Νέα κινητικότητα καταγράφεται γύρω από το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, Great Sea Interconnector, καθώς προωθείται η επανέναρξη των υποθαλάσσιων ερευνών που αποτελούν απαραίτητη προϋπόθεση για την πρόοδο του σχεδιασμού.

Σύμφωνα με το Reuters, στις 15 Οκτωβρίου η ελληνική πλευρά γνωστοποίησε ότι έχει υποβληθεί αίτημα για την επανεκκίνηση των σχετικών εργασιών.

Το έργο, προϋπολογισμού περίπου 1,9 δισ. ευρώ, αποσκοπεί στη δημιουργία ηλεκτρικής διασύνδεσης μεταξύ της ευρωπαϊκής ηπειρωτικής χώρας και της Κύπρου, με προοπτική επέκτασης προς το Ισραήλ.

Οι έρευνες και οι εκκρεμείς εγκρίσεις

Η επανέναρξη των ερευνών δεν σημαίνει ότι έχουν ολοκληρωθεί όλες οι διαδικασίες. Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, απαιτούνται εγκρίσεις από τις αρμόδιες ελληνικές αρχές.

Στον σχεδιασμό προβλέπεται η αξιοποίηση γαλλικού ερευνητικού πλοίου, ενώ σημαντικό ρόλο στο έργο έχει η γαλλική Nexans.

Η γεωπολιτική διάσταση

Η υλοποίηση της διασύνδεσης έχει επηρεαστεί από τις διαφωνίες Ελλάδας και Τουρκίας για τις θαλάσσιες ζώνες και τις δραστηριότητες στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η Άγκυρα επικαλείται τη συμφωνία θαλάσσιας οριοθέτησης που υπέγραψε με τη Λιβύη το 2019, την οποία η Αθήνα απορρίπτει ως βάση για τις συγκεκριμένες διεκδικήσεις.

Παράλληλα, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν εκφράσει υποστήριξη προς το έργο, αναγνωρίζοντας τη σημασία της διαφοροποίησης των ενεργειακών διασυνδέσεων.

Η οικονομική σημασία για Ελλάδα και Κύπρο

Η ηλεκτρική διασύνδεση μπορεί να ενισχύσει την ασφάλεια εφοδιασμού, να διευκολύνει την αξιοποίηση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και να δημιουργήσει νέες δυνατότητες διασυνοριακής ανταλλαγής ηλεκτρικής ενέργειας.

Ωστόσο, τα τελικά οικονομικά οφέλη θα εξαρτηθούν από το κόστος υλοποίησης, τη χρηματοδότηση, τις ρυθμιστικές αποφάσεις και τη μελλοντική λειτουργία του έργου.

Η επανεκκίνηση των ερευνών αποτελεί συνεπώς σημαντικό βήμα, χωρίς να εξαλείφει τις τεχνικές, οικονομικές και διπλωματικές εκκρεμότητες.

Στη συνάντηση συμμετείχε επίσης ο εκτελεστικός διευθυντής του GSI, Τηλέμαχος Παναγιωτίδης καθώς και ο συντονιστής θεμάτων Διεθνούς Ενεργειακής και Πολιτικής Ενεργειακής Ασφάλειας του ΥΠΕΝ και μέλος του Δ.Σ του GSI, Θεόδωρος Τσακίρης.

Ο γενικός διευθυντής του υπουργείου Ενέργειας, Yossi Dayan και ο πρόεδρος της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας του Ισραήλ, Amir Shavit, επιβεβαίωσαν την απόλυτη στήριξη της ισραηλινής κυβέρνησης, στο έργο, το οποίο, όπως τονίστηκε, θα ενισχύσει την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας λόγω της αυξημένης διασυνδεσιμότητας, θα συμβάλει στο πρασίνισμα του μίγματος ηλεκτροπαραγωγής και θα προσφέρει σημαντικά γεωπολιτικά οφέλη για την ευρύτερη περιοχή.

Κατά τη διάρκεια της πολύωρης συνάντησης με τα στελέχη των εκπροσώπων των ισραηλινών αρχών, συζητήθηκε διεξοδικά το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης του έργου της διασύνδεσης Κύπρου - Ισραήλ, ενώ συμφωνήθηκε η σύσταση τεχνικών ομάδων προκειμένου να επισπευστεί η εκπόνηση της μελέτης κόστους- οφέλους (CBA), ώστε αυτή να είναι έτοιμη το προσεχές φθινόπωρο. Αναλύθηκαν επίσης θέματα ρυθμιστικής φύσης και λειτουργίας της αγοράς, μεταξύ των οποίων και οι τεχνικές λεπτομέρειες για την πρόσβαση του Ισραήλ στην ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.
Ακολούθησε τριμερής συνάντηση στο υπουργείο Ενέργειας της Κύπρου, με εκπροσώπους των Διαχειριστών και Ρυθμιστών των δύο χωρών.

Στη διάρκεια της συνάντησης συζητήθηκαν τα βήματα που θα ακολουθήσουν οι Ρυθμιστές σε συνεργασία με τον ΑΔΜΗΕ, για την ωρίμανση του έργου της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κύπρου - Ισραήλ. Τα βήματα αυτά περιλαμβάνουν την εκπόνηση της μελέτης κόστους-οφέλους (CBA), πάνω στην οποία θα βασιστούν οι Ρυθμιστές των δύο χωρών για να επιμερίσουν το κόστος που θα ανακτηθεί από τα ρυθμιζόμενα έσοδα (CBCA - Cross Border Cost Allocation) και το έργο να εισέλθει σε φάση υλοποίησης.

Όλα τα μέρη αναγνώρισαν την ανάγκη επιτάχυνσης των διαδικασιών υλοποίησης του έργου, με την ισραηλινή πλευρά να θεωρεί ως σημαντικό βήμα την οριστικοποίηση της διασυνοριακής κατανομής κόστους (CBCA), εντός του 2024. Το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας - Κύπρου - Ισραήλ, θα σηματοδοτήσει την ηλεκτρική διασύνδεση της Κύπρου - του τελευταίου μη διασυνδεδεμένου κράτους μέλους της ΕΕ - με το ευρωπαϊκό σύστημα μεταφοράς, διασφαλίζοντας την ισχυρή ενεργειακή θωράκιση του νησιού. Το δε Ισραήλ, που επίσης δεν διαθέτει καμία ηλεκτρική διασύνδεση με τους γείτονές του, θα ενισχύσει την ασφάλεια εφοδιασμού του, αποκτώντας τη δυνατότητα να αυξήσει περαιτέρω και ταχύτερα, τη συμμετοχή των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) στο ενεργειακό του ισοζύγιο.

Ο πρόεδρος και CEO του ΑΔΜΗΕ κ. Μάνος Μανουσάκης και στελέχη της διοίκησης του Διαχειριστή βρέθηκαν στη Λευκωσία όπου είχαν και συναντήσεις με τον υπουργό Οικονομικών της Κύπρου κ. Μάκη Κεραυνό συμφωνώντας ταυτόχρονα και τα επόμενα βήματα για τη χρηματοδότηση του έργου από την ΕΤΕπ.

Κατά την συνάντηση με τον Υπουργό Οικονομικών της Κύπρου, η διοίκηση του ΑΔΜΗΕ ενημέρωσε για την πορεία κατασκευής του έργου.

Η μετοχική σύνθεση και η ΕΤΕπ

Επίσης συζητήθηκε το χρονοδιάγραμμα της μετοχικής συμμετοχής της κυπριακής κυβέρνησης στο project. Tα στελέχη του Διαχειριστή ζήτησαν να επιταχυνθούν οι διαδικασίες υλοποίησης της απόφασης του Υπουργικού Συμβουλίου του περασμένου Φεβρουαρίου, όπου αποφασίστηκε η συμμετοχή της Κυπριακής Δημοκρατίας στο έργο με ποσό μέχρι 100 εκατ. Ευρώ. Ο ΑΔΜΗΕ έχει ήδη δαπανήσει περισσότερα από 150 εκατ. ευρώ για το έργο και εξήγησε στον Υπουργό Οικονομικών ότι προσδοκά στην συμμετοχή της Κυπριακής Δημοκρατίας για την συνέχεια του.

Ο ΑΔΜΗΕ ενημέρωσε τον Κύπριο υπουργό για τα επόμενα χρηματοδοτικά milestones και συμφωνήθηκαν οι από κοινού ενέργειες προκειμένου να επιταχυνθεί η σύναψη της δανειακής σύμβασης με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ).

Στη συνάντηση εξηγήθηκαν διεξοδικά τα οφέλη του έργου για τους κύπριους καταναλωτές και το πως η ηλεκτρική διασύνδεση θα ευνοήσει την περαιτέρω την ανάπτυξη των ΑΠΕ στην Κύπρο. 

Στήριξη της ισραηλινής κυβέρνησης στο έργο

Η αμέριστη στήριξη της ισραηλινής κυβέρνησης στο έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ, Great Sea Interconnector, επιβεβαιώθηκε σε τηλεδιάσκεψη του ΑΔΜΗΕ με το Υπουργείο Ενέργειας και Υποδομών και τη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας του Ισραήλ.

Η διοίκηση του ΑΔΜΗΕ έθεσε το θέμα της εκπόνησης της μελέτης κόστους-οφέλους (CBA) για το τμήμα της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κύπρου-Ισραήλ, πάνω στην οποία θα βασιστούν οι ρυθμιστές των δύο χωρών για να επιμερίσουν το κόστος που θα ανακτηθεί από τα ρυθμιζόμενα έσοδα (CBCA – Cross Border Cost Allocation).

Ο Γενικός Διευθυντής του Υπουργείου Ενέργειας και ο Πρόεδρος της Ρυθμιστικής Ενέργειας του Ισραήλ τόνισαν την απόλυτη στήριξη της κυβέρνησης της χώρας στο έργο και συμφωνήθηκε να γίνει το αμέσως επόμενο διάστημα – πιθανώς εντός Απριλίου – δια ζώσης συνάντηση.

Θα ακολουθήσει η κατάρτιση ενός draft για την μελέτη κόστους – οφέλους και υπογραφή της σύμβασης μελέτης.

Οι δύο πλευρές συμφώνησαν στη σύσταση τεχνικών ομάδων για την προετοιμασία της μελέτης με στόχο να είναι έτοιμη το επόμενο διάστημα.

Το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ θα σηματοδοτήσει την ηλεκτρική διασύνδεση της Κύπρου – του τελευταίου μη διασυνδεδεμένου κράτους μέλους της ΕΕ – με το ευρωπαϊκό σύστημα μεταφοράς, διασφαλίζοντας την ισχυρή ενεργειακή θωράκιση του νησιού.

Το δε Ισραήλ, που επίσης δεν διαθέτει καμία ηλεκτρική διασύνδεση με τους γείτονές του, θα ενισχύσει την ασφάλεια εφοδιασμού του, αποκτώντας τη δυνατότητα να αυξήσει, περαιτέρω και ταχύτερα, τη συμμετοχή των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) στο ενεργειακό του ισοζύγιο.