Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών υπογράμμισε ότι οι κρίσεις των τελευταίων ετών απέδειξαν πόσο εύθραυστες είναι οι διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού τροφίμων. Όπως σημείωσε, χώρες που για δεκαετίες θεωρούσαν δεδομένη την πρόσβαση σε φθηνά εισαγόμενα τρόφιμα, επαναξιολογούν πλέον τη σημασία της εγχώριας παραγωγικής βάσης, γεγονός που δημιουργεί τόσο προκλήσεις όσο και σημαντικές ευκαιρίες για την Ελλάδα και την ευρωπαϊκή βιομηχανία τροφίμων.

Παρουσιάζοντας τα βασικά οικονομικά μεγέθη του κλάδου, ο υπουργός ανέφερε ότι η ελληνική βιομηχανία τροφίμων και ποτών καταγράφει κύκλο εργασιών 26,2 δισ. ευρώ και εξαγωγές 7,4 δισ. ευρώ, ενώ απασχολεί άμεσα ή έμμεσα περίπου 376.000 εργαζόμενους. Παράλληλα, οι επενδύσεις ξεπερνούν τα 7 δισ. ευρώ, αντιπροσωπεύοντας σχεδόν το 30% των συνολικών επενδύσεων της ελληνικής μεταποίησης, με τις εξαγωγές του κλάδου να έχουν διπλασιαστεί την τελευταία δεκαετία.

Ο Κυριάκος Πιερρακάκης χαρακτήρισε την ανταγωνιστικότητα «τη μεγάλη πρόκληση της γενιάς μας», επισημαίνοντας ότι η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με σοβαρές πιέσεις που αφορούν το υψηλό ενεργειακό κόστος, τις αδυναμίες στις αλυσίδες αξίας, το αυξημένο ρυθμιστικό βάρος και τη δυσκολία πρόσβασης των επιχειρήσεων σε επενδυτικά κεφάλαια. Όπως είπε, οι προκλήσεις αυτές δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν σε εθνικό επίπεδο, αλλά απαιτούν συντονισμένες ευρωπαϊκές παρεμβάσεις, τόσο στον τομέα της ενέργειας όσο και στην ενίσχυση της επενδυτικής δυναμικής της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε επίσης στον ψηφιακό μετασχηματισμό της βιομηχανίας τροφίμων, σημειώνοντας ότι τεχνολογίες όπως η τεχνητή νοημοσύνη, η προληπτική συντήρηση, η ψηφιακή ιχνηλασιμότητα και τα συστήματα αυτοματοποιημένου ποιοτικού ελέγχου αποτελούν πλέον βασικά εργαλεία ανταγωνιστικότητας.

Όπως τόνισε, η Πολιτεία θα συνεχίσει να στηρίζει επενδύσεις μέσω του ΕΣΠΑ και του Ταμείου Ανάκαμψης για την ενίσχυση της ψηφιακής μετάβασης των επιχειρήσεων.

Παράλληλα, ο υπουργός ανέδειξε τη σημασία της συνεργασίας μεταξύ επιχειρήσεων, της ενίσχυσης των εξαγωγών και της σύνδεσης της παραγωγής με την καινοτομία και το ανθρώπινο δυναμικό. Όπως ανέφερε, η ελληνική βιομηχανία τροφίμων διαθέτει σημαντικά συγκριτικά πλεονεκτήματα, από την ποιότητα των προϊόντων και τη μοναδικότητα του ελληνικού κλίματος μέχρι τη δυναμική του ελληνικού τουρισμού, ο οποίος λειτουργεί ως «φυσικό κανάλι προώθησης» των ελληνικών προϊόντων διεθνώς.

Ο Κυριάκος Πιερρακάκης σημείωσε ότι το ελληνικό τρόφιμο μπορεί να εξελιχθεί σε ισχυρό παγκόσμιο brand, αρκεί – όπως είπε – να υπάρξουν περισσότερες συνέργειες, καλύτερος συντονισμός και επαρκή επενδυτικά κεφάλαια ώστε να αξιοποιηθεί πλήρως η δυναμική του κλάδο.

Η ομιλία του Κυριάκου Πιερρακάκη:

«Κύριε Πρόεδρε,

Αγαπητέ Γιάννη,
Κυρίες και κύριοι,

Σας ευχαριστώ θερμά για την πρόσκληση. Το να βρίσκομαι απόψε ανάμεσά σας, στον κορυφαίο κλάδο της ελληνικής μεταποίησης, έχει για εμένα ιδιαίτερη μεγάλη σημασία.

Το θέμα που έχετε επιλέξει για φέτος, «Ανθεκτικότητα και Παραγωγικότητα σε περιβάλλον παγκόσμιας αβεβαιότητας», νομίζω ότι συμπυκνώνει με ακρίβεια αυτό που είναι σήμερα το ζητούμενο όχι μόνο για τον δικό σας κλάδο, αλλά για το σύνολο της ελληνικής και ευρωπαϊκής οικονομίας.

Επιτρέψτε μου να σταθώ σε ορισμένους αριθμούς, γιατί αποτυπώνουν με τον πιο καθαρό τρόπο τη σημασία και τη δυναμική του κλάδου σας:
26,2 δισεκατομμύρια ευρώ κύκλος εργασιών.

7,4 δισεκατομμύρια εξαγωγές.

376.000 άνθρωποι που εργάζονται, άμεσα ή έμμεσα, χάρη στον κλάδο σας.

Επενδύσεις πάνω από 7 δισεκατομμύρια ευρώ, περίπου το 30% του συνόλου των επενδύσεων της ελληνικής μεταποίησης.
Διπλάσιές εξαγωγές την τελευταία δεκαετία.

Θέλω να ξεκινήσω από κάτι που θεωρώ θεμελιώδες.

Η ανταγωνιστικότητα, η ελληνική και η ευρωπαϊκή, είναι η μεγάλη πρόκληση της γενιάς μας.

Δεν είναι ένα τεχνοκρατικό ζήτημα ανάμεσα σε όλα τα άλλα. Είναι Η πρόκληση.
Είναι αυτή που θα καθορίσει αν η Ευρώπη θα συνεχίσει να αποτελεί χώρο ευημερίας, κοινωνικής συνοχής και παραγωγικής ισχύος μέσα σε ένα περιβάλλον ολοένα πιο απαιτητικού διεθνούς ανταγωνισμού. Και είναι αυτή που θα κρίνει αν η Ελλάδα θα συνεχίσει να ανεβαίνει σταθερά ή αν θα δυσκολευτεί να ξεφύγει από ένα μοντέλο χαμηλής προστιθέμενης αξίας.

Και πρέπει να δούμε με ειλικρίνεια πού εντοπίζονται σήμερα οι βασικές πιέσεις στην ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα. Η Ευρώπη αντιμετωπίζει ορισμένα διαρθρωτικά σημεία πίεσης, θα έλεγα «σημεία συμφόρησης», που επιβαρύνουν την παραγωγική της βάση και ειλικρινώς θα πω ότι καμία χώρα δεν θα μπορούσε να το αντιμετωπίσει μόνη της στην Ευρώπη όσο μεγάλη και αν αυτή η χώρα θεωρούμε ότι είναι εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Πρώτον και σημαντικότερο: η ενέργεια.

Οι ευρωπαϊκές βιομηχανίες, και ιδιαίτερα ενεργοβόροι κλάδοι όπως ο δικός σας, συνεχίζουν να λειτουργούν με ενεργειακό κόστος αισθητά υψηλότερο από αυτό που αντιμετωπίζουν οι ανταγωνιστές τους σε άλλες μεγάλες οικονομίες, όπως είναι οι ΗΠΑ. Αυτό δημιουργεί μια διαρθρωτική πίεση στην ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής παραγωγής.

Γι’ αυτό και απαιτείται μια πιο ολοκληρωμένη ευρωπαϊκή απάντηση: περισσότερες διασυνδέσεις σίγουρα, καλύτερος συντονισμός, επιτάχυνση της παραγωγής καθαρής ενέργειας και βαθύτερη ενοποίηση της ενεργειακής αγοράς.

Έχουμε ήδη άλλωστε πολύ σημαντικές ασυμμετρίες ανάμεσα στα κράτη – μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το να κατακτήσουμε, να αποκτήσουμε μια πραγματική ενεργειακή Ένωση είναι κάτι το οποίο θα είναι θεμελιώδες και για την ευρωπαϊκή βιομηχανία – και εγώ θα πω ευρύτερα – για την οικονομία.

Δεύτερον: οι πρώτες ύλες και οι κρίσιμες αλυσίδες αξίας.

Τα τελευταία χρόνια, από την πανδημία μέχρι τις γεωπολιτικές εντάσεις, αναφερθήκατε σε αυτό πριν, έγινε σαφές πόσο ευάλωτες μπορούν να γίνουν οι αλυσίδες εφοδιασμού. Από τις πρώτες ύλες και τις συσκευασίες μέχρι τα βιομηχανικά υλικά και τα ανταλλακτικά, η Ευρώπη καλείται να ενισχύσει την ανθεκτικότητα και τη στρατηγική της αυτονομία σε κρίσιμους τομείς, χωρίς βεβαίως να απομακρυνθεί από τις αρχές του ανοιχτού εμπορίου.

Τρίτον: η ανάγκη απλοποίησης του ρυθμιστικού περιβάλλοντος.

Υπάρχουν πολλοί φιλόδοξοι στόχοι που έχουν τεθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αυτό καλώς έχει γίνει. Ταυτόχρονα όμως χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή στο συνολικό βάρος συμμόρφωσης που δημιουργείται για τις επιχειρήσεις, ειδικά για τις μεσαίες βιομηχανίες. Από τη συσκευασία και τη σήμανση μέχρι τις υποχρεώσεις reporting και βιωσιμότητας, είναι σημαντικό οι κανόνες να παραμένουν εφαρμόσιμοι και λειτουργικοί στην πράξη.

Και τέταρτον: η πρόσβαση σε κεφάλαια.

Εδώ μιλάμε για την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η συνολική καταγραφή είναι ότι η Ευρώπη διαθέτει υψηλές αποταμιεύσεις, αλλά ταυτόχρονα εξακολουθεί να δυσκολεύεται να κατευθύνει επαρκή επενδυτικά κεφάλαια προς την πραγματική οικονομία και προς τις παραγωγικές επιχειρήσεις. Γι’ αυτό και αυτή η συζήτηση για την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων αποκτά ιδιαίτερη μεγάλη σημασία, ειδικά για τις μεσαίες επιχειρήσεις που σήμερα βασίζονται κυρίως στον τραπεζικό δανεισμό.

Εγώ θα σας πω ότι σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αυτή είναι ίσως η μεγαλύτερη μεταρρύθμιση που μπορούμε να πραγματώσουμε, να υλοποιήσουμε μέσα στα επόμενα χρόνια, να διοχετεύσουμε δηλαδή τις αποταμιεύσεις στις επενδύσεις γιατί η πραγματικότητα σήμερα είναι ότι μεγάλο κομμάτι αυτών των επενδύσεων καταλήγει στην άλλη μεριά του Ατλαντικού.

Και έχει πολλά σημεία αυτή η μεγάλη διαρθρωτική μεταρρύθμιση από το πώς μια start – up θα μπορέσει να μεγαλώσει στην ευρωπαϊκή ήπειρο μέχρι το πώς θα αποκτήσουμε μεγαλύτερες και πιο εύρωστες τράπεζες , μέχρι το πώς θα ενοποιήσουμε τα χρηματιστήρια μας , όλα αυτά σωρευτικά θα είναι μία πραγματικά μεγάλη αναπτυξιακή ώθηση συνολικότερα για την Ευρώπη.

Αυτά τα choke points, τα οποία ουσιαστικά ανέφερα, δεν μπορούν να λυθούν σε εθνικό επίπεδο. Γι’ αυτό και ξεκινάω από αυτό. Λύνονται μόνο συνολικά, σε επίπεδο Ευρώπης. Και αυτή είναι μία συζήτηση που γίνεται σήμερα στο Eurogroup, στο ECOFIN, γίνεται προφανώς σε επίπεδο ηγετών στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Αυτές οι προκλήσεις δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά στο εθνικό επίπεδο. Απαιτούν συντονισμένες ευρωπαϊκές απαντήσεις. Και αυτή ακριβώς η συζήτηση θα κινηθεί ακόμη πιο γρήγορα μέσα στο επόμενο χρονικό διάστημα.

Επίσης, θα προσθέσω εδώ ότι είναι σημαντικό ότι η Ελλάδα δεν βρίσκεται απλώς στο δωμάτιο όταν αυτές οι συζητήσεις πραγματοποιούνται, κάθεται στο τραπέζι. Και κάθεται με πολύ μεγαλύτερο βάρος από ό,τι στο παρελθόν.

Υπάρχει επιτρέψτε μου να πω, ένας επιπρόσθετος λόγος που η Ευρώπη πρέπει να αντιμετωπίσει αυτά τα ζητήματα συνολικά. Ζούμε σε μια εποχή όπου τα τρόφιμα έχουν πάψει να είναι απλώς εμπορικό αγαθό. Είναι ζήτημα στρατηγικής ασφάλειας. Είναι γεωπολιτικό ζήτημα.

Και η πανδημία, ο πόλεμος στην Ουκρανία, οι διαταραχές στη Μέση Ανατολή, στα Στενά του Ορμούζ, η κλιματική κρίση, έχουν αποδείξει, έχουν θεμελιώσει στην πράξη το πόσο εύθραυστες είναι οι παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού τροφίμων.

Χώρες που για δεκαετίες θεωρούσαν δεδομένη την πρόσβαση σε φθηνά εισαγόμενα τρόφιμα, ανακαλύπτουν ξανά την αξία της εγχώριας παραγωγικής βάσης για την Ευρώπη και ειδικότερα για την Ελλάδα τώρα. Αυτό είναι ταυτόχρονα και πρόκληση και ευκαιρία. Είναι πρόκληση γιατί πρέπει να θωρακίσουμε τις αλυσίδες μας.

Είναι ευκαιρία γιατί διαθέτουμε έναν ισχυρό παραγωγικό κλάδο τροφίμων που μπορεί να αποτελέσει πυλώνα της Ευρωπαϊκής Επισιτιστικής Επάρκειας. Η ελληνική βιομηχανία τροφίμων είναι υποδομή εθνικής ασφάλειας και θα πρέπει να αντιμετωπιστεί και ως τέτοια. Η Ελλάδα σήμερα βρίσκεται σε διαφορετική θέση από αυτή που ήταν πριν από λίγα χρόνια.

Έχουμε ανακτήσει την επενδυτική βαθμίδα, διατηρούμε ρυθμούς ανάπτυξης διπλάσιους περίπου από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, το χρέος απομειώνεται με τον γρηγορότερο ρυθμό στον κόσμο. Όλα αυτά είναι πολύ σημαντικά, όλα αυτά είναι και μόνο η αρχή. Το πραγματικό στοίχημα είναι η παραγωγικότητα και εκεί έχουμε ακόμα πολύ δρόμο.

Όχι μόνο ως Έλληνες αλλά και ως Ευρωπαίοι.

Εδώ αξίζει νομίζω να σταθεί κανείς σε μια πρόκληση η οποία αφορά όχι μόνο το δικό σας κλάδο, συνολικά μεγάλο μέρος της ελληνικής μεταποίησης, την ανάγκη για μεγαλύτερη κλίμακα και περισσότερες συνεργίες. Η Ελλάδα διαθέτει πολλές αξιόλογες και δυναμικές επιχειρήσεις στον χώρο της βιομηχανίας τροφίμων που με ποιότητα με εξωστρέφεια με ισχυρή παρουσία στις αγορές.

Ταυτόχρονα όμως το Διεθνές Περιβάλλον γίνεται κάθε μέρα και πιο απαιτητικό. Η επένδυση σε έρευνα και ανάπτυξη, σε αυτοματισμό, σε σύγχρονα δίκτυα διανομής, σε διεθνές branding , απαιτεί ολοένα και περισσότερους πόρους, ολοένα και μεγαλύτερη οργανωτική δυνατότητα.

Γι’ αυτό και πιστεύω ότι τα επόμενα χρόνια θα δούμε ακόμη περισσότερες συνεργασίες, στρατηγικές συμπράξεις και επιχειρηματικές συνέργειες στο χώρο σας.

Όχι ως αυτοσκοπό, αλλά ως ένα φυσικό τρόπο ενίσχυσης της παραγωγικότητας, της εξωστρέφειας και της ανθεκτικότητας των ελληνικών επιχειρήσεων.

Για να στηριχτεί αυτή η πορεία, χρειάζονται προφανώς και τα κατάλληλα χρηματοδοτικά εργαλεία. Σήμερα υπάρχει ένα ήδη πιο ώριμο επενδυτικό οικοσύστημα σε σχέση με το παρελθόν, με αναπτυξιακά κεφάλαια, με growth equity σχήματα, με νέα επενδυτικά εργαλεία. Όμως υπάρχει ακόμα, εκτιμώ, σημαντικό περιθώριο για να αναπτυχθούν περισσότερο λύσεις προσαρμοσμένες στις ανάγκες των μεσαίων παραγωγικών επιχειρήσεων.

Γι’ αυτό και θα έλεγα ότι η συνολικότερη ενίσχυση της συνεργασίας των συνεργείων και της συνολικής δυναμικής της παραγωγικής πλευράς της οικονομίας, αποκτά ιδιαίτερα μεγάλη σημασία για τα επόμενα χρόνια. Είναι ένα τεράστιο στοίχημα το οποίο πρέπει να κερδηθεί.

Το ίδιο ισχύει και για τις εξαγωγές.

Για να αποκτήσει κανείς ουσιαστική παρουσία στα ράφια μεγάλων διεθνών αλυσίδων, δεν αρκεί μόνο η ποιότητα των προϊόντων, το ξέρατε όλες και όλοι πολύ καλά, όσο σημαντική και αν ενδεχομένως είναι, απαιτείται συνέπεια, επάρκεια, επενδύσεις στο branding και ισχυρότατη εμπορική παρουσία. Γι’ αυτό και η ενίσχυση της κλίμακας της συνεργασίας και της εξωστρεφούς δυναμικής του κλάδου σας θα παίξει καθοριστικό ρόλο στη συνέχεια της επιτυχημένης πορείας του ελληνικού τροφίμου στις διεθνείς αγορές.

Ένα, επίσης, από τα σημαντικότερα πράγματα που οφείλει να προσφέρει η πολιτεία είναι η αίσθηση σταθερότητας και προβλεψιμότητας. Καμία επιχείρηση δεν μπορεί να σχεδιάσει σοβαρά το μέλλον της, ειδικά μακροπρόθεσμες επενδύσεις, χωρίς ένα περιβάλλον σταθερών και καθαρών κανόνων. Γι’ αυτό και δώσαμε ιδιαίτερη έμφαση στη διατήρηση ενός σταθερού φορολογικού πλαισίου, στη δημιουργία μεγαλύτερης ορατότητας για τις επιχειρήσεις, είναι μια κατεύθυνση στην οποία θα μείνουμε σταθερά προσηλωμένοι.

Επιτρέψτε μου, όμως, να σταθώ ιδιαίτερα και σε ένα θέμα που θεωρώ κομβικό για το μέλλον της ελληνικής μεταποίησης και το οποίο με έχει προφανώς απασχολήσει και προσωπικά πολύ στα προηγούμενα καθήκοντά μου, τον ψηφιακό μετασχηματισμό. Σήμερα η συζήτηση για την παραγωγικότητα στην βιομηχανία τροφίμων περνά αναπόφευκτα μέσα από αυτόν τον αυτοματισμό, την αξιοποίηση δεδομένων και προφανώς την Τεχνητή Νοημοσύνη. Και αυτές τις τεχνολογίες δεν αποτελούν πλέον μια επιλογή που αφορά τους λίγους και πρωτοπόρους.

Γίνονται σταδιακά βασικό στοιχείο ανταγωνιστικότητας για ολόκληρη τη μεταποίηση. Οι δυνατότητες που δημιουργούνται είναι πλέον πολύ πρακτικές και μετρήσιμες. Μιλάμε για predictive maintenance που περιορίζει τις διακοπές λειτουργίας στις γραμμές παραγωγής και μειώνει το λειτουργικό κόστος, για εφαρμογές computer vision που ενισχύουν τον ποιοτικό έλεγχο με μεγαλύτερη ακρίβεια και ταχύτητα, για AI-driven forecasting που επιτρέπει καλύτερο προγραμματισμό παραγωγής, περιορίζει τα αποθέματα και συμβάλλει στη μείωση της σπατάλης τροφίμων – ενός κόστους που διεθνώς αποκτά όλο και μεγαλύτερη σημασία

Προφανώς μιλάμε για ψηφιακή ιχνηλασιμότητα η οποία ενισχύει την εμπιστοσύνη του καταναλωτή και διευκολύνει την πρόσβαση σε αγορές υψηλών απαιτήσεων όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ιαπωνία. Και βέβαια για πιο ευέλικτες μορφές παραγωγής με μεγαλύτερη προσαρμοστικότητα και δυνατότητα εξατομίκευσης χωρίς απώλεια αποδοτικότητας. Η Ελλάδα διαθέτει σήμερα, το ξέρετε όλες και όλοι πολύ καλά, ένα πολύ πιο ώριμο ψηφιακό περιβάλλον σε σχέση με το παρελθόν.

Από το gov.gr μέχρι τα ψηφιακά μητρώα και τη διαλειτουργικότητα των συστημάτων, έχουμε αποδείξει ότι η χώρα μπορεί να κινηθεί γρήγορα σε αυτό το τομέα όταν υπάρχει σχέδιο και συνεργασία. Και αυτή η εμπειρία μπορεί και πρέπει να μεταφερθεί ακόμα περισσότερο και στην βιομηχανία. Γι’ αυτό και θέλω να επαναλάβω ότι το Υπουργείο στηρίζει και θα συνεχίσει να στηρίζει μέσα από επενδυτικά κίνητρα από πόρους του ΕΣΠΑ και του Ταμείου Ανάκαμψης τις επιχειρήσεις που επιλέγουν να επενδύσουν σε αυτή τους τη μετάβαση.

Φυσικά δεν μπορώ να μιλήσω για παραγωγικότητα, για τεχνολογία, για ανάπτυξη χωρίς να μιλήσω για το ανθρώπινο κεφάλαιο, γιατί τίποτα από όλα αυτά δεν γίνεται χωρίς τους σωστούς ανθρώπους στις σωστές θέσεις. Ο κλάδος χρειάζεται μηχανικούς τροφίμων, food scientists, αυτοματιστές, στελέχη ποιοτικού ελέγχου, ειδικούς σε logistics, σε αρκετές από αυτές τις ειδικότητες υπάρχει ήδη έλλειμμα και το έλλειμμα θα μεγαλώσει αν δεν δράσουμε.

Η δημογραφική πραγματικότητα της χώρας είναι αυτή που είναι. Δεν μπορούμε βραχυπρόθεσμα να την αλλάξουμε. Μπορούμε να κάνουμε μέτρα, να λάβουμε μέτρα – έχουμε λάβει πολλά από αυτά, ακόμα και την πρόσφατη φορολογική μεταρρύθμιση, η οποία έγινε υπό αυτό το πρίσμα. Αυτό που μπορούμε να κάνουμε επίσης άμεσα είναι το εξής: Να αλλάξουμε την προσέλκυση και τη διατήρηση του ταλέντου και τις πολιτικές γύρω από αυτά.

Αυτό σημαίνει, πιστεύω, τρία βασικά πράγματα. Πρώτον, ποιος θα είναι η σύνδεση της εκπαίδευσης με τις ανάγκες της παραγωγής, πανεπιστήμια, ΕΠΑΛ, δομές επαγγελματικής κατάρτισης….

Εκτιμώ ότι μπορούν να συνεργαστούν ακόμα πιο ουσιαστικά με τη βιομηχανία τροφίμων, ώστε να δημιουργούνται προγράμματα πιο πρακτικά και πιο κοντά στις δεξιότητες που ζητά σήμερα η αγορά εργασίας.. Δεύτερον, αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού που διαθέτει η χώρα. Υπάρχουν πολλοί Έλληνες επιστήμονες και επαγγελματίες του κλάδου που διακρίνονται στο εξωτερικό.

Ο στόχος μας πρέπει να είναι να δημιουργούνται ολοένα και περισσότερες ευκαιρίες, ώστε να μπορούν να επιστρέψουν στην Ελλάδα εφόσον τα επιθυμούν.

Και τρίτον, να αναδείξουμε περισσότερο τη σύγχρονη εικόνα της βιομηχανίας τροφίμων, γιατί σήμερα πρόκειται για ένα κλάδο ο οποίος συνδέεται όλο και περισσότερο με την τεχνολογία, την καινοτομία, την βιωσιμότητα και την εξωστρέφεια . Είναι σημαντικό αυτό να γίνει πιο ορατό στη νέα γενιά, ώστε περισσότεροι άνθρωποι να βλέπουν τον κλάδο ως ένα χώρο με προοπτική και με δημιουργικές δυνατότητες.

Η βιομηχανία τροφίμων είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τον πρωτογενή τομέα, γι’ αυτό και έχουμε κάθε λόγο να στηρίζουμε την ελληνική γεωργία και κτηνοτροφία, γιατί μια ισχυρή βιομηχανία τροφίμων προϋποθέτει και έναν ισχυρό πρωτογενή τομέα. Εκεί βρίσκεται η βάση της ποιότητας, της ταυτότητας και της προστιθέμενης αξίας του ελληνικού προϊόντος. Και πάνω σε αυτή τη βάση μπορεί να συνεχίσει να χτίζεται η δυναμική των ελληνικών τροφίμων τα επόμενα χρόνια.

Και η βάση αυτή είναι μοναδική, δεν το λέω από εθνική υπερηφάνεια, το λέω γιατί είναι πραγματικότητα. Το ελληνικό κλίμα, ο συνδυασμός ήλιου, θάλασσας, βουνού, η ποικιλία των μικροκλιμάτων από την Κρήτη μέχρι τη Φλώρινα, όλα αυτά δίνουν στα ελληνικά προϊόντα χαρακτηριστικά τα οποία δεν αναπαράγονται αλλού. Το ελαιόλαδό μας, τα τυριά μας, το γιαούρτι μας, τα όσπρια, τα φρούτα, το κρασί είναι προϊόντα με ταυτότητα, με ιστορία, με γεωγραφία επάνω τους.

Και υπάρχει και κάτι ακόμα φυσικά γύρω από αυτά που πρέπει να αναγνωρίσει κανείς, ότι ο ελληνικός τουρισμός λειτουργεί ως ένας τεράστιος διαρκής μηχανισμός προβολής. Κάθε χρόνο δεκάδες εκατομμύρια άνθρωποι ανακαλύπτουν την Ελλάδα, δοκιμάζουν τα προϊόντα αυτά, ζουν τη μεσογειακή διατροφή, αποκτούν μνήμες γεύσης.

Όταν επιστρέφουν στις χώρες τους αναζητούν αυτά τα προϊόντα στα ράφια. Αυτό είναι ένα απόλυτα μοναδικό πλεονέκτημα για τον κλάδο. Λίγες χώρες στον κόσμο διαθέτουν τέτοιο φυσικό κανάλι προώθησης.

Το ερώτημα είναι αν είμαστε έτοιμοι να το αξιοποιήσουμε στην έκταση που του αξίζει. Νομίζω όμως αυτό είναι το μεγάλο στοίχημα. Το ελληνικό τρόφιμο μπορεί να γίνει top παγκοσμίως.

Έχει το προϊόν, έχει την ιστορία, έχει το κλίμα και τη γη που το γεννούν. Έχει τον τουρισμό που το διαφημίζει. Έχει το brand Ελλάδα που σε πολλές αγορές πουλάει από μόνο του.

Αυτό που λείπει είναι ενδεχομένως ο επαρκής συντονισμός και τα επαρκή κεφάλαια για να μπορέσει να απελευθερωθεί όλο αυτό το δυναμικό και όλη αυτή η δυνατότητα.

Ο κλάδος σας έχει ήδη αποδείξει κάτι πολύ σημαντικό και κλείνω με αυτό: ότι η ελληνική βιομηχανία μπορεί να είναι ανταγωνιστική, εξωστρεφής και να διεκδικεί με αξιώσεις τη θέση στις διεθνείς αγορές.

Η δική μας δέσμευση είναι να συνεχίσουμε να δουλεύουμε μαζί με σταθερότητα, με επενδύσεις, με τεχνολογία, με ανθρώπινο δυναμικό υψηλής ποιότητας και με μια ξεκάθαρη ευρωπαϊκή προοπτική για την ελληνική παραγωγή.

Σας ευχαριστώ πολύ».

«Αρκεί να συνεχίσουμε να δουλεύουμε με σοβαρότητα, με αυτοπεποίθηση και με σχέδιο. Δεν γεννηθήκαμε ως χώρα για να παρακολουθήσουμε την ιστορία. Η Ελλάδα είναι μια χώρα που διαμόρφωσε την ιστορία. Και στη νέα ενδιαφέρουσα εποχή που αναδύεται, οφείλουμε να είμαστε και πάλι παρόντες. Η Θεσσαλονίκη μπορεί, η Ελλάδα μπορεί και οι Έλληνες το αξίζουν» είπε ο κ. Πιερρακάκης και πρόσθεσε:

«Ανήκω σε μια γενιά που παρέλαβε τον λογαριασμό που καλείται να πληρώσει και θεωρώ ότι υπάρχει πολύ μεγάλη αξία να μην περνάς τον λογαριασμό στα παιδιά σου».

Ο κ. Πιερρακάκης έστειλε το μήνυμα ότι η Ελλάδα έχει αφήσει πίσω της την περίοδο της επιβίωσης και εισέρχεται σε μια νέα φάση παραγωγικής ανασυγκρότησης, μια χώρα που, όπως είπε, μετακινείται από την κατανάλωση στην παραγωγή, από την κρίση στην ανάπτυξη και από τη διαχείριση προβλημάτων στη δημιουργία νέων δυνατοτήτων, τονίζοντας ότι δεν πρέπει να γυρίσουμε πίσω σε παλαιότερες εποχές και πρόσθεσε:

«Και μέσα σε αυτή τη νέα εποχή η Ελλάδα έχει δύο επιλογές. Ή θα κινηθεί με αυτοπεποίθηση, ταχύτητα και στρατηγικό σχέδιο ή θα κοιτάει διαρκώς τον εαυτό της στον καθρέφτη και θα μένει κλεισμένη. Η χώρα μας έχει πληρώσει πολύ ακριβά τις εποχές του εύκολου λαϊκισμού.

Στις εποχές όπου η πολιτική παρουσιαζόταν ως θέαμα, όχι ως ουσία. Δεν έχουμε το δικαίωμα να γυρίσουμε στο παρελθόν. Πρέπει να κλειδώσουμε όσα πετύχαμε, να τα θωρακίσουμε, να τα καταστήσουμε μη αναστρέψιμα.... Σήμερα έχουμε ίσως για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια τις προϋποθέσεις για κάτι πολύ μεγαλύτερο από ότι απλά για την ανάκαμψη που διεκδικούσαμε 7, 8, 10 χρόνια πριν. Μπορούμε να πετύχουμε μια πολύ μεγάλη συγκρότηση. Για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια δεν συζητάμε με όρους επιβίωσης. Συζητάμε με όρους πραγματικής και ρεαλιστικής προοπτικής».

Ο υπουργός αναφέρθηκε στο ασταθές γεωπολιτικό περιβάλλον και στις κρίσεις , τονίζοντας ότι η χώρα «έχει καταφέρει να σταθεί όρθια» και συμπλήρωσε:

«Η διαφοροποίηση είναι ότι αυτή τη φορά υπήρχε σχέδιο, πυξίδα, σταθερότητα, και υπήρχε και ηγεσία. Υπήρχε πολιτική βούληση να αλλάξουν πράγματα, που για δεκαετίες τα θεωρούσαμε, έως και αδύνατο να αλλάξουν».

Ο Κυριάκος Πιερρακάκης σημείωσε ότι και στην Ευρώπη, μέσα σε ένα διεθνές περιβάλλον σκληρού ανταγωνισμού, χρειάζονται σημαντικές αλλαγές «σε πολύ πυκνό χρόνο», είτε αυτές αφορούν την άμυνα, είτε τη διαχείριση των αποταμιεύσεων για την αύξηση των επενδύσεων, είτε την ανταγωνιστικότητα. Πρόσθεσε, ότι σήμερα «η Ελλάδα βρίσκεται στην πρώτη γραμμή αυτή της συζήτησης» και «δεν είναι απλά στο δωμάτιο», επειδή «για πρώτη φορά μετά από χρόνια αντιμετωπίζεται διεθνώς ως χώρα με αξιοπιστία» και πρόσθεσε:

«Και αυτό έχει τεράστια σημασία, γιατί η αξιοπιστία είναι εθνικό κεφάλαιο. Χτίζεται δύσκολα, χάνεται εύκολα... Μια οικονομία αδύναμη, δύσκολα μπορεί να στηρίξει ισχυρή εξωτερική πολιτική, αξιόπιστη άμυνα .... Η θέση της Ελλάδας σήμερα είναι ισχυρότερη. Είναι ισχυρότερη ακριβώς επειδή η οικονομία της είναι ισχυρότερη. Ακριβώς επειδή έχει αποκαταστήσει την αξιοπιστία της. Και επειδή πλέον μπορεί να συνδυάζει τη δημοσιονομική σταθερότητα, την ανάπτυξη, την ενεργειακή της σημασία και τη στρατηγική της θέση σε μία συνολική και συνεκτική εθνική στρατηγική».

Ο υπουργός απάντησε ταυτόχρονα σε αιτιάσεις της αντιπολίτευσης για τις πρόωρες αποπληρωμές δημοσίου χρέους και στη στρατηγική απομείωσής του.

«Το δημόσιο χρέος μειώνεται με τον πιο ταχύ ρυθμό στον πλανήτη εδώ και λίγα χρόνια» είπε ο κ. Πιερρακάκης , τονίζοντας ότι έχουν ήδη αποπληρωθεί 26,5 δισ. ευρώ, ενώ προγραμματίζονται επιπλέον πρόωρες αποπληρωμές ύψους 19,5 δισ. ευρώ.

«Κάθε ένα δισ. που πληρώνουμε δημιουργεί εξοικονόμηση 30 εκατομμυρίων ευρώ. Έχουμε αποπληρώσει 26,5 δισ. ευρώ».

Ο υπουργός αναφέρθηκε επίσης στο ζήτημα του 2032 και στις προβλέψεις για επιπλέον κόστος εξυπηρέτησης χρέους περίπου 30 δισ. ευρώ. «Με τις πρόωρες αποπληρωμές έχουμε γλιτώσει ήδη πάνω από 800 εκατομμύρια σε τόκους και θα κάνουμε άλλα 19,5 δισ. πρόωρες αποπληρωμές. Πρακτικά δηλαδή θα έχουμε θωρακίσει το 2032».

«Επίσης, να πω, ότι έχοντας απασφαλίσει έτσι τη βόμβα του χρέους που όλοι προεξοφλούσουμε να σκάσει στα χέρια της χώρας και στα δικά μας, γινόμαστε η πρώτη κυβέρνηση η οποία παίρνει βάρη από τους ώμους των επόμενων γενεών. Και επιτρέψτε μου να πω αυτό είναι μια πολύ μεγάλη παρακαταθήκη. Η χώρα αλλάζει».

Ο Κυριάκος Πιερρακάκης περιέγραψε ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αλλαγής το τραπεζικό σύστημα. Όπως σημείωσε, το 2019 η πιστωτική επέκταση προς τον ιδιωτικό τομέα ήταν αρνητική κατά 0,4%. Αντίθετα, σήμερα, όπως ανέφερε, η Ελλάδα καταγράφει έναν από τους υψηλότερους ρυθμούς πιστωτικής επέκτασης στην Ευρωζώνη.

«Με βάση τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας από το 2022 μέχρι το 2025, η Ελλάδα είχε μέσο ετήσιο ρυθμό πιστωτικής επέκτασης προς τις επιχειρήσεις 10,9%».

Ο υπουργός συνέδεσε το στοιχείο αυτό με τη δυνατότητα της οικονομίας να αναπτυχθεί και σημείωσε:

«Αυτή είναι η διαφορά ανάμεσα σε μία οικονομία που παλεύει απλώς να επιβιώσει και σε μία οικονομία που έχει ξαναβρεί τη δυνατότητα να χρηματοδοτεί την ανάπτυξή της».

Ο Κυριάκος Πιερρακάκης έκανε λόγο για «τη μεγάλη μετάβαση που πραγματοποιεί η χώρα και που πρέπει να ολοκληρώσει», συγκρίνοντας τα βασικά μεγέθη της οικονομίας με εκείνα του 2019.

«Το 2019 η Ελλάδα ήταν μια χώρα η οποία ακόμη προσπαθούσε να κλείσει πληγές. Οι επενδύσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση είχαν έναν μέσο όρο 21% του ΑΕΠ. Η Ελλάδα ήταν στο 11%», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Πιερρακάκης και πρόσθεσε: «Αν δούμε τις επενδύσεις, είμαστε στο 17% του ΑΕΠ. Δεν έχουμε ακόμα καλύψει τον δρόμο, αλλά τον καλύπτουμε... Η ανεργία ήταν το 2019 στο 17%. Σήμερα η ανεργία είναι στο 8% και πηγαίνει προς το ιστορικό χαμηλό»

Ο υπουργός υποστήριξε ότι η Ελλάδα μετακινείται σταδιακά από ένα μοντέλο κατανάλωσης σε ένα μοντέλο παραγωγής και εξωστρέφειας. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέθεσε, οι εξαγωγές αντιστοιχούν πλέον στο 42% του ΑΕΠ, ενώ ο ευρωπαϊκός μέσος όρος βρίσκεται στο 51%.

«Έχουμε καλύψει ένα πολύ μεγάλο κομμάτι της διαδρομής. Δεν βρισκόμαστε ακόμα εκεί. Το μοντέλο αλλάζει. Δεν άλλαξε πλήρως ακόμα....Για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια η Ελλάδα δεν συζητά για το πώς θα καταναλώσει ακόμα περισσότερο. Συζητά για το πώς θα παράγει περισσότερο. Πώς θα δημιουργήσει μεγαλύτερη αξία και πώς θα μετατρέψει τη γνώση σε παραγωγική δυναμική».

Ο υπουργός χαρακτήρισε τη σημερινή περίοδο ως τη μεγαλύτερη τεχνολογική μετάβαση μετά τη βιομηχανική επανάσταση και με κυρίαρχο το εργαλείο της τεχνητής νοημοσύνης, που « θα αλλάξει οικονομίες, κοινωνίες, ισορροπίες ισχύος, τον τρόπο που παράγουμε, τον τρόπο που εργαζόμαστε και τον τρόπο που τα κράτη λειτουργούν» και πρόσθεσε: «Η Ελλάδα πρέπει να είναι στο τραπέζι και να συμμετέχει και να επηρεάζει. Να γίνει κόμβος ψηφιακών υπηρεσιών και καινοτομίας στην περιοχή μας».

Ο κ. Πιερρακάκης στάθηκε ιδιαίτερα στον ψηφιακό μετασχηματισμό του κράτους, με το gov.gr» και με περισσότερες από 2.200 υπηρεσίες να παρέχονται ψηφιακά και

σύμφωνα με τον ίδιο, η επόμενη φάση αφορά τη διάχυση της τεχνητής νοημοσύνης σε ολόκληρο το κράτος «παντού, στην υγεία, στην εκπαίδευση, στη δικαιοσύνη, στη δημόσια διοίκηση και στις επιχειρήσεις».

Ξεχωριστή αναφορά έκανε ο υπουργός στα έργα στη Θεσσαλονίκη και στη Βόρεια Ελλάδα, υποστηρίζοντας ότι η πόλη μπορεί να αποτελέσει κέντρο της νέας οικονομικής γεωγραφίας της περιοχής.

Παρέθεσε σειρά έργων που βρίσκονται σε εξέλιξη, μεταξύ των οποίων το μετρό, το Flyover, η αναβάθμιση του λιμανιού, το νέο παιδιατρικό νοσοκομείο στο Φίλυρο και το σχέδιο ανάπλασης της ΔΕΘ και πρόσθεσε:

«Στην Κεντρική Μακεδονία σήμερα υλοποιούνται έργα ύψους 103,4 δισ. ευρώ με 856 διαφορετικά έργα».

Σε συζήτηση με τον διευθυντή του Capital.gr και Forbes Greece Σπύρο Δημητρέλη, στο 4ο Συνέδριο Real Estate, με θέμα «Νέα Εποχή για την Αγορά Ακινήτων- Ευκαιρίες & Προκλήσεις», για το στεγαστικό πρόβλημα, ο υπουργός δήλωσε ότι αυτό θα αποτελέσει θέμα, μετά από ελληνική πρωτοβουλία, του άτυπου Eurogroup την Παρασκευή στη Λευκωσία. Η «σύλληψη» είναι να δουν οι υπουργοί παραδείγματα από χώρες όπου έχουν φέρει αποτελέσματα και να κριθεί τι θα μπορούσε να υιοθετηθεί από τις υπόλοιπες.

Παράλληλα, τόνισε ότι στην Ελλάδα χρειάζεται περισσότερη προσφορά κατοικιών, καθώς υπάρχουν περίπου 794 .000 κλειστές κύριες κατοικίες. Και αναφέρθηκε στα μέτρα που έχουν ληφθεί για να αυξηθεί η προσφορά κατοικιών: Πρώτον, στα κίνητρα (π.χ. τριετής φοροαπαλλαγή), δεύτερον στα προγράμματα «Σπίτι μου 1» και «Σπίτι μου 2» (στο δεύτερο πρόγραμμα, σύμφωνα με τα στοιχεία του Μαΐου, το περίπου 89%, του ποσού έχει πλέον καταναλωθεί και ο αριθμός είναι περίπου 15.000 δάνεια) και τρίτον στο ολοκληρωμένο πλαίσιο κοινωνικής αντιπαροχής και αξιοποίησης του δημοσίου χώρου.

Ο Κυριάκος Πιερρακάκης εμφανίστηκε προβληματισμένος για την εικόνα που υπάρχει τις τελευταίες μέρες στις αγορές ομολόγων, λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή και τόνισε ότι είναι σαφές ότι δεν πρέπει μια ενεργειακή κρίση να μετατραπεί σε δημοσιονομική, και «πρέπει να μπορέσεις να είσαι χειρουργικός στην αντίδρασή σου».

Αναλυτική η συζήτηση:

Σπύρος Δημητρέλης:  Χθες ήσασταν στο G7, για πρώτη φορά Έλληνας Υπουργός Οικονομικών,  ήταν στους G7. Μία βεβαιότητα είναι το στεγαστικό πρόβλημα. Η στεγαστική κρίση είναι μία από τις βεβαιότητες που υπάρχουν, που δεν μπορεί να το αμφισβητήσει κανένας.

Οι τιμές των μισθωμάτων είναι στα ύψη. Τα νοικοκυριά, οι νέοι και τα νέα, κυρίως, ζευγάρια δεν μπορούν να βρουν σπίτι, δεν μπορούν να το πληρώσουν, δεν μπορούν να το αντέξουν οικονομικά. Δεν μπορούν εύκολα να αγοράσουν σπίτι, διότι οι τιμές των κατοικιών που έχουν ανέβει πάρα πολύ και οι χρηματοδοτήσεις δεν είναι και τόσο εύκολες.

Απαιτείται ένα αρχικό κεφάλαιο με βάση και την έρευνα που είδαμε πριν της πρόσφατης στο συνέδριο. Εγώ θα ήθελα να σας ρωτήσω ποια είναι η πολιτική, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα της κυβέρνησης γι' αυτό το στεγαστικό πρόβλημα και πώς το θέτετε και ως Υπουργός Οικονομικών, επικεφαλής του Eurogroup της Ευρωζώνης.

Κυριάκος Πιερρακάκης: Καλησπέρα σας. Είναι ιδιαίτερη χαρά που μου δίνετε εκ νέου ευκαιρία να συνομιλήσω μαζί σας κύριε Δημητρέλη και να πω ότι, σχολιάζοντας το πρώτο σημείο, πράγματι τώρα έχουμε αυτή την ιστορική ευκαιρία να μπορούμε πλέον να διαμορφώνουμε πολύ πιο αποτελεσματικά την ατζέντα σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Ως χώρα αυτή είναι μια αξιοπιστία η οποία κερδήθηκε με τις υπερπροσπάθειες του ελληνικού λαού και με τη συστηματική δουλειά που έχει γίνει από τον Κυριάκο Μητσοτάκη και την κυβέρνησή του.

Τώρα, το στεγαστικό είναι ένα ζήτημα το οποίο οφείλω να σας πω είναι πάγιο και εμφανές σε κάθε χώρα και σε κάθε συζήτηση που έχω με τους Ευρωπαίους ομολόγους μου και πριν γίνω πρόεδρος του Eurogroup, η κάθε χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όχι μόνο της Ευρωζώνης, βιώνει με τα δικά της χαρακτηριστικά μια εκδοχή αυτού του προβλήματος.

Και συνήθως στα Ευρωπαϊκά Συμβούλια τι συζητάμε; Συζητάμε τα αμιγώς ευρωπαϊκά θέματα, δηλαδή: τη δημοσιονομική ισορροπία της κάθε χώρας, ζητήματα που έχουν σχέση με το χρέος, τώρα τα ενεργειακά. Η αλήθεια είναι ότι το housing, το στεγαστικό, είναι ένα θέμα που δεν είχε μπει τόσο πολύ στην ευρωπαϊκή ατζέντα. Υπάρχει, αλλά είναι κάτι που συνήθως το αφήνουμε στη διακριτική ευχέρεια του κάθε κράτους-μέλους.

Δεν μπορεί όμως τα θέματα τα οποία απασχολούν την κοινή γνώμη τόσο πολύ να μην τα βάζουμε και στις ευρωπαϊκές συζητήσεις. Οπότε, οπότε υπό από αυτήν την έννοια, αύριο θα μεταβώ στην Λευκωσία και την Παρασκευή στο άτυπο Eurogroup θα έχουμε ως θέμα το στεγαστικό, που μπαίνει με δική μας πρωτοβουλία.

Εκεί ποια είναι η σύλληψη; Η σύλληψη είναι να δούμε καλά παραδείγματα τι έχει δουλέψει σε κάποιες χώρες, το οποίο κρίνουμε ότι θα μπορούσε να υιοθετηθεί από τις υπόλοιπες. Να παρουσιάσουν συγκεκριμένα τρεις χώρες καλά παραδείγματα πολιτικών που έχουν ακολουθήσει. Αυτό είναι κάτι πολύ σημαντικό για μένα, γιατί πρέπει να μαθαίνουμε και από τις επιτυχίες, εγώ θα πω και από τις αποτυχίες των άλλων, ειδικά για τις δεύτερες, δεν έχουμε συνήθως τη διάθεση να μοιραζόμαστε πράγματα που δεν δούλεψαν, αλλά αυτό πρέπει να γίνει παραπάνω. Τώρα, τι είναι αυτό που θέλουμε να δούμε να πετυχαίνει.

Χρειάζεται περισσότερη προσφορά κατοικιών. Καταρχήν έχουμε πολλά κλειστά ακίνητα στην Ελλάδα. Έχουμε περίπου 794 .000 κλειστές κύριες κατοικίες.

Έχουμε κάνει ενέργειες για να αυξηθεί η προσφορά αυτών των κλειστών κατοικιών; Ναι, έχουμε κάνει. Έχουμε τριετή φοροαπαλλαγή. Έχουμε προγράμματα ανακαίνισης, τα οποία έχουμε δρομολογήσει. Θα γίνουν ακόμη περισσότερα σε αυτή την κατεύθυνση. Αλλά η γενική σύλληψη είναι ότι όταν έχεις ένα έτοιμο στοκ προσφοράς το οποίο δεν αξιοποιείται, θέλεις περισσότερα κίνητρα για να βγει αυτό στην αγορά. Αυτό είναι το πρώτο.

Το δεύτερο ακουμπάει τον πυρήνα της ερώτησής σας σε σχέση με τα νέα ζευγάρια. Ποια ήταν η φιλοσοφία των προγραμμάτων «Σπίτι μου 1» και «Σπίτι μου 2»; Να μπορέσουν χιλιάδες νέοι άνθρωποι, 25 έως 39 ετών, να αποκτήσουν πρόσβαση σε κατοικία εξαιρώντας ένα μεγάλο κομμάτι του επιτοκίου. Και υπό αυτήν την έννοια βλέπουμε , στο «Σπίτι μου 2» ειδικά,  το 89%, περίπου, του ποσού έχει πλέον καταναλωθεί με τα στοιχεία του Μαΐου. Έχουμε φτάσει περίπου στα 15.000 τέτοια δάνεια. Ο στόχος ήταν σωρευτικά και τα δύο προγράμματα 30.000 ζευγάρια, 30.000 νέοι άνθρωποι να μπορέσουν να αποκτήσουν πρόσβαση σε κατοικία.

Έχουμε ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο για πρώτη φορά κοινωνικής αντιπαροχής. Όλο το πρόγραμμα της κοινωνικής αντιπαροχής και αξιοποίησης, ουσιαστικά, του δημοσίου χώρου σε ένα νέο πλαίσιο ιδιοκτησίας του δημοσίου, πλέον βλέπουμε να ξεκινά να δουλεύει στην Παιανία, στην Πάτρα, στη Λάρισα, στις Σέρρες.

Και, βέβαια, δεν αρκεί μόνο η ποσότητα, πρέπει να δούμε και τα στοιχεία ποιότητας του στοκ κατοικίας, όπου εκεί έχουμε πολλά προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης, τα οποία επίσης τα βλέπουμε να καταναλώνονται αυτή τη στιγμή, να αξιοποιούνται και θεωρούμε ότι θα παίξουν και αυτά το ρόλο τους.

Όλο αυτό, σωρευτικά, τι μας δίνει; Μας δίνει μια πολιτική που έχει κομμάτια του παζλ σε ένα πρόβλημα στο οποίο, εγώ θα σας πω, καμία ευρωπαϊκή χώρα δεν έχει σηκώσει το χέρι της να πει «έχω την απόλυτη λύση στο στεγαστικό ζήτημα». Κανένας δεν έχει, αν θέλετε, τη μία και μοναδική αλήθεια σε αυτό. Νομίζω ότι πρέπει να δούμε πόσα ακόμη μέτρα μπορούμε να εφαρμόσουμε η κάθε χώρα ξεχωριστά, σε ώσμωση με τις υπόλοιπες, για να βοηθήσουμε σε ένα ζήτημα το οποίο, όπως λέτε, έχει έντονα κοινωνικά χαρακτηριστικά.

Σπύρος Δημητρέλης: Είπατε όμως ότι θα έχετε και θετικά και αρνητικά παραδείγματα. Δηλαδή, να περιμένουμε (μιλήσατε για κίνητρα) και άλλες παρεμβάσεις προς όφελος της τόνωσης της προσφοράς. Διότι το «Σπίτι μου 1 και 2», μάλλον θα έρθει και τρίτο, θα το δούμε αυτό, αλλά το «Σπίτι μου 1 και 2», η κριτική λέει ότι πήγε και ενίσχυσε τη ζήτηση, με αποτέλεσμα να σηκωθούν οι τιμές, ενώ το πρόβλημα είναι η προσφορά. Οπότε, τι να περιμένουμε;

Κυριάκος Πιερρακάκης: Νομίζω ότι κάνουμε πράγματα μαζί τα οποία βλέπουμε ότι δουλεύουν. Και έχουμε ήδη κάνει πολλά πράγματα σε σχέση με τους φορολογικούς συντελεστές, όπως γνωρίζετε.

Δηλαδή, μπορώ να επικαλεστώ ότι η σωρευτική πολιτική που έχει ακολουθηθεί από την κυβέρνηση στο θέμα της φορολογίας το 1/3 του ΕΝΦΙΑ έχει φύγει, ειδικά γιατί τις 13.000 οικισμούς μειώθηκε κατά 50% στα χωριά μας, μέχρι 1.500 κατοίκους. Τώρα έρχεται το άλλο 50%. Στην πραγματικότητα, απαλείφουμε τον ΕΝΦΙΑ σε 13.000 οικισμούς. Υπάρχει η τρίτη φοροαπαλλαγή, την οποία ανέφερα. Βάλαμε τον ενδιάμεσο συντελεστή, τον οποίο ανακοίνωσε ο Πρωθυπουργός, και εφαρμόζουμε το 25% από τον Ιανουάριο. Γιατί όντως, η κλίμακα από το 15% στο 35% ήταν πραγματικά απότομα.

Και βέβαια υπάρχει και η διάσταση, ενός μέτρου το οποίο έχει ήδη εισαχθεί, που είναι το ένα ενοίκιο, το οποίο επιδοτείται στη βάση, επιστρέφει δηλαδή πίσω στον ενοικιαστή για ένα τεράστιο ποσοστό ενοικιαστών, περίπου το 86%, με βάση το ότι θα δηλωθεί στη φορολογική δήλωση. Μέτρο το οποίο, να επαναλάβω, πάλι, την ευρωπαϊκή εμπειρία, όσο το έχω συζητήσει με Ευρωπαίους συναδέλφους μου, το βλέπουμε πάρα πολύ θετικά, γιατί στη δική μας περίπτωση δεν ήταν μόνο η διάσταση του να στηρίξουμε τους συμπολίτες μας που βρίσκονται στο ενοίκιο και θέλουν να στηριχθούν περισσότερο, είχε και τη διάσταση να αποκαλύψει (διαφάνεια) τα πραγματικά ενοίκια. Γιατί εδώ που τα λέμε, νομίζω ότι όλοι εδώ μπορούμε να συμφωνήσουμε, δεν είναι το μέσο ενοίκιο στην Ελλάδα, 255 ευρώ το μήνα για την κυρία κατοικία.

Άρα περιμένουμε να δούμε και πώς θα πάει αυτό το μέτρο. Να πω, επίσης ότι, όπως ξέρετε, για τους δημόσιους λειτουργούς επιστρέφουμε δύο ενοίκια το χρόνο, όχι ένα ενοίκιο το χρόνο. Θεωρώ ότι άμεσα θα έχουμε την εικόνα του πώς αυτό το μέτρο να έχει πάει, από την πορεία των φορολογικών δηλώσεων.

Όμως οφείλω να σας πω ότι ο λόγος για τον οποίο το κάναμε ήταν πραγματικά για να πετύχουμε και τα δύο μαζί. Να μην έχουμε υποδήλωση, να έχουμε όμως και στήριξη εκεί που χρειάζεται.

Σπύρος Δημητρέλης: Είχε πει ο Πρωθυπουργός κατά την ανακοίνωση του μέτρου από το βήμα της ΔΕΘ ότι είναι ένα πρώτο βήμα και αν οι ιδιοκτήτες ακινήτων ανταποκριθούν και αποκαλύψουν τα πραγματικά μισθώματα, δηλαδή περιοριστεί η φοροδιαφυγή, τότε είναι ανοιχτός και σε νέα παρέμβαση μείωσης των συντελεστών της κλίμακας φορολόγησης των μισθωμάτων. Είστε σε θέση αυτή τη στιγμή να μας πείτε αν τελικά έχει αποδώσει το μέτρο και αν είστε διατεθειμένοι να κάνετε και μια νέα θετική παρέμβαση ενόψει και της ΔΕΘ του Σεπτεμβρίου;

Κυριάκος Πιερρακάκης: Δεν θα έπαιρνα την πρωτοβουλία να ανακοινώσω από τώρα μέτρα της ΔΕΘ. Το καταλαβαίνετε ότι αυτό είναι προνόμιο του Πρωθυπουργού και αφορά την ίδια τη ΔΕΘ. Παρά το γεγονός ότι μέχρι τη ΔΕΘ συζητάμε το τι θα ειπωθεί στη ΔΕΘ και μετά συζητάμε την επόμενη.

Αλλά αυτό που μπορώ να σας πω είναι ότι σαν γενική κατεύθυνση δεν σκεφτόμαστε με όρους αποσπασματικότητας.

Νομίζω ότι το είδατε και σαν μια στροφή φιλοσοφίας στην τελευταία ΔΕΘ. Τι κάναμε εκεί;  Ενώ συνήθως υπάρχει μια λίστα μέτρων τα οποία ακόμη κι εσείς με την τεράστια εμπειρία που έχετε καλύπτοντας το οικονομικό ρεπορτάζ για τόσα χρόνια.

Αν σας ζητήσω να θυμηθείτε τι έγινε στη ΔΕΘ εκείνης της χρονιάς και ποια ήταν τα μέτρα που ανακοινώθηκαν θα δυσκολευτείτε. Κι εγώ θα δυσκολευτώ ως Υπουργός Οικονομικών.

Σπύρος Δημητρέλης: Μόνο σε μια ΔΕΘ του 2015, εάν θυμάστε, αυτή ήταν...

Κυριάκος Πιερρακάκης: Αυτή τη θυμάμαι πολύ καλά. Ειδικά όμως στην τελευταία θεωρώ ότι υπήρχε η διάσταση του να υπάρχει μια ενιαία φιλοσοφία που περιλαμβάνει όλα τα μέτρα.

Νομίζω ότι διαπιστώσατε ότι είχαμε βασικά μια μεταρρύθμιση. Η σύλληψη ποια ήταν: όλα τα μέτρα εντάσσονται κάτω από μια ενιαία φιλοσοφία.

Η Ελλάδα έχει ένα οξύ δημογραφικό πρόβλημα. Πρέπει να στηρίξει και τη μεσαία τάξη περισσότερο. Άρα όλα τα μέτρα κούμπωναν γύρω από μια ενιαία φιλοσοφία.

Αυτό έδειχνε ότι σκεφτόμαστε όχι μόνο με όρους του επόμενου εξαμήνου ή του επόμενου έτους. Άρα μία ΔΕΘ μακριά, να το πω έτσι, σκεφτόμαστε με όρους του τι πρέπει να γίνει στην Ελλάδα για τα μεγάλα της προβλήματα τρία και τέσσερα και πέντε χρόνια.

Τι είπε ο Πρωθυπουργός στο συνέδριο της Νέας Δημοκρατίας που πέρασε: «Η Ελλάδα το 2030». Άρα για να μην μακρηγορώ, η απάντηση στην ερώτησή σας ποια είναι κατά τη γνώμη μου; Δεν είναι μόνο με βάση το τι θα ανακοινωθεί το Σεπτέμβριο.

Με βάση το τι βλέπουμε ότι πρέπει να συμβεί μέχρι το 2030, καταλαβαίνουμε ότι πρέπει να απαλειφθούν και άλλα βάρη. Και νομίζω ότι έχουμε την αξιοπιστία ως κυβέρνηση, έχοντας μειώσει 83 φόρους και οι εισφορές, και ειδικά σε αυτό το χώρο ανέφερα πριν παραδείγματα και στη μείωση του ΕΝΦΙΑ και στην τριετή φοροαπαλλαγή και στην εισαγωγή του συντελεστή του 25%, νομίζω ότι έχουμε την αξιοπιστία ότι όσο δημιουργείται δημοσιονομικός χώρος, όσο η οικονομία τα πηγαίνει καλύτερα, βλέπουμε την προφανή θετική δυναμική που δημιουργεί κάθε τέτοια αφαίρεση φόρου.

Σπύρος Δημητρέλης: Κύριε Υπουργέ, επιτρέψτε μου με την ευκαιρία επειδή μιλάτε για αυτό, είναι αληθές  από το ρεπορτάζ αυτό που μαθαίνουμε, αυτό που ακούμε ότι η προτεραιότητα σε αυτή τη ΔΕΘ θα είναι οι επιχειρήσεις. Στην προηγούμενη ΔΕΘ ήταν η οικογένεια, το δημογραφικό, τα νοικοκυριά, είναι προτεραιότητα σε αυτή τη ΔΕΘ για τις φορολογικές παρεμβάσεις στις επιχειρήσεις;

Κυριάκος Πιερρακάκης: Δεν θα μιλήσω συγκεκριμένα για το τι θα περιλαμβάνει η ομιλία του Πρωθυπουργού στη ΔΕΘ. Εγώ θα σας πω ότι είναι πάντα η προτεραιότητά μας οι επιχειρήσεις. Και αν δεν κανείς τη μείωση που έχει γίνει στο φόρο των επιχειρήσεων, αν δει κανείς μια σειρά από μέτρα τα οποία έχουμε λάβει συνολικά, από το σύνολο της πολιτικής μας. Γενικά και σαν άνθρωπος αντιπαθώ την αποσπασματικότητα.Oι κυβερνήσεις δεν κρίνονται ακόμη και από μια ΔΕΘ, ακόμη και από μια ομιλία του Κυριάκου Μητσοτάκη ή μια άλλη ομιλία του Υπουργού Οικονομικών...οι κυβερνήσεις κρίνονται ιστορικά από το τι κάνουν τα χρόνια που κυβερνούν. Νομίζω έχοντας μειώσει 83 φόρους και εισφορές, έχοντας μειώσει τον φόρο επιχειρήσεων εκεί που είναι, έχοντας κάνει την ψηφιοποίηση του κράτους η οποία έχει ως τελικό αποδέκτη τις επιχειρήσεις...έχουμε κάνει πάρα πολλά πράγματα. Αυτονοήτως πρέπει να γίνουν και άλλα. Τα βιώνω καθημερινά και εγώ στην αλληλεπίδρασή μου και με τις μεγάλες επιχειρήσεις και με τις μικρομεσαίες. Είναι προφανές ότι καταλαβαίνουμε ότι πρέπει να αφαιρεθούν και άλλα βάρη. Σας διαβεβαιώ ότι θα τα αφαιρέσουμε, όσο μπορούμε, με βάση τον χώρο που έχουμε μπροστά μας και με βάση την προτεραιοποίηση που πρέπει να γίνει, γιατί καταλαβαίνουμε ότι υπάρχουν οξεία κοινωνικά προβλήματα που πρέπει να αντιμετωπίσουμε.

Σπύρος Δημητρέλης: Όπως είπαμε, χθες για πρώτη φορά Έλληνας Υπουργός συμμετέχει στο G7, στις 7 ισχυρότερες χώρες του πλανήτη. Ζούμε σε μια κρίση που έχει γίνει ενεργειακή και τείνει να γίνει και κρίση τιμών πληθωριστική, λόγω του πολέμου στο Ιράν και των Στενών του Ορμούζ που δεν είναι ανοιχτά...θα σας ρωτήσω, κύριε Υπουργέ, να μας μεταφέρετε λίγο τι κλίμα εισπράξατε εσείς από εκεί που ήσασταν χθες.

Υπάρχει πολύ μεγάλη ανησυχία; Υπάρχει βεβαιότητα ότι θα το ξεπεράσουμε εύκολα; Υπάρχει ένας εφησυχασμός; Υπάρχει μια αισιοδοξία; Ποιο είναι το κλίμα που είδατε χθες στο G7;

Κυριάκος Πιερρακάκης: Όπως πολύ σωστά - υποθετική η ερώτησή σας - όντως μέχρι κλίμα μπορώ να μεταφέρω, γιατί οι συζητήσεις, όπως ξέρετε, είναι ιδιωτικές, ειδικά σε αυτό το επίπεδο...αλλά το κλίμα είναι ότι υπάρχει μια αυξανόμενη αντίληψη, γιατί υπήρχε, αν θέλετε, και μια δημόσια συζήτηση και σε σχέση, εγώ θα πω ευθέως με τις σχέσεις ανάμεσα στην Ευρώπη και στις Ηνωμένες Πολιτείες ή ευρύτερα παγκοσμίως, για το κατά πόσο μπορούμε να διαμορφώσουμε διεθνείς λύσεις σε διεθνή προβλήματα.

Αυτό - σε πάρα πολλές περιπτώσεις - υπήρξε το άγχος ότι μπορεί να τεθεί υπό αμφισβήτηση. Νομίζω ότι έχουμε μια αυξανόμενη κατανόηση όλοι μας, όλοι όσοι καθόμαστε στο τραπέζι, ότι τα προβλήματα τύπου «τεχνητή νοημοσύνη και πώς θα την ρυθμίσεις παγκοσμίως» ή «η κρίση στα Στενά του Ορμούζ και η συνεπαγόμενη κρίση στη Μέση Ανατολή», όλα μαζί αυτά δεν λύνονται από μία και μόνο χώρα όσο μεγάλη και είναι. Χρειάζεται ενορχήστρωση. Το καταλαβαίνουν όλοι οι συμμετέχοντες στο τραπέζι αυτό. Και υπάρχει, αν θέλετε... σε καμία περίπτωση δεν υπάρχει εφησυχασμός. Υπάρχει αγωνία για το ότι πρέπει κάποια πράγματα να λυθούν στον κατάλληλο χρόνο. Και υπάρχει και η δρομολόγηση των κατάλληλων λύσεων, κατά τη γνώμη μου. Από εκεί και πέρα είμαστε σε εγρήγορση, διότι – επειδή αναφερθήκατε στα Στενά - τί θα ορίσει το βάθος του προβλήματος; Σίγουρα η διάρκεια για πόσο ακόμα τα Στενά θα μείνουν κλειστά. Αν τα Στενά μένουν κλειστά, ξέρουμε ότι ο κάθε μήνας θα είναι χειρότερος.

Αυτό το ξέρουν όλοι. Είναι μια φράση που έχει πει και η Γενική Διευθύντρια του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου. Μένοντας κλειστά, ο Ιούνιος είναι χειρότερος από τον Μάιο και ο Ιούλιος είναι χειρότερος από τον Ιούνιο.

Αλλά είναι η διάρκεια, είναι το βάθος του προβλήματος σε σχέση με τις ενεργειακές εγκαταστάσεις που μπορεί να έχουν χτυπηθεί, πόσο γρήγορα θα μπορέσουν να επανέλθουν, και είναι και το καθεστώς που θα υπάρξει στα Στενά, αφού ανοίξουν. Για εμάς τα Στενά δεν μπορούν να είναι στενά διοδίων. Πρέπει να είναι ανοιχτά για την παγκόσμια ναυσιπλοΐα. Αυτό έχω να πω ενδιαφέρει ιδιαίτερα και την Ελλάδα ως μια χώρα που είναι ναυτιλιακή. Άρα, όλα αυτά τα αντιλαμβανόμαστε. Η Ευρώπη είναι μέρος της λύσης, δεν είναι μέρος προβλήματος. Και θέλουμε πάρα πολύ γρήγορα αυτή η λύση να μπορέσει να έρθει μπροστά και κοντά. Τώρα από εκεί πέρα, το ερώτημα για εμάς είναι, και θα τεθεί και στο Eurogroup επίσης αυτό τώρα την Παρασκευή, όπως τίθεται κάθε φορά το τελευταίο διάστημα, διότι αναφερθήκατε σε πυκνότητα κρίσεων και εγώ να πω, έχοντας εκλεγεί Πρόεδρος στο Eurogroup τον Δεκέμβριο, σε κάθε Eurogroup αισθάνομαι ότι έχουμε να αντιμετωπίσουμε επίσης μια κρίση. Όχι μόνο αυτήν...είχαμε και το ζήτημα της Γροιλανδίας στα πρώτα...άρα, έχουμε προβλήματα τα οποία διαρκώς συζητάμε. Τί έχει έρθει να μας πει η Κομισιόν; Ότι τα μέτρα πρέπει να είναι προσωρινά σίγουρα.

Αυτό είναι το sine qua non, το πιο βασικό στοιχείο. Δηλαδή πρέπει να μπορείς γρήγορα να μπορέσεις τα μέτρα αυτά να τα αφαιρέσεις για να μην δημιουργήσεις μόνιμη πληθωριστική τάση στην οικονομία. Γιατί για να το πω απλά... είναι δώρον άδωρον. Πρέπει να είναι ιδανικά στοχευμένα και παραμετροποιημένα. Οι περισσότερες χώρες αυτό το έχουμε κάνει, σε πολύ μεγάλο βαθμό. Κάποια μέτρα είναι οριζόντια, γιατί κρίνουμε ότι για το εθνικό μας συμφέρον...ας πούμε στο diesel και στην επιδότηση του diesel, μειώνει την πληθωριστική τάση, αν έχεις μια οριζόντια επιδότηση... αλλά από εκεί και πέρα, είναι βέβαιο ότι όσο πιο γρήγορα ανοίξουν τα Στενά, τόσο το καλύτερο αυτό θα είναι για κάθε οικονομία. Σίγουρα η Ελλάδα προσέρχεται σε αυτή τη συζήτηση -επειδή αναφερθήκατε σε δεκαετίες πριν... τύπου 2015- η Ελλάδα προσέρχεται σε αυτή τη συζήτηση με άλλο δημοσιονομικό βάρος από ό,τι θα προσερχόταν στο παρελθόν. Έχει άλλες δυνατότητες πλέον. Ξανά με τις υπερπροσπάθειες του ελληνικού λαού, με τις προσπάθειες αυτής της κυβέρνησης, είμαστε σε θέση να απορροφούμε πιο αποτελεσματικά κρίσεις και προβλήματα όταν αυτά αναδύονται.

Σπύρος Δημητρέλης: Να μείνω λίγο σε αυτό κύριε Υπουργέ. Βλέπουμε ότι οι αγορές έχουν αρχίσει και τιμολογούν τον κίνδυνο να επηρεαστούν δημοσιονομικά οι οικονομίες, οι χώρες από την παράταση της κρίσης στα Στενά του Ορμούζ. Έχουν τσιμπήσει οι αποδόσεις των ομολόγων, έχουν πέσει οι τιμές τους. Θα ήθελα να σας ρωτήσω αν όντως αυτή η εξέλιξη, αν παραταθεί, μπορεί να επηρεάσει συνολικά τον δημοσιονομικό σχεδιασμό της κυβέρνησης.

Κυριάκος Πιερρακάκης: Ο δημοσιονομικός σχεδιασμός κυβέρνησης αλληλεπιδρά με τον δημοσιονομικό κανόνα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όπου εκεί ο δημοσιονομικός κανόνας είναι σαφής. Γι' αυτό και είπα, η Ελλάδα προσέρχεται με άλλες δυνατότητες σε αυτή τη συζήτηση. Εμείς έχουμε υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα, έχουμε καθαρά πλεονάσματα και το πιο γρήγορα αποκλιμακούμενο χρέος στον κόσμο.

Σπύρος Δημητρέλης: Άρα υπάρχουν καύσιμα, δηλαδή...

Κυριάκος Πιερρακάκης: ...και υπάρχει και ο δημοσιονομικός κανόνας, ο οποίος, τί λέει στην Ευρώπη; Θα ξοδέψεις αυτά που συμφωνήσαμε για τα επόμενα χρόνια, είτε η οικονομία είναι σε ανάπτυξη, είτε η οικονομία είναι σε ύφεση. Για να δρα αντικυκλικά, αυτή είναι η λογική του κανόνα. Μας φαίνεται πιο δύσκολος τα χρόνια που πάμε καλά και λέμε «γιατί δεν μπορώ να ξοδέψω όλο μου το πλεόνασμα;», ακριβώς για να μπορεί αυτό να λειτουργήσει στα χρόνια που υπάρχουν δυσκολίες. Άρα, ο δημοσιονομικός σχεδιασμός είναι εκεί. Ποια είναι η διαφοροποίηση στον δημοσιονομικό σχεδιασμό; Η ποιότητά του, το τι θα κάνεις.

Γιατί εκ των πραγμάτων, αλλιώς αντιδράς όταν έχεις μια ενεργειακή κρίση και πρέπει να πας, για παράδειγμα, να επιδοτήσεις την τιμή του diesel ή να στηρίξεις τα νοικοκυριά με ένα fuel pass ή τα λιπάσματα, και αλλιώς αν δεν υπάρχει κάτι τέτοιο. Αλλά από εκεί και πέρα είναι βέβαιο ότι μας απασχολεί η εικόνα που περιγράψετε.

Η εικόνα που υπάρχει σήμερα, που υπάρχει στις τελευταίες μέρες στις αγορές ομολόγων, είναι μια εικόνα που μας προβληματίζει. Γιατί είναι σαφές ότι δεν πρέπει μια ενεργειακή κρίση να μετατραπεί σε δημοσιονομική. Πρέπει, λοιπόν, να μπορέσεις να είσαι χειρουργικός στην αντίδρασή σου. Αυτός είναι ο στόχος. Γιατί ξέρετε...το ακούω και από την Αντιπολίτευση στην Ελλάδα...μερικά πράγματα ακούγονται εξαιρετικά ευχάριστα. Ο κόσμος, όμως, στην Ελλάδα έχει πληρώσει πολύ ακριβά μια εμπειρία. Την εμπειρία του να χάνεις την δημοσιονομική ισορροπία και το τι σημαίνει αυτό σε κόστος για την κοινωνία το οποίο έρχεται εν τέλει να χτυπήσει περισσότερο τον πιο αδύναμο, τον πιο φτωχό. Αν δηλαδή η Ελλάδα εκτροχιαστεί δημοσιονομικά ή μια χώρα εκτροχιαστεί δημοσιονομικά, οι άνθρωποι που θα την πληρώσουν περισσότερο, για να το πω απλά, είναι οι πιο ευάλωτοι και οι πιο αδύναμοι.

Λοιπόν, η διαφορά μας ως χώρα, ξέρετε ποια είναι; Το ζήσαμε και το μάθαμε. Και ακριβώς για αυτόν τον λόγο ξέρω ότι ο κόσμος καταλαβαίνει ότι πρέπει να είμαστε «νοικοκύρηδες», για να το πω απλά, σε ό,τι κάνουμε. Και νομίζω ότι το βλέπει.

Σπύρος Δημητρέλης: Μιλάτε για «νοικοκύρηδες»...θα πάω σε μια πολιτική -  ευρωπαϊκή ερώτηση. Τελευταία, κύριε Υπουργέ...τελειώνει ο χρόνος. Είστε επικεφαλής στο Eurogroup. Πώς βλέπετε το ενδεχόμενο να έρθει σύντομα απέναντι σας στο Eurogroup ένας Υπουργός Οικονομικών του AfD ή ένας Υπουργός Οικονομικών του Εθνικού Μετώπου της Γαλλίας με ό,τι κουβαλάει μαζί του σαν ατζέντα για την επίλυση των προβλημάτων: λαϊκισμός, δημαγωγία κτλ. κτλ...;

Κυριάκος Πιερρακάκης: Με βάση το καπέλο το οποίο φοράω ως Πρόεδρος του Eurogroup, οφείλω να σας απαντήσω θεσμικά. Και η θεσμική απάντηση σε αυτό είναι ότι αλληλεπιδρούμε και μιλάμε με όλες τις ευρωπαϊκές πολιτικές οικογένειες, με βάση συγκεκριμένες αρχές, με βάση συγκεκριμένες αξίες και συγκεκριμένα πρωτόκολλα. Οι δημοσιονομικοί κανόνες της Ευρώπης...

Σπύρος Δημητρέλης: ...θα είστε κάτι σαν τον κύριο Ντάισελμπλουμ και τον κύριο Βαρουφάκη, δηλαδή...

Κυριάκος Πιερρακάκης: ...δεν πρόκειται να βάλω τίτλους ονομάτων. Σκοπεύω να είμαι ο Κυριάκος Πιερρακάκης. Αλλά αυτό το οποίο θα σας πω είναι ότι σκοπεύω να υπηρετήσω και τους κανόνες και τις αξίες που με έφεραν σε αυτή τη θέση. Και κυρίως και πάνω απ' όλα, πέρα από το ευρωπαϊκό καπέλο, το εθνικό καπέλο το οποίο οδήγησε τον Έλληνα Υπουργό Οικονομικών να βρεθεί εκεί, που είναι η συλλογική προσπάθεια ενός λαού.

Σπύρος Δημητρέλης: Ευχαριστούμε. Κυριάκος Πιερρακάκης, Υπουργός Οικονομικών και επικεφαλής του Eurogroup.

«Για πρώτη φορά μετά από χρόνια η χώρα μας κερδίζει τον διεθνή σεβασμό. Και αυτό συνέβη γιατί μέσα σε δύσκολες συνθήκες η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη και ο ίδιος προσωπικά κράτησε το τιμόνι σταθερό αποφάσεις συγκρούστηκε με παθογένειες και άφησε πίσω λογικές που κρατούσαν την Ελλάδα καθηλωμένη για δεκαετίες. Δεν δώσαμε αυτή τη μάχη απλώς και μόνο για να γυρίσει χώρα στην κανονικότητα. Δεν κάναμε τόσες θυσίες μόνο για να σταθούμε όρθιοι. Από την Ελλάδα της αντοχής και της ανάκαμψης πλέον περνάμε στην Ελλάδας  της φιλοδοξίας», τόνισε ο Κυριάκος Πιερρακάκης.

«Η Ελλάδα δεν έχει το δικαίωμα να συμβιβαστεί με το λίγο. Η μάχη είναι να περάσουμε από την ανάκαμψη στην μεγάλη ανασυγκρότηση. Και αυτό απαιτεί επενδύσεις για επενδύσεις απαιτούν παραγωγικότητα καλύτερους μισθούς και καλύτερες δουλειές σ’ αυτή τη δική μας φιλοσοφία ότι η ανάπτυξη πρέπει να αφορά τους πάντες.

Δεν πιστεύουμε και στα παλιά διλήμματα της μεταπολίτευσης. Θέλουμε ανοιχτή και ανταγωνιστική αγορά, αλλά και ένα κράτος που είναι έξυπνο. Μόνο αυτή η συνέργεια μπορεί να δημιουργήσει ανάπτυξη μεγάλης κλίμακας», ανέφερε ο πρόεδρος του Eurogroup.

«Η κοινωνία δεν περιμένει από εμάς να ασχολούμαστε με τον εαυτό μας. Δεν ενδιαφέρεται για εσωκομματικούς ψιθύρους, ναρκισσισμούς και μικρούς εγωισμούς. Υπάρχει έξω μια κοινωνία που παλεύει, μια μεσαία τάξη που θέλει να ζήσει καλύτερα και μια χώρα που θέλει να φύγει μπροστά. Θα μας κρίνουν από το αν μπορούμε να αλλάξουμε τη ζωή μας», πρόσθεσε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.

«Οι μεγάλες παρατάξεις δεν νικούν όταν κοιτούν τον καθρέφτη τους, νικούν όταν κοιτάζουν τον ορίζοντα της χώρας. Όταν καταλαβαίνουν ότι η ιστορία δε θυμάται εκείνους που δείλιασαν δίστασαν εκείνος που τόλμησαν. Ας τολμήσουμε ξανά, ας τολμήσουμε μαζί με τον Κυριάκο Μητσοτάκη στο τιμόνι της χώρας να εμπνεύσουμε να αποδείξουμε ότι μπορούμε να πετύχουμε», συμπλήρωσε ο Κυριάκος Πιερρακάκης.

Η προσπάθεια για ενοποίηση των ευρωπαϊκών κεφαλαιαγορών, η οποία βρίσκεται στη βάση της επιδίωξης για τη δημιουργίας της SIU, ξεκίνησε τον Μάιο του 2015, με μία ανακοίνωση του Ecofin. Τον Νοέμβριο του ίδιου έτους, το Ecofin εξέφρασε την ικανοποίησή του για το σχέδιο και την πρώτη δέσμη μέτρων στην κατεύθυνση αυτή που παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Πέντε χρόνια μετά, τον Ιούλιο του 2020, η Επιτροπή Υψηλού Επιπέδου, με επικεφαλής τον Τόμας Βίζερ, υπέβαλε νέο σχέδιο δράσης για τη άρση των σημαντικότερων εμποδίων στις διασυνοριακές χρηματοοικονομικές επενδύσεις στην ΕΕ και τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους η Σύνοδος Κορυφής της ΕΕ ζήτησε να υπάρξει ταχεία πρόοδος στην υλοποίησή του, με έμφαση στα πιο σημαντικά μέτρα για την κινητοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων.

Εξι χρόνια μετά από το σχέδιο Βίζερ και 11 χρόνια από το πρώτο σχέδιο, η πρόοδος που σημειώθηκε ήταν περιορισμένη. Οι αποφάσεις αφορούσαν κυρίως στη θέσπιση νέων ενιαίων κανόνων για τα ενημερωτικά δελτία των επιχειρήσεων που εκδίδουν μετοχές ή ομόλογα, για τα επιχειρηματικά κεφάλαια, τα γραφεία συμψηφισμού, την πρόσβαση σε συνταξιοδοτικά προϊόντα και τη μείωση των διοικητικών εμποδίων για την εισαγωγή εταιρειών στα χρηματιστήρια. Οι ρυθμοί υλοποίησης κινήθηκαν με τους συνήθεις αργούς χρόνους που χαρακτηρίζουν την ΕΕ. Ένα παράδειγμα αφορά στην εξαγγελία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής τον Απρίλιο του 2021 για τη δημιουργία μίας πλατφόρμας, στην οποία θα υπήρχαν στοιχεία για όλες τις ευρωπαϊκές εταιρείες, η οποία θα βοηθούσε τους επενδυτές να κάνουν εύκολα και γρήγορα συγκρίσεις και να λαμβάνουν τις αποφάσεις τους. Πέρασαν δύο χρόνια, για να υπάρξει προσωρινή συμφωνία στο Ecofin του Μαΐου 2023 για το «Ευρωπαϊκό Ενιαίο Σημείο Πρόσβασης», με τον χρόνο υλοποίησής του να παραπέμπεται για το καλοκαίρι του 2027.

Επομένως, μένουν να γίνουν ακόμη πολλά για να επιτευχθεί ένα επιθυμητό επίπεδο ενοποίησης των κεφαλαιαγορών και της SIU. Στόχος είναι οι αποταμιεύσεις των Ευρωπαίων, που είναι υψηλές σε σχέση με άλλες χώρες, να κατευθύνονται στη χρηματοδότηση επιχειρήσεων της ΕΕ, συμβάλλοντας έτσι στην ανάπτυξη της οικονομίας της, η οποία πιέζεται πολύ έντονα από τον ανταγωνισμό των ΗΠΑ από τη μία πλευρά και της Κίνας από την άλλη.

Η απόσταση από τον στόχο αυτό είναι σήμερα μεγάλη, καθώς οι Ευρωπαίοι χρηματοδοτούν σήμερα σε μεγάλο βαθμό αμερικανικές επιχειρήσεις. Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, το 34% των μετοχών που κατέχουν τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά – άμεσα ή μέσω επενδυτικών ταμείων – είναι επενδυμένο σε μετοχές στις ΗΠΑ, όσο περίπου είναι και το ποσοστό των επενδύσεων τους σε εγχώριες μετοχές (35%). Αυτό οφείλεται στην ελκυστικότητα των αμερικανικών μετοχών, που δίνουν κατά κανόνα μεγαλύτερες αποδόσεις από τις ευρωπαϊκές. Οι μεγαλύτερες αποδόσεις, ωστόσο, στις ΗΠΑ εξηγούνται εν μέρει από το τεράστιο μέγεθος που έχουν οι ενιαίες χρηματιστηριακές αγορές τους, σε αντίθεση με τις ευρωπαϊκές που παραμένουν κατακερματισμένες, παρά τη σταδιακή ενίσχυση της παρουσίας του Euronext.

Σύμφωνα με την ίδια μελέτη της ΕΚΤ, οι Ευρωπαίοι είναι συντηρητικοί αποταμιευτές, διατηρώντας περίπου το ένα τρίτο της χρηματοπιστωτικής περιουσίας τους σε μετρητά και τραπεζικές καταθέσεις, παρά τα πολύ χαμηλά επιτόκια που αυτές δίνουν, ενώ οι επενδύσεις τους σε αξιόγραφα αντιστοιχούν περίπου στο μισό των καταθέσεων. Στις ΗΠΑ η αναλογία αυτή είναι αντίστροφη και υπολογίζεται ότι, αν ίσχυε η ίδια και στην ΕΕ θα υπήρχαν επιπλέον 8 τρις. ευρώ επενδυμένα σε αξιόγραφα.

Για να ενισχυθεί η στροφή των Ευρωπαίων σε αξιόγραφα – και συνεπώς στη μεγαλύτερη χρηματοδότηση των επιχειρήσεων της περιοχής – η Κομισιόν συνέστησε τον περασμένο Σεπτέμβριο να δημιουργηθούν αποταμιευτικοί και επενδυτικοί λογαριασμοί (SIA), στους οποίους θα μπορούν επενδυθούν ακόμη και πολύ μικρά ποσά με την παροχή και φορολογικών κινήτρων για να γίνουν πιο ελκυστικοί. Επίσης, πρότεινε τη μεγαλύτερη χρήση επικουρικών συνταξιοδοτικών ταμείων με παράλληλη μείωση των εμποδίων στις επενδύσεις τους σε μετοχές.

Η προτίμηση των Ευρωπαίων στις καταθέσεις αποδίδεται και στο χαμηλό ποσοστό, περίπου 18%, που έχουν, όπως δηλώνουν, υψηλό επίπεδο χρηματοοικονομικών γνώσεων. Γι’ αυτό και τονίζεται από τις Βρυξέλλες και η ανάγκη να ενισχυθεί ο «χρηματοοικονομικός αλφαβητισμός» του πληθυσμού. Ωστόσο, οι πρωτοβουλίες αυτές δεν πρέπει να αναμένεται ότι θα έχουν σύντομα θεαματικά αποτελέσματα, αλλά θα αποφέρουν σταδιακά μέσα στον χρόνο αποτελέσματα.

Ο κατακερματισμός των κεφαλαιαγορών της ΕΕ παραμένει βασικό εμπόδιο στην επίτευξη επαρκούς κλίμακας και ρευστότητας για την προσέλκυση επενδύσεων και την αύξηση των αποδόσεων των μετοχών. Το εμπόδιο αυτό γίνεται μεγαλύτερο από τον κατακερματισμό της εποπτείας των κεφαλαιαγορών καθώς και τις διαφορές στη φορολογική μεταχείριση των επενδύσεων και των υποδομών των αγορών, σύμφωνα με την ΕΚΤ.

Η ενιαία εποπτεία των αγορών βρίσκεται ήδη σε συζήτηση στο Ecofin, με βάση πρόταση που προβλέπει ενισχυμένες αρμοδιότητες για την Ευρωπαϊκή Αρχή Κινητών Αξιών και Αγορών (ESMA).

Ο Κυριάκος Πιερρακάκης μιλώντας στο 2ο Οικονομικό Συνέδριο της «Ημερησίας» ανακοίνωσε την ενίσχυση 300 ευρώ προς τους συνταξιούχους, καθώς αυξάνεται τόσο το ποσό όσο και ο αριθμός των δικαιούχων. Αξίζει να σημειωθεί όιτι για πρώτη φορά εντάσσονται και οι χήρες άνω των 60 ετών, που λαμβάνουν αποκλειστικά σύνταξη χηρείας, αντί του ορίου των 65 ετών που ίσχυε μέχρι σήμερα, σε μια κίνηση που το υπουργείο χαρακτηρίζει ως αποκατάσταση κοινωνικής αδικίας.

Το πακέτο μέτρων περιλαμβάνει και ενίσχυση των 150 ευρώ για κάθε παιδί με διευρυμένα εισοδηματικά κριτήρια, την επέκταση της επιστροφής ενοικίου, αλλά και την επιστροφή δύο ενοικίων για δημόσιους λειτουργούς, που υπηρετούν εκτός τόπου κατοικίας, όπως γιατροί, εκπαιδευτικοί και νοσηλευτές.

Επιπροσθέτως, προωθούνται και νέες παρεμβάσεις για το ιδιωτικό χρέος και την προστασία της πρώτης κατοικίας, ενώ μεταξύ άλλων προβλέπεται δυνατότητα αποδέσμευσης τραπεζικού λογαριασμού με εξόφληση του 25% της οφειλής, επέκταση του εξωδικαστικού μηχανισμού για χρέη από 5.000 έως 10.000 ευρώ που αφορά περίπου 300.000 οφειλέτες, αλλά και νέο πλαίσιο ρύθμισης πρώτης κατοικίας μέσω εξωδικαστικού με διαχωρισμό της από την υπόλοιπη περιουσία.

Ακόμα, όσον αφορά το στεγαστικό, επιβεβαιώθηκε ότι μετά την ψήφιση του νομοσχεδίου θα απαγορευθούν νέες άδειες βραχυχρόνιας μίσθωσης τύπου Airbnb στο κέντρο της Θεσσαλονίκης.

Επιπλέον, στο ίδιο σχέδιο νόμου εντάσσεται και η ένταξη των νέων αγροτών στο τιμολόγιο «ΓΑΙΑ» για μείωση του ενεργειακού κόστους, ενώ προβλέπεται και νέα φορολόγηση των ηλεκτρονικών εταιρειών στοιχημάτων, από την οποία το οικονομικό επιτελείο εκτιμά σταθερά ετήσια έσοδα 100 εκατ. ευρώ για το Δημόσιο.

Αναλυτικά η ομιλία του Κυριάκου Πιερρακάκη:

«Κυρίες και κύριοι,   

Είναι ιδιαίτερη η χαρά μου που βρίσκομαι σήμερα μαζί σας στο συνέδριο της Ημερησίας και χαίρομαι πραγματικά γιατί μου δίνετε την ευκαιρία να συμμετάσχω σε μια ανοιχτή συζήτηση με ανθρώπους που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της οικονομίας. Όλοι μαζί είμαστε μάρτυρες των γεγονότων, των μεταβολών, των ονείρων, των υπερβάσεων, αλλά και των προβλημάτων, των αιφνιδιασμών και των διαψεύσεων.  

Η ιστορική συγκυρία είναι δύσκολη, μας δοκιμάζει, αλλά  ταυτόχρονα μας προκαλεί και μας ζωντανεύει.  Φαίνεται ότι υπάρχουν ανοιχτοί δίαυλοι επικοινωνίας μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης και βρίσκονται σε εξέλιξη διαπραγματεύσεις, ωστόσο είμαστε στο πλαίσιο μιας εύθραυστης κατάστασης η οποία εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από σημαντικές αβεβαιότητες. Επιπλέον, οι αγορές δεν λειτουργούν μόνο με βάση τις προσδοκίες, αλλά κυρίως με βάση την εμπιστοσύνη. Πάνω στην εμπιστοσύνη είναι που χτίζονται οι προσδοκίες και η εμπιστοσύνη είναι που χρειάζεται και χρόνο για να αποκατασταθεί.  

Σε κάθε περίπτωση, οι κραδασμοί μιας τέτοιας κρίσης και οι φόβοι που η κρίση αυτή προκάλεσε δεν εξαφανίζονται από τη μια μέρα στην άλλη. Αντικειμενικά θέλουν χρόνο. Η ευαλωτότητα ολόκληρου του πλέγματος ενέργειας στην ευρύτερη περιοχή του Κόλπου και της Μέσης Ανατολής καταδείχτηκε για πρώτη φορά τόσο εκτεταμένα. Τα ασφάλιστρα κινδύνου δεν θα υποχωρήσουν εύκολα. Οι εφοδιαστικές αλυσίδες θα χρειαστούν μήνες για να επιστρέψουν στις «εργοστασιακές ρυθμίσεις» τους.  

Οι επενδυτές δεν είναι «λωτοφάγοι» για να ξεχάσουν σε ένα βράδυ τις άγρυπνες νύχτες των τελευταίων μηνών. Κι αν κάτι θα μείνει για να θυμόμαστε είναι η επιστροφή της γεωγραφίας. Στην εποχή που τα δεδομένα και η πληροφορία τρέχουν με την ταχύτητα του φωτός, η γεωγραφία παραμένει μια πείσμονα δύναμη η οποία δεσπόζει πάνω από τα ανθρώπινα.  

Οι στρατηγικά κρίσιμες περιοχές και τα κάθε λογής «Στενά» εξακολουθούν να ορίζουν την οικονομία και την γεωπολιτική στον κόσμο. Επομένως, για όλους αυτούς τους λόγους, οι τιμές της ενέργειας δεν αναμένεται να επιστρέψουν άμεσα στα ακριβώς προ κρίσης επίπεδα και η οικονομική ανάπτυξη δεν θα ξεκινήσει να καλπάζει μέσα σε ένα 24ωρο.  Θα χρειαστούμε, δηλαδή, ακόμη και εάν όλα τα ζητήματα επουλωθούν γρήγορα κάποιον χρόνο προσαρμογής με σαφήνεια. Θα έλεγα ακόμη ότι η εξέλιξη της κρίσης αναδεικνύει με ακόμη μεγαλύτερη ένταση την οριστική μετάβαση σε ένα διαφορετικό κόσμο.  

Είναι πλέον σαφές ότι τα διαφορετικά κέντρα ισχύος διαθέτουν ουσιαστικό , και όχι θεωρητικό,  ρόλο στη διαμόρφωση των διεθνών εξελίξεων. Καμία παγκόσμια δύναμη δεν μπορεί πλέον, από μόνη της, να επιβάλει πλήρως τη βούλησή της σε μια εστία γεωπολιτικής έντασης. Η Ευρώπη, επομένως, ως μία από τις σημαντικές παγκόσμιες δυνάμεις, οφείλει να χαρτογραφήσει με ρεαλισμό αυτή τη νέα πραγματικότητα και, ναι, να σταθεί με ευθύνη στο ύψος των προσδοκιών που υπάρχουν σε σχέση με το τι μπορεί και η ίδια να κάνει, τόσο απέναντι στην ιστορία όσο και απέναντι στις ίδιες τις ευρωπαϊκές κοινωνίες. 

Κυρίες και κύριοι,  

Οι διεθνείς οργανισμοί δεν έχουν μείνει με σταυρωμένα τα χέρια τον τελευταίο καιρό. Παρακολουθούν τις εξελίξεις και κατέληξαν ήδη σε ορισμένα συμπεράσματα. Σύμφωνα με το ΔΝΤ, μια αύξηση της τιμής του πετρελαίου κατά 10 δολάρια το βαρέλι μπορεί να μειώσει την παγκόσμια ανάπτυξη κατά περίπου 0,2 ποσοστιαίες μονάδες. Για τις επιχειρήσεις αυτό μεταφράζεται σε χαμηλότερη ζήτηση, σε αυξημένα κόστη και σε πιο περιορισμένη ρευστότητα. Ο αντίκτυπος αναγκαστικά μεταφέρεται στην αγορά απασχόλησης, στην «οικονομία των νοικοκυριών», αλλά και στα δημόσια οικονομικά. Ακόμα και στο «καλό σενάριο» της ταχείας αποκλιμάκωσης της κρίσης , η οικονομία θα συνεχίσει να κινείται για ένα διάστημα σε συνθήκες επιφυλακής. Οι χώρες θα χρειαστούν ολόκληρο το δεύτερο μισό του 2026 για να αποκαταστήσουν τις υστερήσεις και τις αρρυθμίες που εμφανίστηκαν στο πρώτο μισό.  

Τώρα είναι λοιπόν η ώρα να δούμε τις ευκαιρίες οι οποίες ενθυλακώνονται μέσα στην κρίση. Υπάρχει άλλωστε και η γνωστή φράση που λέει ότι: δεν πρέπει να αφήνεις ποτέ μια σοβαρή κρίση να πάει χαμένη. Υπό αυτή την έννοια είναι και μια ευκαιρία για την Ευρώπη για να χτίσει αυτήν την πιο ισχυρή οικονομική αρχιτεκτονική για την οποία συζητάμε εδώ και πολλά χρόνια. Κι όταν λέμε «νέα οικονομική αρχιτεκτονική» είναι στην ουσία τρία πράγματα:  

• Πιο λειτουργικές κεφαλαιαγορές,  
• Πιο αποτελεσματική τραπεζική ένωση και  
• Καλύτερη αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων.  

Θα αναφέρω κάτι που είπα πολύ πρόσφατα και στις Βρυξέλλες: «Το μέρισμα του προφανούς». Αν η Ευρώπη υλοποιήσει την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, το ψηφιακό ευρώ και όλες εκείνες τις αυτονόητες μεταρρυθμίσεις, όπως η άρση των εμποδίων που εξακολουθούν να υφίστανται μεταξύ των κρατών-μελών, τότε δημιουργείται ένα «προφανές» μέρισμα ανάπτυξης για κάθε κράτος-μέλος και για το 2027.  

Όπως η εισαγωγή του ευρώ ή όπως η ενιαία αγορά της δεκαετίας του ’90 εισήγαγαν νέες ευκαιρίες και νέα πεδία ανάπτυξης, έτσι και τώρα οι νέες μεταρρυθμίσεις θα είναι προωθητικές για την οικονομία, αλλά και για το ευρωπαϊκό όραμα μιας πιο ισχυρής κοινωνίας στην ήπειρό μας. Σήμερα, περίπου 10 τρισεκατομμύρια ευρώ ευρωπαϊκών καταθέσεων δεν διοχετεύονται με επαρκή ταχύτητα και αποτελεσματικότητα στην πραγματική οικονομία, δεν μεταφράζονται σε επενδύσεις. Αυτή η αδράνεια κεφαλαίων περιορίζει τις αναπτυξιακές δυνατότητες της Ευρώπης και ενισχύει ένα αίσθημα στασιμότητας που διαπερνά τις κοινωνίες. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον καλλιεργείται μια διάχυτη κοινωνική κόπωση που σε ορισμένες περιπτώσεις συνοδεύεται και από εντεινόμενο πολιτικό διχασμό. 

Όταν λέμε ότι η Ευρώπη χρειάζεται μια ολοκληρωμένη Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, ότι χρειάζεται το ψηφιακό ευρώ για να προχωρήσει σταθερά και γρήγορα στο μεταβαλλόμενο νομισματικό και τεχνολογικό περιβάλλον, εκείνο που εννοούμε είναι την μετάβαση σε μια πιο ισχυρή κοινωνία, όπου οι ευρωπαϊκές αξίες και ο ευρωπαϊκός τρόπος ζωής υλοποιούνται στην πράξη. Δεν μιλάμε για τη ζωή μέσα στους ουρανοξύστες των τραπεζικών κέντρων, αλλά για τη ζωή σε κάθε σπίτι από το Καστελόριζο έως το Ρότερνταμ.   

Κυρίες και κύριοι,  

«Το μέρισμα του προφανούς» που ανέφερα παραπάνω ισχύει και σε εθνικό επίπεδο. Κάθε χώρα έχει συγκεκριμένες προφανείς παρεμβάσεις που, αν υλοποιηθούν, αποδίδουν άμεσα αναπτυξιακό όφελος. Από τη μια, καλούμαστε να επιλύουμε τις εκκρεμότητες του παρελθόντος, μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας για τα κράτη όπως εμείς, στο εκπαιδευτικό σύστημα και από την άλλη να ανταποκρινόμαστε σε νέες προκλήσεις που αναδύονται και συχνά δεν μπορούμε να προβλέψουμε.  

Είναι σαφές ότι η διεθνής αβεβαιότητα επηρεάζει και την Ελλάδα, δεν είμαστε μια χώρα απομονωμένη και αυτάρκης. Το ενεργειακό κόστος είναι παράγοντας που επηρεάζει τις αγορές και παρακινεί τις επιχειρήσεις να είναι πιο συγκρατημένες στις επενδύσεις και στα σχέδιά τους. Όπως επίσης οι πολίτες έχουν εύλογες ανησυχίες και προβληματισμούς για το μέλλον. Στο πλαίσιο αυτό αποφασίσαμε η πολιτική παρέμβαση που θα κάναμε να είναι στοχευμένη και κοστολογημένη. Το πρόσφατο σύνολο μέτρων (πρώτο και δεύτερο πακέτο) συνολικού ύψους 800 εκατομμυρίων ευρώ στοχεύει στην υποστήριξη εκείνων των πολιτών που την χρειάζονται περισσότερο.  

Και επειδή βρίσκομαι σήμερα σε ένα συνέδριο οικονομικής εφημερίδας, οικονομικού Μέσου Ενημέρωσης, παρουσία πολλών δημοσιογράφων, θέλω να σας ενημερώσω ότι την επόμενη εβδομάδα θα αναρτηθεί προς δημόσια διαβούλευση το νομοσχέδιο για την αντιμετώπιση του παράνομου τζόγου. Σε αυτό θα περιληφθεί και συμπληρωματικός προϋπολογισμός ύψους 800 εκατομμυρίων ευρώ, καθώς και το μεγαλύτερο μέρος των έκτακτων και μόνιμων μέτρων στήριξης που έχουμε ανακοινώσει. 

Πρόκειται για παρεμβάσεις με σαφές κοινωνικό αποτύπωμα. 

• Πρώτον, μέτρα για τα παιδιά και την οικογένεια. Θεσπίζεται η ενίσχυση των 150 ευρώ για κάθε τέκνο, με διευρυμένα εισοδηματικά κριτήρια.
• Δεύτερον, μέτρα για τη στέγη. Διευρύνονται οι δικαιούχοι της ετήσιας επιστροφής ενοικίου, ενώ θεσπίζεται επιστροφή δύο ενοικίων για δημόσιους λειτουργούς πουυπηρετούν μακριά από τον τόπο κατοικίας τους — γιατρούς, εκπαιδευτικούς και νοσηλευτές. Είναι άνθρωποι που κρατούν, εγώ θα πω, όρθιο το κοινωνικό κράτος.

Παράλληλα, νομοθετείται η απαγόρευση νέων αδειών βραχυχρόνιας μίσθωσης τύπου Airbnb στο κέντρο της Θεσσαλονίκης, μέτρο που θα εφαρμοστεί αμέσως μετά την ψήφιση του νομοσχεδίου. Η κατοικία πρέπει να παραμένει προσιτή, ιδιαίτερα για τους νέους ανθρώπους. 

Τρίτον, μέτρα για τους συνταξιούχους. Αυξάνεται τόσο ο αριθμός των δικαιούχων όσο και το ύψος της ενίσχυσης, η οποία από 250 ευρώ φτάνει στα 300 ευρώ. Και εδώ θέλω να σταθώ ιδιαίτερα σε μια σημαντική κοινωνική παρέμβαση: αποκαθιστούμε μια αδικία που αφορά τις χήρες. Από τη στιγμή που η μοναδική σύνταξη που έχουν είναι η σύνταξη χηρείας, θα λαμβάνουν την ενίσχυση των 300 ευρώ από τα 60 έτη και όχι από τα 65. Πρόκειται κυρίως για γυναίκες που βρίσκονται σε δύσκολη θέση , με περιορισμένη πρόσβαση στην αγορά εργασίας και η Πολιτεία οφείλει να σταθεί δίπλα τους με ευαισθησία και δικαιοσύνη. 

Στο ίδιο σχέδιο νόμου περιλαμβάνεται επίσης η ένταξη των νέων αγροτών στο τιμολόγιο ΓΕΑ, μειώνοντας το ενεργειακό τους κόστος, καθώς και η φορολόγηση των ηλεκτρονικών εταιρειών στοιχημάτων, από την οποία το Δημόσιο θα έχει σταθερά ετήσια έσοδα ύψους, όπως το υπολογίζουμε, 100 εκατομμυρίων ευρώ. 

Κυρίες και κύριοι, 

Στα μέτρα που ανακοινώσαμε πρόσφατα έγινε σαφές, μέσα από αυτά, ότι δίνουμε ιδιαίτερη έμφαση στη διαχείριση και αντιμετώπιση του ιδιωτικού χρέους. Γιατί πίσω από τους αριθμούς υπάρχουν άνθρωποι, οικογένειες και επιχειρήσεις που βρέθηκαν αντιμέτωποι όχι μόνο με μία, αλλά με αλλεπάλληλες κρίσεις. 

Δημιουργήθηκε λοιπόν η δυνατότητα άρσης κατάσχεσης τραπεζικού λογαριασμού με την εξόφληση του 25% της οφειλής. Διευρύνεται ο εξωδικαστικός μηχανισμός για οφειλές από 5.000 έως 10.000 ευρώ , που αφορά περίπου 300.000 συμπολίτες μας. Παράλληλα, δίνεται η δυνατότητα ρύθμισης έως 72 δόσεων για οφειλές που δημιουργήθηκαν έως τον Δεκέμβριο του 2023. 

Οι παρεμβάσεις αυτές δεν είναι απλώς κοινωνικά μέτρα. Είναι μέτρα οικονομικής επανένταξης. Μέτρα που δίνουν στους πολίτες τη δυνατότητα να σταθούν ξανά στα πόδια τους. Για να παραφράσω τον Ουίνστον Τσώρτσιλ: οι επιτυχίες δεν είναι οριστικές, αλλά ούτε και οι αποτυχίες πρέπει να είναι μοιραίες. Εκείνο που έχει σημασία είναι να έχεις το κουράγιο να συνεχίσεις. Και αυτό ακριβώς θέλουμε να δώσουμε σήμερα στους πολίτες: τη δύναμη να συνεχίσουν. 

Γι’ αυτό και στο σχέδιο νόμου που τίθεται άμεσα σε διαβούλευση εντάσσεται και μία ακόμη σημαντική παρέμβαση που ανακοινώσαμε πριν από λίγες εβδομάδες. Μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού, οι οφειλέτες θα μπορούν πλέον να διεκδικήσουν ρύθμιση για την κύρια κατοικία τους, διαχωρίζοντάς την από την υπόλοιπη περιουσία τους. Το ύψος του «κουρέματος» και της μηνιαίας δόσης θα καθορίζεται με βάση την αξία της πρώτης κατοικίας, εφόσον ο οφειλέτης επιλέξει τη ρευστοποίηση της υπόλοιπης περιουσίας του. Αυτό αποτελεί μια ουσιαστική προστασία της πρώτης κατοικίας. Μια δίκαιη και ρεαλιστική λύση που δίνει ξανά προοπτική σε ανθρώπους που βρέθηκαν σε αδιέξοδο. 

Κυρίες και κύριοι,  

Μέσα σε αυτή τη σύνθετη διεθνή εικόνα, η Ελλάδα παρουσιάζει διαφορετική δυναμική σε σχέση με το παρελθόν. Η οικονομία αναπτύσσεται με ρυθμό περίπου στο 2%, υψηλότερος σε κάθε περίπτωση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Οι επενδύσεις αυξήθηκαν από 11% του ΑΕΠ, όταν παραλάβαμε το 2019 στο 17% το 2025 και η ανεργία έχει μειωθεί κοντά στο 8% από 27% στην κορύφωση της οικονομικής κρίσης.  

Το δημόσιο χρέος ακολουθεί σταθερή καθοδική πορεία με στόχο να πέσει κάτω από το 120% του ΑΕΠ, πριν το τέλος της δεκαετίας,  το 2029. Να φτάσει με βάση την πρόβλεψη στο 119%. Η παραγωγική βάση της οικονομίας ενισχύεται. Οι εξαγωγές έχουν αυξηθεί από 20% του ΑΕΠ το 2010 σε 42% σήμερα. Έχουμε ακόμη μία διαδρομή, μέχρι να φτάσουμε το 51% του ευρωπαϊκού μέσου όρου, αλλά είμαστε στη σωστή διαδρομή. 

Όλα αυτά αθροίζουν μία εικόνα μιας οικονομίας πιο εξωστρεφούς και πιο ανταγωνιστικής. Το επόμενο βήμα είναι να μετατρέψουμε αυτά τα πλεονεκτήματα σε μόνιμη ισχύ, σε εθνική ισχύ. Με σχέδιο, με πειθαρχία, με αποφασιστικότητα, με εμπιστοσύνη στις παραγωγικές δυνάμεις της χώρας. Η μείωση του χρέους έχει άμεση επίδραση στη λειτουργία της οικονομίας. Μειώνει το κόστος δανεισμού. Απελευθερώνει πόρους για νέες επενδύσεις. Μόνο από τις πρόωρες αποπληρωμές δανείων εξοικονομούμε περίπου 200 εκατομμύρια ευρώ ετησίως σε τόκους, που μπορούν να κατευθυνθούν σε αναπτυξιακές δράσεις.  

Επομένως, η αποκλιμάκωση του χρέους, στην οποία εμμένουμε είναι μια πολιτική που λύνει τα χέρια της οικονομίας δεν τα δένει. Τα κεφάλαια που διοχετεύουμε στην ελάφρυνση του χρέους μετασχηματίζονται σε «καύσιμο» για ταχύτερη ανάπτυξη που φτάνει παντού στην οικονομία και την κοινωνία. Ποιος αρνείται ότι το 2026 έχουμε μια εντελώς διαφορετική και προνομιακή αφετηρία από εκείνη που είχαμε το 2019; Κι αν εργαστούμε με την ίδια αποφασιστικότητα που είχαμε το 2019 και που είχαμε και το 2023, πόσο καλύτερα αποτελέσματα μπορούμε να έχουμε πετύχει ως το 2030; Έως το 2030  θα έχουμε ολοκληρώσει  μια «κερδισμένη δεκαετία». Θα έχουμε ξανακερδίσει το χαμένο χρόνο από την ασυνεννοησία, τις εσωτερικές ήττες, τις συγκρούσεις μηδενικού αθροίσματος και τον διχασμό της προηγούμενης δεκαετίας. 

Η στρατηγική για την επόμενη περίοδο είναι σαφής. Ενίσχυση των επενδύσεων στην ενέργεια, στις υποδομές, στα logistics και στην τεχνολογία.  Αξιοποίηση της γεωγραφικής θέσης της χώρας. Βελτίωση της παραγωγικότητας και στήριξη της καινοτομίας. Αναπόσπαστο κομμάτι του «παζλ» της οικονομίας του κοντινού μέλλοντος είναι το ενεργειακό πεδίο, αφού η Ελλάδα ενισχύεται διαρκώς ως ενεργειακός και εμπορικός κόμβος στην ευρύτερη περιοχή της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και της Νοτιοανατολικής Μεσογείου. 

Για το 2026 έχουμε αναθεωρήσει την ανάπτυξη από το 2,4% στο 2% και πράγματι ο πληθωρισμός αυξάνεται προσωρινά. Ωστόσο, με βάση τα νέα δεδομένα για το 2027 αναθεωρούμε ανοδικά την ανάπτυξη, ανοδικά τις επενδύσεις και καθοδικά τον πληθωρισμό. Κι αν επιμένει το ερώτημα «Τι γίνεται μετά το Ταμείο Ανάκαμψης;» ένα μέρος της απάντησης βρίσκεται στην νέα κουλτούρα που προέκυψε μέσα από αυτά τα χρόνια και υποστηρίχτηκε στην πράξη από το Ταμείο Ανάκαμψης. Στην κουλτούρα σταθερότητας και μεταρρυθμίσεων που ενέπνευσε σε μεγάλο βαθμό στη χώρα μια νέα αυτοπεποίθηση. 

Μετά την ψηφιοποίηση του κράτους και της δημόσιας διοίκησης που έλυσε τα χέρια των πολιτών, μείωσε τη γραφειοκρατία και ενίσχυσε τη διαφάνεια, η ψηφιακή αλλαγή απλώνεται στο Κτηματολόγιο, στις πολεοδομίες, στη δικαιοσύνη, αλλά και στη φορολογική διοίκηση. Προχωράει παράλληλα η εισαγωγή της Τεχνητής Νοημοσύνης που σηματοδοτεί ένα νέο στάδιο επανάστασης για την οικονομία και τη λειτουργία του κράτους.  

Ένα άλλο μέρος της απάντησης στο ερώτημα «μετά το Ταμείο Ανάκαμψης, τι;» βρίσκεται στους νέους πόρους από το συγχρηματοδοτούμενο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων που αυξάνεται στα 7 δισ. ευρώ το 2027 καθώς και στην εισροή νέων ευρωπαϊκών πόρων, από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο και το Ταμείο Εκσυγχρονισμού. Και ένα τρίτο μέρος της απάντησης είναι η αυξανόμενη δυνατότητα της Ελλάδας να προσελκύει άμεσες ξένες επενδύσεις, κάτι το οποίο έως πριν από μερικά χρόνια κινούνταν στη σφαίρα της φαντασίας.

Κυρίες και κύριοι,  

Προφανώς, δεν περιμένετε από τον Υπουργό Οικονομικών και από εμένα προσωπικά παρά ένα μήνυμα αισιοδοξίας για την πορεία της οικονομίας και της χώρας. Και βεβαίως, είμαι γνήσια αισιόδοξος. Θα ήθελα όμως να κλείσω με μια κάπως διαφορετική σκέψη.  

Μια επιχείρηση ή μια κυβέρνηση πέρα από δομή στόχων και διαδικασιών, είναι μια ζωντανή έκφραση αξιών. Αν θέλουμε χώρες και δομές, επιχειρήσεις, περιφέρειες και οργανισμούς, πόλεις και κοινότητες ανθεκτικές και δυναμικές, πρέπει πάνω απ’ όλα να χτίζουμε κουλτούρες και αφηγήματα, να διαμορφώνουμε σχέδια και στόχους που εμπνέουν, κινητοποιούν και αντέχουν στις δοκιμασίες και στα απρόβλεπτα γεγονότα.  

Η πραγματικότητα και το παρόν περιέχουν πολλά στοιχεία που μπορούν να μας κάνουν σκεπτικούς. Έχουμε όμως την ευκαιρία να κοιτάξουμε πέρα από το παρόν και να πιστέψουμε στο σωρευτικό αποτέλεσμα που μπορούμε να πετύχουμε με επιμονή, υπομονή και σκληρή δουλειά. Μόνο έτσι θα διαλύσουμε τις αμφιβολίες και των πιο απαισιόδοξων και θα τους κερδίσουμε μαζί μας σε μια πορεία δημιουργίας που μπορεί να επισφραγίσει και να χαρακτηρίσει την εποχή μας.  

Σας ευχαριστώ»

«Η συζήτηση είναι διαφορετική αν αντιμετωπίζουμε μια κρίση διάρκειας δύο εβδομάδων και διαφορετική όταν η κρίση έχει διάρκεια δύο ή τριών μηνών. Και προφανώς, αυτό θα επηρεάσει και την ευρωπαϊκή αντίδραση», τόνισε.

Όπως επισήμανε ο κ. Πιερρακάκης, ο αντίκτυπος της κρίσης στη Μέση Ανατολή και τα μέτρα που λαμβάνουν αυτή τη στιγμή οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα τεθούν στη συνεδρίαση του Eurogroup, στην οποία θα συμμετάσχει και το ΔΝΤ, για να αξιολογήσει αυτά τα μέτρα μαζί με την Επιτροπή.

Σχετικά με τις τιμές ενέργειας, επισήμανε ότι «κάθε κυβέρνηση αυτή τη στιγμή λαμβάνει μέτρα. Υπάρχει αντίκτυπος από την κρίση στη Μέση Ανατολή, που τον αισθάνεται κάθε νοικοκυριό και κάθε επιχείρηση στην Ευρώπη», επισημαίνοντας την ανάγκη συντονισμού της αντίδρασης.

Ο ίδιος ξεκαθάρισε ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει τονίσει πως τα μέτρα πρέπει να είναι στοχευμένα, προσωρινά και προσαρμοσμένα. «Πιστεύουμε ότι τέτοια μέτρα έχουν τη μέγιστη επίδραση για να προστατεύσουν τους πιο ευάλωτους πολίτες και τις οικονομίες μας γενικότερα».

Σε ερώτηση για την αλλαγή που επιχειρείται στη λειτουργία του Στενού του Ορμούζ και την επιβολή δασμών, ο πρόεδρος του Eurogroup τόνισε ότι «η ελευθερία της ναυσιπλοΐας και το να μην γίνει το Στενό του Ορμούζ ‘διόδια' είναι απολύτως απαραίτητη. Στηρίζουμε με διπλωματικά μέσα οποιαδήποτε πρωτοβουλία που κινείται προς αυτή την κατεύθυνση», ενώ επισήμανε ότι κατανοεί τις ανησυχίες, καθώς προέρχεται από ναυτιλιακή χώρα.

Η σημερινή ατζέντα του Eurogroup, όπως είπε, «είναι πυκνή» και περιλαμβάνει την «τραπεζική ενοποίηση στην Ευρώπη, καθώς και το πώς οι startups μπορούν να εξελιχθούν σε scale-ups στην Ευρώπη, ως μέρος της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων και της άρσης εμποδίων». Για την τραπεζική ενοποίηση, «χρειαζόμαστε περισσότερη ενοποίηση στην Ευρώπη. Χρειαζόμαστε περισσότερες διασυνοριακές συγχωνεύσεις και εξαγορές. Αυτό είναι απόλυτα σωστό».

Την έναρξη των εργασιών χαιρέτισε ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, υπογραμμίζοντας τη σημασία της ενίσχυσης του συντονισμού και της συνεργασίας μεταξύ των κρατών-μελών σε μια περίοδο αυξημένων προκλήσεων.

Αναλυτικότερα, ο χαιρετισμός του Κυριάκου Πιερρακάκη:

«Είμαι πολύ χαρούμενος που βρίσκομαι σήμερα εδώ.

Νομίζω ότι είναι μια εξαιρετική ευκαιρία. Θα ξεκινήσω μιλώντας λίγο για τη χώρα μου και για την επίσκεψή σας στην Αθήνα. Είναι μια πολύ καλή ευκαιρία να δείτε πώς έχει αλλάξει η Αθήνα τα τελευταία χρόνια. Αυτό είναι το Κέντρο Πολιτισμού «Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος», ένα πραγματικό κόσμημα.

Είναι μέρος μιας ευρύτερης, θα έλεγα, ουσιαστικής αλλαγής που έλαβε χώρα στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια, η οποία αποτυπώνεται ξεκάθαρα στα δεδομένα, στα δημοσιονομικά και οικονομικά στοιχεία. Αλλά αποτυπώνεται και στην εικόνα που θα αντικρύσει κανείς περπατώντας στην Αθήνα. Είναι πολύ διαφορετική σε σχέση με πριν από δέκα χρόνια, στο απόγειο της υπαρξιακής κρίσης που βίωσε η χώρα.

Είστε όλοι οικονομολόγοι, γνωρίζετε την οικονομική ανάλυση της ελληνικής κρίσης και τις ευρύτερες επιπτώσεις της. Αλλά θα έλεγα ότι υπήρχε και ένα άλλο στοιχείο, λιγότερο ορατό: το κοινωνικό κεφάλαιο.

Στην προηγούμενη ζωή μου, πριν γίνω υπουργός το 2019, ήμουν διευθυντής ερευνών σε ένα think tank στην Αθήνα, μη κομματικό, το οποίο ίσως γνωρίζετε. Ονομάζεται ΔιαΝΕΟσις.

Είναι το μεγαλύτερο think tank στην Ελλάδα. Υλοποιούσαμε την ελληνική συμμετοχή στο World Values Survey. Και εκεί ήταν απολύτως ξεκάθαρο, και αποτέλεσε και αντικείμενο μελετών μας, ότι οι Έλληνες έχουν πολύ χαμηλά επίπεδα εμπιστοσύνης και πολύ χαμηλό κοινωνικό κεφάλαιο.

Αυτό είναι ιδιαίτερα εμφανές στον Νότο της Ευρώπης. Σε πολύ απλές ερωτήσεις, όπως «εμπιστεύεστε τους άλλους;» ή αν υπάρχει κοινωνικό κεφάλαιο μέσω ιδρυμάτων, βρισκόμασταν πολύ χαμηλά. Αντίθετα, στις σκανδιναβικές χώρες τα αποτελέσματα ήταν σχεδόν τα αντίθετα.

Έτσι, ιδρύματα όπως το Ίδρυμα Νιάρχος άρχισαν να εμφανίζονται και να εντείνουν τη δράση τους, ειδικά στα χρόνια της κρίσης. Το πολιτιστικό αυτό κέντρο, που δημιουργήθηκε μέσω μιας πολύ σημαντικής δωρεάς του Ιδρύματος Νιάρχος, αποτελεί πλέον μέρος της περιουσίας του κράτους. Έχει παραχωρηθεί σε εμάς, το διαχειριζόμαστε, και προσπαθούμε να το καταστήσουμε πολλαπλασιαστή και καταλύτη, τόσο για την πολιτιστική σκηνή όσο και για το συνολικό τοπίο της Αθήνας.

Είναι πολύ σημαντικό. Αν περπατήσει κανείς γύρω από το Ίδρυμα Νιάρχος, όπως και γύρω από πολλά εμβληματικά τοπόσημα της Αττικής, βλέπει ότι πρόκειται για χώρους ουσιαστικής μεταμόρφωσης.

Όπως έλεγε ο William Faulkner, «δείξε, μην λες». Εμείς θέλουμε να σας δείξουμε, πέρα από την ελληνική φιλοξενία, κυρίως την πρωτεύουσα μας, την Αθήνα όσο βρίσκεστε εδώ.

Να προσθέσω επίσης ότι την περασμένη εβδομάδα ανακοινώσαμε πρωτογενές πλεόνασμα 4,9%. Ποιος από εμάς θα φανταζόταν ότι δέκα χρόνια μετά η Ελλάδα θα είχε πλεονάσματα κοντά στο 5%, από τα χαμηλότερα επίπεδα ανεργίας στην ιστορία της, θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης, και ταυτόχρονα ένα μείγμα πολιτικής αποδεκτό από την κοινωνία; Ότι όχι μόνο θα ήταν αποδεκτό, αλλά ότι θα γινόταν ένα εδραιωμένο πλέον μείγμα πολιτικής μέσα από ριζική αλλαγή νοοτροπίας;

Πολύ λίγοι.

Ήταν δύσκολο να το φανταστεί κανείς. Το επιδιώξαμε. Ήμασταν αισιόδοξοι από θέληση, όχι από προσδοκία.

Αλλά το πετύχαμε. Μια γενιά το πέτυχε. Και αυτό αποτελεί σημαντική παρακαταθήκη της συνεργασίας μεταξύ ενός κράτους-μέλους, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των Ευρωπαίων εταίρων, και της υλοποίησης της αλλαγής. Αυτό πρέπει να πετύχουμε και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Και γι’ αυτό περιμένουμε πολλά από εσάς. Είστε ο πνευματικός, επιστημονικός και τεχνικός καταλύτης αυτής της προσπάθειας.

Το λέω απολύτως ειλικρινά. Περιμένουμε πολλά από εσάς ως υπουργοί.

Γιατί συζητάμε εδώ και χρόνια για την Ένωση Κεφαλαιαγορών, την Τραπεζική Ένωση… Στην Ολλανδία μου είπαν ότι η ολοκλήρωση της Ένωσης Κεφαλαιαγορών ήταν προτεραιότητα ήδη πριν 10 χρόνια.

Τι έχει αλλάξει τώρα; Με τα επιμέρους σημεία της ατζέντας για την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων να σημειώνουν πρόοδο, θα έλεγα το πλαίσιο.

Αναφέρθηκε στη συζήτηση και προηγουμένως. Δεν πρόκειται πλέον απλώς για αβεβαιότητα με βάση τις ευρύτερες εξελίξεις, είναι ένα πλαίσιο εντελώς απρόβλεπτο.

Αυτό λοιπόν καθιστά τους Ευρωπαίους ηγέτες, τις κυβερνήσεις, όλους εμάς, τους βασικούς υπεύθυνους ως προς την υλοποίηση.

Ιδίως σε σχέση με τα προφανή οφέλη. Με πράγματα που δεν έχουν γίνει εδώ και χρόνια.

Αυτό ήταν, άλλωστε, και ο πυρήνας της πολιτικής στρατηγικής της χώρας μας: να κάνουμε όλα όσα δεν είχαν γίνει για δεκαετίες.

Και το κάναμε σε πολύ μεγάλο βαθμό. Μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας, στο χρηματοπιστωτικό σύστημα κ.ο.κ.

Γιατί, από τη μία πλευρά, πρέπει να προχωράς σε αυτά τα βήματα, και από την άλλη πρέπει να ανταποκρίνεσαι στο αβέβαιο και το απρόβλεπτο.

Έχουμε λοιπόν μια διπλή κατεύθυνση πολιτικής που πρέπει να συζητήσουμε.

Το καλό και το κακό ταυτόχρονα με την Ευρώπη είναι ότι γνωρίζουμε ποια είναι τα βασικά στοιχεία της ατζέντας. Είναι εκεί, μπροστά μας. Απλώς δεν τα έχουμε υλοποιήσει για μεγάλο χρονικό διάστημα και πρέπει να ξεκινήσουμε να τα προχωράμε. Όλοι μας το καταλαβαίνουμε, γιατί εκπροσωπούμε κράτη-μέλη.

Υπάρχουν συγκεκριμένα εθνικά συμφέροντα στην προώθηση της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων. Συμφωνούμε όλοι επί της αρχής, αλλά όλοι έχουμε και έναν «αστερίσκο».

Νομίζω ότι η δουλειά αυτής της ομάδας είναι σε μεγάλο βαθμό να προσδιορίσει με ακρίβεια τα τεχνικά σημεία αυτής της πολιτικής και της ατζέντας όπου μπορούμε να πετύχουμε πιο γρήγορα σύγκλιση.

Υπάρχουν τομείς όπου συμφωνούμε πιο εύκολα από άλλους. Κάποια ζητήματα είναι πιο δύσκολο να συμφωνηθούν γρήγορα. Ας εντοπίσουμε αυτά στα οποία μπορούμε να συμφωνήσουμε άμεσα, με προτεραιότητα, και ας αφήσουμε σε εμάς, τους υπουργούς, τον ρόλο του καταλύτη για την υλοποίησή τους, αφού εσείς ολοκληρώσετε την απαραίτητη τεχνική και επιστημονική προετοιμασία.

Πρέπει να κινηθούμε γρήγορα. Και αν το κάνουμε, θα είναι καθοριστικής σημασίας για την Ευρώπη. Ξέρουμε όλοι πόσο σημαντικό θα είναι αυτό.

Ας το κάνουμε.

Γι’ αυτό πιστεύω ότι η λέξη «στρατηγική» πρέπει να γίνει συνώνυμη της «υλοποίησης».

Να προσθέσω ότι, κατά τη γνώμη μου, υπάρχουν και νέες συζητήσεις που αναδύονται. Ανέφερα τα προφανή, τα οφέλη που θα έχουμε από όσα δεν έχουμε καταφέρει να υλοποιήσουμε τόσα χρόνια.

Υπάρχουν όμως και οι νέες προκλήσεις.

Στην Ουάσινγκτον συζητούσαμε για τα Στενά του Ορμούζ, για την ενέργεια, για τον αντίκτυπο στον πληθωρισμό, για μέτρα που πρέπει να είναι προσωρινά, στοχευμένα και προσαρμοσμένα.

Συζητούσαμε επίσης για την τεχνητή νοημοσύνη και τον αντίκτυπό της στην οικονομία.

Και είναι προφανές, τουλάχιστον για όσους από εμάς προερχόμαστε από τον χώρο της τεχνολογίας, όπως κι εγώ σε έναν βαθμό, ότι η Ευρώπη δεν διαθέτει μια συνεκτική στρατηγική για την τεχνολογική πολιτική.

Και το λέω πολύ ευθέως. Τα κράτη-μέλη έχουν. Υπάρχουν χώρες που θέλουν να αναπτύξουν αυτόνομες τεχνολογικές λύσεις και άλλες που επιδιώκουν συνέργειες.

Αλλά δεν έχουμε μια κοινή ευρωπαϊκή προσέγγιση για το πώς διαχειριζόμαστε τις τεχνολογίες. Και στην κριτική ότι αυτό δεν είναι αντικείμενο ενός υπουργού Οικονομικών, θα απαντούσα το εξής:

Αν οι υπουργοί Οικονομικών δεν έχουν σαφή άποψη για το πού κατευθύνονται οι επενδύσεις, σε ποιες τεχνολογίες, σε ποια μοντέλα υποδομών, τότε θα καταλήξουν απλώς να διαχειρίζονται το τίμημα επιλογών που δεν θα έχουν επεξεργαστεί σε βάθος οι ίδιοι.

Πρέπει να γνωρίζουμε τον αντίκτυπο που έχουν οι χρηματοδοτικές μας επιλογές στην τεχνολογική πολιτική και στην εφαρμογή της. Και πρέπει να υπάρχει στρατηγική πίσω από αυτές τις αποφάσεις.

Μια στρατηγική που αφορά τόσο το ρυθμιστικό πλαίσιο της τεχνητής νοημοσύνης όσο και τη σαφή κατεύθυνση ως προς τις τεχνολογικές επιλογές που κάνουμε.

Συνολικά, ελπίζω ότι αυτό θα ενταχθεί περισσότερο στις συζητήσεις μας. Πολλοί συνάδελφοί μου το θέλουν. Και ελπίζω ότι θα αποτελέσει ολοένα και περισσότερο μέρος των συζητήσεων στο Eurogroup.

Γιατί, στο τέλος της ημέρας, είτε θα διαμορφώσουμε τις αποφάσεις που έχουμε μπροστά μας για το μέλλον είτε θα διαμορφωθούμε από αυτές.

Και δεν έχουμε την πολυτέλεια του δεύτερου. Πρέπει να επικεντρωθούμε στο πρώτο.

Με αυτές τις σκέψεις, σας καλωσορίζω ξανά στην Αθήνα.

Ελπίζω πραγματικά να απολαύσετε τη φιλοξενία και να περάσετε εξαιρετικά στην ελληνική πρωτεύουσα.

Σας ευχαριστώ πολύ».

Στη συνεδρίαση συμμετέχουν ανώτατοι εκπρόσωποι των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και άλλων ευρωπαϊκών θεσμών, με στόχο την ανταλλαγή απόψεων για κρίσιμα ζητήματα οικονομικής πολιτικής.

Οι εργασίες επικεντρώνονται σε βασικά ζητήματα που αντιμετωπίζουν οι ευρωπαϊκές οικονομίες, αναδεικνύοντας τον ρόλο της άτυπης ανταλλαγής απόψεων στην οικοδόμηση εμπιστοσύνης και στη διαμόρφωση κοινών ευρωπαϊκών προσεγγίσεων.

Στο πλαίσιο της διοργάνωσης, το πρόγραμμα περιλαμβάνει επίσημο δείπνο στο οποίο θα απευθύνουν χαιρετισμό ο Υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Θάνος Πετραλιάς και ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας.

Η διοργάνωση επιβεβαιώνει τον ενεργό ρόλο της Ελλάδας στις ευρωπαϊκές οικονομικές διεργασίες και τη συμβολή της στην ενίσχυση του διαλόγου και της συνεργασίας εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

«Εάν τα Στενά του Ορμούζ παραμείνουν κλειστά για παρατεταμένο χρονικό διάστημα, οι επιπτώσεις θα είναι μεγάλες», τόνισε ο Κυριάκος Πιερρακάκης.

«Στην Ελλάδα προχωράμε σε μεταρρυθμίσεις, όχι κάθε μήνα, αλλά κάθε εβδομάδα», επισήμανε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.

Μπεν Σμιθ: Σας ευχαριστώ όλους που είστε μαζί μας και ευχαριστώ και εσάς, κύριε Υπουργέ. Εκτός από Υπουργός Οικονομικών της Ελλάδας, εκλεγήκατε πρόσφατα Πρόεδρος του Eurogroup, κάτι που είναι αρκετά εντυπωσιακό, δεδομένου ότι πριν από 10 χρόνια κανείς δεν θα εξέλεγε τον Έλληνα Υπουργό Οικονομικών για να ηγηθεί του Eurogroup. Και θα ήθελα, φορώντας το ευρωπαϊκό σας «καπέλο», να κάνετε ένα βήμα πίσω και να μας δώσετε μια συνολική εικόνα για το πώς διαμορφώνεται το σοκ από το Ιράν σε υψηλότερο επίπεδο.

Κυριάκος Πιερρακάκης: Καταρχάς, χαίρομαι πολύ που βρίσκομαι εδώ. Επιτρέψτε μου να ξεκινήσω απαντώντας σε αυτή την ερώτηση και επαναλαμβάνοντας αυτό που δήλωσε πρόσφατα ο Φατίχ Μπιρόλ, εκτελεστικός διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, το οποίο είναι αρκετά ανησυχητικό: ότι ενδέχεται να βρισκόμαστε αντιμέτωποι με τη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση στην Ιστορία, αν δεν την αντιμετωπίσουμε σωστά, και ότι αυτή θα μπορούσε να είναι μεγαλύτερη, δυνητικά, από τις τρεις προηγούμενες μαζί, δηλαδή τις δύο πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του '70 και του 2022, με την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.

Και διαθέτει στοιχεία που το τεκμηριώνουν αυτό, διότι το συνολικό σοκ σε όρους πετρελαίου τη δεκαετία του '70 ήταν μια σωρευτική μείωση της τάξης των 10 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως. Τώρα βρισκόμαστε στα μείον 13.

Επίσης, σε ό, τι αφορά στο φυσικό αέριο, αν δούμε τις απώλειες σε ετήσια βάση, μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία πέσαμε από τα 155 δισ. κυβικά μέτρα (BCM) στα 80, δηλαδή μείον 75. Και τώρα εξετάζουμε απώλειες της τάξης των μείον 110 BCM.

Επομένως, αν αυτό συνεχιστεί, εάν τα Στενά του Ορμούζ παραμείνουν κλειστά για παρατεταμένο χρονικό διάστημα, οι επιπτώσεις θα είναι μεγάλες.

Φυσικά, υπάρχουν και άλλες επιπτώσεις που ήδη αντιμετωπίζουμε. Το ένα τρίτο των παγκόσμιων λιπασμάτων διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ. Σχεδόν το 50% της παραγωγής θείου επίσης. Αυτό θα έχει επιπτώσεις, οι οποίες θα γίνουν αισθητές εάν τα Στενά παραμείνουν κλειστά για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Και ήδη το αισθανόμαστε αυτό, κυρίως στην Ασία, διότι το 80% του πετρελαίου και το 90% του φυσικού αερίου που διέρχεται από τα Στενά κατευθύνεται προς την Ασία. Ωστόσο, οι τιμές είναι σε μεγάλο βαθμό παγκόσμιες, επομένως όλοι επηρεαζόμαστε.

Στην Ευρώπη, αυτή τη στιγμή, μέρος της δουλειάς μας στο Eurogroup είναι να συντονίσουμε την αντίδραση, καθώς και τη φύση των μέτρων και των πολιτικών που θα επιχειρήσουν να αντιμετωπίσουν τις επιπτώσεις αυτής της ενεργειακής κρίσης.

Μπεν Σμιθ: Πήρα συνέντευξη από τον Υπουργό Οικονομικών των ΗΠΑ Σκοτ Μπέσεντ χθες το βράδυ. Παραπονέθηκε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδοτεί τη ζήτηση για να μετριάσει το σοκ. Πιστεύετε ότι αυτή είναι μια εύστοχη κριτική;

Κυριάκος Πιερρακάκης: Θα έλεγα ότι έχουμε την εμπειρία του 2022, έχουμε κατανόηση του τι κάναμε σωστά και τι λάθος. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη δώσει τις κατευθυντήριες γραμμές για τη στήριξη και τα μέτρα που πρέπει να υιοθετήσουμε. Αυτά θα πρέπει να είναι προσωρινά, να είναι προσαρμοσμένα και να είναι στοχευμένα.

Δηλαδή, θα πρέπει να έχουν βραχυπρόθεσμο χαρακτήρα. Πρέπει να τα αποσύρουμε μόλις η κρίση υποχωρήσει, ώστε να αποφύγουμε ακριβώς αυτό. Και θα πρέπει να στηρίζουν κυρίως εκείνους που πλήττονται περισσότερο, ιδίως σε περιόδους έντονης ανόδου των τιμών του πετρελαίου, όπως αυτή που βιώνουμε σήμερα.

Το έχουμε κάνει αυτό στη χώρα μου, στην Ελλάδα, αλλά λίγο-πολύ το κάνουμε σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες αυτή τη στιγμή. Μέρος της δουλειάς μας στο Eurogroup είναι να συντονίζουμε αυτές τις αντιδράσεις και να προσπαθούμε να ανταποκριθούμε ακριβώς σε αυτά τα ζητούμενα, ώστε να έχουμε τη βέλτιστη πολιτική απόκριση στην κρίση που αντιμετωπίζουμε: να στηρίξουμε τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά, να στηρίξουμε τις επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν έλλειψη ρευστότητας.

Μπεν Σμιθ: Και ο Επίτροπος Ντομπρόβσκις δήλωσε νωρίτερα σήμερα εδώ ότι ανησυχεί πως η Ευρώπη κατευθύνεται προς σχεδόν μηδενική ανάπτυξη, προς στασιμοπληθωρισμό. Τι βλέπετε εσείς όσον αφορά την ανάπτυξη και τον πληθωρισμό;

Κυριάκος Πιερρακάκης: Αυτή τη στιγμή ήδη αναπροσαρμόζουμε τις προβλέψεις μας και αυτές προσαρμόζονται προς χαμηλότερα επίπεδα ανάπτυξης σε σχέση με ό, τι είχε αρχικά προβλεφθεί, όχι βέβαια ακόμα σε μηδενικό επίπεδο, και προς υψηλότερα επίπεδα πληθωρισμού.

Αυτό είναι αναμενόμενο σε μια ενεργειακή κρίση. Όλα θα εξαρτηθούν από τη διάρκεια και το βάθος αυτής. Θα είναι κάτι που θα διαρκέσει δύο εβδομάδες ή τρεις μήνες; Θα είναι μια μεγαλύτερη κρίση, μια πιο παρατεταμένη κρίση; Ξεκινώντας, δηλαδή, από σήμερα.

Φυσικά, ακόμη και στα σενάρια που εξετάζουμε, ας πούμε ότι τα Στενά ανοίγουν αύριο, οι υπολογισμοί που κάνει ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας είναι δυστυχώς, ακόμη και στο καλύτερο σενάριο, κάπως ανησυχητικοί.

Διότι έχουμε ήδη δει ενεργειακές εγκαταστάσεις και ενεργειακά περιουσιακά στοιχεία να επηρεάζονται από τα γεγονότα που εξελίσσονται επί του πεδίου της μάχης,  περίπου 80 εγκαταστάσεις έχουν ήδη επηρεαστεί. Ορισμένες από αυτές έχουν πληγεί σοβαρά.

Άρα, ακόμη και στο καλύτερο σενάριο, θα χρειαστούν δύο μήνες για να επανέλθει η προσφορά κοντά στα προηγούμενα επίπεδα. Τα ασφάλιστρα κινδύνου (risk premia) θα συνεχίσουν επίσης να αντανακλούν ό,τι έχει προηγηθεί σε επίπεδο τιμών.

Είναι μια ανησυχητική κατάσταση. Προσπαθούμε να διαμορφώσουμε το καλύτερο δυνατό σενάριο μέσα στα δεδομένα που έχουμε, αλλά δεν είμαστε ακόμη εκεί.

Μπεν Σμιθ: Πιστεύετε ότι η μονομερής απόφαση των ΗΠΑ να πάνε σε πόλεμο θα έχει μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στη σχέση μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και ΗΠΑ;

Κυριάκος Πιερρακάκης: Πιστεύω ακράδαντα στη στρατηγική φύση της σχέσης μεταξύ ΗΠΑ και Ευρωπαϊκή Ένωση. Είμαστε πολύ κοντά εδώ και εκατοντάδες χρόνια. Μπορεί να υπάρξουν αναταράξεις σε αυτή τη σχέση. Υπάρχουν διαφωνίες που έχουμε δει στο παρελθόν, είτε πρόκειται για εμπορικές σχέσεις είτε για το ζήτημα της Γροιλανδίας.

Αλλά πιστεύω ακράδαντα ότι το στρατηγικό συμφέρον τόσο των ΗΠΑ όσο και της ΕΕ είναι να έχουν μια στενή και συνεργατική σχέση σε κάθε μέτωπο: είτε πρόκειται για το εκάστοτε ζήτημα είτε ακόμη και για την τεχνολογία. Γιατί η «κούρσα για το φεγγάρι», για παράδειγμα, του 21ου αιώνα θα είναι η τεχνητή νοημοσύνη. Θα αφορά και στις τεχνολογικές εξελίξεις γενικότερα.

Νομίζω ότι όλοι χρειαζόμαστε καλούς φίλους και όλοι, στο τέλος της ημέρας, θα δράσουμε πλήρως στρατηγικά.

Μπεν Σμιθ: Είστε ο τελευταίος υποστηρικτής της διατλαντικής σχέσης. Ένα σημείο διαφωνίας ήταν οι πρόσφατες εκλογές στην Ουγγαρία. Θα επηρεάσει η ήττα του Όρμπαν; Δεν ξέρω. Θα επηρεάσει εσάς ειδικά, υποθέτω γύρω από τις αμυντικές δαπάνες, αλλά και ευρύτερα την ικανότητά σας να συντονίζετε τα οικονομικά της ευρωζώνης. Και πόσο μεγάλο εμπόδιο ήταν η Ουγγαρία;

Κυριάκος Πιερρακάκης: Λοιπόν, όσον αφορά στην Ουγγαρία, θα έλεγα γενικά ότι η εκλογή φιλοευρωπαϊκών κυβερνήσεων στα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι ένα θετικό στοιχείο. Και είμαστε αρκετά ικανοποιημένοι γι' αυτό.

Υπό αυτή την έννοια, για παράδειγμα, ο συντονισμός της στήριξης προς την Ουκρανία είναι κάτι που έπρεπε να γίνει με μεγαλύτερη ταχύτητα και σε υψηλότερο επίπεδο. Και είμαστε αρκετά ικανοποιημένοι που θα μπορέσουμε να το επιτύχουμε αυτό με τη νέα ουγγρική κυβέρνηση.

Προσωπικά, ανυπομονώ να συνεργαστώ στενά με τον νέο Υπουργό Οικονομικών της Ουγγαρίας. Συνολικά, θα έλεγα ότι η Ευρώπη έχει διδαχθεί το μάθημα τόσο από την προηγούμενη κρίση του 2022 όσο και από την κρίση που έχουμε μπροστά μας. Χρειαζόμαστε μια ισχυρότερη Ευρώπη, μια πιο κυρίαρχη Ευρώπη, μια Ευρώπη με ενισχυμένες δυνατότητες, και κινούμαστε προς αυτή την κατεύθυνση.

Γνωρίζουμε τι έχουμε μπροστά μας. Υπάρχει ένα «μέρισμα» από τα προφανή πράγματα που δεν έχουμε κάνει για μεγάλο χρονικό διάστημα. Ποια ήταν η κριτική προς την Ευρώπη στο παρελθόν; Ότι συνήθως χρειαζόμαστε μια κρίση, μετά προκύπτει χάος μέχρι ένα σημείο και καταλήγουμε σε μη βέλτιστες λύσεις.

Ιδανικά, αυτό θα πρέπει να το αποφύγουμε. Δεν σκοπεύουμε να επαναλάβουμε τα λάθη του παρελθόντος.

Και γνωρίζουμε ότι, για παράδειγμα, η υλοποίηση της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων στην Ευρώπη είναι κρίσιμη. Σε ετήσια βάση αποταμιεύονται περίπου 1,4 τρισεκατομμύρια ευρώ. Κατευθύνονται αυτά σε επενδύσεις; Όχι.

Ο μέσος Αμερικανός κατέχει το 60% των περιουσιακών του στοιχείων σε μετοχές, αλλά για τον μέσο Ευρωπαίο το ποσοστό είναι 20%. Ένα μέρος αυτού είναι θέμα κουλτούρας, ναι, αλλά μόνο ένα μέρος.

Κυρίως πρόκειται για πρόβλημα στους μηχανισμούς λειτουργίας (plumbing) των ευρωπαϊκών χρηματοοικονομικών. Δεν έχουμε αναπτύξει πλήρως την ενιαία αγορά. Δεν έχουμε άρει όλα τα εμπόδια που υπάρχουν εσωτερικά.

Είχαμε τη συζήτηση για το εμπόριο με τις Ηνωμένες Πολιτείες, όπως πολύ καλά γνωρίζετε. Έχουμε όμως και εσωτερικά εμπορικά εμπόδια μεταξύ των 27 κρατών-μελών. Αυτά πρέπει να τα καταργήσουμε. Και σκοπεύουμε να το κάνουμε γρήγορα.

Μπεν Σμιθ: Και είστε αισιόδοξος; Δηλαδή, κυρίως ότι οι γαλλικές και γερμανικές κυβερνήσεις θα επιτρέψουν αυτό για το οποίο μιλάτε, ουσιαστικά την τραπεζική ενοποίηση στην ΕΕ, ότι θα επιτρέψουν σε μια μεγάλη ισπανική τράπεζα να αγοράσει μια μεγάλη γαλλική τράπεζα χωρίς να μετατραπεί σε εθνική κρίση.

Κυριάκος Πιερρακάκης: Με μία λέξη, ναι. Είμαι αισιόδοξος. Πιστεύω ότι χρειαζόμαστε περισσότερη τραπεζική ενοποίηση στην Ευρώπη. Προέρχομαι από μια χώρα όπου η UniCredit αγόρασε ένα μεγάλο μερίδιο σε μία από τις συστημικές μας τράπεζες και η Euronext αγόρασε το Χρηματιστήριο Αθηνών. Στη συνέχεια, η UniCredit αύξησε το ποσοστό συμμετοχής της στην Alpha Bank, μία από τις συστημικές μας τράπεζες.

Συνολικά, σίγουρα το χρειαζόμαστε αυτό, αλλά δεν αφορά μόνο στις τράπεζες. Ανέφερα και τα χρηματιστήρια. Πρόκειται κυρίως για την ανάπτυξη αυτού που περιγράφουμε ως Ένωση Κεφαλαιαγορών.

Για να το πω με μη τεχνικούς όρους: είστε μια startup στην Ευρώπη. Κάποια στιγμή πιθανότατα χρειάζεστε μια αμερικανική επενδυτική τράπεζα και κάποια στιγμή πιθανότατα μετατρέπεστε σε εταιρεία στο Ντέλαγουερ για να προχωρήσετε. Αυτό είναι εντάξει. Αλλά θα πρέπει να υπάρχουν επιλογές σε ευρωπαϊκό επίπεδο ώστε να μπορείτε να αναπτυχθείτε και να επεκταθείτε μέσα σε μια ενιαία αγορά.

Μπεν Σμιθ: Αυτό είναι το ευρωπαϊκό Ντέλαγουερ; Είναι κάτι που συζητείται;

Κυριάκος Πιερρακάκης: Δεν θα όριζα ένα συγκεκριμένο μέρος ως το «ευρωπαϊκό Ντέλαγουερ».

Μπεν Σμιθ: Δεν είναι αυτό που αποκαλούν τη 28η δικαιοδοσία;

Κυριάκος Πιερρακάκης: Το 28ο κανονιστικό πλαίσιο. Η ιδέα του 28ου κανονιστικού πλαισίου είναι ακριβώς να λειτουργήσει με αυτόν τον τρόπο: να δημιουργήσει έναν απλούστερο μηχανισμό για να ιδρύσει κανείς τη δική του εταιρεία και να την αναπτύξει στην Ευρώπη, μεταξύ άλλων.

Μπεν Σμιθ: Αλλά δεν θα έχετε μια πολιτεία με τη «γοητεία» του Ντέλαγουερ.

Κυριάκος Πιερρακάκης: Δεν θα μπορούσα να το αρνηθώ αυτό. Αλλά αυτό που θα έλεγα είναι ότι συνολικά διαθέτουμε μια αγορά πολύ ισχυρή, η οποία μπορεί να λειτουργήσει ως χρηματοοικονομική και οικονομική υπερδύναμη, αρκεί να αφαιρέσουμε όλα αυτά τα εμπόδια που υπάρχουν.

Ας δώσω ένα παράδειγμα: οι τηλεπικοινωνίες. Οι πολιτικές της πρώτης κυβέρνησης Τραμπ κατά της Huawei ουσιαστικά βοήθησαν έμμεσα τις ευρωπαϊκές εταιρείες στον τομέα των τηλεπικοινωνιών. Δεν υπήρχε τότε αμερικανικός «πρωταθλητής» στην αγορά. Υπήρχαν η Ericsson και η Nokia.

Αξιοποιήσαμε αυτή την ευκαιρία για να δημιουργήσουμε οικοσυστήματα γύρω από αυτούς τους παίκτες στην Ευρώπη το 2020 και το 2021; Όχι, δεν το κάναμε. Αποφασίσαμε να έχουμε 27 ξεχωριστές δημοπρασίες φάσματος. Η Κίνα προχωρούσε σε διοικητική κατανομή φάσματος στις τηλεπικοινωνιακές της εταιρείες. Και στις Ηνωμένες Πολιτείες είχες ουσιαστικά μία αρχή, την FTC.

Έτσι, όταν ένας τηλεπικοινωνιακός πάροχος όπως η Deutsche Telekom αλληλεπιδρούσε με τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλληλεπιδρούσε με έναν φορέα. Στην Ευρώπη έπρεπε να αλληλεπιδρά με 27. Και δεν ασκήσαμε βιομηχανική πολιτική γύρω από αυτούς τους παίκτες.

Το αναφέρω ως παράδειγμα. Αυτή είναι η φιλοσοφία της έκθεσης Ντράγκι και της έκθεσης Λέτα: τι θα μπορούσαμε να κάνουμε στην Ευρώπη για να ενισχύσουμε τόσο τις τεχνολογικές μας δυνατότητες όσο και την οικονομική μας δραστηριότητα; Αυτά τα δύο πάνε μαζί.

Αυτό απαιτεί έξυπνη ρύθμιση και έξυπνες επιλογές. Και μπορούμε να τις κάνουμε. Υπάρχει το γνωστό απόφθεγμα του Τσόρτσιλ, ότι τελικά κάνεις το σωστό αφού έχεις αποκλείσει όλες τις άλλες επιλογές. Υποθέτω ότι βρισκόμαστε σε αυτό το σημείο, σε έναν βαθμό. Η Ελλάδα σίγουρα βρέθηκε σε αυτό το σημείο.

Μπεν Σμιθ: Μπορείτε να μας πείτε λίγα, έστω στα λίγα λεπτά που μας απομένουν; Η ελληνική ιστορία είναι πραγματικά εντυπωσιακή. Και αναρωτιέμαι αν υπάρχουν μαθήματα που θα έπρεπε να αντλήσει η υπόλοιπη Ευρωζώνη από όσα μάθατε στην Ελλάδα τα τελευταία 10 χρόνια, βγαίνοντας από αυτή την κρίση και φτάνοντας σήμερα να θεωρείστε κάπως ως πρότυπη ευρωπαϊκή οικονομία;

Κυριάκος Πιερρακάκης: Υπάρχουν μαθήματα που πρέπει να αντλήσει κανείς και μαθήματα που δεν πρέπει. Από τη θετική πλευρά, η δημοσιονομική σταθερότητα είναι απαραίτητη. Έχουμε διατηρήσει βιώσιμα δημοσιονομικά πλεονάσματα για χρόνια. Έχουμε τη ταχύτερη μείωση χρέους συνολικά. Ξεκινήσαμε, βέβαια, από πολύ υψηλό επίπεδο.

Μετά τον COVID, είχαμε φτάσει σχεδόν σε επίπεδα χρέους της τάξης του 210% του ΑΕΠ, που είναι τεράστια. Η πρόβλεψη τώρα είναι ότι πριν τελειώσει η δεκαετία θα είμαστε κάτω από το 120%.

Χρειάζεσαι υγιή δημόσια οικονομικά. Αυτό είναι sine qua non. Χρειάζεσαι πολιτική σταθερότητα, που είναι το αναγκαίο συστατικό για να πετύχεις τα ίδια οικονομικά αποτελέσματα. Και χρειάζεσαι μια νοοτροπία μεταρρυθμίσεων.

Προσπαθούμε να προχωράμε σε μεταρρυθμίσεις, δεν θα έλεγα κάθε μήνα, θα έλεγα κάθε εβδομάδα. Μέρος αυτών των μεταρρυθμίσεων αφορούσε στην ψηφιοποίηση της οικονομίας, στην ψηφιοποίηση του κράτους. Η ανάπτυξη της κυβερνητικής πλατφόρμας Gov.gr υπήρξε μία από τις πιο δημοφιλείς μεταρρυθμίσεις στη σύγχρονη ελληνική ιστορία.

Αυτή η οριζόντια ψηφιοποίηση μας επέτρεψε να κάνουμε πολλά πράγματα ταυτόχρονα, από την ψηφιοποίηση του συστήματος υγείας έως τη δυνατότητα να εντοπίζουμε τη φοροδιαφυγή και να δημιουργούμε πλεονάσματα, επειδή συνδέσαμε τη μέση επιχείρηση στην Ελλάδα -τη μέση μικρομεσαία επιχείρηση- με POS. Εφαρμόσαμε μια πολιτική πολλών μεταρρυθμίσεων ταυτόχρονα.

Αυτό που δεν πρέπει να διδαχθεί κανείς από εμάς είναι το υψηλό «κόστος διδάκτρων» που πληρώσαμε, κάνοντας πολλά λάθη πριν μπούμε στη σωστή πορεία. Για παράδειγμα, χρειάστηκαν τρία προγράμματα διάσωσης με το ΔΝΤ, αντί για ένα, όπως στην περίπτωση χωρών όπως η Ιρλανδία ή η Κύπρος.

Συνολικά, χρειάζεται συνεχής μεταρρύθμιση και μια θετική στάση απέναντι σε αυτή, γιατί στο τέλος της ημέρας αυτό που ενδιαφέρει τους πολίτες στην πολιτική είναι μία λέξη: αποτελέσματα (delivery). Θέλουν να βλέπουν αποτελέσματα, όχι λόγια από τους πολιτικούς. Θέλουν απτά αποτελέσματα στην πράξη. Όσο περισσότερο τα παραδίδεις γρήγορα και σε κλίμακα, τόσο αυξάνονται τα επίπεδα εμπιστοσύνης στην κοινωνία. Και μπορείς να κάνεις ακόμη περισσότερα.

Μπεν Σμιθ: Πόσο σας ανησυχεί ότι αυτά που συζητούσαμε στην αρχή -η άνοδος των τιμών της ενέργειας- θα τροφοδοτήσουν έναν κύκλο πολιτικής αστάθειας; Δημοσιονομικά ανεύθυνου λαϊκισμού; Ανατροπής όσων λέτε ότι είναι αναγκαία για μεταρρυθμίσεις;

Κυριάκος Πιερρακάκης: Ανησυχώ και θα έλεγα ότι το καθήκον κάθε πολιτικού στην Ευρώπη στο επίπεδο αυτό είναι, από τη μία πλευρά, να ανησυχεί, αλλά από την άλλη να παρέχει και τις απαραίτητες λύσεις για να αντιμετωπίσει αυτή την ανησυχία.

Αν δει κανείς πού βρίσκεται σήμερα η Ευρώπη σε σχέση με το 2022, οι πηγές ενέργειας είναι πιο διαφοροποιημένες. Έχουμε επενδύσει περισσότερο σε υποδομές. Χρειάζεται να κάνουμε περισσότερα; Ναι. Χρειαζόμαστε περισσότερες επενδύσεις στα δίκτυα, περισσότερες επενδύσεις στην αποθήκευση. Πρέπει να προχωρήσουμε συνολικά στην Ενεργειακή Ένωση της Ευρώπης.

Έχουμε διαφορετικά ενεργειακά μείγματα στις ευρωπαϊκές χώρες, κάτι που αντανακλάται και στις τιμές. Υπάρχουν ακόμη πράγματα να γίνουν; Ναι. Αλλά προχωράμε συνεχώς.

Η κριτική προς την Ευρώπη είναι ότι προχωρά πολύ λίγο και πολύ αργά. Θα διαφωνούσα εν μέρει με αυτό. Ναι, σε ορισμένα ζητήματα ήμασταν πιο αργοί, αλλά σε άλλα, όταν ενσωματώνουμε το μάθημα,  όπως για παράδειγμα τα μαθήματα της κρίσης χρέους της προηγούμενης δεκαετίας φάνηκαν στην αντίδρασή μας στην COVID-19, ξέρουμε πώς να αντιδράσουμε καλύτερα.

Και πιστεύω ότι το ίδιο θα ισχύσει και για αυτή την ενεργειακή κρίση, γιατί έχουμε ήδη αναπτύξει τους θεσμούς και τη νοοτροπία πολιτικής, με βάση όσα συνέβησαν το 2022.

Μπεν Σμιθ: Και μια τελευταία ερώτηση. Είστε πραγματικός ατλαντιστής. Έχετε σπουδάσει εδώ. Δεν κατάφερα νωρίτερα να σας κάνω να ασκήσετε κριτική στην αμερικανική κυβέρνηση. Πόσο δύσκολο είναι, όταν ο Αμερικανός αντιπρόεδρος έρχεται και κάνει εκστρατεία για κάποιον στην Ευρώπη και εκείνος χάνει; Δηλαδή, αποτελεί πρόκληση για τους Ευρωπαίους πολιτικούς που θέλουν να διατηρήσουν αυτή τη σχέση, το γεγονός ότι αυτή η κυβέρνηση δεν είναι δημοφιλής στις ευρωπαϊκές χώρες;

Κυριάκος Πιερρακάκης: Θα έλεγα ότι δεν πρέπει να εστιάζουμε μόνο στο εδώ και τώρα, αλλά στη μεγάλη εικόνα. Αυτό που τείνουμε να κάνουμε ως άνθρωποι είναι να υπεραναλύουμε το παρελθόν, να υπερδραματοποιούμε το παρόν και να υποτιμούμε το μέλλον.

Αν θέλουμε να δούμε τι πρέπει να συμβεί, αναφορικά με αυτή την, κατά τη γνώμη μου, υπαρξιακή σχέση, πρέπει να εστιάσουμε στις προκλήσεις που έχουμε μπροστά μας και να διατηρήσουμε μια θετική και αισιόδοξη στάση για την επίτευξη αποτελεσμάτων. Και για όλες τις πολιτικές που απαιτούνται.

Μπεν Σμιθ: Τι ωραίο κλείσιμο. Ευχαριστώ πολύ. Ήταν απολαυστικό.