Τα ευρωπαϊκά συμβόλαια αναφοράς Dutch TTF ξεπέρασαν την Τρίτη τα 68 ευρώ/MWh, στο υψηλότερο επίπεδο από τις αρχές του 2023, πριν υποχωρήσουν ελαφρώς.

Ένας ψυχρός χειμώνας, σε συνδυασμό με τη συνεχιζόμενη στενότητα στην προσφορά, θα μπορούσε να οδηγήσει τις τιμές σε ένα εύρος μεταξύ 90 και 120 ευρώ/MWh, δήλωσε στο CNBC ο Tancrede Fulop, ανώτερος αναλυτής μετοχών της Morningstar.

Αναλυτές της Goldman Sachs ανέφεραν σε έκθεση που δημοσιεύθηκε την Κυριακή ότι, εάν οι εξαγωγές LNG από τη Μέση Ανατολή «ομαλοποιηθούν μόνο σταδιακά κατά τη διάρκεια του 2027», τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης φυσικού αερίου θα πρέπει να κινηθούν πάνω από τα 100 ευρώ/MWh, προκειμένου να περιοριστεί αρκετά η ασιατική ζήτηση ώστε η Ευρώπη να μπορέσει να διαχειριστεί τα επίπεδα των αποθεμάτων της κατά τη διάρκεια του χειμώνα.

Σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα τα αποθέματα

Η μεγάλη ανησυχία για την Ευρώπη είναι ότι, αυτή τη στιγμή, τα αποθέματα φυσικού αερίου βρίσκονται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα για την εποχή.

Οι διαταραχές στη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ έχουν περιορίσει δραστικά τις εξαγωγές LNG από σημαντικούς παραγωγούς του Κόλπου, όπως το Κατάρ, και μάλιστα κατά τη διάρκεια της κρίσιμης περιόδου κατά την οποία η Ευρώπη αναπληρώνει τα αποθέματα φυσικού αερίου της.

Παράλληλα, το ιδιαίτερα θερμό καλοκαίρι στην Ευρώπη έχει αυξήσει τη ζήτηση για κλιματισμό και άλλες ενεργοβόρες συσκευές, σε μια περίοδο κατά την οποία η κατανάλωση φυσικού αερίου —το οποίο χρησιμοποιείται ευρέως για θέρμανση και μαγείρεμα— συνήθως υποχωρεί. Το φυσικό αέριο αντιπροσωπεύει περίπου το ένα έκτο της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ.

Οι καιρικές συνθήκες έχουν περιορίσει και τη διαθεσιμότητα εναλλακτικών πηγών ενέργειας. Η ζέστη έχει προκαλέσει μείωση της παραγωγής πυρηνικής ενέργειας, καθώς σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής σε διάφορες περιοχές αναγκάστηκαν είτε να διακόψουν είτε να περιορίσουν την παραγωγή τους. Ταυτόχρονα, η παραγωγή αιολικής ενέργειας παρέμεινε ασθενής κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού.

Ως αποτέλεσμα, οι αποθήκες φυσικού αερίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης βρίσκονται περίπου στο 63% της χωρητικότητάς τους, σύμφωνα με στοιχεία της Gas Infrastructure Europe. Πρόκειται για ένα από τα χαμηλότερα επίπεδα που έχουν καταγραφεί ποτέ για αυτή την περίοδο του έτους και περίπου 18 ποσοστιαίες μονάδες κάτω από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας.

«Η Ευρώπη βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε τροχιά να ξεκινήσει τον χειμώνα χωρίς επαρκές απόθεμα ασφαλείας απέναντι σε ένα ενδεχόμενο κύμα ψύχους προς το τέλος της χειμερινής περιόδου, ιδιαίτερα επειδή η ποσότητα φυσικού αερίου που μπορεί να αντληθεί από τις αποθήκες σε μία ημέρα αιχμής της ζήτησης μειώνεται όσο αδειάζουν οι αποθήκες», δήλωσε μέσω email στο CNBC ο Matt Drinkwater, επικεφαλής του ευρωπαϊκού τομέα φυσικού αερίου στην Energy Aspects.

Υπάρχει η πιθανότητα η ενίσχυση του φαινομένου Ελ Νίνιο να οδηγήσει σε έναν ήπιο πρώτο χειμερινό κύκλο στη βορειοανατολική Ασία, περιορίζοντας τη ζήτηση, σημείωσε ο Drinkwater. Ωστόσο, το ίδιο φαινόμενο «αυξάνει επίσης τον κίνδυνο το τελευταίο μέρος του χειμώνα να είναι ψυχρότερο από το συνηθισμένο», πρόσθεσε.

Οι ελπίδες για επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ

Καθοριστική μεταβλητή για την ευρωπαϊκή αγορά αποτελεί το κατά πόσο σημαντικές ποσότητες LNG από τη Μέση Ανατολή θα επιστρέψουν στην αγορά πριν από τον χειμώνα.

Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης τόσο του αργού πετρελαίου όσο και του φυσικού αερίου υποχώρησαν την Τετάρτη, εν μέσω προσδοκιών ότι Ιράν και Ομάν θα καταλήξουν σε συμφωνία για την εξασφάλιση ασφαλούς διέλευσης μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Μια ουσιαστική ανάκαμψη των εξαγωγών LNG από τη Μέση Ανατολή θα σήμαινε ότι, παρότι η Ευρώπη εξακολουθεί να είναι πιθανό να εισέλθει στον χειμώνα με «ανησυχητικά χαμηλά αποθέματα», θα μπορούσε να διατηρήσει μεγαλύτερο μέρος των αποθεμάτων της για την περίοδο αιχμής του ψύχους, τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο, σύμφωνα με τον Drinkwater.

Ωστόσο, ελάχιστα μπορούν να θεωρηθούν δεδομένα, εξαιτίας της έντονης γεωπολιτικής αστάθειας γύρω από αυτή τη ζωτικής σημασίας εμπορική θαλάσσια οδό.

Εάν οι ροές LNG από τη Μέση Ανατολή δεν επιστρέψουν σε υψηλά επίπεδα πριν από τον χειμώνα, η Ευρώπη θα βρεθεί αντιμέτωπη με πολύ υψηλές τιμές φυσικού αερίου, αυξημένους λογαριασμούς για τους καταναλωτές και, στο χειρότερο σενάριο, περιορισμούς στην κατανάλωση φυσικού αερίου από τη βιομηχανία, ανέφερε ο Drinkwater.

Σκληρός ανταγωνισμός Ευρώπης – Ασίας για το LNG

Ο ανταγωνισμός με την Ασία για τα φορτία LNG αναμένεται επίσης να παραμείνει έντονος, καθώς η αύξηση της παγκόσμιας προσφοράς θα είναι περιορισμένη κατά τους επόμενους 12 μήνες. Νέα έργα στο Κατάρ δεν αναμένεται να φθάσουν σε πλήρη παραγωγική δυναμικότητα πριν από το δεύτερο εξάμηνο του 2027, σύμφωνα με τη συμβουλευτική Wood Mackenzie.

Η εταιρεία περιέγραψε την Ευρώπη ως περιοχή που «πλησιάζει σε συνθήκες ενεργειακής κρίσης», καθώς διαθέτει ελάχιστες βραχυπρόθεσμες εναλλακτικές για την κάλυψη των αναγκών της σε φυσικό αέριο, την ώρα που πλησιάζει και η προθεσμία για την απαγόρευση όλων των εισαγωγών ρωσικού LNG στις αρχές του 2027.

Με τις σημερινές τιμές, η Ευρώπη διατηρεί ένα μικρό πλεονέκτημα έναντι της Ασίας στην προσέλκυση ευέλικτων φορτίων LNG από τις ΗΠΑ, σύμφωνα με τον Fulop της Morningstar, ακόμη και όταν λαμβάνεται υπόψη το υψηλότερο κόστος μεταφοράς των συγκεκριμένων φορτίων προς την Ασία.

Ωστόσο, η Ευρώπη θα χρειαστεί πολύ μεγαλύτερες ποσότητες αμερικανικού LNG εάν οι υπόλοιπες πηγές προμήθειας παραμείνουν περιορισμένες.

«Εκτιμούμε ότι η Ευρώπη θα χρειαζόταν περίπου 64 δισ. κυβικά μέτρα αμερικανικού LNG, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο 77% των συνολικών εξαγωγών των ΗΠΑ», ανέφερε ο Fulop.

«Η προσέλκυση ενός τόσο ασυνήθιστα υψηλού μεριδίου θα απαιτούσε από την Ευρώπη να προσφέρει σημαντικά υψηλότερη καθαρή τιμή σε σχέση με την Ασία. Στο ανώτερο άκρο του εύρους, οι υψηλές τιμές θα άρχιζαν επίσης να εξισορροπούν την αγορά μέσω της καταστροφής της βιομηχανικής ζήτησης και της στροφής προς εναλλακτικά καύσιμα», κατέληξε.

Η παραγωγή ηλιακής ενέργειας στη μεγαλύτερη αγορά ηλεκτρισμού της Ευρώπης θα φτάσει κατά μέσο όρο περίπου τα 16,5 γιγαβάτ από τον Απρίλιο έως τον Σεπτέμβριο, καταγράφοντας αύξηση περίπου 31% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους, σύμφωνα με στοιχεία του Bloomberg.

Αυτό θα περιορίσει τη ζήτηση φυσικού αερίου για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας κατά περίπου 29% κατά την ίδια περίοδο — το ισοδύναμο περίπου εννέα φορτίων ΥΦΑ, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Bloomberg. Ο αριθμός των ηλιακών πάνελ στη Γερμανία θα αυξηθεί κατά 15% φέτος, οδηγώντας σε μια άνθηση που θα συμβάλει στον περιορισμό του ανταγωνισμού με τους αγοραστές ΥΦΑ από την Ασία, καθώς η ένταση στη Μέση Ανατολή ωθεί τις τιμές προς τα πάνω.

Η επιπλέον παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές θα πρέπει επίσης να προσφέρει μια ανάσα, καθώς η Ευρώπη αναπληρώνει τις μειωμένες εγκαταστάσεις αποθήκευσης φυσικού αερίου ενόψει του επόμενου χειμώνα. Η άνοδος της ηλιακής ενέργειας σημαίνει ότι η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από φυσικό αέριο στη Γερμανία αναμένεται να υποχωρήσει σε χαμηλό επίπεδο περίπου 2,5 γιγαβάτ τον Ιούλιο.

Η παραγωγή από άνθρακα, η οποία εξακολουθεί να παίζει σημαντικό ρόλο στο ενεργειακό μείγμα της Γερμανίας, αναμένεται να μειωθεί κατά περίπου 63% σε περίπου 3,2 γιγαβάτ μεταξύ Απριλίου και Σεπτεμβρίου. Ωστόσο, το φυσικό αέριο θα παραμείνει αναγκαίο για την εξισορρόπηση του γερμανικού δικτύου και τον καθορισμό των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας, ιδιαίτερα όταν η παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές είναι χαμηλή.

Η Γερμανία παρήγαγε την περασμένη εβδομάδα ρεκόρ 53 γιγαβάτ ηλιακής ενέργειας, καλύπτοντας πάνω από το 80% της ζήτησης, σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας Agora Energiewende.

«Έχει χαθεί περίπου το 20% της προηγούμενης προσφοράς LNG διεθνώς», επισημαίνει ο ειδικός σε θέματα φυσικού αερίου Σεμπάστιαν Γκούλμπις από την Enervis. «Σημαντικό μέρος αυτών των ποσοτήτων κατευθυνόταν προς την Ασία, γεγονός που ενισχύει τον ανταγωνισμό με την Ευρώπη για τις ίδιες προμήθειες», προσθέτει, υπογραμμίζοντας ότι στα βραχυπρόθεσμα συμβόλαια «τα πλοία LNG κατευθύνονται όπου οι τιμές είναι υψηλότερες».

Η κατάσταση επιδεινώθηκε μετά την επίθεση του Ιράν στο Ρας Λαφάν στο Κατάρ, τη μεγαλύτερη εγκατάσταση εξαγωγής LNG παγκοσμίως, ενώ η κυκλοφορία στα Στενά του Ορμούζ έχει σχεδόν διακοπεί.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται αντιμέτωπη με οξύ πρόβλημα αποθεμάτων, καθώς η μέση πληρότητα των αποθηκών φυσικού αερίου ανέρχεται μόλις στο 28,51%. Από τις ποσότητες που λείπουν, περίπου 9 δισ. κυβικά μέτρα σχετίζονται άμεσα με ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ και προέρχονται από το Κατάρ. Συνολικά, η απουσία του καταριανού αερίου θα δημιουργούσε έλλειμμα 65,5 δισ. κυβικών μέτρων.

Αν η κρίση παραταθεί, οι προοπτικές για τον επόμενο χειμώνα είναι εξαιρετικά αβέβαιες. «Θα έπρεπε ήδη να έχουμε διασφαλίσει την ενεργειακή ασφάλεια μέσω στρατηγικών αποθεμάτων», τονίζει ο Γκούλμπις.

Τα στοιχεία της AGSI δείχνουν ότι χώρες όπως η Ολλανδία, η Γερμανία, η Γαλλία και η Αυστρία βρίσκονται σε ιδιαίτερα ευάλωτη θέση, με πληρότητα αποθηκών στο 6,81%, 21,89%, 21,85% και 35,4% αντίστοιχα. Αντίθετα, υψηλότερα επίπεδα καταγράφονται στην Ιταλία, την Πολωνία, την Ισπανία και την Πορτογαλία.

Πόλεμος τιμών στο αέριο

Η ανάγκη αναπλήρωσης των ευρωπαϊκών αποθεμάτων συμπίπτει με την αυξημένη ζήτηση της Ασίας για ηλεκτροπαραγωγή, γεγονός που εντείνει τον κίνδυνο ενός «πολέμου τιμών».

Οι περισσότερες ποσότητες υδρογονανθράκων που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ κατευθύνονται προς την Ασία, με χώρες όπως η Κίνα, η Ινδία, η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την περιοχή.

Δεδομένα ναυτιλιακών εφαρμογών δείχνουν ότι πολλά δεξαμενόπλοια LNG έχουν αλλάξει πορεία τις τελευταίες εβδομάδες, στρεφόμενα προς την ασιατική αγορά.

Η εξήγηση είναι απλή: η Ασία, αντιμετωπίζοντας έλλειψη, προσφέρει υψηλότερες τιμές, οδηγώντας τις εταιρείες σε ανακατεύθυνση φορτίων, ενώ η ευελιξία των συμβολαίων επιτρέπει γρήγορες αλλαγές.

Στην Ευρώπη, αντίθετα, η αποθήκευση φυσικού αερίου δεν εμφανίζει προς το παρόν ισχυρά οικονομικά κίνητρα. «Με τα σημερινά χαμηλά επίπεδα αποθεμάτων, πρόκειται για σοβαρό ρίσκο ενόψει του χειμώνα», προειδοποιεί ο Σεμπάστιαν Χάινεμαν από την Ines.

Αν οι τιμές αυξηθούν περαιτέρω, η αποθήκευση μπορεί να καταστεί και πάλι ελκυστική. Διαφορετικά, δεν αποκλείεται να επιβληθούν υποχρεωτικές πληρώσεις αποθηκών, κάτι που θα οδηγήσει σε αύξηση εισαγωγών και τιμών.

Νέα εξάρτηση από τις ΗΠΑ για το LNG

Το 2025, οι Ηνωμένες Πολιτείες αποτέλεσαν τον βασικό προμηθευτή LNG της ΕΕ, καλύπτοντας το 50,7% των εισαγωγών, ενώ ακολουθούν η Ρωσία και το Κατάρ.

Οι ευρωπαϊκές εισαγωγές LNG αυξήθηκαν κατά 21% το πρώτο εξάμηνο του 2025, με κύριους εισαγωγείς τη Γαλλία, την Ισπανία, την Ολλανδία, την Ιταλία και το Βέλγιο.

Ωστόσο, περιβαλλοντικές οργανώσεις εκφράζουν ανησυχίες για την εξάρτηση από τις ΗΠΑ. Η Deutsche Umwelthilfe προειδοποιεί ότι η αμερικανική πολιτική μπορεί να καταστεί απρόβλεπτη.

Η επικεφαλής της, Σάσα Μίλερ-Κράεννερ, υποστηρίζει ότι «οι εξαγωγές LNG χρησιμοποιούνται ως εργαλείο πίεσης προς την Ευρώπη».

Ο Γκούλμπις προειδοποιεί: «Αν σταματήσουν πλήρως οι προμήθειες από τις ΗΠΑ, η Ευρώπη θα αντιμετωπίσει σοβαρό πρόβλημα».

Το μέλλον δεν είναι ρόδινο

Οι ειδικοί εκτιμούν ότι η Ευρώπη κινδυνεύει να βρεθεί αντιμέτωπη με σοβαρή ενεργειακή ανεπάρκεια, καθώς η αυξημένη ζήτηση της Ασίας ανακατευθύνει τις παγκόσμιες ροές.

Το ερώτημα που τίθεται είναι αν η ΕΕ θα αναγκαστεί να αυξήσει ξανά τις εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου, με ό,τι αυτό συνεπάγεται γεωπολιτικά.

Σε κάθε περίπτωση, η Ευρώπη έχει άμεσο συμφέρον να υπάρξει αποκλιμάκωση της κρίσης στον Κόλπο το συντομότερο δυνατό.

Οι ευρωπαϊκές χώρες, προς το παρόν, αποφεύγουν ενεργή στρατιωτική εμπλοκή, απορρίπτοντας την έκκληση των ΗΠΑ για συμμετοχή στην ασφάλεια των Στενών του Ορμούζ.

Ωστόσο, το ερώτημα παραμένει… Τι θα συμβεί αν η Ουάσινγκτον επιχειρήσει να πιέσει την Ευρώπη για τη στάση της;

Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης σημείωσαν άνοδο για δεύτερη συνεχόμενη ημέρα, αυξημένα κατά 7,7% ενώ ανέκτησαν ένα μέρος των ζημιών που είχαν καταγραφεί νωρίτερα αυτή την εβδομάδα. Σε περαιτέρω ενδείξεις πιέσεων στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας, βασική εγκατάσταση πετρελαίου του Ομάν εκκενώθηκε και δύο δεξαμενόπλοια πλήγησαν σε ιρακινά ύδατα.

Στην αγορά υγροποιημένου φυσικού αερίου, οι Ασιάτες αγοραστές προετοιμάζονται να αγοράσουν μεγαλύτερες ποσότητες για τους επόμενους δύο μήνες καθώς η αγορά στενεύει.

Η Morgan Stanley αναθεώρησε προς τα πάνω την πρόβλεψή της για τις τιμές φυσικού αερίου στην Ευρώπη για το υπόλοιπο του έτους, καθώς η περιοχή χρειάζεται να προσελκύσει μεγάλες ποσότητες LNG το καλοκαίρι για να ανανεώσει τα εξαντλημένα αποθέματα καυσίμων της. Η τράπεζα προβλέπει τουλάχιστον έναν μήνα διακοπής της παραγωγής LNG στο Κατάρ, γεγονός που θα εξαλείψει πλήρως το παγκόσμιο πλεόνασμα καυσίμου που αναμενόταν για το 2026, σύμφωνα με το Bloomebrg.

Από την περασμένη εβδομάδα, η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει οδηγήσει σε κλείσιμο το Ras Laffan, τη μεγαλύτερη εγκατάσταση εξαγωγής LNG στον κόσμο στο Κατάρ, και έχει σταματήσει τη ναυσιπλοΐα στα κρίσιμα Στενά του Ορμούζ. Αυτό μείωσε περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς LNG, στέλνοντας τις τιμές φυσικού αερίου στην Ασία και την Ευρώπη στα ύψη και προκαλώντας ανησυχίες για πληθωριστικές πιέσεις και οικονομικές επιπτώσεις. Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε την Τετάρτη ότι η μαζική απελευθέρωση των στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου που εγκρίθηκε από τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας θα ανακουφίσει τις πιέσεις στις τιμές ενέργειας, ενώ οι ΗΠΑ προσπαθούν να «ολοκληρώσουν τη δουλειά» στην εκστρατεία τους κατά του Ιράν. Ωστόσο, η επιβεβαίωση δεν κατάφερε να καθησυχάσει τις αγορές.

«Η αστάθεια παραμένει το βασικό θέμα καθώς η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή συνεχίζεται», ανέφερε ο μεσίτης πλοίων Fearnleys A/S σε εβδομαδιαία σημείωσή του. «Που θα πάνε οι αγορές LNG και ναυτιλίας LNG τις επόμενες ημέρες παραμένει αβέβαιο.»

Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης για το φυσικό αέριο στην Ολλανδία, το βασικό σημείο αναφοράς της Ευρώπης, διαπραγματεύτηκαν 3,4% υψηλότερα, φτάνοντας τα 51,67 ευρώ ανά μεγαβατώρα στις 8:26 π.μ. στο Άμστερνταμ.

Το Κατάρ, δεύτερος μεγαλύτερος προμηθευτής LNG παγκοσμίως, έχει αναστείλει την παραγωγή του λόγω των στρατηγικών επιθέσεων και του περιορισμού των θαλάσσιων μεταφορών στον Περσικό Κόλπο. Η διαταραχή του εφοδιασμού ενδέχεται να αυξήσει τις τιμές του LNG παγκοσμίως, συμπεριλαμβανομένης της Ευρώπης, καθώς οι αγοραστές από την Ασία πιθανότατα θα αναζητήσουν άλλες πηγές προμηθευτών.

Η αύξηση της ζήτησης για LNG ενδέχεται να προκαλέσει αύξηση των τιμών στην Ευρώπη, που ήδη αντιμετωπίζει χαμηλότερα επίπεδα αποθηκευμένων αποθεμάτων. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα αποθέματα φυσικού αερίου σε όλη την ΕΕ είναι κάτω από το 30%, σε σχέση με το 40% την ίδια περίοδο πέρυσι. Οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης στη Γερμανία και τη Γαλλία βρίσκονται γεμάτες μόλις κατά 20% και 21% αντίστοιχα, επιδεινώνοντας την κατάσταση.

Τα Στενά του Ορμούζ, η στρατηγική θαλάσσια οδός που ελέγχεται εν μέρει από το Ιράν, αποτελούν ζωτικό σημείο για τη μεταφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου από το Κατάρ. Η πιθανότητα μπλοκαρίσματος αυτής της οδού από το Ιράν προκαλεί μεγάλες ανησυχίες για διαταραχή του παγκόσμιου εφοδιασμού με ενεργειακά προϊόντα.

Η περιοχή αποτελεί κρίσιμο κόμβο για το παγκόσμιο εμπόριο ενέργειας. Περίπου το 20% των παγκόσμιων εξαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ, καθιστώντας οποιαδήποτε διαταραχή δυνητικά εκρηκτική για τις αγορές. Γειτονικά κράτη, με κυρίαρχο το Κατάρ, συγκαταλέγονται στους βασικότερους προμηθευτές LNG παγκοσμίως.

Μνήμες 2022 και νέες αδυναμίες

Η ανατροπή του 2022 προκάλεσε πρωτοφανή αναστάτωση στο διεθνές εμπόριο φυσικού αερίου. Η Ρωσία αποκόπηκε από την ευρωπαϊκή αγορά, οι τιμές εκτοξεύθηκαν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα και η ενεργειακή ασφάλεια μετατράπηκε σε γεωπολιτικό διακύβευμα πρώτης γραμμής. Σήμερα, το επίκεντρο μετατοπίζεται προς την Ασία, η οποία εμφανίζεται ιδιαίτερα εκτεθειμένη σε ενδεχόμενη παράταση της κρίσης στη Μέση Ανατολή.

Περισσότερο από το 80% των ποσοτήτων LNG που εξήγαγε το Κατάρ πέρυσι κατευθύνθηκε προς ασιατικές αγορές. Η Κίνα αποτελεί τον μεγαλύτερο αγοραστή, καλύπτοντας σχεδόν το ένα τρίτο των εισαγωγών της από το Κατάρ, ενώ η Ινδία ακολουθεί ως δεύτερος σημαντικότερος προορισμός.

Οι αποστολές τόσο προς την Ασία όσο και προς την Ευρώπη περνούν αναγκαστικά από τα Στενά του Ορμούζ.

Η Αν-Σόφι Κορμπέ, ερευνήτρια στο Columbia University, επισημαίνει ότι δεν υπάρχει άμεση εναλλακτική για τις ποσότητες που διέρχονται από τα Στενά. Το ερώτημα, όπως τονίζει, είναι αν οι αυξήσεις τιμών θα είναι εντονότερες στην Ασία ή στην Ευρώπη. Η Ευρώπη εμφανίζεται λιγότερο εκτεθειμένη, ωστόσο τα αποθέματά της παραμένουν χαμηλά, γεγονός που περιορίζει τα περιθώρια άμυνας.

Παραγωγή υπό πίεση

Το 2025, το Κατάρ εξήγαγε 82,2 εκατομμύρια τόνους LNG. Την ίδια περίοδο, μία από τις μονάδες στο ενεργειακό συγκρότημα Ras Laffan τελεί υπό προγραμματισμένη συντήρηση, περιορίζοντας ήδη τις ροές. Σε περίπτωση παρατεταμένης σύγκρουσης και συνεχιζόμενων προβλημάτων στη ναυτιλία, ο κίνδυνος δεν περιορίζεται μόνο στις καθυστερήσεις φορτίων.

Από τις έξι ενεργειακές συμφωνίες που ανακοινώθηκαν, οι πέντε συνδέονται άμεσα με ελληνικά συμφέροντα και τον Κάθετο Ενεργειακό Διάδρομο. Οι εξελίξεις αυτές ενισχύουν τον ρόλο της χώρας μας ως κόμβου LNG στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Η σύνοδος, που φιλοξενήθηκε στο Ινστιτούτο Ντόναλντ Τραμπ για την Ειρήνη, είχε στόχο την εμβάθυνση της διατλαντικής συνεργασίας στο υγροποιημένο φυσικό αέριο και την επιτάχυνση υποδομών που θα ενισχύσουν την ενεργειακή ανθεκτικότητα της περιοχής.

Όπως υπογράμμιζαν συμμετέχοντες, μετά τη συνάντηση του Νοεμβρίου στην Αθήνα, η σημερινή διαδικασία στην Ουάσιγκτον θεωρείται το επόμενο πρακτικό βήμα εφαρμογής, με έμφαση σε εμπορικές συμφωνίες και τεχνική ωρίμανση του σχεδίου.

Κεντρική εξέλιξη αποτέλεσε η υπογραφή νέων μακροχρόνιων συμφωνιών πώλησης αμερικανικού LNG από την Atlantic SEE LNG Trade, εταιρεία στην οποία ο Όμιλος AKTOR συμμετέχει με 60% και η ΔΕΠΑ Εμπορίας με 40%. Οι συμφωνίες αφορούν τέσσερις χώρες του Κάθετου Διαδρόμου και εκτιμάται ότι ενισχύουν τη θέση της Ελλάδας ως βασικής πύλης εισόδου και διανομής αερίου προς την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη.

Παράλληλα, συμφωνία υπέγραψε και η METLEN, στο πλαίσιο της ίδιας προσπάθειας για ενίσχυση των μακροχρόνιων ροών αμερικανικού LNG προς την περιοχή.

Στο Επίκεντρο το Ρωσικό Αέριο

Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε η συζήτηση για τις συνεχιζόμενες ροές ρωσικού φυσικού αερίου προς την Ευρώπη, κυρίως μέσω Τουρκίας, οι οποίες εκτιμώνται στα 17 έως 18 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως. Το ζήτημα αναδείχθηκε ευρέως ως βασικό εμπόδιο στην πορεία εμπορικής ανάπτυξης του Κάθετου Διαδρόμου.

Αξίζει να σημειωθεί ότι το συγκεκριμένο θέμα έχει αναδειχθεί σε προγενέστερες παρεμβάσεις του προέδρου Τραμπ, ο οποίος είχε σημειώσει ότι οι Ευρωπαίοι «πληρώνουν δισεκατομμύρια στη Ρωσία για ενέργεια ενώ εμείς τους προστατεύουμε μέσω του ΝΑΤΟ».

Κοινός Στρατηγικός Στόχος ΗΠΑ και Ευρώπης

Παρά τις ευρύτερες πολιτικές αποκλίσεις, η σύνοδος ανέδειξε σύγκλιση Ουάσιγκτον και ευρωπαϊκών κυβερνήσεων γύρω από τον στόχο της ενεργειακής απεξάρτησης από τη Ρωσία.

Για τις ΗΠΑ, η στρατηγική αυτή συνδέεται με τη γεωπολιτική σταθερότητα σε μια περιοχή που εξακολουθεί να θεωρείται ευάλωτη στη ρωσική επιρροή. Για την Ευρώπη, και ιδιαίτερα για την Ελλάδα, η ανάπτυξη νέων διασυνδέσεων και εμπορικών ροών θεωρείται εργαλείο οικονομικής ανάπτυξης και περιφερειακής συνοχής, με προεκτάσεις που αγγίζουν ευρύτερα έργα διαδρόμων, όπως ο IMEC.

Ρυθμιστικά Εμπόδια και Αβεβαιότητα

Παρά την πολιτική βούληση, παραμένουν σημαντικά τεχνικά και ρυθμιστικά εμπόδια. Στο τραπέζι βρέθηκαν ζητήματα που αφορούν τον κανονισμό «Capacity Allocation Mechanism Code» και το «Tariff Network Code», τα οποία εκτιμάται ότι δεν ανταποκρίνονται πλέον στις ανάγκες της αγοράς.

Η απουσία σαφούς ρυθμιστικής και εμπορικής βεβαιότητας λειτουργεί αποτρεπτικά για χώρες που καλούνται να υπογράψουν μακροχρόνια συμβόλαια LNG, παρά το γεγονός ότι η απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο τοποθετείται χρονικά σε λιγότερο από δύο χρόνια.

Για τον λόγο αυτό, την Τετάρτη θα πραγματοποιηθεί τεχνική συνάντηση στο αμερικανικό υπουργείο Ενέργειας με τη συμμετοχή διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς από τις εμπλεκόμενες χώρες, εκπροσώπων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και υπουργείων Ενέργειας, με στόχο την επιτάχυνση αλλαγών που θα δημιουργήσουν ένα σταθερό πλαίσιο.

Πολιτικές Επαφές Στ. Παπασταύρου

Στο πλαίσιο της επίσκεψής του στην Ουάσιγκτον, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου αναμένεται να πραγματοποιήσει το πρωί της Τετάρτης τριμερή συνάντηση με τον υπουργό Εσωτερικών των ΗΠΑ και επικεφαλής του Συμβουλίου Ενεργειακής Κυριαρχίας Νταγκ Μπέργκαμ, καθώς και με τον υπουργό Ενέργειας Κρις Ράιτ.

Παράλληλα, θα έχει επαφές στο Καπιτώλιο, όπου προγραμματίζεται να συναντήσει τον πρόεδρο της Επιτροπής Διεθνών Σχέσεων της Γερουσίας Τζιμ Ρις, καθώς και τους βουλευτές Τσακ Φλάισμαν και Ράντι Βέμπερ, οι οποίοι διατηρούν ενεργό ενδιαφέρον για τη συνεργασία με την Ελλάδα σε ενεργειακά ζητήματα.

Το απόγευμα της Πέμπτης η μεγαβατώρα έφτασε τα 40 ευρώ, ενώ ευρωπαϊκά συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης φυσικού αερίου ενισχύθηκαν κατά περίπου 4,8%. Σύμφωνα με το Trading Economics, τα αποθέματα φυσικού αερίου στην Ευρώπη βρίσκονται περίπου στο 43-44% της χωρητικότητάς τους, κοντά στο χαμηλότερο επίπεδο για την εποχή από το 2022, μετά από αυξημένη ζήτηση για θέρμανση.

Ειδικότερα, στη Γερμανία τα αποθέματα ανέρχονται στο 35,1%, στη Γαλλία στο 33,7% και στην Ολλανδία στο 28,4%, ενώ στην Ιταλία και την Αυστρία διαμορφώνονται στο 59,3% και 47,8% αντίστοιχα.

Φυσικό αέριο: Οι επιπτώσεις προμήθειας υγροποιημένου φυσικού αερίου

Οι τιμές ανέβηκαν επίσης λόγω διαταραχών τις προηγούμενες ημέρες στην προμήθεια υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) από τις Ηνωμένες Πολιτείες, μετά τις πολικές καιρικές συνθήκες που περιόρισαν την παραγωγή, μειώνοντας τη διαθεσιμότητα για την Ευρώπη, η οποία πέρυσι προμηθεύτηκε πάνω από το ήμισυ των ποσοτήτων LNG από τις ΗΠΑ.

Η Freeport LNG στο Τέξας μείωσε τις ροές τροφοδοσίας φυσικού αερίου κατά το Σαββατοκύριακο και βρίσκεται σε συζητήσεις με αγοραστές για πιθανό επαναπρογραμματισμό φορτίων, παρότι οι ροές άρχισαν να ανακάμπτουν.

Η γεωπολιτική αβεβαιότητα εκτόξευσε την τιμή του πετρελαίου Brent

Παράλληλα, αυξημένες είναι αυτές τις ημέρες και οι τιμές του πετρελαίου Brent. Συγκεκριμένα, τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του αργού πετρελαίου Brent ενισχύθηκαν κατά περισσότερο από 3% την Πέμπτη, ξεπερνώντας τα 70 δολάρια το βαρέλι, στο υψηλότερο ενδοσυνεδριακό επίπεδο από τον Σεπτέμβριο και πλησιάζοντας το ισχυρότερο κλείσιμο από τον Αύγουστο, καθώς αυξήθηκαν τα γεωπολιτικά ασφάλιστρα κινδύνου μετά τις ανανεωμένες απειλές των ΗΠΑ κατά του Ιράν.

Οι συνέπειες των κινήσεων Τραμπ

Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε την Τεχεράνη να συμφωνήσει σε μια πυρηνική συμφωνία ή να αντιμετωπίσει στρατιωτικά πλήγματα, δηλώνοντας ότι οι αμερικανικές ναυτικές δυνάμεις στην περιοχή είναι έτοιμες να δράσουν εάν χρειαστεί.

Το ενδεχόμενο ενός αμερικανικού πλήγματος ενίσχυσε τις ανησυχίες για πιθανές διαταραχές στις ροές αργού από τη Μέση Ανατολή, οι οποίες αντιστοιχούν περίπου στο ένα τρίτο της παγκόσμιας προσφοράς, ενώ οποιαδήποτε ιρανική αντίδραση θα μπορούσε να απειλήσει τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, μια κρίσιμη δίοδο για τη μεταφορά πετρελαίου και φορτίων υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).

Οι τιμές του πετρελαίου έχουν ήδη αυξηθεί από τις αρχές του έτους, παρά τις προσδοκίες για υπερπροσφορά, στηριζόμενες στις γεωπολιτικές εντάσεις που αφορούν το Ιράν και τη Βενεζουέλα, καθώς και στις διαταραχές της προσφοράς στο Καζακστάν, με τις τελευταίες δηλώσεις του Τραμπ να ενισχύουν περαιτέρω τους ανοδικούς κινδύνους.

Αμερικανικές πιέσεις για περιορισμό του αζερικού αερίου
Σύμφωνα με ρεπορτάζ της «Καθημερινής», κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου, μετά την υπογραφή της συμφωνίας μεταξύ της Atlantic See LNG Trade και της ουκρανικής Naftogaz στην Αθήνα, παρουσία του προέδρου Ζελένσκι, η αμερικανική πλευρά επέβαλε περιορισμούς στη μεταφορά αζερικού αερίου προς την Ουκρανία μέσω της Ελλάδας και του Κάθετου Διαδρόμου.

Το ζήτημα, που έφτασε μέχρι το Μαξίμου, επιλύθηκε – σύμφωνα με διπλωματικές πηγές – όταν η ελληνική κυβέρνηση δεσμεύθηκε ότι η χρήση αζερικού αερίου θα αποτελεί την τελευταία επιλογή. Η δέσμευση αυτή διασφαλίζει την υλοποίηση των συμβάσεων για παραδόσεις αμερικανικού LNG από τον Δεκέμβριο 2025 έως τον Μάρτιο 2026.

Τεχνικές προκλήσεις και εναλλακτικές λύσεις ενέργειας
Σε περίπτωση καθυστέρησης φορτίων αμερικανικού LNG ή τεχνικών προβλημάτων στην αεριοποίηση, η ελληνική εταιρεία θα πρέπει να καλύψει τις συμβατικές υποχρεώσεις προς τη Naftogaz χρησιμοποιώντας το «καλάθι» αερίου της ΔΕΠΑ, το οποίο περιλαμβάνει:

• Αζερικό φυσικό αέριο από τον αγωγό TAP
• Εισαγωγές LNG από διάφορες πηγές
• Εγχώριες και περιφερειακές προμήθειες ενέργειας

Η ελληνική πλευρά χαρακτηρίζει το επεισόδιο ως παρεξήγηση που πλέον έχει λυθεί.

Επιπτώσεις στο διασυνοριακό έργο Route 3
Οι αμερικανικές ενστάσεις δημιουργούν ερωτήματα για τη στάση της Ουάσινγκτον απέναντι στο νέο διασυνοριακό έργο Route 3. Το έργο σχεδιάζεται από τους διαχειριστές συστημάτων Ελλάδας, Βουλγαρίας, Ρουμανίας, Μολδαβίας και Ουκρανίας, σε συνεργασία με τον ICGB, και προβλέπει παραδόσεις αζερικού αερίου μέσω του Κάθετου Διαδρόμου από το σημείο διασύνδεσης ICGB–TAP.

Από το ίδιο σημείο η Βουλγαρία προμηθεύεται 1 δισ. κυβικά μέτρα αζερικού αερίου, ενώ η ΔΕΠΑ έχει εξασφαλίσει αντίστοιχες ποσότητες.

Στρατηγική σημασία του αγωγού TAP για την Ευρώπη
Ο TAP, μέρος της ευρωπαϊκής στρατηγικής διαφοροποίησης από τη Ρωσία, αποτελεί κρίσιμη πηγή ενέργειας για Ελλάδα και Ευρώπη. Η ΕΕ επιδιώκει τον διπλασιασμό της δυναμικότητάς του, ωστόσο ορισμένα κράτη-μέλη εκφράζουν ενστάσεις λόγω του ότι το Αζερμπαϊτζάν εισάγει – έστω σε μικρότερες ποσότητες πλέον – ρωσικό φυσικό αέριο.

Τεχνικές διαβεβαιώσεις και ενεργειακή διπλωματία
Τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα διαβεβαιώνουν ότι, ακόμη και με εισαγωγές ρωσικού αερίου, ο αγωγός TAP δεν συνδέεται με το εγχώριο δίκτυο του Αζερμπαϊτζάν, άρα δεν είναι τεχνικά δυνατή η ανάμειξη.

Το Μπακού εξηγεί ότι οι ρωσικές εισαγωγές καλύπτουν ανάγκες της εσωτερικής αγοράς. Χωρίς αυτές, θα προέκυπταν ελλείμματα που θα επηρέαζαν τις εξαγωγές προς την Ευρώπη, υπονομεύοντας την ενεργειακή ασφάλεια της περιοχής.

Η συμφωνία θεωρείται καθοριστική για την ενεργειακή ασφάλεια στην περιοχή και υποστηρίζει την Ουκρανία ενόψει ενός δύσκολου χειμώνα. Κυβερνητικές πηγές επισημαίνουν ότι οι ελληνικές ενεργειακές υποδομές εξασφαλίζουν σταθερές ροές φυσικού αερίου μέσω του Κάθετου Διαδρόμου.

Η υπογραφή πραγματοποιήθηκε παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, του προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι και της Αμερικανίδας πρέσβη στην Ελλάδα Κίμπερλι Γκίλφοϊλ.

Επίσημη ανακοίνωση για τη συμφωνία

«O Όμιλος NAFTOGAZ και η ΔΕΠΑ Εμπορίας υπέγραψαν Δήλωση Προθέσεων Φυσικού Αερίου για τον χειμώνα 2025–2026»

Η ΔΕΠΑ Εμπορίας και η Naftogaz υπέγραψαν Δήλωση Προθέσεων για την προμήθεια φυσικού αερίου στην Ουκρανία κατά την περίοδο Δεκέμβριος 2025 – Μάρτιος 2026, ενισχύοντας τη διαπεριφερειακή ενεργειακή συνεργασία και την ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια.

Στο πλαίσιο της μελλοντικής συμφωνίας προβλέπεται η μεταφορά αμερικανικού LNG μέσω του Route 1, που διατίθεται από κοινού από τους Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς της Ελλάδας, Βουλγαρίας, Ρουμανίας, Μολδαβίας και Ουκρανίας.

Οι δύο κρατικές εταιρείες ενισχύουν τη συνεργασία τους σε μια κρίσιμη περίοδο για την ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας, με τις ελληνικές υποδομές να αναβαθμίζουν τη σταθερότητα του Κάθετου Διαδρόμου.

Δηλώσεις των επικεφαλής

Ο Κωνσταντίνος Ξιφαράς, Διευθύνων Σύμβουλος της ΔΕΠΑ Εμπορίας, τόνισε:
«Η συμφωνία αποτελεί μια γέφυρα ενέργειας μεταξύ Ελλάδας και Ουκρανίας, στηρίζοντας την ενεργειακή ανθεκτικότητα της Ευρώπης. Η προμήθεια LNG θα γίνει μέσω της ATLANTIC – SEE, όπου η ΔΕΠΑ συμμετέχει με 40%».

Ο Sergii Koretskyi, Διευθύνων Σύμβουλος της Naftogaz, ανέφερε:
«Διευρύνουμε τις πηγές προμηθειών μας ώστε να διασφαλίσουμε αξιόπιστη θέρμανση για τους Ουκρανούς. Ευχαριστούμε τη ΔΕΠΑ για τη συνεργασία».

Οι δύο εταιρείες

Naftogaz: κορυφαία ενεργειακή εταιρεία της Ουκρανίας, δραστηριοποιείται στην παραγωγή, μεταφορά, αποθήκευση και προμήθεια φυσικού αερίου, επενδύοντας παράλληλα στις ΑΠΕ, στο πράσινο υδρογόνο και στο μικρής κλίμακας LNG.

ΔΕΠΑ Εμπορίας: ένας από τους βασικούς ενεργειακούς ομίλους της Ελλάδας, με δραστηριότητα σε φυσικό αέριο, ηλεκτρική ενέργεια, ΑΠΕ και εναλλακτικά καύσιμα. Η στρατηγική της εστιάζει στη διαφοροποίηση πηγών και οδεύσεων και στη διεύρυνση της διεθνούς παρουσίας της.