Σύμφωνα με το δελτίο εξελίξεων στη βιομηχανία του ΙΟΒΕ, το διεθνές περιβάλλον παραμένει αχαρτογράφητο, με νέες ευκαιρίες για την ευρωπαϊκή βιομηχανία λόγω νέων εμπορικών συμφωνιών, υπό την πίεση όμως αλλαγής παραδοσιακών εμπορικών καναλιών λόγω των πολιτικών προστατευτισμού.

Τον Ιανουάριο καταγράφηκε ενίσχυση της βιομηχανικής παραγωγής 5,5% σε σχέση με ένα έτος πριν στην Ελλάδα, έναντι κάμψης 0,6% στην ΕΕ 27. Αυξητικά κινήθηκαν οι επιμέρους τομείς της βιομηχανίας τον Ιανουάριο, εκτός από τα Ορυχεία. Ειδικότερα, σημειώθηκε άνοδος 1,1% στη Μεταποίηση, πτώση κατά 16,3% για τα Ορυχεία-Λατομεία και σημαντική επέκταση για την Παροχή ηλεκτρικού ρεύματος (22,5%). Σε κλάδους υψηλής σημασίας για την ελληνική οικονομία, άνοδος σημειώθηκε στα Τρόφιμα (4,6%), ισχυρότερη στα Φαρμακευτικά προϊόντα (18,0%) και μείωση στα Βασικά Μέταλλα (-7,9%).

Το ποσοστό χρησιμοποίησης εργοστασιακού δυναμικού μειώθηκε στο 76,3% τον Ιανουάριο (έναντι 78,4% τον Οκτώβριο), με την εξασφαλισμένη παραγωγή να διαμορφώνεται στους 5,3 μήνες, έναντι 4,5 μήνες τον Οκτώβριο.

Το δ΄τρίμ. 2025 η απασχόληση στη βιομηχανία αυξήθηκε κατά 0,7%, στα 431,8 χιλ. άτομα, σε σχέση με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2024 (428,7 χιλ. άτομα). Το δελτίο του ΙΟΒΕ καταγράφει άνοδο της απασχόλησης στο σύνολο της οικονομίας (+1,7%, y-o-y), με τους απασχολούμενους να ανέρχονται στους 4.352,4 χιλ. το δ΄ τρίμ. του 2025 (+73,7 χιλ. σε σχέση με ένα έτος πριν).

Ο δείκτης κόστους εργασίας στη Μεταποίηση ανήλθε στις 125,1 μονάδες το γ΄ τρίμ. 2025, σημειώνοντας άνοδο 8,8% σε σχέση με ένα έτος πριν.

Κατά συνέπεια, η συνολική μέση εικόνα του δείκτη για το 2025 διαμορφώνεται στις 107,4 μονάδες, όσο περίπου και το 2024, γεγονός που υποδηλώνει μια σταθερότητα στις προσδοκίες επιχειρήσεων και πολιτών τη χρονιά που ολοκληρώθηκε.

Η ενίσχυση του Δεκεμβρίου προέρχεται από τη βελτίωση των προσδοκιών στους περισσότερους κλάδους, με εξαίρεση το Λιανικό εμπόριο, όπου η εορταστική περίοδος δεν φαίνεται να έχει αποτιμηθεί θετικά.

Η πτωτική τάση της καταναλωτικής εμπιστοσύνης ανακόπτεται, με τις απαισιόδοξες προβλέψεις των νοικοκυριών για την οικονομική κατάστασή τους να περιορίζονται σχετικά.

Συγκεκριμένα, στη βιομηχανία ρευστοποιήθηκαν αρκετά από τα αποθέματα έτοιμων προϊόντων, ενώ στις κατασκευές, τα ιδιωτικά έργα συνεχίζουν την ανοδική τους πορεία με τον σχετικό δείκτη να φτάνει σε μια από τις υψηλότερες επιδόσεις διαχρονικά. Στις Υπηρεσίες, οι περισσότεροι κλάδοι ενισχύονται, ενώ στο Λιανικό Εμπόριο μόνο τα οχήματα κινήθηκαν ανοδικά.

Στην πλευρά της ζήτησης, οι Έλληνες καταναλωτές, αν και παραμένουν οι περισσότερο απαισιόδοξοι στην ΕΕ, διατυπώνουν τουλάχιστον τον Δεκέμβριο λιγότερο αρνητικές προβλέψεις για τα οικονομικά των νοικοκυριών τους, αλλά και τη γενικότερη οικονομική κατάσταση στη χώρα, ενώ ανακάμπτει και η πρόθεση για μείζονες αγορές.

Σε μια γενική αποτίμηση, η συνολική εικόνα του έτους που ολοκληρώθηκε είχε μικρές διακυμάνσεις, με κάποιες κλαδικές διαφοροποιήσεις, αλλά με γενικά σταθερή εικόνα σε σχέση με το προηγούμενο έτος.

Αναλυτικότερα:

-στη Βιομηχανία, το ήπια αρνητικό ισοζύγιο των εκτιμήσεων για τις παραγγελίες και την τρέχουσα ζήτηση αμβλύνθηκε ελαφρά, το θετικό ισοζύγιο προβλέψεων για την παραγωγή τους προσεχείς μήνες περιορίστηκε οριακά ενώ το ύψος των αποθεμάτων υποχώρησε ήπια.

-στις Κατασκευές, οι αρνητικές προβλέψεις για πρόγραμμα εργασιών των επιχειρήσεων βελτιώθηκαν και στράφηκαν θετικές, ενώ παράλληλα οι αντίστοιχες θετικές προβλέψεις για την απασχόληση διατηρήθηκαν σχεδόν αμετάβλητες.

-στο Λιανικό Εμπόριο, οι ήπια θετικές εκτιμήσεις για τις τρέχουσες πωλήσεις εξασθενούν ελαφρά, με το ύψος των αποθεμάτων να κλιμακώνεται έντονα και τις προβλέψεις για τη βραχυπρόθεσμη εξέλιξη των πωλήσεων να υποχωρούν ήπια.

-στις Υπηρεσίες, οι θετικές εκτιμήσεις για την τρέχουσα κατάσταση των επιχειρήσεων εξασθένισαν ελαφρά, οι θετικές εκτιμήσεις για την τρέχουσα ζήτηση διατηρήθηκαν αμετάβλητες, ενώ αντίθετα οι προβλέψεις της βραχυπρόθεσμης εξέλιξής της βελτιώθηκαν σημαντικά.

-στην Καταναλωτική Εμπιστοσύνη, οι αρνητικές προβλέψεις των νοικοκυριών για την οικονομική κατάσταση της χώρας υποχώρησαν, όπως και εκείνες για τη δική τους οικονομική κατάσταση. Παράλληλα, βελτιώθηκαν σημαντικά οι προβλέψεις για μείζονες αγορές, ενώ ενισχύθηκε ήπια η πρόθεση για αποταμίευση.

Βελτίωση προσδοκιών στην βιομηχανία

Την ίδια στιγμή, ο Δείκτης Επιχειρηματικών Προσδοκιών στη Βιομηχανία βελτιώθηκε στις 105,5 από 102,8 μονάδες τον Νοέμβριο. Από τις μεταβλητές του δείκτη, το αρνητικό ισοζύγιο των εκτιμήσεων για τις παραγγελίες και την τρέχουσα ζήτηση αμβλύνθηκε ελαφρά, το θετικό ισοζύγιο προβλέψεων για την παραγωγή τους προσεχείς μήνες περιορίστηκε οριακά ενώ το ύψος των αποθεμάτων αποκλιμακώθηκε σημαντικά.

Αναλυτικά:

α) Το επίπεδο παραγγελιών και τρέχουσας ζήτησης, διαμορφώθηκε στις -3 μονάδες τον Δεκέμβριο, από -5 τον προηγούμενο μήνα, με το 21% (από 24%) των επιχειρήσεων να δηλώνουν χαμηλές για την εποχή παραγγελίες και το 18% (από 19%) να αναφέρει το αντίθετο.

β) Στις προβλέψεις για την εξέλιξη της παραγωγής τους προσεχείς 3-4 μήνες, το σχετικό ισοζύγιο περιορίστηκε οριακά (+16 μονάδες από +17 μονάδες), με το 31% των επιχειρήσεων να προβλέπουν αύξηση της παραγωγής τους το επόμενο τρίμηνο και το 15% (από 14%) μείωσή της.

γ) Στα αποθέματα έτοιμων προϊόντων, το ισοζύγιο υποχωρεί στις +7 μονάδες (από +13), με το 16% των επιχειρήσεων να αναφέρει αποθέματα υψηλότερα από τα συνήθη για την εποχή.

δ) Στους δείκτες εξαγωγικής δραστηριότητας καταγράφηκαν ήπια ανοδικές τάσεις: οι ήπια θετικές προβλέψεις για τις εξαγωγές τους προσεχείς μήνες ισοσκελίστηκαν και οι αρνητικές εκτιμήσεις για τις παραγγελίες και τη ζήτηση εξωτερικού αμβλύνθηκαν ελαφρά (-12 από -18 μονάδες).

Ο Δείκτης Επιχειρηματικών Προσδοκιών στη Βιομηχανία εξασθένισε τον Νοέμβριο του τρέχοντος έτους στις 102,8 μονάδες (από 104,9 μον. ένα μήνα πριν), σε χαμηλότερο επίπεδο σε σχέση με ένα έτος νωρίτερα (105,9 μον.).

Όσον αφορά στις προβλέψεις σε επιμέρους κατηγορίες του Δείκτη Βιομηχανίας, το ΙΟΒΕ προβλέπει μείωση για το θετικό ισοζύγιο προβλέψεων για την απασχόληση και υποχώρηση και για τον δείκτη προβλέψεων για την παραγωγή τους προσεχείς μήνες.

Επίσης εξασθένισε και το θετικό ισοζύγιο προβλέψεων για τις τιμές.

Η σχετική σταθερότητα των δεικτών αντανακλά ενδεχομένως μια τάση ομαλότητας, με την αβεβαιότητα, ωστόσο στο παγκόσμιο εμπόριο να συνεχίζει να επηρεάζει την εγχώρια βιομηχανία.

Επίσης προβλέπεται οριακή βελτίωση του αρνητικού ισοζυγίου για τις παραγγελίες και την τρέχουσα ζήτηση και άνοδος του ισοζυγίου για τα αποθέματα.

Το ΙΟΒΕ προβλέπει ενίσχυση του δείκτη για τα Καταναλωτικά αγαθά, λόγω προβλέψεων προσεχούς παραγωγής, εντονότερη για τα Ενδιάμεσα αγαθά, λόγω ενίσχυσης αποθεμάτων και άνοδο του δείκτη για τα Κεφαλαιουχικά αγαθά.

Ο επόμενος μήνας αναμένεται να αποτυπώσει πιο καθαρά την τελική τάση του έτους, μέσα σε ένα περιβάλλον όπου τόσο οι διεθνείς εξελίξεις όσο και η ήπια επιβράδυνση της εγχώριας οικονομίας λειτουργούν ως παράγοντες αβεβαιότητας.

Βελτίωση για εργοστασιακό δυναμικό και μείωση για την εξασφαλισμένη παραγωγή

Η αξιοποίηση του δυναμικού της βιομηχανίας ενισχύθηκε τον Οκτώβριο του τρέχοντος έτους, όπως αναφέρει το ΙΟΒΕ.

Το ποσοστό χρησιμοποίησης εργοστασιακού δυναμικού ενισχύθηκε στο 78,4% τον Οκτώβριο (από 78,1% τον Ιούλιο), με την εξασφαλισμένη παραγωγή να διαμορφώνεται στους 4,5 μήνες από 5,0 μήνες τον Ιούλιο.

Η βιομηχανική παραγωγή αυξήθηκξε 6,9% τον Οκτώβριο σε σχέση με ένα έτος πριν στην Ελλάδα, έναντι αύξησης 1,9% στην ΕΕ27. Σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα, καταγράφηκε ήπια άνοδος 0,6%.

Αυξητικές τάσεις καταγράφηκαν στους επιμέρους τομείς της βιομηχανίας τον Οκτώβριο. Ειδικότερα, άνοδος καταγράφηκε στη Μεταποίηση (4,2%), εντονότερη στο Ηλεκτρικό Ρεύμα (18,1%) και τα Ορυχεία-Λατομεία (12,1%). Σε κλάδους υψηλής σημασίας για την ελληνική οικονομία, άνοδος σημειώθηκε στα Τρόφιμα (4,2%), εντονότερη στα Φαρμακευτικά προϊόντα (11,3%), αλλά μείωση στα Βασικά Μέταλλα (-1,2%).

Όσον αφορά στην απασχόληση, καταγράφηκε αύξηση στη βιομηχανία το β΄τρίμηνο του 2025. Συγκεκριμένα η απασχόληση στη Βιομηχανία ενισχύθηκε κατά 4,6%, στα 436,1 χιλ. άτομα σε σχέση με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2024.

Ο δείκτης κόστους εργασίας στη Μεταποίηση ανήλθε στις 123,1 μονάδες το β’ τρίμ. του 2025, σημειώνοντας άνοδο 8,4% σε σχέση με ένα έτος πριν.

Μείωση τιμών εισαγωγών και αύξηση των τιμών παραγωγού

Οριακή άνοδος για τις τιμές εισαγωγών τον Σεπτέμβριο 0,5% από εντονότερη μείωση (-2,1%) ένα μήνα πριν. Νέα εξασθένιση των τιμών στην Ευρωζώνη, 1,7% από υποχώρηση 2,0% ένα μήνα νωρίτερα.

Οριακή ενίσχυση των τιμών παραγωγού τον Οκτώβριο 0,3% από άνοδο 1,9% ένα μήνα πριν. Αύξηση και για τον δείκτη σε Ευρώπη, στην περιοχή του 0,3% από 0,6% ένα μήνα πριν.

Τα κορυφαία εξαγόμενα προϊόντα

Στο γ’ τρίμηνο 2025 πρωτοπόρησαν για τις εξαγωγές τους τα Φαρμακευτικά σκευάσματα με €675 εκατ. (+6,3%) και το Αλουμίνιο με €683 εκατ. (+0,8%).

Το 78% των βιομηχανικών προϊόντων εξήχθησαν προς ευρωπαϊκές χώρες, ενώ μόλις 6,6% προς Β. Αμερική το γ΄ τριμ. του 2025. Προς Μέση Ανατολή και Β. Αφρική διοχετεύθηκε το 7,2% των εξαγωγών της βιομηχανίας.

Πρωτοπόροι κλάδοι τα Τρόφιμα, ποτά, καπνός και τα Βασικά μέταλλα, εξαιρουμένων των πετρελαιοειδών

Ξεχωρίζουν για το υψηλότερο μερίδιο τους σε όρους Ακαθάριστης Προστιθέμενης Αξίας στη βιομηχανία, τα τρόφιμα, ποτά και καπνός, με 33,2% το 2024, από 32,4% ένα
έτος πριν.

Σε σημαντικά χαμηλότερα επίπεδα τα Βασικά μέταλλα και τα Φαρμακευτικά προϊόντα, με 9,0% και 7,8%, αντίστοιχα, από 8,7% και 8,4%, αντίστοιχα ένα έτος πριν.

Ο σχετικός δείκτης για τα Χημικά προϊόντα διαμορφώθηκε σε 6,3% από 6,5% ένα έτος πριν, ενώ για τα Μη μεταλλικά ορυκτά ανήλθε σε 5,4% από 4,9% το προηγούμενο έτος.

Ακολούθησαν τα Μεταλλικά προϊόντα και ο Ηλεκτρικός εξοπλισμός, με 5,0% και 4,3%, αντίστοιχα, από 5,3% και 4,3%  ένα έτος πριν.

Τη δεκάδα συμπληρώνουν, τα Ορυχεία – Λατομεία (3,9% από 4,2% το 2023), τα Πλαστικά προϊόντα (3,7% από 3,9%), και οι Ηλεκτρονικοί Υπολογιστές, με τον σχετικό δείκτη να ανέρχεται στο 3,2% από 3,0% ένα έτος πριν.

Η πτωτική τάση της καταναλωτικής εμπιστοσύνης επίσης διατηρείται, με τις σχετικά απαισιόδοξες προβλέψεις των νοικοκυριών για την οικονομική κατάστασή τους να ενισχύονται. Πάντως ο δείκτης έχει κινηθεί, ανοδικά ή καθοδικά, με μικρές μεταβολές καθ’ όλο το έτος, ενδεικτικό μιας σχετικής σταθερότητας των προσδοκιών.

Επιμέρους ιδιαιτερότητες των δεικτών επηρεάζουν σε οριακό βαθμό κάποιες από τις βασικές παραμέτρους τους (παραγγελίες, ζήτηση), αλλά η γενική εικόνα δεν διαφοροποιείται. Αυτό το στοιχείο, σε έναν βαθμό, μπορεί να αναγνωστεί θετικά με την έννοια της ομαλότητας στην οικονομία. Ταυτόχρονα, φαίνεται πως βραχυπρόθεσμες πτυχές των αποφάσεων οικονομικής πολιτικής δεν είναι ιδιαίτερα επιδραστικές ως προς τις προσδοκίες που κατευθύνονται κυρίως από μακροπρόθεσμες τάσεις.

Ο επόμενος μήνας, με την εορταστική περίοδο, ενδεχομένως να δώσει έναν πιο σαφή τόνο τουλάχιστον σε Λιανικό Εμπόριο και καταναλωτική εμπιστοσύνη, αλλά θα προσδιορίσει και την τελική τάση της χρονιάς.

Αναλυτικότερα:

• στη Βιομηχανία, το ήπια αρνητικό ισοζύγιο των εκτιμήσεων για τις παραγγελίες και την τρέχουσα ζήτηση διατηρήθηκε στα επίπεδα του προηγούμενου μήνα, το θετικό ισοζύγιο προβλέψεων για την παραγωγή τους προσεχείς μήνες περιορίστηκε οριακά ενώ το ύψος των αποθεμάτων ενισχύθηκε ελαφρά.
• στις Κατασκευές, οι αρνητικές προβλέψεις για πρόγραμμα εργασιών των επιχειρήσεων βελτιώθηκαν ήπια παραμένοντας ωστόσο αρνητικές,, ενώ παράλληλα οι αντίστοιχες θετικές προβλέψεις για την απασχόληση ενισχύθηκαν οριακά.
• στο Λιανικό Εμπόριο, οι ήπια θετικές εκτιμήσεις για τις τρέχουσες πωλήσεις ενισχύονται σημαντικά, με το ύψος των αποθεμάτων να κλιμακώνεται ελαφρά και τις προβλέψεις για τη βραχυπρόθεσμη εξέλιξη των πωλήσεων να βελτιώνονται ήπια.
• στις Υπηρεσίες, οι θετικές εκτιμήσεις για την τρέχουσα κατάσταση των επιχειρήσεων εξασθένισαν ελαφρά, όπως και οι θετικές εκτιμήσεις για την τρέχουσα ζήτηση, αλλά και οι προβλέψεις της βραχυπρόθεσμης εξέλιξής της.
• στην Καταναλωτική Εμπιστοσύνη, οι αρνητικές προβλέψεις των νοικοκυριών για την οικονομική κατάσταση της χώρας υποχώρησαν, ενώ αντίθετα εκείνες για τη δική τους οικονομική κατάσταση εντάθηκαν. Παράλληλα, υποχώρησαν σημαντικά οι προβλέψεις για μείζονες αγορές, ενώ εξασθένισε ήπια η πρόθεση για αποταμίευση.

Συγκεκριμένα, σε ό,τι αφορά τον δείκτη καταναλωτικής εμπιστοσύνης, εξασθένισε ελαφρά τον Νοέμβριο και διαμορφώθηκε στις -50,6 μονάδες, έναντι -47,6 μονάδες τον Οκτώβριο. Και αυτόν τον μήνα οι Έλληνες καταναλωτές εμφανίζονται ως οι περισσότερο απαισιόδοξοι στην ΕΕ, με διαφορά από τους επόμενους, με τους καταναλωτές στην Ρουμανία με επίπεδο δείκτη –29,7 και την Εσθονία (-28,2) να ακολουθούν. Οι επιμέρους δείκτες για τα οικονομικά των νοικοκυριών επιδεινώνονται, ενώ η γενικότερη οικονομική κατάσταση στην χώρα εμφανίζει βελτίωση. Αντίθετα, η πρόθεση για μείζονες αγορές υποχωρεί έντονα, με την αποταμίευση να εξασθενεί ηπιότερα. Στις χαμηλότερες θέσεις αυτής της κατάταξης, για πέμπτη φορά μέσα στο 2025 βρίσκεται η Μάλτα (+8,4) με την θετική τιμή του δείκτη καταναλωτικής εμπιστοσύνης να συνεπάγεται ουσιαστικά αισιοδοξία από τους καταναλωτές της χώρας. Οι μέσοι ευρωπαϊκοί δείκτες διαμορφώθηκαν στις -13,6 μονάδες στην ΕΕ και στις -14,2 μονάδες στην Ευρωζώνη.

Αναλυτικά:

Μικρή ενίσχυση των αρνητικών εκτιμήσεων των καταναλωτών για την οικονομική κατάσταση των νοικοκυριών τους τελευταίους 12 μήνες

Οι αρνητικές εκτιμήσεις των καταναλωτών για την οικονομική κατάσταση του νοικοκυριού τους τους προηγούμενους 12 μήνες ενισχύθηκαν ήπια στις -51,2 (από -50,1) μονάδες. Το 64% των νοικοκυριών εκτίμησε ελαφρά ή αισθητή επιδείνωση της οικονομικής του κατάστασης, ενώ το 3% θεωρεί πως επήλθε μικρή βελτίωση. Οι αντίστοιχοι δείκτες σε ΕΕ και Ευρωζώνη διαμορφώθηκαν στις -11,4 και -11,5 μονάδες αντίστοιχα.

Περισσότερο απαισιόδοξες οι προβλέψεις για την οικονομική κατάσταση των νοικοκυριών

Οι αρνητικές προβλέψεις των καταναλωτών για την οικονομική κατάσταση του νοικοκυριού τους τους προσεχείς 12 μήνες εντάθηκαν τον Νοέμβριο στις -45,0 (από -44,2). Το 58% των νοικοκυριών αναμένει ελαφρά ή αισθητή επιδείνωση της οικονομικής του κατάστασης, ενώ το 6% προβλέπει μικρή βελτίωση. Οι δείκτες σε ΕΕ και Ευρωζώνη διαμορφώθηκαν στις -4,3 και -4,4 μονάδες αντίστοιχα.

Μικρή βελτίωση στις προβλέψεις για την οικονομική κατάσταση της χώρας

Ο αρνητικός δείκτης των προβλέψεων των νοικοκυριών για την οικονομική κατάσταση της χώρας τους το προσεχές 12-μηνο περιορίστηκε ελαφρά τον Νοέμβριο και διαμορφώθηκε στις -51,5 (από –54,7) μονάδες. Το 68% (από 70%)των καταναλωτών προέβλεψε ελαφρά ή αισθητή επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης της χώρας, έναντι 20% το οποίο αναμένει σταθερότητα. Οι δείκτες σε ΕΕ και Ευρωζώνη διαμορφώθηκαν στις -24,7 και -26,2 μονάδες αντίστοιχα.

Σημαντική επιδείνωση στην πρόθεση για μείζονες αγορές

Η πρόθεση των καταναλωτών για σημαντικές αγορές τους προσεχείς 12 μήνες (επίπλων, ηλεκτρικών συσκευών κ.λπ.) υποχώρησε έντονα με το σχετικό δείκτη να διαμορφώνεται στις -54,7 (από -41,6) μονάδες. Το 63% (από 51%) των καταναλωτών προέβλεψε ότι θα προβεί σε λιγότερες ή πολύ λιγότερες δαπάνες, ενώ το 4% (από 6%) αναμένει το αντίθετο. Οι ευρωπαϊκοί δείκτες διαμορφώθηκαν στις -14,1μονάδες στην ΕΕ και στις -14,9 μονάδες στην Ευρωζώνη.

Μικρή εξασθένιση της πρόθεσης για αποταμίευση

Ο δείκτης της πρόθεσης για αποταμίευση τους προσεχείς 12 μήνες υποχώρησε ελαφρά στις –70,8 μονάδες από -67,5 τον Οκτώβριο. Το 85% των νοικοκυριών δεν θεωρεί πιθανή την αποταμίευση στο επόμενο 12μηνο, ενώ το 14% τη θεωρεί πιθανή ή πολύ πιθανή. Οι σχετικοί δείκτες διαμορφώθηκαν στις +8,2 μονάδες στην ΕΕ και στις +8,9 στην Ευρωζώνη.

Μικρή  αποκλιμάκωση στις προβλέψεις για την ανεργία

Ο δείκτης πρόβλεψης για την εξέλιξη της ανεργίας τους προσεχείς 12 μήνες αποκλιμακώθηκε τον Νοέμβριο, στις +20,4 μονάδες, από +25,6 τον Νοέμβριο. Το ποσοστό των νοικοκυριών που προέβλεψε μικρή ή αισθητή άνοδο της ανεργίας διαμορφώθηκε στο 37% (από 43%), με το 15% των ερωτηθέντων να αναμένει ελαφρά μείωσή της. Οι αντίστοιχοι δείκτες σε ΕΕ και Ευρωζώνη διαμορφώθηκαν στις +24,3 και +24,1 μονάδες αντίστοιχα.

Εξασθένιση των προβλέψεων για άνοδο των τιμών

Ο θετικός δείκτης για τις προβλέψεις μεταβολών στις τιμές τους προσεχείς 12 μήνες αποκλιμακώθηκε ήπια τον Νοέμβριο και διαμορφώθηκε στις +30,2 μονάδες, έναντι +36,0 μονάδων τον Οκτώβριο. Το 59% (από 64%) των νοικοκυριών προέβλεψε άνοδο τιμών με τον ίδιο ή ταχύτερο ρυθμό και το 17% (από 12%) αναμένει σταθερότητα. Οι σχετικοί δείκτες σε ΕΕ και Ευρωζώνη διαμορφώθηκαν στις +23,2 και +23,1 μονάδες αντίστοιχα.

Αύξηση του ποσοστού που “έχει χρεωθεί”

Σχετικά με τις εκτιμήσεις για την τρέχουσα οικονομική κατάσταση του νοικοκυριού, το ποσοστό των καταναλωτών που δηλώνει ότι “μόλις τα βγάζει πέρα” διαμορφώθηκε στο 60%, όσο και τον προηγούμενο μήνα, ενώ στο 10% ενισχύθηκε το ποσοστό όσων αναφέρουν ότι αντλούν από τις αποταμιεύσεις τους. Οι καταναλωτές που δήλωσαν ότι αποταμιεύουν λίγο ή πολύ αποτελούν 19% του συνόλου, ενώ το ποσοστό όσων δήλωσαν ότι “έχουν χρεωθεί” διαμορφώθηκε στο 10% από 7% τον προηγούμενο μήνα.

Ήπια αποκλιμάκωση του ποσοστού των νοικοκυριών που είναι αβέβαια για τη μελλοντική οικονομική κατάστασή τους

Στο ερώτημα το οποίο αξιολογεί το βαθμό αβεβαιότητας των νοικοκυριών ως προς τις μελλοντικές οικονομικές εξελίξεις, το 58,2% έκρινε τον Νοέμβριο ότι η οικονομική κατάστασή του μπορεί να προβλεφθεί δύσκολα ή σχετικά δύσκολα, από 59,4% τον προηγούμενο μήνα.

Ειδικότερα, ο δείκτης οικονομικού κλίματος βελτιώθηκε ελαφρώς τον Οκτώβριο και διαμορφώθηκε στις 107,5 μονάδες, από 106,2 μονάδες τον Σεπτέμβριο. Η βελτίωση αυτή προέρχεται από την ενίσχυση των προσδοκιών στους επιχειρηματικούς τομείς και αρκετούς επιμέρους κλάδους εκτός της βιομηχανίας. Η πτωτική τάση της καταναλωτικής εμπιστοσύνης επανήλθε με τις σχετικά απαισιόδοξες προβλέψεις των καταναλωτών για την οικονομική κατάσταση των νοικοκυριών να ενισχύονται. Πάρα την προσωρινή ισορροπία στο παγκόσμιο εμπόριο, οριστικές διευθετήσεις στο ζήτημα της επιβολής δασμών από και προς τις ΗΠΑ δεν έχουν υπάρξει, επομένως αυτή η αβεβαιότητα επηρεάζει και την εγχώρια βιομηχανία.

Στο εσωτερικό περιβάλλον, αν και οι ρυθμοί μεγέθυνσης παρέμειναν υψηλότεροι από τον μέσο όρο της ευρωζώνης, εμφάνισαν χαρακτηριστικά κόπωσης, με προβληματισμό για την πορεία των επενδύσεων, ιδίως μετά την ολοκλήρωση των προγραμμάτων του Ταμείου Ανάκαμψης. Ο πληθωρισμός αποκλιμακώθηκε ελαφρώς κατά το τελευταίο διάστημα, όμως κινήθηκε ακόμη συνολικά υψηλότερα από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης και συνέχισε να επηρεάζει τις προσδοκίες των νοικοκυριών. Η εφαρμογή των μέτρων οικονομικής πολιτικής που ανακοινώθηκαν στη ΔΕΘ αναμένεται να επηρεάσει σε θετική κατεύθυνση τις προσδοκίες των νοικοκυριών από την αρχή του επόμενου έτους.

Αναλυτικά:

• στη Βιομηχανία, το ήπια θετικό ισοζύγιο των εκτιμήσεων για τις παραγγελίες και τη ζήτηση διατηρήθηκε αμετάβλητο, οι εκτιμήσεις για τα αποθέματα εξασθένισαν ελαφρά, ενώ οι θετικές προβλέψεις για την παραγωγή τους προσεχείς μήνες περιορίστηκαν ήπια.
• στις Κατασκευές, οι αρνητικές προβλέψεις για πρόγραμμα εργασιών των επιχειρήσεων αμβλύνθηκαν ήπια, ενώ αντίθετα οι αντίστοιχες θετικές προβλέψεις για την απασχόληση εξασθένισαν σημαντικά.
• στο Λιανικό Εμπόριο, οι ήπια θετικές εκτιμήσεις για τις τρέχουσες πωλήσεις υποχωρούν οριακά, με το ύψος των αποθεμάτων να αποκλιμακώνεται έντονα και τις προβλέψεις για τη βραχυπρόθεσμη εξέλιξη των πωλήσεων να ενισχύονται κατακόρυφα.
• στις Υπηρεσίες, οι θετικές εκτιμήσεις για την τρέχουσα κατάσταση των επιχειρήσεων βελτιώθηκαν σημαντικά, όπως και οι θετικές εκτιμήσεις για την τρέχουσα ζήτηση, αλλά και οι προβλέψεις της βραχυπρόθεσμης εξέλιξής της.
• στην Καταναλωτική Εμπιστοσύνη, οι αρνητικές προβλέψεις των νοικοκυριών για την οικονομική κατάσταση της χώρας εντάθηκαν, όπως και εκείνες για τη δική τους οικονομική κατάσταση. Αντίθετα, βελτιώθηκαν οι προβλέψεις για μείζονες αγορές, ενώ εξασθένισε ήπια η πρόθεση για αποταμίευση.

Δείκτες Οικονομικού Κλίματος ΕΕ-27 και Ελλάδα (2000-2020=100, εποχικά εξομαλυμένα στοιχεία)

«Το ερώτημα όμως είναι πόσο έτοιμη είναι η ελληνική οικονομία να αντιμετωπίσει τις σημαντικές προκλήσεις που έρχονται μπροστά μας και σε πιο βαθμό εξαντλούνται οι δεξαμενές αναπτυξιακής δυναμικής», πρόσθεσε ο κ. Βέττας.

Σύμφωνα με τον ίδιο ο ρυθμός μεγέθυνσης της ελληνικής οικονομίας παραμένει υψηλότερος από αυτόν της ΕΕ, «καταγράφεται όμως μια κόπωση εύλογη σε ένα βαθμό….Είναι όμως κάτι που προδιαγράφει την πορεία μάλλον πηγαίνουμε προς το περίφημο 1% παρά να συνεχίσουμε σε ανάπτυξη 2%».

Για το 2025, το ΙΟΒΕ αναθεωρεί οριακά προς τα κάτω την εκτίμησή του για ανάπτυξη στο +2,1% (από 2,2%). Ως προς τις συνιστώσες, οι πάγιες επενδύσεις αναμένεται να ενισχυθούν (+7,5%), κυρίως λόγω της υλοποίησης του ΤΑΑ και το χαμηλότερο κόστος χρήματος. Η ιδιωτική κατανάλωση εκτιμάται ότι θα επιβραδυνθεί (+1,9%) σε σχέση με το προηγούμενο έτος, ενώ η δημόσια κατανάλωση αναμένεται να παραμείνει σε θετική τροχιά (+1,1%). Παράλληλα, το έλλειμμα του εξωτερικού ισοζυγίου προβλέπεται να περιοριστεί, καθώς η άνοδος των εξαγωγών (+2,4%) αναμένεται να υπερκαλύψει την ηπιότερη αύξηση των εισαγωγών (+0,2%).

Για το 2026, το ΙΟΒΕ αναθεωρεί προς τα κάτω την εκτίμησή του για ανάπτυξη στο +2,2% (από 2,4%). Αναφορικά με τις συνιστώσες, αναμένουμε διατήρηση της αναπτυξιακής δυναμικής της κατανάλωσης, με ηπιότερο όμως βαθμό καθώς παρά την αξιοσημείωτη αύξηση της δημόσιας κατανάλωσης (+1,8%), η ιδιωτική κατανάλωση προβλέπεται να επιβραδυνθεί σημαντικά (+1,3%). Οι πάγιες επενδύσεις (+10,0%) αναμένεται να ωφεληθούν από ευνοϊκές συνθήκες όπως η επιτάχυνση της υλοποίησης του ΤΑΑ, το χαμηλότερο κόστος χρήματος, και η χρήση των πόρων του ιστορικά υψηλού Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων. Ωστόσο, ελλοχεύουν κίνδυνοι οι οποίοι απορρέουν από το εξωτερικό περιβάλλον. Το εξωτερικό έλλειμμα, το οποίο ενέχει και διαρθρωτικά χαρακτηριστικά, αναμένεται να διευρυνθεί (εισαγωγές +4,9%, εξαγωγές +2,4%), κυρίως λόγω μιας σειράς διεθνών αβεβαιοτήτων όπως η ενδεχόμενη κλιμάκωση του εμπορικού πολέμου, η πιθανή υποχώρηση της ισοτιμίας ευρώ/δολαρίου λόγω πολιτικοκοινωνικών αναταράξεων σε χώρες του πυρήνα της Ευρωζώνης (όπως η Γαλλία), και η αναστολή της πτωτικής πορείας των επιτοκίων.

Οι προβλέψεις για τον πληθωρισμό

Ο ρυθμός μεταβολής του ΓΔΤΚ διαμορφώθηκε στο 2,5% το α’ εννεάμηνο του 2025 (3,0% για τον ΕνΔΤΚ), από άνοδο 2,8% (3,0% για τον ΕνΔΤΚ) ένα έτος πριν. Η ενίσχυση των τιμών οφείλεται κυρίως στη θετική επίδραση της εγχώριας ζήτησης, με αυξήσεις σε υπηρεσίες όπως στέγαση, διαμονή και εστίαση.

Το ΙΟΒΕ εκτιμά ότι οι τιμές θα διατηρηθούν σε ηπιότερη ανοδική τροχιά, με ρυθμό πληθωρισμού στην περιοχή του 2,8% τo 2025 και στην περιοχή του 2,3% το 2026, λόγω κυρίως της καταναλωτικής ζήτησης. Ωστόσο, οι επικείμενες πολιτικές και γεωπολιτικές εξελίξεις σε παγκόσμιο επίπεδο, αν και εντείνουν το κλίμα αβεβαιότητας, ενδέχεται στην πορεία να δημιουργήσουν νέες προοπτικές.

Οι θετικές τάσεις και οι προκλήσεις

Ο κ. Βέττας μεταξύ άλλων, ανέδειξε τις αβεβαιότητες στο διεθνές περιβάλλον, τις πρόσφατες θετικές τάσεις αλλά και προκλήσεις για την ελληνική οικονομία, όπως συνοψίζονται παρακάτω.

• Στο διεθνές περιβάλλον, το παγκόσμιο εμπόριο βρίσκεται σε προσωρινή ισορροπία, με αβεβαιότητα γύρω από τις εμπορικές σχέσεις ΗΠΑ-Κίνας και πιθανές επιπτώσεις στην παγκόσμια ανάπτυξη.

• Οι υψηλοί δείκτες δημόσιου χρέους και οι ασθενείς ρυθμοί μεγέθυνσης εντείνουν τον κίνδυνο «δημοσιονομικής κυριαρχίας», οδηγώντας τη νομισματική πολιτική σε πιο εξαρτημένο ρόλο από τις κρατικές επιλογές.

• Η Ευρώπη αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις, όπως η περιορισμένη πρόοδός της σε ανταγωνιστικότητα και καινοτομία, ενώ οι γεωπολιτικές εντάσεις και οι αυξημένες αμυντικές δαπάνες εντείνουν την ανάγκη τόνωσης της τεχνολογικής και βιομηχανικής ανάπτυξης.

• Στις εγχώριες εξελίξεις, ο εγχώριος πληθωρισμός παραμένει πάνω από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, ασκώντας πίεση στα νοικοκυριά και μειώνοντας την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων.

• Τα δημόσια έσοδα ενισχύονται χάρη στη συνεχιζόμενη ανάπτυξη, τη μείωση της άτυπης οικονομίας και τον πληθωρισμό. Παράλληλα, ο τουρισμός εξακολουθεί να αποτελεί ισχυρό πυλώνα στήριξης της οικονομίας με θετική συμβολή στο ΑΕΠ.

• Η μεταποίηση επιδιώκει αναβάθμιση και αύξηση εξαγωγών, αλλά εξακολουθεί να υπολείπεται σημαντικά του ευρωπαϊκού μέσου όρου.

• Οι πρόσφατες φορολογικές παρεμβάσεις μειώνουν τη φορολόγηση εργασίας και ενισχύουν το διαθέσιμο εισόδημα, ενθαρρύνοντας τη συμμετοχή στην αγορά εργασίας και περιορίζοντας την άτυπη οικονομία.

• Οι φοροελαφρύνσεις θεωρούνται κοινωνικά δίκαιες και πιο αποτελεσματικές από τις επιδοματικές πολιτικές, ενώ παραμένει ζητούμενο ένα απλούστερο και σταθερότερο φορολογικό πλαίσιο.

• Αναδεικνύεται τρίπτυχο προτεραιοτήτων πολιτικής μέσα από την ενίσχυση της παραγωγικής δομής, τη μείωση της άτυπης οικονομίας και την άμβλυνση του δημογραφικού προβλήματος.

• Η ενίσχυση της παραγωγικής δομής απαιτεί απλούστευση διαδικασιών (προαγωγή της διαφάνειας του κράτους) και στοχευμένες επενδύσεις σε τεχνολογία, έρευνα και καινοτομία, προκειμένου να αυξηθεί η παραγωγικότητα της οικονομίας.

• Η μείωση της άτυπης οικονομίας μεταβάλλει θετικά τα κίνητρα επιχειρήσεων και εργαζομένων, επηρεάζοντας τις μακροοικονομικές επιδόσεις, τη διαμόρφωση μισθών και τις τιμές προϊόντων και υπηρεσιών.

• Η αρνητική δημογραφική τάση επιδεινώνεται, με μείωση του πληθυσμού και αύξηση της μέσης ηλικίας, γεγονός το οποίο καθιστά αναγκαία την προσαρμογή οικονομικών και κοινωνικών πολιτικών στην κατεύθυνση διατήρησης της ανάπτυξης και της βιωσιμότητας του συστήματος. Ενδεικτικά, ειδικό πλαίσιο ανάλυσης στην έκθεση αναδεικνύει την ανάγκη ανάπτυξης υποδομών μακροχρόνιας φροντίδας, ως χαρακτηριστικό παράδειγμα των προσαρμογών που χρειάζεται η χώρα για να ανταποκριθεί στη γήρανση του πληθυσμού.

Σύμφωνα με το δελτίο εξελίξεων στη βιομηχανία του Ιδρύματος Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ), παρά τη συνεχιζόμενη ανάκαμψη της οικονομίας με σταθερούς ρυθμούς, οι προκλήσεις παραμένουν έντονες, κυρίως στο διεθνές περιβάλλον, με τους εξωστρεφείς κλάδους να επηρεάζονται εντονότερα.

Τον Ιούλιο καταγράφηκε υποχώρηση της βιομηχανικής παραγωγής 0,5% σε σχέση με ένα έτος πριν στην Ελλάδα, έναντι αύξησης 1,8% στην ΕΕ27. Επίσης, μικτές ήταν οι τάσεις στους επιμέρους τομείς της βιομηχανίας τον Ιούλιο. Ειδικότερα, σημειώθηκε άνοδος για τη μεταποίηση (0,6%), εντονότερη για τα ορυχεία λατομεία (2,3%), αλλά υποχώρηση για το ηλεκτρικό ρεύμα (-4,0%). Σε κλάδους υψηλής σημασίας για την ελληνική οικονομία, άνοδος σημειώθηκε στα βασικά μέταλλα (25,5%), αλλά υποχώρηση σε τρόφιμα (-2,1%) και φαρμακευτικά προϊόντα (-3,9%).

Το β’ τρίμηνο του 2025 η απασχόληση στη βιομηχανία ενισχύθηκε κατά 4,6%, στα 436,1 χιλ. άτομα σε σχέση με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2024. Επίσης σημειώθηκε άνοδος της απασχόλησης στο σύνολο της οικονομίας (+1,4%, y-o-y), με τους απασχολούμενους να ανέρχονται στους 4.386,8 χιλ. το β’ τρίμηνο του 2025 (+59,0 χιλ. σε σχέση με ένα έτος πριν).

Σύμφωνα με έρευνα οικονομικής συγκυρίας του ΙΟΒΕ, η βελτίωση αυτή προέρχεται από την ενίσχυση των προσδοκιών στη βιομηχανία και τις υπηρεσίες, καθώς στους υπόλοιπους τομείς η εικόνα σταθεροποιείται ή επιδεινώνεται.

Ειδικότερα, στη βιομηχανία βελτιώνεται η τρέχουσα ζήτηση, ενώ στις κατασκευές σημειώνεται μικρή διόρθωση των εκτιμήσεων για το πρόγραμμα εργασιών που ήταν, πάντως, πολύ θετικές. Οι υπηρεσίες διατηρούν τη δυναμική τους κυρίως λόγω του κλάδου των Ξενοδοχείων – Εστιατορίων, με ικανοποίηση από την τρέχουσα αλλά και τη βραχυπρόθεσμη ζήτηση. Αντίθετα, στο λιανικό εμπόριο σημειώνεται σημαντική επιδείνωση προσδοκιών σε όλους τους κλάδους του, όπως άλλωστε και στην καταναλωτική εμπιστοσύνη όπου καταγράφεται η χαμηλότερη επίδοση των τελευταίων 9 μηνών.

Οι προβλέψεις των καταναλωτών για την οικονομική κατάσταση του νοικοκυριού τους κατά τους προσεχείς 12 μήνες επιδεινώνονται, με το 59% των νοικοκυριών να αναμένει ελαφρά ή αισθητή επιδείνωση της οικονομικής του κατάστασης. Σε κάθε περίπτωση, όμως, η αξιολόγηση των επιχειρήσεων διάφορων κλάδων της οικονομίας είναι σημαντικά βελτιωμένη και κυριαρχεί στην κατεύθυνση του οικονομικού κλίματος, παρά τους προβληματισμούς που εξακολουθούν να έχουν τα νοικοκυριά, σύμφωνα με την έρευνα.

Οι δείκτες

Αναλυτικότερα:

– στη βιομηχανία, το αρνητικό ισοζύγιο των εκτιμήσεων για τις παραγγελίες και τη ζήτηση στράφηκε σε θετικό, οι εκτιμήσεις για τα αποθέματα εξασθένισαν ελαφρά, ενώ οι θετικές προβλέψεις για την παραγωγή τους προσεχείς μήνες περιορίστηκαν ήπια.

– στις κατασκευές, οι θετικές προβλέψεις για πρόγραμμα εργασιών των επιχειρήσεων ενισχύθηκαν σημαντικά, ενώ οι αντίστοιχες θετικές προβλέψεις για την απασχόληση υποχώρησαν έντονα.

– στο λιανικό εμπόριο, οι έντονα θετικές εκτιμήσεις για τις τρέχουσες πωλήσεις υποχωρούν σημαντικά, με το ύψος των αποθεμάτων να κλιμακώνεται και τις προβλέψεις για τη βραχυπρόθεσμη εξέλιξη των πωλήσεων να εξασθενούν ελαφρά.

– στις υπηρεσίες, οι θετικές εκτιμήσεις για την τρέχουσα κατάσταση των επιχειρήσεων ενισχύθηκαν ήπια, όπως και οι θετικές εκτιμήσεις για την τρέχουσα ζήτηση, με τις αισιόδοξες προβλέψεις για τη βραχυπρόθεσμη εξέλιξη της ζήτησης να κλιμακώνονται οριακά.

– στην καταναλωτική εμπιστοσύνη, οι αρνητικές προβλέψεις των νοικοκυριών για την οικονομική κατάσταση της χώρας εντάθηκαν, όπως και εκείνες για τη δική τους οικονομική κατάσταση. Αντίθετα, βελτιώθηκαν οι προβλέψεις για μείζονες αγορές ενώ ενισχύθηκε η πρόθεση για αποταμίευση.

Ο πρόεδρος του ΙΟΒΕ, Γιάννης Ρέτσος, αναφερόμενος στον τουρισμό, επισήμανε πως θα θεωρηθεί επιτυχία η διατήρηση των επιδόσεων του 2024. Εκτίμησε πως τον επόμενο χρόνο μπορεί να υπάρχουν πιέσεις και έδωσε έμφαση σε ποιοτικές υποδομές και στρατηγική. Αναφέρθηκε στη συνεχιζόμενη θετική πορεία της ελληνικής οικονομίας, ενώ τόνισε την ανάγκη της τόνωσης των επενδύσεων σε υποδομές προκειμένου η δυναμική να μπορέσει να συνεχιστεί.

Το ΙΟΒΕ στην έκθεσή του διατηρεί σταθερή την πρόβλεψη για την ανάπτυξη του 2025 (κατά 2,2%), ενώ γενικότερα εκτιμά πως δεν αλλάζουν, παρά τη διεθνή συγκυρία, οι γενικότερες οικονομικές προοπτικές της οικονομίας για φέτος. Οι πάγιες επενδύσεις αναμένεται να διατηρήσουν τη δυναμική τους (+5,0%), παρά την κακή επίδοσή τους στο α’ τρίμηνο του έτους. Η ιδιωτική κατανάλωση αναμένεται να επιβραδυνθεί ελαφρά (+1,8%) συγκριτικά με το προηγούμενο έτος, ενώ η δημόσια κατανάλωση προβλέπεται να έχει θετικό πρόσημο (+1,2%). Το έλλειμμα στο εξωτερικό ισοζύγιο αναμένεται να αυξηθεί οριακά καθώς η αύξηση των εισαγωγών (+1,6%) υπερκαλύπτει την αύξηση των εξαγωγών (+1,5%).

Για το 2026 βλέπει ανάπτυξη στο 2,4%, με άνοδο εξαγωγών κατά 2,9% και επιβράδυνση πληθωρισμού στο 2,3% (από 2,8% που εκτιμά για φέτος). Οι πάγιες επενδύσεις (+9,0%) αναμένεται να ωφεληθούν από την επιτάχυνση της υλοποίησης του ΤΑΑ και το χαμηλότερο κόστος χρήματος, ωστόσο υπό προϋποθέσεις και κινδύνους που απορρέουν από το εξωτερικό περιβάλλον. Το εξωτερικό έλλειμμα, το οποίο ενέχει και διαρθρωτικά χαρακτηριστικά, αναμένεται να διατηρηθεί, ίσως και να διευρυνθεί, λόγω κυρίως της παράτασης της παγκόσμιας αβεβαιότητας.

Ο κ Βέττας επεσήμανε ότι στο εγχώριο οικονομικό περιβάλλον, η δυναμική της μεγέθυνσης διατηρείται, με εύρωστη κατανάλωση και συνεχιζόμενη αύξηση της απασχόλησης. Υπό προϋποθέσεις, η ελληνική οικονομία αναμένεται να επιταχυνθεί ελαφρά το 2026, με τη συμβολή του χαμηλότερου κόστους χρήματος, της υλοποίησης του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και της αναμενόμενης ανάκαμψης στην Ευρωζώνη

Βλέπει πιέσεις στα νοικοκυριά λόγω πληθωρισμού, κυρίως στο κατώτατο εισοδηματικό κλιμάκιο του 20%, αλλά και εντονότερες πληθωριστικές πιέσεις, με έμφαση στο δομικό δείκτη που κινείται σταθερά ταχύτερα από την ΕΕ με επίκεντρο τη στέγαση και την εστίαση. Όρισε ως πρόκληση τον πληθωρισμό καθώς προκαλεί απώλειες στην αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών και την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων.

Επισημάνθηκε η πιστωτική επέκταση κατά 11%, αλλά και το αγκάθι κόκκινων δανείων. Στο τραπεζικό σύστημα, εκτιμά το ΙΟΒΕ πως μεταξύ των θετικών τάσεων, συνεχίστηκε η υψηλή πιστωτική επέκταση προς τις επιχειρήσεις, ανέκαμψε η ζήτηση δανείων από επιχειρήσεις και νοικοκυριά, αμβλύνθηκε η πιστωτική συρρίκνωση προς τα νοικοκυριά, ενώ αποκλιμακώνεται το κόστος δημόσιου και ιδιωτικού δανεισμού. Μεταξύ των αρνητικών τάσεων και προκλήσεων στο χρηματοπιστωτικό σύστημα, η έκθεση των τραπεζών σε κρατικά ομόλογα καταγράφεται υψηλότερη συγκριτικά με τις υπόλοιπες Ευρωπαϊκές χώρες και το ποσοστό των κόκκινων δανείων εκτός τραπεζικών ισολογισμών παραμένει υψηλό.

Προκλήσεις και ευκαιρίες για την ελληνική οικονομία

Εκτιμάται πως η δυναμική της εγχώριας μεγέθυνσης διατηρείται (Εύρωστη κατανάλωση, μείωση ανεργίας, σταδιακή σύγκλιση με ΕΕ), αλλά είναι πρόκληση ο πληθωρισμός. Υπάρχουν δυνατότητες για εξαγωγές σε αλυσίδες υψηλότερης αξίας, καθώς ο νέος χάρτης παγκόσμιου εμπορίου δημιουργεί ευκαιρίες, αλλά είναι κομβικές οι επενδύσεις για μακροχρόνια ανάπτυξη και είναι προϋπόθεση για τη διαμόρφωση υψηλότερων εισοδημάτων στο μέλλον, με ποσοτικά και ποιοτικά χαρακτηριστικά που προάγουν καινοτομία και εξωστρέφεια. Οι φορολογικές προτεραιότητες είναι η ενίσχυση των μακροχρόνιων επενδύσεων, των κινήτρων για μισθωτή και συστηματική εργασία.

Οι κίνδυνοι σύμφωνα με το ΙΟΒΕ είναι οι εξής:

• Κλιμάκωση του εμπορικού πολέμου ο οποίος ενδέχεται να οδηγήσει σε διαταραχές στους ρυθμούς ανάπτυξης, τον πληθωρισμό και τη σταθερότητα στο διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα, με ερωτηματικά ως προς την ταχύτητα χαλάρωσης της νομισματικής πολιτικής.

• Η κλιμάκωση των γεωπολιτικών εντάσεων σε Ουκρανία και Μέση Ανατολή αποτελεί παράγοντα ανησυχίας ως προς την ενεργειακή ασφάλεια, τις αλυσίδες εφοδιασμού, τις διεθνείς τιμές ενέργειας και τις διεθνείς πολιτικές εξελίξεις.

• Η πορεία των επιτοκίων ενδέχεται να υπονομευθεί από παρεμβάσεις στην ανεξαρτησία νομισματικής πολιτικής μεγάλων κεντρικών τραπεζών.

• Υψηλό έλλειμμα στο εξωτερικό ισοζύγιο, με διαρθρωτικά χαρακτηριστικά.

• Απώλεια διεθνούς ανταγωνιστικότητας αλλά και εγχώριας αγοραστικής δύναμης λόγω υψηλότερου του μ.ό. της Ευρωζώνης πληθωρισμού.

Θετικές προοπτικές υπάρχουν από τις εξής εξελίξεις:

• Οι νέες ισορροπίες στις διεθνείς εμπορικές ροές δημιουργούν προοπτική για αύξηση των μεριδίων αγοράς σε επιμέρους ελληνικές εξαγωγές με αυξημένη προστιθέμενη αξία.

• Η επιτάχυνση στην υλοποίηση του αναθεωρημένου Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας δύναται να «ξεκλειδώσει» διεθνή κεφάλαια για παραγωγικές και περισσότερο μακροχρόνιες επενδύσεις.

• Υλοποίηση των συστάσεων πολιτικής για την Ελλάδα από την ΕΕ, στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού εξαμήνου.

• Το χαμηλότερο κόστος χρήματος αποτελεί ευκαιρία για επιτάχυνση των επενδύσεων

Κλειδί οι επενδύσεις

Για τις επενδύσεις επισημαίνει πως, για να αυξηθεί το εθνικό εισόδημα τα επόμενα χρόνια, θα πρέπει ο ρυθμός ανόδου των επενδύσεων να επιταχυνθεί. Άλλωστε, είναι μόνο λίγα χρόνια που το επίπεδο των νέων επενδύσεων μπορεί να καλύψει τις αποσβέσεις του παλαιότερου κεφαλαίου. Υπάρχει όμως και η ποιοτική άποψη. Η μετατόπιση των επενδύσεων εκεί όπου μπορούν να υποστηρίξουν παραγωγικές δραστηριότητες υψηλότερης αξίας είναι κρίσιμη για την ενίσχυση των αναπτυξιακών προοπτικών της χώρας. Επενδύσεις από επιχειρήσεις και σε κλάδους υψηλής παραγωγικότητας είναι αναγκαία συνθήκη για τη δημιουργία εισοδημάτων στο μέλλον. Σε κάθε περίπτωση, η υποστήριξη ενός νέου παραγωγικού υποδείγματος, μεγαλύτερης εξωστρέφειας και καινοτομίας, δεν νοείται χωρίς επενδύσεις που θα αλλάξουν το μείγμα των επιχειρήσεων και της παραγωγής.

Από τις πιο πρόσφατες τάσεις, προκύπτουν τουλάχιστον δύο συμπεράσματα. Πρώτον, οι κατοικίες και οι κατασκευές εξακολουθούν να έχουν μεγάλη βαρύτητα και, συνεπώς, πολιτικές που θα ενισχύσουν τις επενδύσεις σε αυτές χωρίς να επιστρέφουν σε ένα παρωχημένο παραγωγικό υπόδειγμα είναι υψηλής προτεραιότητας. Δεύτερον, παρά τη θετική τάση τα τελευταία χρόνια, η μεγαλύτερη ενίσχυσή τους, που είναι αναγκαία, έχει ως προϋπόθεση τομές για απλούστευση διαδικασιών στις δημόσια διοίκηση και άρση εμποδίων εισόδου στις αγορές προϊόντων και υπηρεσιών.

Γενικά, ο δείκτης από την αρχή του έτους κινείται με μικρές διακυμάνσεις και με οριακές, τις περισσότερες φορές, μεταβολές. Η τάση αυτή είναι, σύμφωνα με την έρευνα, ενδεικτική αφενός της γενικά σταθερής πορείας της εγχώριας οικονομίας χωρίς ιδιαίτερες μεταβολές στην παραγωγή και τις αγορές, αφετέρου μιας στάσης, μάλλον, αναμονής για πιθανές εξελίξεις.

«Βέβαια, η εκλογή νέου Προέδρου στις ΗΠΑ και η διακήρυξη νέων μέτρων οικονομικής πολιτικής που αυξάνουν την αβεβαιότητα και αμφισβητούν τη φορά των τελευταίων ετών στις διεθνείς αγορές, μπορεί να προκαλέσουν αναταράξεις που θα επηρεάσουν σοβαρά και πολυδιάστατα και τη δική μας οικονομία. Όμως, ακόμα αυτές δεν έχουν προσδιοριστεί ακριβώς ούτε έχουν μεταβάλει βασικούς πυλώνες γύρω από τους οποίους κινείται μια σχετικά πιο κλειστή και λιγότερο άμεσα εκτεθειμένη στις διεθνείς μεταβολές οικονομία, όπως η ελληνική. Το επόμενο διάστημα, άλλωστε, ξεκινά η τουριστική περίοδος που, άμεσα ή έμμεσα, επηρεάζει πλήθος κλάδων της ελληνικής οικονομίας. Η εξέλιξη του εισερχόμενου τουρισμού, επομένως, αναμένεται να επηρεάσει το επόμενο διάστημα τις σχετικές προσδοκίες στα νοικοκυριά και σε πλήθος επιχειρήσεων» επισημαίνεται στην έρευνα του ΙΟΒΕ.

Αναλυτικότερα:

-στη βιομηχανία, το αρνητικό ισοζύγιο των εκτιμήσεων για τις παραγγελίες και τη ζήτηση αμβλύνθηκε ελαφρά, οι εκτιμήσεις για τα αποθέματα ενισχύθηκαν, ενώ οι θετικές προβλέψεις για την παραγωγή τους προσεχείς μήνες περιορίστηκαν ελαφρά.

– στις κατασκευές, οι ήπια θετικές προβλέψεις για προγράμματα εργασιών των επιχειρήσεων περιορίστηκαν σημαντικά, ενώ παράλληλα οι θετικές προβλέψεις για την απασχόληση ενισχύθηκαν.

– στο λιανικό εμπόριο, οι εκτιμήσεις για τις τρέχουσες πωλήσεις διατηρούνται σε κανονικά για την εποχή επίπεδα, με το ύψος των αποθεμάτων να κλιμακώνεται ήπια και τις προβλέψεις για τη βραχυπρόθεσμη εξέλιξη των πωλήσεων να βελτιώνονται σημαντικά.

– στις υπηρεσίες, οι θετικές εκτιμήσεις για την τρέχουσα κατάσταση των επιχειρήσεων ενισχύθηκαν ήπια, ενώ οι εκτιμήσεις για την τρέχουσα ζήτηση διατηρήθηκαν αμετάβλητες με τις προβλέψεις για τη βραχυπρόθεσμη εξέλιξη της ζήτησης να κλιμακώνονται ελαφρά.

– στην καταναλωτική εμπιστοσύνη, οι αρνητικές προβλέψεις των νοικοκυριών για την οικονομική κατάσταση της χώρας εντάθηκαν, ενώ αντίστοιχα κινήθηκαν εκείνες για τη δική τους οικονομική κατάσταση. Παράλληλα, εξασθένισαν ήπια οι προβλέψεις για μείζονες αγορές ενώ περιορίστηκε η πρόθεση για αποταμίευση.