητα με τις πωλήσεις ακινήτων σε αγοραστές από το εξωτερικό σχεδόν τέσσερις φορές υψηλότερες το 2022 από ό,τι το 2007, φτάνοντας σχεδόν τα 2 δισ. ευρώ.

Ανθούν οι κατασκευές

Οι κατασκευές, ο κλάδος που επλήγη περισσότερο κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης, επίσης ανθεί. Ο Χάρης Κοκοσαλάκης, του οποίου η κατασκευαστική επιχείρηση κατέρρευσε το 2012, είπε ότι η ζήτηση από ξένους αγοραστές του είχε δώσει μια μικρή «ελπίδα» για βιώσιμη ανάκαμψη.

«Αν δεν ήταν οι ξένοι πελάτες μας, θα ήμουν πολύ απαισιόδοξος», είπε. «Ακόμα φοβάμαι ότι είμαστε πίσω στο 2007, έτοιμοι να αντιμετωπίσουμε ένα άλλο ατύχημα».

Σύμφωνα με ανάλυση των Financial Times και του Timothy Garton, καθηγητή Ευρωπαϊκών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και μέλος του Hoover Institution, το χάσμα των διπλωματικών σχέσεων μεταξύ των δύο πλευρών επεκτάθηκε λόγω της πρόσφατης προσπάθειας της βρετανικής κυβέρνησης για την παράβαση του διεθνούς δικαίου και του πρωτοκόλλου της Βόρειας Ιρλανδίας. 

Όπως και οι περισσότεροι Βρετανοί, οι πολίτες και ρυθμιστές της Ε.Ε. είχαν ήδη μία αρνητική οπτική όσον αφορά τον καθ’ όλα διχαστικό πολιτικό. Δυστυχώς για όλους, η πρόσφατη ομιλία του ηγέτη της αντιπολίτευσης και του κόμματος των Εργατικών Sir Keir Starmer δεν προέτεινε μία γενναία εναλλακτική η οποία μπορεί να αλλάξει τα δεδομένα της συνεργασίας μεταξύ των δύο πλευρών.

Ο Starmer τόνισε πως το κόμμα των Εργατικών δεν αποζητά επανένωση με την Ε.Ε. ή την κοινή αγορά της, αλλά πρότεινε επίλυση των προβλημάτων με το πρωτόκολλο της Βόρειας Ιρλανδίας. Η κοντόφθαλμη ομιλία του απευθυνόταν μόνο στο βρετανικό κοινό και όχι στους Ευρωπαίους.

Στην άλλη πλευρά της Μάγχης, κανείς δε θέλει πια να μιλήσει για το Brexit. Σύμφωνα με οδοιπορικό του Timothy Garton στην ηπειρωτική Ευρώπη και δη στη Γερμανία, το Βέλγιο και τη Γαλλία, το μόνο που ξεπερνά την αδιαφορία των Ευρωπαίων πολιτών είναι ο εκνευρισμός τους με τη Βρετανία. Η μόνη βιώσιμη πρόταση προέρχεται από τον Γάλλο Πρόεδρο Emmanuel Macron ο οποίος πρότεινε τη σύσταση μίας διευρυμένης Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας στην οποία θα συμπεριλαμβάνονται υποψήφια κράτη-μέλη της Ε.Ε. και λοιπά συνεργαζόμενα κράτη όπως η Ουκρανία, η Μολδαβία, η Βόρεια Μακεδονία και η Αλβανία, οι εκπρόσωποι των οποίων θα μπορούν να συνομιλούν με τους ομολόγους τους από χώρες όπως Νορβηγία, Ελβετία και Βρετανία. Παρ’ όλα αυτά, η γαλλική πρόταση δε θα μπορέσει να επιδιορθώσει τις ήδη διασπασμένες πολιτικές σχέσεις των Βρετανών με τους λοιπούς Ευρωπαίους. Εάν, όμως, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα αυτή συσταθεί, τότε η Γηραιά Αλβιόνα θα πρέπει να γίνει μέλος της, έχοντας πλήρη επίγνωση του ότι δε θα είναι ικανή να επιδιορθώσει πλήρως τις διμερείς διπλωματικές σχέσεις.

Το πρώτο βήμα για τη γεφύρωση των σχέσεων αυτών έγινε ήδη, με την απομάκρυνση του διχαστικού Johnson. Αν και το πρόβλημα του πρωτοκόλλου της Βόρειας Ιρλανδίας δεν έχει επιλυθεί, ο επόμενος Βρετανός ηγέτης θα πρέπει να θυμηθεί τα σοφά λόγια ενός εκ των αρχιτεκτόνων της ευρωπαϊκής ενοποίησης, του Jean Monnet: «εάν έχετε ένα πρόβλημα που δεν μπορείτε να λύσετε, μεγεθύνετε το εύρος του γενικού πλαισίου του». Η προώθηση μίας γενικευμένης ατζέντας για τη γεφύρωση του χάσματος μεταξύ των δύο πλευρών θα διευκολύνει την εύρεση λύσεων για τις επιμέρους διαφορές σε θέματα του Brexit.

Η ομιλία του Starmer ανέδειξε ένα πιθανό, σημαντικό τομέα συνεργασίας μεταξύ των δύο πλευρών, σε ό,τι αφορά την ακαδημαϊκή και επιστημονική συνεργασία στο Ευρωπαϊκό πρόγραμμα Horizon, κάτι το οποίο συμπεριλαμβάνει την ένταξη των βρετανικών πανεπιστημίων στο πρόγραμμα Erasmus και τη διευκόλυνση των καλλιτεχνών, των επαγγελματιών αθλητών και του ευρύτερου επαγγελματικού τομέα για την εργασία τόσο στη Βρετανία όσο και στην Ε.Ε. Η εκ νέου συμμετοχή της Βρετανίας στο πρόγραμμα θα βελτιώσει τις σχέσεις μεταξύ των Βρετανών και των Ευρωπαίων και θα επουλώσει οποιεσδήποτε πληγές άνοιξε το Brexit.

Υπάρχουν, παράλληλα και άλλοι σημαντικοί τομείς στους οποίους οι δύο πλευρές πρέπει να συνεργαστούν, όπως η εξωτερική πολιτική, η ασφάλεια, η άμυνα, οι υπηρεσίες πληροφοριών, το περιβάλλον, η ενέργεια, το κανονιστικό πλαίσιο της ψηφιακής πολιτικής, η Τεχνητή Νοημοσύνη, αλλά και οι βιομηχανίες της βιοτεχνολογίας και του fintech.

Παράλληλα, η απειλή της ρωσικής πολεμικής μηχανής και του επεκτατισμού του Ρώσου Προέδρου Putin, της πιθανότητας μίας νέας πανδημίας αλλά και το πρόβλημα της κλιματικής αλλαγής αποτελούν στρατηγικές απειλές τόσο για τη Βρετανία όσο και την Ευρώπη. Οι σχέσεις στους τομείς αυτούς, σύμφωνα με τον Garton, θα πρέπει να επιδιορθωθούν, ενώ η βελτίωσή τους θα πρέπει να γίνει σταδιακά, με προσήλωση στη γενική εικόνα.

Τα πολιτικά τεκταινόμενα της τελευταίας δεκαετίας, συμπεριλαμβανόμενου και του Brexit μας υπενθυμίζουν πως ένα σωστό αφήγημα παίζει σημαντικό ρόλο στην πραγματικότητα των τεχνοκρατών. Σύμφωνα με τον Garton, το αφήγημα αυτό μπορεί να δημιουργήσει την ίδια την πραγματικότητά τους. Η επιδιόρθωση των σχέσεων δεν αφορά πια το Brexit, ούτε την πιθανή επανένταξη της Βρετανίας στην Ε.Ε. Οι Βρετανοί μπορεί σιγά-σιγά να επιστρέψουν στην κοινή ευρωπαϊκή αγορά αλλά τα δύο βρετανικά κόμματα δεν είναι έτοιμα για κάτι τέτοιο.

Η νέα σχέση θα πρέπει να δημιουργήσει ένα νέο πλαίσιο συνεργασίας μεταξύ των δύο πλευρών το οποίο θα πρέπει να βασίζεται σε αμοιβαίο σεβασμό, κάτι φαινομενικά ψυχολογικά δύσκολο για τους «Brexiteers» πολιτικούς και τους πολίτες-υποστηρικτές του Brexit. Σε λογική βάση, όμως, είναι πιθανή η εύρεση λύσεων μεταξύ των δύο πλευρών, δεδομένης της συνεργασίας σε ό,τι αφορά την ελευθερία της Ευρώπης αλλά και τον πόλεμο στην Ουκρανία. 

Το μόνο που χρειαζόμαστε, τόνισε ο Garton, είναι κάποιον ο οποίος θα μπορέσει να ξεκινήσει το αφήγημα της συνεργασίας αυτό, το οποίο θα γεφυρώσει οποιοδήποτε χάσμα δημιουργήθηκε στις σχέσεις μεταξύ των δύο οντοτήτων την τελευταία 10ετία.

Συνήθως, οι πληρωμές αυτές πραγματοποιούνται 60 ημέρες μετά την ημερομηνία αναχώρησης του πελάτη. Τα ποσά αυτά, που αναλογούν σε αρκετές εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ για πολλά ξενοδοχεία, ήταν κρίσιμα για την επιβίωση των επιχειρήσεων σε έναν έτσι και αλλιώς δύσκολο χειμώνα.

Ο υπουργός Τουρισμού Χάρης Θεοχάρης είπε στους FT ότι «η κυβέρνηση παρακολουθεί στενά την κατάσταση», με την ελπίδα ότι θα εξασφαλίσει πρόσθετη στήριξη από την ΕΕ για τον ελληνικό τουριστικό τομέα. Από την πλευρά της, η Tui ισχυρίζεται ότι έδωσε ένα σημαντικό ποσό σε προκαταβολές στους ξενοδόχους για το καλοκαίρι του 2020 και ότι ήρθε σε επαφή με ένα «μικρό ποσοστό» ξενοδόχων στην Ισπανία και την Ελλάδα «για να συζητήσουν τα σχέδια πληρωμών και να εξετάσουν από κοινού τις επιλογές».

H Tui συνεργάζονται me περισσότερα από 2.000 ελληνικά ξενοδοχεία. Η ελληνική βιομηχανία του τουρισμού υπολογίζεται ότι έχασε 12-14 δισ. ευρώ φέτος εξαιτίας της πανδημίας, ενώ εκτιμήσεις της Barclays αναφέρουν ότι η Tui «έκαψε» 3 δισ. ευρώ τους τελευταίους οκτώ μήνες.

Ωστόσο, ο πραγματικός αριθμός των ανθρώπων που έχουν χάσει τη δουλειά λόγω της πανδημίας είναι πολύ υψηλότερος, αν ληφθούν υπόψην κι εκείνοι των οποίων οι θέσεις εργασίας προστατεύονται προσωρινά από προγράμματα κρατικών επιδοτήσεων, όσοι έχουν εγκαταλείψει απογοητευμένοι το εργατικό δυναμικό και όσοι δεν μπορούν να βρουν εργασία πλήρους απασχόλησης ενώ θα ήθελαν, αναφέρουν οι Financial Times.

Οι εκτιμήσεις για τον ακριβή αριθμό των ατόμων που δεν έχουν πλέον εισόδημα από εργασία ποικίλλουν. Όμως οι κυβερνήσεις στον ανεπτυγμένο κόσμο αντιμετωπίζουν το ίδιο δίλημμα: το άμεσο οικονομικό σοκ των αρχικών lockdown έχει μειωθεί, αλλά η παρατεταμένη ανεργία μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες. Να πιέσει χαμηλότερα τους μισθούς και να επιβραδύνει την κατανάλωση από τον πληθυσμό, άρα και την ανάκαμψη – η οποία επηρρεάζεται από την ιδιωτική κατανάλωση.

«Η κατανόηση της δυναμικής της αγοράς εργασίας αποτελεί κλειδί για την πλήρη κατανόηση των οικονομικών επιπτώσεων της πανηδμίας. Υπάρχουν αναλογίες με το ρόλο που διαδραμάτισαν οι τράπεζες κατά τη διάρκεια της μεγάλης χρηματοπιστωτικής κρίσης ή τα κράτη κατά τη διάρκεια της κρίσης του ευρώ», δήλωσε ο Μαρκ ντε Μουϊζόν, οικονομολόγος της Deutsche Bank.

Η Καταρίνα Ούτερμελ, οικονομολόγος στην Allianz, λέει στους Financial Times δήλωσε ότι τα επίσημα ποσοστά ανεργίας ήταν «η κορυφή του παγόβουνου» και ότι υπήρχαν ενδείξεις ότι περίπου 30 εκατομμύρια απογοητευμένοι εργαζόμενοι «εξαφανίστηκαν» από τις επίσημες στατιστικές σε 25 χώρες του ΟΟΣΑ και τις αναδυόμενες οικονομίες.

Μέρος αυτού του «κρυφού» ποσοστού ανεργίας ανεργίας – πολύ μεγαλύτερο από ό, τι παρατηρήθηκαν σε προηγούμενες κρίσεις – είναι πιθανό να εμφανιστεί στα επίσημα στατιστικά στοιχεία του Σεπτεμβρίου όταν δημοσιευτούν αργότερα στον Οκτώβριο: θα εμφανιστούν για παράδειγμα οι γονείς που άρχισαν να αναζητούν εργασίας όταν άνοιξαν ξανά τα σχολεία, πρόσθεσε.

Στην Ευρωζώνη, το επίσημο ποσοστό ανεργίας, το οποίο διαμορφώθηκε στο 6,5% τον Φεβρουάριο, σκαρφάλωσε στο 8,1% τον Αύγουστο, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιεύθηκαν την περασμένη εβδομάδα – δηλαδή 13,2 εκατομμύρια άτομα είναι χωρίς δουλειά.

Ωστόσο, η Αλίν Σούλινγκ, οικονομολόγος της ABN Amro, δήλωσε ότι το πραγματικό επίπεδο ανεργίας στην ευρωζώνη είναι τουλάχιστον 4 έως 4,5 ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερο από το επίσημο ποσοστό ανεργίας. Η ανάλυση υποθέτει ότι έως και ένας στους πέντε εργαζομένους που είναι σε προγράμματα βραχυπρόθεσμης εργασίας δε θα γυρίσει ποτέ στη δουλειά του.

Αυτό σημαίνει ότι στους 13,2 θα προστεθούν άλλοι 10,6 εκατομμύρια άνεργοι.

Η εκτίμησή της συμπεριλαμβάνει επίσης άτομα που έχουν εγκαταλείψει την αγορά εργασίας αλλά δεν πληρούν τα κριτήρια για να χαρακτηριστούν επίσημα ως άνεργοι, είτε επειδή δεν είναι διαθέσιμοι για εργασία είτε επειδή δεν αναζητούν ενεργά εργασία τώρα.

Ο κ. Ντε Μουιζόν είπε ότι η ανεργία της ευρωζώνης θα είχε αυξηθεί πάνω από το 10% στα μέσα του καλοκαιριού, αλλά πολλοί άνθρωποι είχαν υπολογιστεί ως ανενεργοί στην αγορά εργασίας επειδή το κλείσιμο σχολείου, τα λοκντάουν αλλά και ο φόβος για την υγεία τους τους εμπόδισαν να αναζητούν εργασία.

Επιπλέον, 5 έως 10 τοις εκατό των εργαζομένων της ευρωζώνης ήταν ακόμη εγγεγραμμένοι σε προγράμματα επιδότησης εργαζομένων μέχρι τον Αύγουστο, σε θέσεις εργασίας που μπορεί να αποδειχθούν μη βιώσιμες και θα καταργηθούν, είπε.

Πραγματικά ποσοστά ανεργίας που προκαλούν σοκ

Η κ. Ούτερμελ εκτιμά ότι η μόνο η συμπερίληψη οικονομικά ανενεργών ατόμων θα αυξήσει το επίσημο ποσοστό ανεργίας σε πάνω από 20 τοις εκατό στην Ισπανία, πάνω από 10 τοις εκατό στις ΗΠΑ και την Ιταλία, και σχεδόν 9 τοις εκατό σε ολόκληρη τη ζώνη του ευρώ.

Ηνωμένες Πολιτείες -μια άλλη πονεμένη ιστορία

Στις ΗΠΑ, η καταγραφή των στατιστικών απασχόλησης και η δυναμική είναι διαφορετική.

Οι επιδοτούμενοι εργαζόμενοι σε υποχρεωτική αργία υπολογίζονται ως άνεργοι σε επίσημες στατιστικές, οπότε το πρώτο κύμα απώλειας θέσεων εργασίας εμφανίστηκε πιο έντονα. Η ανεργία κορυφώθηκε στο 14,7 τοις εκατό τον Απρίλιο – περίπου 23 εκατομμύρια άτομα.

Από τότε η οικονομία έχει ανακτήσει περίπου τις μισές θέσεις εργασίας που χάθηκαν. Η ανεργία μειώθηκε στα 12,6 εκατομμύρια, 7,9% του εργατικού δυναμικού, τον Αύγουστο.

Ωστόσο, μεγάλο μέρος της φαινομενικής βελτίωσης οφείλεται στο ότι οι αποθαρρυμένοι εργαζόμενοι εγκαταλείπουν την αγορά εργασίας. Το επίσημο ποσοστό υποτιμά την πραγματική έκταση της ανεργίας και ο ρυθμός βελτίωσης έχει επιβραδυνθεί. Ορισμένοι υπάλληλοι έχουν επιστρέψει, αλλά υπάρχουν λίγες νέες προσλήψεις και ένας αυξανόμενος αριθμός εταιρειών, από αεροπορικές εταιρείες έως θεματικά πάρκα, κάνουν μόνιμες περικοπές θέσεων εργασίας.

Ο Τζέισον Φέρμαν, καθηγητής στο Χάρβαρντ και πρώην σύμβουλος του προέδρου Μπαράκ Ομπάμα, υπολογίζει το «ρεαλιστικό ποσοστό ανεργίας» στο 9,6 τοις εκατό – με περίπου 2,3 εκατομμύρια άτομα περισσότερα από την επίσημη καταμέτρηση ενώ εντοπίζει μια πολύ πιο απότομη μείωση της συμμετοχής στο εργατικό δυναμικό από ό,τι στις προηγούμενες υφέσεις.

Ο Χάιντι Σίρχολτζ, ανώτερη οικονομολόγος στο Ινστιτούτο Οικονομικής Πολιτικής, υπολόγισε ότι τουλάχιστον 33 εκατομμύρια εργαζόμενοι έχουν υποστεί άμεση οικονομική βλάβη, αν συνυπολογιστούν οι λάθος ταξινομήσεις, οι υποεκτιμήσεις, όσοι έχουν εγκαταλείψει το εργατικό δυναμικό και όσοι των οποίων τα ωράρια και οι μισθοί μειώθηκαν λόγω λοκντάουν.

Μια παρατεταμένη περίοδος υψηλής ανεργίας και υποαπασχόλησης, συνδυασμένη με έναν στρατό απογοητευμένων πρώην εργαζομένων που περιμένουν στο περιθώριο χωρίς καν να ψάχνουν για δουλεια, απειλεί την οικονομική ανάκαμψη, καθώς θα πιέσει τους μισθούς, τα εισοδήματα των νοικοκυριών και τις δαπάνες τους, σύμφωνα με τον Ντέιβιντ Πέιτζ, οικονομολόγο της Axa Investment Managers.

Για κάθε μήνα που οι κρυφοί άνεργοι παραμένουν εκτός εργατικού δυναμικού, η παγκόσμια ιδιωτική κατανάλωση χάνει 15,3 δισεκατομμυρια ευρώ δαπάνης, εκτιμά η κ.Ούτερμελ, σε μεγάλο βαθμό σε τομείς διακριτικής κοινωνικής δαπάνης που έχουν ήδη πληγεί περισσότερο από τους περιορισμούς που σχετίζονται με το Covid.

«Όταν οι νεές θέσειες εργασίας που ανακοινώνονται είναι λίγες, όπως τώρα, η διαπραγματευτική δύναμη των εργαζομένων ισοπεδώνεται», προειδοποίησε η κ. Σιρχολτζ. «Οι εργοδότες απλά δεν είναι υποχρεωμένοι να πληρώνουν το ίδιο καλά, όταν γνωρίζουν ότι οι εργαζόμενοι δεν έχουν άλλες επιλογές.»

Σχολιάζοντας το πρόσφατο ναυάγιο της συνόδου κορυφής της ΕΕ και τη σφοδρή αντιπαράθεση για το κορονο-ομόλογο μετά την επίμονη άρνηση Γερμανίας, Ολλανδίας και άλλων βόρειων χωρών, ο γνωστός αναλυτής σημειώνει στο άρθρο γνώμης στους FT:

«Καμία κρίση δεν ποτέ αρκετά μεγάλη για να εμποδίσει κράτη μέλη της ΕΕ να βάζουν πρώτα τα στενά εθνικά τους συμφέροντα. O Ολλανδός υπουργός Οικονομικών Γόπκε Χούστρα εκμεταλλεύτηκε μάλιστα την ευκαιρία για να επιτεθεί κατά της παρελθούσης δημοσιονομικής σπατάλης ορισμένων κρατών μελών, όπως τη θεωρεί.

Επικαλέστηκε το κλασικό επιχείρημα ότι ένα ευρωομόλογο θα προκαλούσε ηθικό κίνδυνο, ανεύθυνης σπατάλης, ιδέα που είναι μεταξύ Γερμανών και Ολλανδών οικονομολόγων δημοφιλής και συχνά υποκρύπτει βαθιές προκαταλήψεις και δυσπιστία έναντι των ξένων. Αν και δεν επιδεικνύουν όλοι μια τέτοια έλλειψη τακτ, όσο ο Ολλανδός υπουργός Οικονομικών, η αντίληψη είναι διαδεδομένη στη χώρα του και στη Γερμανία.»

Ο αναλυτής των FT θεωρεί ότι παρά το «όχι» των Μέρκελ, Ρούτε και Σία η Ιταλία, η Γαλλία, η Ισπανία, η Ελλάδα και οι υπόλοιπες χώρες της ομάδας των εννιά, που ζητούν την έκδοση κορωνοομολόγου, μπορούν να ακολουθήσουν έναν άλλο δρόμο.

«Θα μπορούσαν να εκδώσουν μόνες τους ένα ομόλογο αμοιβαίου χαρακτήρα σε μια συμμαχία των προθύμων. Στη συνέχεια θα μπορούσαν να προκαλέσουν την ΕΚΤ να τα αγοράζει στο πλαίσιο του έκτακτου προγράμματος αγοράς στοιχείων ενεργητικού λόγω πανδημίας (Pandemic Emergency Purchase Programme – ΡΕΡΡ). Από νομικής άποψης ένα αμοιβαιοποιημένο εργαλείο χρέους μεταξύ μιας ομάδας κυρίαρχων κρατών θα εξακολουθεί να μετρά ως εθνικό χρέος με μοιρασμένη την υποχρέωση εξόφλησης.

Τα υπέρ και τα κατά

Αυτό, βέβαια, δεν θα μπορούσε να μειώσει το βάρος του χρέους ευάλωτων κρατών μελών όπως θα έκανε ένα κατάλληλα σχεδιασμένο πανευρωπαϊκό εργαλείο, αλλά τουλάχιστον θα δημιουργούσε ένα προηγούμενο αντλώντας παράλληλα κάποια χρήματα [από τις αγορές].

Αυτό κρύβει ένα ρίσκο και μια ευκαιρία. Ομόλογα που θα υποστήριζαν οι εννέα χώρες θα μπορούσαν να εκληφθούν ως προάγγελος μιας μελλοντικής διάσπασης. Η άποψή μου από την έναρξη της κρίσης της ευρωζώνης είναι ότι η Γερμανία θα σπεύσει να βοηθήσει άλλες χώρες μόνον αν νιώσει μια υπαρξιακή απειλή για την ευρωζώνη.

Αν τα μέλη δεν είναι έτοιμα να αποχωρήσουν, τίποτε δεν θα αλλάξει. Αν οι εννιά της ευρωζώνης επιλέξουν να μη ρισκάρουν, θα χάσουν την ευκαιρία. Σημειώνω ότι οι πρωθυπουργοί Ιταλίας και Ισπανίας έδρασαν από κοινού όταν απέρριψαν το προσχέδιο συμπερασμάτων της συνόδου κορυφής της ΕΕ την περασμένη εβδομάδα: είναι μια απολύτως αναγκαία αντιπαράθεση», σημειώνει.

Κατά την άποψη του Münchau ο σκοπός της έκδοσης άπαξ και διά παντός ενός κορωνοομολόγου θα πρέπει να υπερβαίνει το στόχο της παροχής ασφάλισης ή της στήριξης των εθνικών συστημάτων υγείας, αφού τα χρήματα που θα αντληθούν θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για ένα επενδυτικό πρόγραμμα μετά την παρέλευση της πανδημίας του κορωνοϊού.

Οι κίνδυνοι της υπαγωγής στην ομπρέλα του ΕΜΣ

«Αν οι εννιά χώρες θέλουν να ακολουθήσουν κοινό δρόμο, μπορούν να το κάνουν. Είναι μια ριψοκίνδυνη επιλογή, αλλά όχι τόσο ριψοκίνδυνη όσο το να υπαχθούν στην ομπρέλα διάσωσης που έστησε η ευρωζώνη κατά την τελευταία κρίση, αφού σε μια τέτοια περίπτωση τα κράτη μέλη που χρειάζονται χρήμα και ζητούν έκτακτη χρηματοδότηση από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας θα πρέπει να αποδεχθούν δημοσιονομική εποπτεία», συνεχίζει.

«Η Ιταλία και η Ισπανία θα έπρεπε να αποδεχθούν μια διάβρωση της δημοσιονομικής τους κυριαρχίας πιθανώς επί γενεές, την ώρα που η Γερμανία, η Ολλανδία και η Φινλανδία θα επανέρχονται σε μεγάλη δημοσιονομικά πλεονάσματα ενάντια στην υπόλοιπη ευρωζώνη και τον υπόλοιπο κόσμο.

Δεν πιστεύω ότι μια τέτοια λύση είναι βιώσιμη. Η Ιταλία θα μπορούσε εύκολα να καταλήξει με μια αναλογία χρέους έναντι του ΑΕΠ της κοντά στο 200% όταν παρέλθει η κρίση αυτή. Με υψηλή ανεργία, χαμηλή ανάπτυξη και χωρίς δημοσιονομική ανεξαρτησία θα γινόταν γόνιμο πολιτικό έδαφος για εκείνους στη Δεξιά που τάσσονται υπέρ της αποχώρησής της χώρας από το ευρώ.

Θυμηθείτε πώς προέκυψε η πλειοψηφία υπέρ του Brexit στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η αποχώρηση από την ΕΕ ξεκίνησε ως ένα περιθωριακό εγχείρημα της εθνικιστικής Δεξιάς κι επικράτησε επειδή προσέλκυσε επαρκή υποστήριξη από το κυρίαρχο πολιτικό ρεύμα και τμήματα της Αριστεράς. Ανεξάρτητα απ’ το αν είναι κανείς ευρωπαϊστής ή ευρωσκεπτικιστής, δεν είναι λογικό να επιλέγουν οι χώρες οικονομικές ρυθμίσεις που είναι επιζήμιες για τα συμφέροντά τους.

Δεν είναι τυχαίο ότι οι χώρες που ζητούν την έκδοση του κορωνοομολόγου συνδέονται σε μεγάλο βαθμό γεωγραφικά στο νότο και τη δύση της ευρωζώνης. Δεν γνωρίζουμε αν θα διασπαστεί η νομισματική ένωση, ούτε αν αυτό θα γίνει συντεταγμένα ή άτακτα. Αλλά αν συμβεί, γνωρίζουμε που θα τραβηχτεί η διαχωριστική γραμμή», καταλήγει.

Μετά από τρία μνημόνια, απώλεια του 25% του ΑΕΠ της χώρας, εκτίναξη της φτώχειας και της ανεργίας, διορθώθηκαν τα κακώς κείμενα που φέρουν μεγάλο μερίδιο ευθύνης για αυτήν την άνευ προηγουμένου οικονομική και κοινωνική κρίση;

Τα συμπεράσματα των FT είναι ενδιαφέροντα αν και όχι ενθαρρυντικά κυρίως σε ότι αφορά τον Δημόσιο τομέα, για τον οποίο αναφέρουν χαρακτηριστικά ότι δείχνει «μεγάλη ανθεκτικότητα στις μεταρρυθμίσεις» και παραμένει «βαθιά πολιτικοποιημένος», αφού ακόμη και επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ που υποτίθεται ότι είχε πρωταρχικό στόχο την καταπολέμηση του πελατειακού κράτους, έγιναν 30.000 προσλήψεις στο Δημόσιο, αναφέρει το in.gr.

«Η Ελλάδα βίωσε οκτώ χαμένα χρόνια», γράφουν χαρακτηριστικά οι FT.

Από το 2010 η ελληνική οικονομία έχει συρρικνωθεί κατά ένα τέταρτο, το διαθέσιμο εισόδημα των πολιτών κατά ένα τρίτο. Πάνω από 300.000 άνθρωποι μετανάστευσαν, ενώ όσοι έμειναν πίσω είναι αντιμέτωποι με ανεργία 20%, σημειώνεται στο δημοσίευμα.

Αναφερόμενη στην 20η Αυγούστου και την έξοδο από τα μνημόνια η εφημερίδα σημειώνει ότι «Καθώς η χώρα ετοιμάζεται να αφήσει πίσω της αυτή τη ζοφερή περίοδο στις 20 Αυγούστου, το ερώτημα είναι αν αυτά τα τραυματικά χρόνια» λειτούργησαν για την εξυγίανση του ελληνικού κράτους, μέσω της αντιμετώπισης μερικών έστω από τα προβλήματα που συνέβαλαν στην κρίση.

Οι μεταρρυθμίσεις που συμφώνησε να υλοποιήσει η Αθήνα, τονίζουν οι FT, αποσκοπούσαν «στην αντιμετώπιση καταφανών ελλείψεων: ένα «καταστροφικά σπάταλο» συνταξιοδοτικό σύστημα, μια υπερβολική γραφειοκρατία και τα βαθιά ριζωμένα προβλήματα φοροδιαφυγής».

Άλλα μέτρα, υπογραμμίζουν, όπως οι αλλαγές στα εργασιακά, και οι νέοι κανόνες αδειοδότησης των επιχειρήσεων αποσκοπούσαν στην προώθηση της ανάπτυξης και των επενδύσεων σε ένα τομέα που περιβάλλεται από ξεπερασμένους κανονισμούς και περιοριστικές πρακτικές από την πλευρά των συνδικάτων.

Ανθεκτικό το Δημόσιο στις… μεταρρυθμίσεις

Οι FT παρατηρούν ότι, από την πλευρά του ιδιωτικού τομέα, ένα επιφυλακτικό συμπέρασμα θα ήταν ότι η Ελλάδα έχει αρχίσει να βλέπει την απαραίτητη αλλαγή.

Υπάρχουν, προστίθεται στο δημοσίευμα, ενδείξεις αισιοδοξίας μεταξύ ιδιωτικών εταιρειών που αντιμετώπισαν την κρίση και επιστρέφουν τώρα στα κέρδη, καθώς και μεταξύ καινοτόμων επιχειρήσεων που προσελκύουν επενδυτές.

Ωστόσο, σε ό,τι αφορά τον δημόσιο τομέα, τονίζεται στο δημοσίευμα, το αναποτελεσματικό σύστημα δημόσιας διοίκησης αποδείχτηκε ανθεκτικό απέναντι στις μεταρρυθμίσεις, προκαλώντας ερωτηματικά για το κατά πόσο η πλειονότητα των Ελλήνων δεσμεύεται να προχωρήσει στις διαρθρωτικές αλλαγές που απαιτούνται για τη βιώσιμη ανάκαμψη.

«Θα χρειαστούν αρκετά χρόνια για να καταλάβουν οι Έλληνες ότι μια δουλειά στον δημόσιο τομέα – μακράν η πιο δημοφιλής επιλογή για πτυχιούχους – δεν πρόκειται να είναι η καλύτερη και ασφαλέστερη επιλογή στο μέλλον, καθώς οι περισσότερες από τις καλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας θα είναι στον ιδιωτικό τομέα», δήλωσε σχετικά ο καθηγητής του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, Πάνος Τσακλόγλου.

Επώδυνη η αλλαγή του ιδιωτικού τομέα

Αν ο ιδιωτικός τομέας άλλαξε περισσότερο, αυτό δεν έγινε ανώδυνα, γράφουν οι FT. Τα μέτρα αφορούν περικοπές σε ένα ιδιωτικό τομέα που αποτελείται κατά 95% από μικρές και μεσαίες οικογενειακές επιχειρήσεις.

«Από τις εταιρείες που τα πήγαιναν καλά πριν από την κρίση, περίπου το 20% έχουν υιοθετήσει καινοτομίες και ακμάζουν και ένα 40% τα «βγάζουν πέρα» εξυπηρετώντας το χρέος τους, δίχως ωστόσο να εμφανίζουν κέρδη», αναφέρει ο κ. Παύλος Ραβάνης, πρόεδρος του Βιοτεχνικού Επιμελητηρίου Αθήνας και βετεράνος επιχειρηματίας.

Απομένει ένα 40% των λεγόμενων εταιρειών «ζόμπι» όπως τις χαρακτήρισε ο κ. Ραβάνης, σημειώνεται στο δημοσίευμα. «Δεν πληρώνουν φόρους, ούτε εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις τους προς τις τράπεζες», πρόσθεσε ο ίδιος, συμπληρώνοντας ότι, μεταξύ αυτών των επιχειρήσεων, λιγότερες από τις μισές μπορούν να διασωθούν, ακόμη και αν ένας επενδυτής εμφανιστεί πρόθυμος να βάλει μεγάλα ποσά μετρητών.

Ο υφυπουργός Οικονομίας Στέργιος Πιτσιόρλας ανέφερε από την πλευρά του ότι πρωταρχική πρόκληση ήταν η ενθάρρυνση μιας πιο προσανατολισμένης στις εξαγωγές επιχειρηματικής κουλτούρας.

«Αρχίζει να συμβαίνει. Οι ελληνικές εταιρείες συνειδητοποίησαν κατά τη διάρκεια της κρίσης ότι πρέπει να στραφούν στις εξαγωγές για να επιβιώσουν», πρόσθεσε στους FT.

Στο δημοσίευμα παρατίθενται παραδείγματα ιδιωτικών εταιρειών που διαφοροποίησαν την παραγωγή τους για να προσαρμοστούν στην κρίση στρεφόμενες στις εξαγωγές,

Ο δημόσιος τομέας παραμένει βαθιά πολιτικοποιημένος

Ωστόσο, ενώ ο ιδιωτικός τομέας φαίνεται να γίνεται πιο εξωστρεφής, ο δημόσιος τομέας παραμένει βαθιά πολιτικοποιημένος, διαπιστώνουν οι FT.

Ο Ελληνας πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας δηλώνει ότι η Ελλάδα έμεινε πίσω εξαιτίας του «πελατειακού μοντέλου» που ευνόησε την καλλιέργεια πολιτικών σχέσεων σε όλα τα επίπεδα με σκοπό την ανάθεση θέσεων εργασίας στο δημόσιο τομέα αλλά και την παροχή επιχειρηματικών ευκαιριών.

«Αυτό ήταν ίσως ένας από τους σοβαρούς και σημαντικότερους λόγους που οδήγησαν σε αυτή την κατάσταση», είχε δηλώσει ο κ. Τσίπρας στους Financial Times τον Ιούνιο, σημειώνοντας: «Πρέπει να συνεχίσουμε τη μεταρρύθμιση της χώρας και φυσικά να προσπαθήσουμε να πείσουμε τους πολίτες να αλλάξουν κουλτούρα και συμπεριφορά».

Πάνω από 30.000 διορισμοί στο Δημόσιο επί ΣΥΡΙΖΑ

Παρόλα αυτά, ο κ. Τσίπρας δεν έχει καταφέρει να πείσει ακόμα το κόμμα του ότι οι μέρες του πελατειακού κράτους έχουν τελειώσει, αναφέρουν χαρακτηριστικά οι FT και συμπληρώνουν:

«Πάνω από 30.000 προσλήψεις στο Δημόσιο έγιναν επί διακυβέρνησης Αλέξη Τσίπρα, συμπεριλαμβανομένου και πλήθους ειδικών συμβούλων που επελέγησαν από υπουργούς του ΣΥΡΙΖΑ».

Η κυβέρνηση, τονίζουν οι FT, δεν έχει υπερκεράσει την ευρεία αντίσταση στην εφαρμογή ενός σχεδίου αποπολιτικοποίησης της δημόσιας διοίκησης, ενίσχυσης της διαφάνειας στις προσλήψεις ανώτερων στελεχών και τακτικής αξιολόγησης των δημοσίων υπαλλήλων.

Ο καθηγητής Π.Τσακλόγλου επισήμανε ότι για ορισμένες διαρθρωτικές αλλαγές θα χρειαστούν χρόνια, όπως για παράδειγμα στο εκπαιδευτικό σύστημα, όπου η αναντιστοιχία μεταξύ των αναγκών της αγοράς εργασίας και ενός ξεπερασμένου πανεπιστημιακού προγράμματος συνέβαλε στο να διαθέτει η χώρα εργατικό δυναμικό που κατά τη γνώμη του είναι «σε μεγάλο βαθμό μορφωμένοι και σε μεγάλο βαθμό άνεργοι».

Σημαντική η διατήρηση των μεταρρυθμίσεων

Τέλος, η οικονομική εφημερίδα υπογραμμίζει ότι οι κυβερνητικοί αξιωματούχοι και οι Βρυξέλλες συμφωνούν ότι «σημαντικό βαρόμετρο της πρόθεσης για αλλαγή θα είναι εάν οι πρόσφατες μεταρρυθμίσεις τηρηθούν».

Όπως αναφέρεται στο δημοσίευμα, ενώ ο ΣΥΡΙΖΑ έχει δεσμευτεί ότι δεν θα υπάρξει πισωγύρισμα και η ΕΕ έχει εγκαταστήσει ένα σύστημα μεταμνημονιακής επιτήρησης, διπλωμάτες της ΕΕ λένε ότι η πολιτική πίεση, σε θέματα όπως οι συντάξεις και οι προσλήψεις στο Δημόσιο, θα έρθει όταν η χώρα θα πλησιάζει στις εκλογές.

«Ο Τσίπρας θα θελήσει να αντιστρέψει τα πιο οδυνηρά μέτρα» ανέφερε διπλωμάτης τον οποίο επικαλείται η εφημερίδα.

Αναζητείται εθνική στρατηγική και συναίνεση

Παράλληλα, η αναπληρώτρια διευθύντρια του ινστιτούτου Bruegel Μαρία Δεμερτζή, σημείωσε ότι η Ελλάδα δεν έχει ακόμη σφυρηλατήσει μια κοινή εθνική αντίληψη για τα αίτια ή τις λύσεις των προβλημάτων της χώρας.

«Ο λόγος που τα προγράμματα διήρκεσαν τόσο πολύ, είναι γιατί δεν καταφέραμε να χτίσουμε συναίνεση», δήλωσε στους FT και πρόσθεσε: «Είμαστε ανίκανοι να καθίσουμε κάτω και να πούμε “ποιο είναι το πρόβλημα, πώς μπορούμε να το λύσουμε;”. Και αυτό είναι που μας κρατάει πίσω».

Όπως προειδοποιούν αναλυτές, μια κλιμάκωση της αντιπαράθεσης έχει τον κίνδυνο πρόκλησης σοβαρών ζημιών στην εύθραυστη οικονομία της χώρας. Πολλοί προέβλεψαν ότι ο Ρ.Τ. Ερντογάν θα είναι ο πρώτος που θα αντιδράσει καθώς ο μαχητικός Τούρκος Πρόεδρος εξισορροπεί τα εθνικιστικά του ένστικτα έναντι των ευρύτερων επιπτώσεων μιας εντεινόμενης διαμάχης με την παγκόσμια υπερδύναμη των ΗΠΑ.

Σύμφωνα με τον Βολφάνγκο Πίκολι (Teneo Intelligence), ο Ερντογάν δεν μπορεί να αντέξει μια πλήρη εξέλιξη της κρίσης με τις ΗΠΑ δεδομένης της ευθραυστότητας της τουρκικής οικονομίας. Η πρωτοφανής απόφαση της κυβέρνησης Tραμπ να επιβάλει κυρώσεις στην Τουρκία, έναν νατοϊκό σύμμαχο, αποτέλεσε τη χειρότερη στιγμή των σχέσεών τους κατά την τελευταία δεκαετία, ενώ θα μπορούσε να ωθήσει την Άγκυρα να διπλασιάσει τις προσπάθειές της για οικοδόμηση ισχυρότερων δεσμών με μη δυτικές δυνάμεις.

Οι Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν επίγνωση των κινδύνων που απορρέουν από τη στρατηγική συνεργασία με μια χώρα που συνορεύει με τη Συρία, το Ιράκ και το Ιράν, φιλοξενεί μια σημαντική αμερικανική αεροπορική βάση καθώς και 3,5 εκατομμύρια Σύρους πρόσφυγες.

Ωστόσο, η ισχυρή οικονομική σχέση μεταξύ Δύσης και Τουρκίας, που βασίζεται σε εισροές ξένων κεφαλαίων είναι εκείνη που θα κάνει επιφυλακτικό τον Erdogan προς μια κλιμάκωση της αντιπαράθεσης.

Η συμφωνία αυτή έχει σχεδιαστεί προσεκτικά, ώστε να είναι πολιτικά «ευκολοχώνευτη», εκτιμά η βρετανική εφημερίδα, αναφέρει το newmoney.

Ο Έλληνες πρωθυπουργός μπορεί να διεκδικήσει πριν από τις εκλογές την έξοδο από την πίεση της Ευρωζώνης ενώ η Γερμανία, επικεφαλής των κρατών - μελών με «σκληρή γραμμή» έναντι των υπερχρεωμένων χωρών υποχώρησε, καθώς ο λογαριασμός για κάθε παρέκκλιση θα είναι βαρύς για την Ελλάδα.

Πλέον υπάρχουν προβλέψεις, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι μελλοντικές ελληνικές κυβερνήσεις δεν θα μπορούν εύκολα να επανέλθουν στην δημοσιονομική χαλαρότητα που προκάλεσε την κρίση.

Η συμφωνία τερματισμού του τρίτου προγράμματος επεκτείνει την περίοδο χάριτος για τα επιτόκια επί των επίσημων δανείων της Ελλάδας κατά 10 έτη, με τη μέση διάρκεια του δανείου να φτάνει τα 40.

Αυτό θα ελαφρύνει σημαντικά τις χρηματοδοτικές ανάγκες της χώρας μεσοπρόθεσμα.
Εν τω μεταξύ, η Αθήνα θα μπορέσει να αντλήσει από τα υπόλοιπα κεφάλαια του δανείου διάσωσης για να καλύψει την εξυπηρέτηση του χρέους.

Σε αντάλλαγμα, η Ελλάδα δέχθηκε τη συνεχή παρακολούθησή της, ώστε να τηρήσει τις δεσμεύσεις της για διαρθρωτικές και θεσμικές μεταρρυθμίσεις.

Θα πρέπει επίσης να παραμείνει εντός αυστηρών στόχων δημοσιονομικής πολιτικής που περιλαμβάνουν πρωτογενές πλεόνασμα 3,5% μέχρι το 2022 και στη συνέχεια εκτιμάται ότι θα είναι 2,2% έως το 2060.

Η Ελλάδα έλαβε την πρώτη ελάφρυνση του χρέους της το 2012, αν και θα έπρεπε να είχε χορηγηθεί πολύ νωρίτερα πριν εξαντληθεί η οικονομία της, σημειώνουν οι Financial Times.

Οι επιπτώσεις λιτότητας ήταν σοβαρές στην οικονομία της.
Η επίσημη ανεργία παραμένει στο 20% και η Ελλάδα εξακολουθεί να είναι εξαιρετικά ευάλωτη, αβέβαιη είναι η αναχρηματοδότησή της από τις αγορές ενώ ο Έλληνας πρωθυπουργός αντιστάθηκε σθεναρά στο ενδεχόμενο προληπτικής πιστωτικής γραμμής,
Υπάρχουν πολλές δοκιμασίες στον δρόμο της Ελλάδας για την έξοδό της από το πρόγραμμα διάσωσης.

Η πρώτη θα είναι μετά τον Αύγουστο, όταν το πρόγραμμα διάσωσης τερματίζεται και επίσημα. Θα γίνει σαφές τότε εάν η κυβέρνηση διαθέτει επαρκή δημοσιονομικά περιθώρια, ώστε να δημιουργήσει μια σταθερή πορεία ανάπτυξης, να δημιουργήσει θέσεις εργασίας και να αμβλύνει τη δυσαρέσκεια των Ελλήνων πολιτών.

Η δεύτερη πρόκληση θα έρθει τον Ιανουάριο του 2019, όταν πρόκειται να τεθεί σε ισχύ μια πολύ αντιδημοφιλής συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση.
Αυτή η μεταρρύθμιση, που θεωρείται ως μη διαπραγματεύσιμη από τους πιστωτές, θα θέσει σε δοκιμασία την ικανότητα και την προθυμία των πολιτικών κομμάτων να ζητήσουν και νέες θυσίες των Ελλήνων πολιτών.

Υπάρχουν ακόμα πολλά να διορθωθούν. Η διαφθορά παραμένει στα ύψη, ενώ υπάρχουν αυξανόμενες αμφιβολίες για το κράτος δικαίου στη χώρα, αναφέρουν οι Financial Times.

Οι υπουργοί Οικονομικών της ευρωζώνης κατέληξαν σε συμφωνία για τα τελευταία ζητήματα που απέμεναν έπειτα από έξι και πλέον ώρες διαπραγματεύσεων, οι οποίες συνεχίστηκαν μετά τα μεσάνυχτα της Πέμπτης στο Eurogroup στο Λουξεμβούργο, συνεχίζει η βρετανική εφημερίδα.

Η συμφωνία χαιρετίστηκε ως ιστορική στιγμή από ευρωπαίους διπλωμάτες, καθώς σηματοδοτεί το κλείσιμο της οκταετούς περιόδου των τριών προγραμμάτων στήριξης της Ελλάδας, η οποία υπέστη τη χειρότερη ύφεση που έχει αντιμετωπίσει ευρωπαϊκή οικονομία στη σύγχρονη ιστορία, προστίθεται στο δημοσίευμα των Φαϊνάνσιαλ Τάιμς.

Πηγή: Newmoney