Οι αποφάσεις ανακοινώθηκαν την Παρασκευή 18 Σεπτεμβρίου και συνοδεύονται από αναφορές στη μείωση του δημόσιου χρέους, στα πρωτογενή πλεονάσματα, στην αύξηση των επενδύσεων, στην πορεία των μεταρρυθμίσεων και στη βελτίωση της φορολογικής διοίκησης. Η Moody’s εκτιμά ότι υπάρχουν αυξανόμενες ενδείξεις πως οι διαρθρωτικές αλλαγές αποδίδουν αποτελέσματα, ενώ η Scope τοποθετεί πλέον την Ελλάδα στο BBB+, ένα ακόμη βήμα υψηλότερα εντός της επενδυτικής βαθμίδας.

Πιερρακάκης: «Έχει τεράστια αξία»

Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, σχολιάζοντας τις δύο αποφάσεις, στάθηκε ιδιαίτερα στη χρονική συγκυρία κατά την οποία αυτές ελήφθησαν.

«Η Ελλάδα αναβαθμίζεται σήμερα δύο φορές, από δύο διαφορετικούς διεθνείς οίκους αξιολόγησης, σε μια στιγμή που οι διεθνείς αγορές δοκιμάζονται. Και αυτό έχει τεράστια αξία», ανέφερε.

Σύμφωνα με τον υπουργό, οι αποφάσεις αναγνωρίζουν την ενίσχυση της ανθεκτικότητας της οικονομίας, τις δημοσιονομικές επιδόσεις, την ανάπτυξη, την αύξηση των επενδύσεων και την πρόοδο των μεταρρυθμίσεων. Ο κ. Πιερρακάκης συνέδεσε επίσης τις αξιολογήσεις με την πολιτική πρόωρης αποπληρωμής του δημόσιου χρέους.

Scope: Στο BBB+ η Ελλάδα

Η Scope Ratings προχώρησε σε κανονική αναβάθμιση της πιστοληπτικής αξιολόγησης της Ελλάδας από BBB σε BBB+, αλλάζοντας παράλληλα τις προοπτικές από θετικές σε σταθερές μετά την αναβάθμιση.

Στην αιτιολόγησή της, η Scope δίνει ιδιαίτερο βάρος στην ταχεία αποκλιμάκωση του χρέους, στα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα και στη βελτίωση της φορολογικής διοίκησης. Για το 2025 καταγράφει πλεόνασμα γενικής κυβέρνησης 1,7% του ΑΕΠ και πρωτογενές πλεόνασμα 4,9%, ενώ εκτιμά ότι οι ελληνικές δημοσιονομικές επιδόσεις θα εξακολουθήσουν να βρίσκονται μεταξύ των ισχυρότερων στην ΕΕ.

Στο αναπτυξιακό σκέλος, η Scope καταγράφει μέση πραγματική ανάπτυξη 2,1% την περίοδο 2023-2025, έναντι περίπου 1% στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ως παράγοντες στήριξης αναφέρει, μεταξύ άλλων, την εγχώρια ζήτηση, τον τουρισμό, τις επενδύσεις, τις μεταρρυθμίσεις και την αξιοποίηση ευρωπαϊκών πόρων.

Από 146,1% προς 110% το δημόσιο χρέος

Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της αξιολόγησης αφορά την πορεία του δημόσιου χρέους.

Η Scope εκτιμά ότι το χρέος θα μειωθεί περίπου στο 136% του ΑΕΠ το 2026, από 146,1% το 2025, ενώ προβλέπει περαιτέρω αποκλιμάκωση περίπου στο 110% του ΑΕΠ έως το 2031. Στην ίδια ανάλυση επισημαίνονται η μεγάλη διάρκεια του ελληνικού χρέους και ο σχετικά χαμηλός κίνδυνος αναχρηματοδότησης.

Σημαντικό μέρος του ελληνικού χρέους βρίσκεται σε επίσημους πιστωτές με ευνοϊκούς όρους, ενώ η κυβέρνηση συνεχίζει τις πρόωρες αποπληρωμές. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Moody’s, μετά την πρόωρη αποπληρωμή 5,3 δισ. ευρώ στα τέλη του 2025, σχεδιάζονται πρόσθετες αποπληρωμές 13 δισ. ευρώ έως το τέλος του 2026.

Moody’s: Θετικές προοπτικές και επενδυτική βαθμίδα Baa3

Η Moody’s δεν προχώρησε αυτή τη φορά σε αλλαγή βαθμίδας. Επιβεβαίωσε το Baa3, αλλά αναβάθμισε το outlook της χώρας από «σταθερό» σε «θετικό».

Ο οίκος αναφέρει ότι υπάρχουν αυξανόμενες ενδείξεις πως η έμφαση στις οικονομικές και θεσμικές μεταρρυθμίσεις αποδίδει, ενισχύοντας τη δημοσιονομική και οικονομική ανθεκτικότητα. Η Moody’s αναφέρεται στις αλλαγές στη φορολογική διοίκηση, στην αδειοδότηση των επιχειρήσεων, στο πτωχευτικό πλαίσιο, στις δικαστικές διαδικασίες, στη διαχείριση γης και στη φορολογία της εργασίας.

Η αλλαγή του outlook αποκτά πρόσθετο ενδιαφέρον καθώς, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, αποτελεί την τρίτη αλλαγή προοπτικών για την Ελλάδα σε θετικές μέσα σε περίπου έναν μήνα, μετά τη R&I στις 17 Αυγούστου και την DBRS στις 4 Σεπτεμβρίου.

Η μεγάλη αλλαγή στις επενδύσεις

Ιδιαίτερη αναφορά κάνει η Moody’s στην αλλαγή της σύνθεσης του αναπτυξιακού μοντέλου, το οποίο χαρακτηρίζει περισσότερο προσανατολισμένο στις επενδύσεις.

Οι ιδιωτικές επενδύσεις αντιπροσώπευσαν σχεδόν τα δύο τρίτα της αύξησης κατά 5 ποσοστιαίες μονάδες του λόγου επενδύσεων προς ΑΕΠ από το 2020. Η Moody’s εκτιμά ότι η επενδυτική ανάκαμψη δεν αποτελεί αποκλειστικά αποτέλεσμα του Ταμείου Ανάκαμψης, αλλά είχε ήδη ξεκινήσει και ενισχύθηκε από τους ευρωπαϊκούς πόρους.

Παράλληλα, έως τον Ιούνιο του 2026 η Ελλάδα είχε λάβει 24,6 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης, σχεδόν το 70% των συνολικά διαθέσιμων πόρων. Τα κεφάλαια κατευθύνονται μεταξύ άλλων σε υποδομές, ψηφιοποίηση και πράσινη μετάβαση.

Από 24% στο 9% το κενό ΦΠΑ

Οι οίκοι στέκονται και στις αλλαγές στη φορολογική διοίκηση και στην ψηφιοποίηση των συναλλαγών.

Σύμφωνα με τη Moody’s, το εκτιμώμενο κενό συμμόρφωσης στον ΦΠΑ μειώθηκε περίπου στο 9% το 2024 από 24% το 2019. Η Scope αναφέρει από την πλευρά της ότι ο λόγος των φορολογικών εσόδων αυξήθηκε από 20,5% του ΑΕΠ το 2009 σε περίπου 28% το 2025.

Οι αδυναμίες που εξακολουθούν να βλέπουν οι οίκοι

Οι θετικές αποφάσεις δεν σημαίνουν ότι οι διεθνείς οίκοι δεν καταγράφουν κινδύνους. Η Moody’s επισημαίνει ότι το δημόσιο χρέος εξακολουθεί να βρίσκεται σε υψηλά επίπεδα, ενώ αναφέρεται επίσης στα εξωτερικά ελλείμματα, στη μέτρια παραγωγικότητα, στις δημογραφικές πιέσεις και στο απόθεμα προβληματικών δανείων που βρίσκεται εκτός τραπεζικού συστήματος.

Αντίστοιχα, η Scope καταγράφει ως περιοριστικούς παράγοντες το ακόμη υψηλό δημόσιο χρέος, ορισμένους διαρθρωτικούς περιορισμούς στην ανάπτυξη και τις εξωτερικές ευπάθειες.

Ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκος Παπαθανάσης χαρακτήρισε τις ανακοινώσεις των δύο οίκων «διεθνή αναγνώριση των αντοχών και των προοπτικών της ελληνικής οικονομίας», προσθέτοντας πάντως ότι «δεν εφησυχάζουμε».

Παρά την υποβάθμιση των προβλέψεων, ο οίκος αξιολόγησης εξακολουθεί να θεωρεί ότι τα θεμελιώδη μεγέθη της ελληνικής οικονομίας παραμένουν ισχυρά.

Σύμφωνα με τη Moody’s, η ανάπτυξη της Ελλάδας θα συνεχίσει να στηρίζεται στην ισχυρή απορρόφηση των ευρωπαϊκών κονδυλίων και στις ιδιωτικές επενδύσεις, ενώ θετικά αξιολογούνται η βελτίωση των θεσμών και της διακυβέρνησης, καθώς και η ενίσχυση της υγείας του τραπεζικού τομέα.

Η νέα πρόβλεψη έρχεται σε μία κρίσιμη συγκυρία για την ελληνική οικονομία, καθώς από τις αρχές του φθινοπώρου ανοίγει εκ νέου ο κύκλος των αξιολογήσεων από τους διεθνείς οίκους.

Το ενδιαφέρον των αγορών στρέφεται πλέον στις αντοχές της χώρας απέναντι σε ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας, με τη γεωπολιτική ένταση και τις πιέσεις στο ενεργειακό κόστος να αποτελούν τους βασικούς εξωτερικούς κινδύνους.

Στο μικροσκόπιο επενδύσεις, χρέος και μεταρρυθμίσεις

Οι επενδύσεις, η δημοσιονομική πορεία, η ταχύτερη αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους και ο ρυθμός ανάπτυξης αναμένεται να αποτελέσουν τα βασικά πεδία στα οποία θα εστιάσουν οι οίκοι αξιολόγησης τους επόμενους μήνες.

Παράλληλα, ιδιαίτερη βαρύτητα θα δοθεί στη συνέχιση των μεταρρυθμίσεων και στη διατήρηση της δημοσιονομικής πειθαρχίας, ενώ οι διεθνείς οίκοι θα αξιολογήσουν και την ανθεκτικότητα της ελληνικής οικονομίας απέναντι στους εξωτερικούς κραδασμούς.

Στα πιστωτικά πλεονεκτήματα της Ελλάδας, η Moody’s περιλαμβάνει το ιστορικό μεταρρυθμίσεων, το χαμηλό κόστος εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους, τις περιορισμένες ανάγκες νέου δανεισμού και τα σημαντικά πρωτογενή πλεονάσματα.

Στον αντίποδα, το υψηλό επίπεδο του δημόσιου χρέους εξακολουθεί να αποτελεί βασική αδυναμία, ενώ στις προκλήσεις προστίθενται η ανάγκη ολοκλήρωσης των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, οι δυσμενείς δημογραφικές τάσεις και οι αυξανόμενοι κλιματικοί κίνδυνοι.

Η αναθεώρηση της πρόβλεψης για την ανάπτυξη αποκτά έτσι ιδιαίτερη σημασία ενόψει των επόμενων αξιολογήσεων, καθώς η πορεία του ΑΕΠ αποτελεί κρίσιμο παράγοντα τόσο για τη δυναμική αποκλιμάκωσης του λόγου χρέους προς ΑΕΠ όσο και για τη δυνατότητα διατήρησης ισχυρών δημοσιονομικών επιδόσεων.

Οι φθινοπωρινοί σταθμοί των αξιολογήσεων

Το ενδιαφέρον πλέον στρέφεται στο ημερολόγιο των αξιολογήσεων, με τον Σεπτέμβριο να αποτελεί κομβικό μήνα για την πιστοληπτική εικόνα της χώρας.

Ο πρώτος σημαντικός σταθμός είναι η 4η Σεπτεμβρίου, όταν η DBRS αναμένεται να επανεξετάσει την πιστοληπτική ικανότητα της Ελλάδας και τις προοπτικές της οικονομίας.

Δύο εβδομάδες αργότερα, στις 18 Σεπτεμβρίου, τη σκυτάλη παίρνουν η Moody’s και η Scope.

Η Moody’s διατηρεί σήμερα την Ελλάδα στη βαθμίδα Baa3 με σταθερές προοπτικές, ενώ η Scope αξιολογεί τη χώρα με BBB και θετικές προοπτικές, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας νέας αναβάθμισης.

Ο κύκλος των φθινοπωρινών αξιολογήσεων συνεχίζεται με τη Standard & Poor’s στις 23 Οκτωβρίου και ολοκληρώνεται με τη Fitch στις 6 Νοεμβρίου.

Η προσοχή της αγοράς θα παραμείνει επομένως στραμμένη τόσο στις νέες μακροοικονομικές προβλέψεις όσο και στα μηνύματα των οίκων για την πορεία του χρέους, των επενδύσεων και των μεταρρυθμίσεων, καθώς αυτά είναι τα στοιχεία που θα καθορίσουν τα επόμενα βήματα για την πιστοληπτική αξιολόγηση της ελληνικής οικονομίας.

Οι μεγάλοι διεθνείς οίκοι αξιολόγησης ανοίγουν τον δεύτερο κύκλο των αξιολογήσεών τους για το 2026, έχοντας στο μικροσκόπιο τη μεγάλη αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους, τα πρωτογενή πλεονάσματα, τις πρόωρες αποπληρωμές αλλά και την ανθεκτικότητα της οικονομίας απέναντι στις νέες διεθνείς ενεργειακές και γεωπολιτικές πιέσεις.

Η πρώτη ετυμηγορία έρχεται σχεδόν αμέσως. Στις 4 Σεπτεμβρίου ανακοινώνει την αξιολόγησή της η DBRS, ενώ δύο εβδομάδες αργότερα ακολουθεί μία ιδιαίτερα σημαντική ημέρα για την Ελλάδα.

Στις 18 Σεπτεμβρίου θα ανακοινώσουν τις αποφάσεις τους τόσο η Moody’s όσο και η Scope Ratings. Στις 23 Οκτωβρίου ακολουθεί η Standard & Poor’s και ο δεύτερος κύκλος ολοκληρώνεται στις 6 Νοεμβρίου με τη Fitch.

Οι πέντε κρίσιμες αξιολογήσεις

Το ημερολόγιο του δεύτερου εξαμήνου διαμορφώνεται ως εξής:

4 Σεπτεμβρίου – DBRS

18 Σεπτεμβρίου – Moody’s

18 Σεπτεμβρίου – Scope Ratings

23 Οκτωβρίου – Standard & Poor’s

6 Νοεμβρίου – Fitch

Η Ελλάδα έχει ήδη εξασφαλίσει την επενδυτική βαθμίδα και πλέον το ενδιαφέρον μετατοπίζεται στο επόμενο βήμα: πόσο γρήγορα μπορεί να κινηθεί υψηλότερα μέσα στην επενδυτική κατηγορία.

Πού βρίσκεται σήμερα η Ελλάδα

Η χώρα βρίσκεται στη βαθμίδα BBB με σταθερές προοπτικές από DBRS, Standard & Poor’s και Fitch. Η Moody’s αξιολογεί την Ελλάδα με Baa3 και σταθερές προοπτικές, ενώ η Scope βρίσκεται στο BBB με θετικές προοπτικές.

Αυτό κάνει τη Scope ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα στον νέο γύρο, καθώς οι θετικές προοπτικές αφήνουν περισσότερο ανοικτό το ενδεχόμενο μιας μελλοντικής αναβάθμισης. Θετικό μήνυμα είχε έρθει μέσα στον Αύγουστο και από τον ιαπωνικό οίκο R&I, ο οποίος διατήρησε την αξιολόγηση BBB αλλά αναβάθμισε τις προοπτικές της Ελλάδας σε θετικές.

Το μεγάλο «όπλο»: Η μείωση του χρέους

Το σημαντικότερο στοιχείο στον νέο κύκλο αξιολογήσεων είναι αναμφίβολα η αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους. Για χρόνια, το πολύ υψηλό χρέος αποτελούσε το μεγαλύτερο μειονέκτημα της ελληνικής οικονομίας στις εκθέσεις των διεθνών οίκων.

Η εικόνα όμως αλλάζει. Τα πρωτογενή πλεονάσματα, η ανάπτυξη και κυρίως η πολιτική πρόωρων αποπληρωμών δημιουργούν ταχύτερη αποκλιμάκωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ. Και αυτό είναι ένα από τα ισχυρότερα επιχειρήματα της Αθήνας για τις επόμενες αναβαθμίσεις.

Η Scope βλέπει χρέος 107% του ΑΕΠ

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι τελευταίες εκτιμήσεις της Scope. Τον Μάρτιο ο οίκος προέβλεπε ότι το ελληνικό δημόσιο χρέος θα μειωνόταν περίπου στο 127% του ΑΕΠ το 2030 και στο 120% το 2035.

Λίγους μήνες αργότερα, όμως, έγινε αισθητά πιο αισιόδοξος. Σε έκθεση του Ιουνίου προέβλεψε ότι το χρέος θα μπορούσε να υποχωρήσει στο 107% του ΑΕΠ το 2031.

Εφόσον επιβεβαιωθεί μια τέτοια πορεία, η Ελλάδα θα μπορούσε να βρεθεί με χαμηλότερο δείκτη χρέους από μεγάλες ευρωπαϊκές οικονομίες, όπως η Ιταλία, η Γαλλία και το Βέλγιο.

Η Moody’s και το ενδιαφέρον για την επόμενη κίνηση

Ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζει η αξιολόγηση της Moody’s στις 18 Σεπτεμβρίου. Στην προηγούμενη αξιολόγησή της, τον Μάρτιο, η Moody’s εκτιμούσε ότι το ελληνικό δημόσιο χρέος θα μειωνόταν περίπου στο 140% του ΑΕΠ το 2027.

Οι νεότερες δημοσιονομικές εξελίξεις και οι πρόωρες αποπληρωμές δημιουργούν πλέον διαφορετικά δεδομένα.Ο ίδιος ο οίκος είχε επισημάνει ότι μία διατηρήσιμη μείωση του χρέους, σημαντικά ταχύτερη από τις προβλέψεις του, θα μπορούσε να ασκήσει ανοδική πίεση στην αξιολόγηση της Ελλάδας.

Γι' αυτό η νέα έκθεση της Moody’s θα διαβαστεί προσεκτικά από κυβέρνηση, τράπεζες και αγορές.

Πρωτογενές πλεόνασμα 5,77 δισ. ευρώ

Ένα ακόμη θετικό στοιχείο είναι η εκτέλεση του προϋπολογισμού. Στο επτάμηνο Ιανουαρίου – Ιουλίου καταγράφηκε πρωτογενές πλεόνασμα 5,77 δισ. ευρώ, υψηλότερο από τον στόχο.

Η δημοσιονομική επίδοση έχει ιδιαίτερη βαρύτητα για τους οίκους αξιολόγησης. Δεν εξετάζουν μόνο το σημερινό ύψος του χρέους αλλά και το κατά πόσο η χώρα μπορεί να διατηρεί πρωτογενή πλεονάσματα και να εξυπηρετεί τις υποχρεώσεις της χωρίς να δημιουργούνται νέες δημοσιονομικές ανισορροπίες.

Ανάπτυξη 2% στο πρώτο τρίμηνο

Θετική παραμένει και η εικόνα της οικονομικής δραστηριότητας. Το ελληνικό ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 2% σε ετήσια βάση στο πρώτο τρίμηνο του 2026.

Το επόμενο σημαντικό τεστ έρχεται στις 7 Σεπτεμβρίου, όταν η ΕΛΣΤΑΤ αναμένεται να ανακοινώσει τα στοιχεία για το δεύτερο τρίμηνο.

Μια ισχυρή επίδοση θα ενισχύσει το επιχείρημα ότι η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να αναπτύσσεται παρά το δύσκολο διεθνές περιβάλλον.

Ο μεγάλος κίνδυνος έρχεται από την ενέργεια

Η εικόνα, πάντως, δεν είναι χωρίς κινδύνους. Από τον πρώτο γύρο αξιολογήσεων του Μαρτίου μέχρι σήμερα, το διεθνές οικονομικό περιβάλλον έχει επιδεινωθεί σημαντικά.

Η γεωπολιτική κρίση στη Μέση Ανατολή έχει προκαλέσει νέες αναταράξεις στην ενεργειακή αγορά. Το Brent βρίσκεται κοντά στα 90 δολάρια το βαρέλι, έναντι περίπου 60 δολαρίων στις αρχές του έτους. Ακόμη μεγαλύτερη είναι η μεταβολή στο ευρωπαϊκό φυσικό αέριο, όπου οι τιμές έχουν υπερδιπλασιαστεί σε σχέση με τις αρχές του 2026.

Γιατί η ενέργεια μπορεί να αλλάξει τις προβλέψεις

Η αύξηση του ενεργειακού κόστους λειτουργεί σε πολλά επίπεδα. Επιβαρύνει επιχειρήσεις και νοικοκυριά. Αυξάνει τις πληθωριστικές πιέσεις. Περιορίζει το διαθέσιμο εισόδημα.

Και μπορεί να υποχρεώσει την κυβέρνηση να λάβει πρόσθετα μέτρα στήριξης, δημιουργώντας δημοσιονομικό κόστος.

Γι' αυτό οι οίκοι αξιολόγησης θα εξετάσουν όχι μόνο τις σημερινές επιδόσεις της οικονομίας αλλά και το πόσο ανθεκτικές μπορούν να παραμείνουν εάν η ενεργειακή κρίση συνεχιστεί.

Στο μικροσκόπιο και οι εξαγγελίες της ΔΕΘ

Υπάρχει φέτος και μία ενδιαφέρουσα χρονική σύμπτωση. Ο νέος γύρος αξιολογήσεων συμπίπτει ουσιαστικά με τις κυβερνητικές εξαγγελίες στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης.

Οι οίκοι θα παρακολουθούν επομένως προσεκτικά το δημοσιονομικό αποτύπωμα των νέων μέτρων. Φοροελαφρύνσεις, αυξήσεις εισοδημάτων και μέτρα στήριξης θα αξιολογηθούν όχι μόνο ως προς το όφελος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις αλλά και ως προς το κατά πόσο συμβαδίζουν με τη διατήρηση της δημοσιονομικής πειθαρχίας.

Τι σημαίνει μια νέα αναβάθμιση για την οικονομία

Μια αναβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας δεν είναι απλώς ένας καλύτερος «βαθμός» σε μια διεθνή έκθεση. Μπορεί να έχει πραγματικές οικονομικές επιπτώσεις. Όσο βελτιώνεται η αξιολόγηση της χώρας, τόσο μειώνεται θεωρητικά το ρίσκο που αποδίδουν οι διεθνείς επενδυτές στα ελληνικά ομόλογα.

Αυτό μπορεί να συμβάλει σε χαμηλότερο κόστος δανεισμού για το Δημόσιο και να λειτουργήσει θετικά για τράπεζες και επιχειρήσεις που αντλούν κεφάλαια από τις αγορές. Παράλληλα, υψηλότερες αξιολογήσεις μπορούν να διευρύνουν τη βάση των διεθνών επενδυτών που τοποθετούν κεφάλαια σε ελληνικούς τίτλους.

Το στοίχημα δεν είναι πλέον η επενδυτική βαθμίδα

Η μεγάλη αλλαγή σε σχέση με πριν από λίγα χρόνια είναι ακριβώς αυτή. Η συζήτηση δεν αφορά πλέον το εάν η Ελλάδα θα επιστρέψει στην επενδυτική βαθμίδα.

Αυτό έχει ήδη συμβεί. Το ερώτημα είναι πλέον πόσο γρήγορα μπορεί να ανέβει στα επόμενα σκαλοπάτια της επενδυτικής κατηγορίας.

Για να συμβεί αυτό χρειάζεται συνέχεια στη μείωση του χρέους, διατηρήσιμη ανάπτυξη, δημοσιονομική σταθερότητα και μεταρρυθμίσεις που βελτιώνουν τις μακροπρόθεσμες προοπτικές της οικονομίας.

Ο κρίσιμος Σεπτέμβριος

Ο Σεπτέμβριος θα δώσει τις πρώτες απαντήσεις.

Η DBRS ανοίγει τον χορό στις 4 Σεπτεμβρίου.

Στις 7 Σεπτεμβρίου έρχονται τα νέα στοιχεία για το ΑΕΠ.

Και στις 18 Σεπτεμβρίου ακολουθεί το διπλό τεστ Moody’s και Scope.

Μέσα σε δύο εβδομάδες θα έχει διαμορφωθεί μια πολύ καθαρότερη εικόνα για το πώς βλέπουν οι διεθνείς οίκοι την ελληνική οικονομία μετά την ενεργειακή αναταραχή και τις νέες δημοσιονομικές εξελίξεις.

Η Ελλάδα μπαίνει στον δεύτερο γύρο με σημαντικά πλεονεκτήματα: πλεονάσματα, ανάπτυξη και ταχύτερη μείωση του χρέους. Το μεγάλο ερώτημα είναι αν αυτά θα αποδειχθούν αρκετά για να ανοίξει μέσα στους επόμενους μήνες ο δρόμος για το επόμενο σκαλοπάτι της πιστοληπτικής αξιολόγησης.

Ο οίκος διαπιστώνει ότι οι τιμές των κατοικιών αυξάνονται σταθερά εδώ και τουλάχιστον έξι χρόνια, ενώ από το 2022 και μετά κινούνται ταχύτερα από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης. Ο ετήσιος ρυθμός ανόδου ξεπέρασε το 15% το 2023, με την Αθήνα να βρίσκεται στο επίκεντρο των ανατιμήσεων και τις τιμές να υπερβαίνουν ήδη από το 2024 τα υψηλά που είχαν καταγραφεί πριν από την οικονομική κρίση.

Η άνοδος των τιμών, ωστόσο, δεν συνοδεύτηκε από αντίστοιχη ενίσχυση των εισοδημάτων. Σύμφωνα με τη Moody’s, οι πραγματικές τιμές των κατοικιών ανακάμπτουν σταθερά από το χαμηλό του 2017, αλλά τα εισοδήματα των νοικοκυριών αυξήθηκαν πολύ πιο αργά την τελευταία οκταετία.

Το αποτέλεσμα είναι ο δείκτης τιμών κατοικιών προς εισόδημα να έχει κινηθεί πάνω από τον μακροπρόθεσμο μέσο όρο του, καταδεικνύοντας ένα σημαντικό και διευρυνόμενο χάσμα προσιτότητας. Με άλλα λόγια, η απόκτηση κατοικίας απαιτεί σήμερα πολύ μεγαλύτερο μέρος του διαθέσιμου εισοδήματος σε σχέση με το παρελθόν.

Τι τροφοδότησε το ράλι

Σύμφωνα με τη Moody’s, σημαντικό ρόλο στην άνοδο της αγοράς εξακολουθούν να διαδραματίζουν οι άμεσες ξένες επενδύσεις, οι οποίες έχουν αυξηθεί σταθερά τα τελευταία χρόνια και αποτελούν σημαντικό μέρος των συνολικών επενδύσεων σε ακίνητα.

Στους βασικούς μοχλούς της ζήτησης περιλαμβάνονται ο ισχυρός τουρισμός, οι ξένοι αγοραστές που αξιοποιούν το πρόγραμμα της Χρυσής Βίζας, αλλά και τα κρατικά προγράμματα στήριξης για την αγορά πρώτης κατοικίας.

Η Moody’s σημειώνει ότι και το πρόγραμμα «Σπίτι Μου» έδωσε προσωρινή ώθηση τόσο στη ζήτηση για στεγαστικά δάνεια όσο και στην αγορά κατοικιών, ενισχύοντας περαιτέρω τις πιέσεις στις τιμές σε μια αγορά όπου η διαθέσιμη προσφορά παραμένει περιορισμένη.

Το δημογραφικό βάζει «φρένο» στις μελλοντικές αυξήσεις

Παρά τη χαμηλή προσφορά νέων κατοικιών, καθώς οι οικοδομικές άδειες εξακολουθούν να βρίσκονται αισθητά χαμηλότερα από τα προ κρίσης επίπεδα, η Moody’s εκτιμά ότι το σημερινό ισχυρό momentum δεν θα διατηρηθεί με την ίδια ένταση μακροπρόθεσμα.

Ο βασικός παράγοντας είναι το δημογραφικό. Οι δυσμενείς πληθυσμιακές τάσεις στην Ελλάδα εκτιμάται ότι θα περιορίσουν σταδιακά τη ζήτηση για κατοικίες και, κατά συνέπεια, θα οδηγήσουν σε ηπιότερους ρυθμούς αύξησης των τιμών τα επόμενα χρόνια.

Πρόκειται για έναν παράγοντα που μπορεί να λειτουργήσει εξισορροπητικά σε μια αγορά όπου η χαμηλή προσφορά, οι ξένες επενδύσεις και η επανενεργοποίηση της στεγαστικής πίστης εξακολουθούν να στηρίζουν τις τιμές.

Επιστρέφουν τα στεγαστικά δάνεια

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η εικόνα της στεγαστικής πίστης. Μετά την αδυναμία που καταγράφηκε την περίοδο 2023-2024, όταν οι αυξήσεις των επιτοκίων της ΕΚΤ περιόρισαν σημαντικά τη ζήτηση για νέα δάνεια, η κατάσταση άρχισε να αντιστρέφεται.

Η αποκλιμάκωση του κόστους δανεισμού οδήγησε σε ισχυρή αύξηση των νέων στεγαστικών δανείων, η οποία έφτασε σε υψηλά επίπεδα το 2025 και στις αρχές του 2026.

Παράλληλα, η υποχώρηση του πληθωρισμού και η βελτίωση των συνθηκών στην αγορά εργασίας ενισχύουν την ικανότητα των νοικοκυριών να εξυπηρετούν τις δανειακές τους υποχρεώσεις.

Η ανεργία βρίσκεται κοντά σε ιστορικά χαμηλά, ενώ ο δανεισμός των ελληνικών νοικοκυριών έχει μειωθεί σημαντικά και πλέον, ως ποσοστό του διαθέσιμου εισοδήματος, βρίσκεται κάτω από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Οι εξελίξεις αυτές λειτουργούν θετικά για την ποιότητα των στεγαστικών χαρτοφυλακίων και περιορίζουν, σύμφωνα με τη Moody’s, τον κίνδυνο σημαντικής επιδείνωσης της δυνατότητας αποπληρωμής των δανείων.

Η αδύναμη πλευρά των ελληνικών νοικοκυριών

Παρά τη βελτίωση του λειτουργικού περιβάλλοντος, η Moody’s εντοπίζει μια σημαντική αδυναμία: τα ελληνικά νοικοκυριά εξακολουθούν να διαθέτουν χαμηλότερα εισοδήματα και μικρότερες αποταμιεύσεις σε σχέση με τα ευρωπαϊκά δεδομένα.

Αυτό σημαίνει ότι, παρά τον χαμηλότερο δανεισμό και τη βελτίωση της απασχόλησης, τα οικονομικά «μαξιλάρια» παραμένουν περιορισμένα. Σε περίπτωση νέας επιδείνωσης των εισοδημάτων, αύξησης των δαπανών ή επανεμφάνισης ισχυρών πληθωριστικών πιέσεων, η δυνατότητα των νοικοκυριών να απορροφήσουν τους κραδασμούς είναι μικρότερη από ό,τι σε άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες.

Η εικόνα που περιγράφει η Moody’s είναι επομένως σύνθετη: η ελληνική αγορά κατοικίας παραμένει ισχυρή, η στεγαστική πίστη ανακάμπτει και η ανεργία υποχωρεί, όμως το χάσμα ανάμεσα στις τιμές των ακινήτων και στα εισοδήματα έχει διευρυνθεί σημαντικά, καθιστώντας την απόκτηση κατοικίας όλο και δυσκολότερη για μεγάλο μέρος των ελληνικών νοικοκυριών.

Η εικόνα που παρουσιάζει ο αμερικανικός οίκος για Alpha Bank, Eurobank, Εθνική Τράπεζα και Τράπεζα Πειραιώς χαρακτηρίζεται από ισχυρή παραγωγή κερδών, επιστροφή των καθαρών εσόδων από τόκους σε ανοδική τροχιά, εντυπωσιακή αύξηση των προμηθειών, χαμηλό κόστος πιστωτικού κινδύνου και ποιότητα ενεργητικού που βρίσκεται πλέον πολύ κοντά στα ευρωπαϊκά επίπεδα.

Το βασικό μήνυμα είναι ότι οι ελληνικές τράπεζες δεν χρειάζεται πλέον να στηρίζουν την επενδυτική τους ιστορία αποκλειστικά στη δραστική μείωση των «κόκκινων» δανείων. Η πιστωτική επέκταση, η διαφοροποίηση των πηγών εσόδων και η υψηλή λειτουργική αποτελεσματικότητα αναλαμβάνουν πλέον τον ρόλο του βασικού μοχλού ανάπτυξης.

Σύμφωνα με τη Moody’s, τα συνολικά καθαρά κέρδη των τεσσάρων συστημικών τραπεζών στο πρώτο εξάμηνο του 2026 διαμορφώθηκαν περίπου στα 2,5 δισ. ευρώ, επιβεβαιώνοντας ότι η κερδοφορία του ελληνικού banking παραμένει σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα.

Πίσω από την επίδοση βρίσκεται ένας συνδυασμός παραγόντων: η ισχυρή αύξηση των χορηγήσεων, η δυναμική των εσόδων από προμήθειες, η διατήρηση του κόστους σε ελεγχόμενα επίπεδα και κυρίως η αποκλιμάκωση των προβλέψεων για πιστωτικές ζημιές.

Η μεγάλη επιστροφή των καθαρών εσόδων από τόκους

Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της έκθεσης αφορά την αντιστροφή της τάσης στα καθαρά έσοδα από τόκους, τα οποία αποτελούν τον βασικό πυλώνα εσόδων των ελληνικών τραπεζών.

Μετά τις πιέσεις που είχαν καταγραφεί το 2025, τα συνολικά καθαρά έσοδα από τόκους των τεσσάρων τραπεζών αυξήθηκαν κατά 4,6% σε ετήσια βάση και ανήλθαν στα 4,3 δισ. ευρώ.

Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς δείχνει ότι η ισχυρή πιστωτική επέκταση μπορεί να λειτουργήσει ως αντίβαρο στις μεταβολές των επιτοκιακών περιθωρίων.

Η Moody’s αποδίδει τη βελτίωση κυρίως στην αύξηση των δανειακών χαρτοφυλακίων, στα υψηλότερα έσοδα από χαρτοφυλάκια ομολόγων και στην εξέλιξη των επιτοκίων πολιτικής κατά το δεύτερο τρίμηνο.

Με άλλα λόγια, η αύξηση των χορηγήσεων αρχίζει πλέον να μετατρέπεται με μεγαλύτερη ένταση σε επαναλαμβανόμενα τραπεζικά έσοδα, στοιχείο κρίσιμο για τη διατηρησιμότητα της κερδοφορίας τα επόμενα χρόνια.

Προμήθειες 1,45 δισ. ευρώ – Ο δεύτερος κινητήρας των κερδών

Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η εικόνα στα έσοδα από προμήθειες.

Τα καθαρά έσοδα από προμήθειες αυξήθηκαν κατά περίπου 25%, φθάνοντας στα 1,45 δισ. ευρώ, με τη συμμετοχή τους στα συνολικά έσοδα να ανεβαίνει περίπου στο 23% από 20% ένα χρόνο νωρίτερα.

Η συγκεκριμένη εξέλιξη είναι ιδιαίτερα σημαντική από χρηματιστηριακή σκοπιά, καθώς περιορίζει σταδιακά την εξάρτηση των τραπεζών από τα καθαρά επιτοκιακά έσοδα.

Η ανάπτυξη προέρχεται από ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων, όπως διαχείριση κεφαλαίων, bancassurance, πληρωμές, κάρτες και επενδυτικές υπηρεσίες.

Πρόκειται για δραστηριότητες οι οποίες μπορούν να δημιουργήσουν περισσότερο διαφοροποιημένες και επαναλαμβανόμενες πηγές εσόδων και να ενισχύσουν την ανθεκτικότητα των επιχειρηματικών μοντέλων απέναντι στις διακυμάνσεις των επιτοκίων.

Εκεί που οι ελληνικές τράπεζες κερδίζουν κατά κράτος την Ευρώπη

Ιδιαίτερα εντυπωσιακή παραμένει η λειτουργική αποτελεσματικότητα.

Ο μέσος δείκτης κόστους προς έσοδα διαμορφώθηκε μόλις στο 36% στα τέλη Ιουνίου, έναντι περίπου 55% στην Ευρώπη.

Η μεγάλη αυτή απόσταση αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα του ελληνικού τραπεζικού συστήματος.

Οι αναδιαρθρώσεις των προηγούμενων ετών, η μείωση του φυσικού δικτύου καταστημάτων, τα προγράμματα εθελουσίας εξόδου και κυρίως η επιτάχυνση της ψηφιοποίησης έχουν δημιουργήσει μια πολύ πιο ευέλικτη λειτουργική βάση.

Για κάθε ευρώ εσόδων, οι ελληνικές τράπεζες χρειάζονται αισθητά χαμηλότερο λειτουργικό κόστος σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, γεγονός που επιτρέπει μεγαλύτερο μέρος της αύξησης των εσόδων να περνά στην τελική γραμμή των αποτελεσμάτων.

NPEs στο 2,7% – Η μεγάλη πληγή του παρελθόντος έχει κλείσει

Εξίσου καθοριστική είναι η εικόνα στην ποιότητα ενεργητικού.

Ο μέσος δείκτης μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων των τεσσάρων τραπεζών διαμορφώθηκε στο 2,7%, έναντι 2,6% στο τέλος του 2025.

Η διαφορά από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ο οποίος βρίσκεται περίπου στο 2,2%, έχει πλέον περιοριστεί δραστικά.

Για έναν τραπεζικό κλάδο που πριν από λίγα χρόνια βρισκόταν αντιμέτωπος με ένα από τα μεγαλύτερα αποθέματα προβληματικών δανείων στην Ευρώπη, η μεταμόρφωση είναι θεαματική.

Ακόμη σημαντικότερο για την κερδοφορία είναι ότι οι προβλέψεις για πιστωτικές ζημιές μειώθηκαν κατά περίπου 24%, οδηγώντας το μέσο κόστος κινδύνου στις μόλις 44 μονάδες βάσης.

Το χαμηλό cost of risk αποτελεί πλέον έναν από τους βασικούς μηχανισμούς υποστήριξης των καθαρών κερδών.

Η Moody’s περιμένει περαιτέρω αποκλιμάκωση των NPEs, αν και με σαφώς χαμηλότερο ρυθμό, καθώς οι τράπεζες έχουν ήδη πραγματοποιήσει το μεγαλύτερο μέρος της εξυγίανσης των ισολογισμών τους.

Ο οίκος αναγνωρίζει το ενδεχόμενο περιορισμένων νέων εισροών από παλαιότερα στεγαστικά δάνεια με κλιμακούμενα επιτόκια, χωρίς ωστόσο να βλέπει κάποιο συστημικό πρόβλημα.

Παράλληλα, εκτιμά ότι τα δάνεια σε ελβετικό φράγκο και η πρόσφατη απόφαση του Αρείου Πάγου σχετικά με τον υπολογισμό των τόκων στα στεγαστικά δάνεια του νόμου Κατσέλη δεν αναμένεται να επηρεάσουν ουσιωδώς την ποιότητα ενεργητικού των τραπεζών.

CET1 στο 15% παρά τις διανομές και την πιστωτική επέκταση

Στο μέτωπο της κεφαλαιακής επάρκειας, ο μέσος δείκτης CET1 διαμορφώθηκε στο 15%, από 15,5% στο τέλος του 2025.

Η μικρή υποχώρηση δεν αποτελεί, σύμφωνα με την εικόνα που περιγράφει η Moody’s, ένδειξη αδυναμίας.

Αντίθετα, αντανακλά την ισχυρή πιστωτική ανάπτυξη, τις επιχειρηματικές κινήσεις και εξαγορές, αλλά και τις αυξημένες διανομές κεφαλαίου προς τους μετόχους.

Παρά τις κινήσεις αυτές, οι κεφαλαιακοί δείκτες παραμένουν με σημαντικό περιθώριο πάνω από τις εποπτικές απαιτήσεις, παρέχοντας στις διοικήσεις ευελιξία για χρηματοδότηση της ανάπτυξης και συνέχιση της πολιτικής ανταμοιβής των μετόχων.

Υποχωρεί γρήγορα το βάρος των DTCs

Ένα ακόμη στοιχείο που βελτιώνει την ποιότητα των ελληνικών τραπεζικών κεφαλαίων είναι η σταδιακή αποκλιμάκωση των αναβαλλόμενων φορολογικών πιστώσεων (DTCs).

Το σχετικό απόθεμα έχει περιοριστεί στα 9,7 δισ. ευρώ και αντιστοιχεί πλέον περίπου στο 38% του CET1, έναντι του εξαιρετικά υψηλού 69% στο τέλος του 2022.

Η μείωση είναι ουσιαστική, καθώς η μεγάλη συμμετοχή των DTCs στα εποπτικά κεφάλαια αποτελούσε επί σειρά ετών μία από τις βασικές αδυναμίες του ελληνικού τραπεζικού συστήματος.

Η Moody’s αναμένει περαιτέρω αποκλιμάκωση, καθώς οι πρόσφατες νομοθετικές παρεμβάσεις επιταχύνουν την απόσβεσή τους κατά περίπου έξι έως επτά χρόνια.

Η εξέλιξη αυτή σημαίνει σταδιακά υψηλότερης ποιότητας κεφάλαια και περιορισμό μιας από τις τελευταίες σημαντικές κληρονομιές της πολυετούς ελληνικής χρηματοπιστωτικής κρίσης.

Ρευστότητα 201% έναντι 154% στην Ευρώπη

Εξαιρετικά ισχυρή είναι και η εικόνα στη ρευστότητα.

Ο μέσος δείκτης κάλυψης ρευστότητας (LCR) βρίσκεται στο 201%, όταν για τις μεγάλες ευρωπαϊκές τράπεζες διαμορφώνεται περίπου στο 154%.

Παράλληλα, οι καταθέσεις αυξήθηκαν κατά 9% και αντιπροσωπεύουν περίπου το 74% της συνολικής χρηματοδότησης.

Η ισχυρή καταθετική βάση περιορίζει την ανάγκη ακριβότερης χρηματοδότησης από τις αγορές και προσφέρει στις τράπεζες σημαντική «δεξαμενή» για τη χρηματοδότηση της νέας πιστωτικής επέκτασης.

Το νέο banking story της Αθήνας

Η ουσία της έκθεσης της Moody’s βρίσκεται ίσως περισσότερο σε αυτό που υποδηλώνουν οι αριθμοί παρά στους ίδιους τους αριθμούς.

Το ελληνικό banking story αλλάζει χαρακτήρα.

Η μεγάλη περίοδος της εξυγίανσης, των τιτλοποιήσεων, της δραστικής μείωσης των NPEs και της αποκατάστασης των κεφαλαιακών δεικτών έχει ουσιαστικά ολοκληρώσει τον κύκλο της.

Το επόμενο στοίχημα αφορά την ανάπτυξη.

Η Alpha Bank, η Eurobank, η Εθνική Τράπεζα και η Τράπεζα Πειραιώς καλούνται πλέον να μετατρέψουν την αύξηση της οικονομικής δραστηριότητας, τις επενδύσεις και τη ζήτηση για χρηματοδότηση σε διατηρήσιμη πιστωτική επέκταση και επαναλαμβανόμενα έσοδα.

Και οι βάσεις, σύμφωνα με τη Moody’s, είναι ισχυρές: καθαρά κέρδη περίπου 2,5 δισ. ευρώ στο εξάμηνο, καθαρά έσοδα από τόκους 4,3 δισ. ευρώ, προμήθειες 1,45 δισ. ευρώ, NPEs μόλις 2,7%, κόστος κινδύνου 44 μονάδες βάσης, CET1 στο 15% και LCR στο 201%.

Το μεγάλο πλεονέκτημα είναι ότι η κερδοφορία στηρίζεται πλέον σε περισσότερους του ενός πυλώνες.

Η πιστωτική επέκταση ενισχύει τα καθαρά έσοδα από τόκους, οι προμήθειες αποκτούν μεγαλύτερη συμμετοχή στο συνολικό revenue mix, η λειτουργική αποτελεσματικότητα παραμένει πολύ υψηλότερη από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και το χαμηλό πιστωτικό κόστος προστατεύει την τελική γραμμή.

Αυτό ακριβώς είναι και το στοιχείο που επιτρέπει στη Moody’s να εκτιμά ότι η υψηλή κερδοφορία των ελληνικών τραπεζών μπορεί να διατηρηθεί και την περίοδο 2026-2027, ακόμη και σε ένα περιβάλλον όπου τα επιτοκιακά περιθώρια ενδέχεται να δεχθούν νέες πιέσεις.

Για το Χρηματιστήριο Αθηνών, η εικόνα αυτή ενισχύει το αφήγημα ενός τραπεζικού κλάδου που δεν αποτελεί πλέον story ανάκαμψης από την κρίση, αλλά story ανάπτυξης, ισχυρών αποδόσεων κεφαλαίου και αυξανόμενης δυνατότητας ανταμοιβής των μετόχων.

Όπως επισημαίνει ο οίκος αξιολόγησης, η νομοθετική τροποποίηση που επικυρώθηκε από τη Βουλή στις 24 Ιουνίου προβλέπει ότι οι τόκοι στα στεγαστικά δάνεια που έχουν αναδιαρθρωθεί βάσει του νόμου 3869/2010 θα υπολογίζονται επί της μηνιαίας δόσης που έχει ορίσει το δικαστήριο και όχι επί του συνολικού ανεξόφλητου κεφαλαίου. Η ρύθμιση εφαρμόζεται αναδρομικά, με τους επιπλέον τόκους που έχουν ήδη καταβληθεί από τους δανειολήπτες να συμψηφίζονται ως αποπληρωμή κεφαλαίου, μειώνοντας τόσο το υπόλοιπο του δανείου όσο και τη διάρκεια αποπληρωμής.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της κυβέρνησης, το συνολικό κόστος ανέρχεται σε περίπου 700 εκατ. ευρώ για τις Eurobank, Εθνική Τράπεζα, Τράπεζα Πειραιώς και Alpha Bank. Από αυτά, περίπου 500 εκατ. ευρώ αφορούν μελλοντικά διαφυγόντα έσοδα από τόκους σε χαρτοφυλάκιο αναδιαρθρωμένων στεγαστικών δανείων ύψους 16,5 δισ. ευρώ, ενώ τα υπόλοιπα 200 εκατ. ευρώ σχετίζονται με την αναδρομική αναγνώριση των επιπλέον τόκων που έχουν ήδη καταβληθεί από τους δανειολήπτες.

Η Moody’s υπογραμμίζει ότι τα 500 εκατ. ευρώ από τα μελλοντικά διαφυγόντα έσοδα θα απορροφηθούν μέσω του προγράμματος κρατικών εγγυήσεων «Ηρακλής», διασφαλίζοντας ότι δεν θα υπάρξει επίπτωση στην εξυπηρέτηση των κρατικά εγγυημένων senior ομολόγων που διακρατούν οι τράπεζες. Το υπόλοιπο κόστος των 200 εκατ. ευρώ θα επιμεριστεί περίπου ισόποσα μεταξύ τραπεζών και εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων (servicers), χωρίς επιβάρυνση για το Ελληνικό Δημόσιο.

Ο οίκος εκτιμά ότι οι τέσσερις συστημικές τράπεζες θα σχηματίσουν εφάπαξ πρόσθετες προβλέψεις στα αποτελέσματα του τρίτου τριμήνου του 2026, προκειμένου να καλύψουν το μερίδιό τους στο κόστος. Ωστόσο, σημειώνει ότι η επίπτωση είναι περιορισμένη σε σχέση με τα προ προβλέψεων έσοδά τους, τα οποία ξεπέρασαν τα 6,5 δισ. ευρώ το 2025, ενώ μπορεί να απορροφηθεί τόσο από τα υφιστάμενα αποθέματα προβλέψεων όσο και από τα ισχυρά κεφαλαιακά περιθώρια των τραπεζών. Οι δείκτες κεφαλαίων CET1 διαμορφώνονταν στο τέλος του πρώτου τριμήνου του 2026 μεταξύ 13% και 17%, επίπεδα που, σύμφωνα με τη Moody’s, επιτρέπουν την άνετη απορρόφηση της συγκεκριμένης εφάπαξ επιβάρυνσης.

Η θετική αξιολόγηση της Moody’s βασίζεται σε τρεις βασικούς παράγοντες. Πρώτον, το μεγαλύτερο μέρος των δανείων του νόμου Κατσέλη έχει ήδη απομακρυνθεί από τους ισολογισμούς των τραπεζών μέσω των τιτλοποιήσεων του προγράμματος «Ηρακλής», περιορίζοντας σημαντικά την άμεση έκθεσή τους. Δεύτερον, η έκθεση που εξακολουθούν να διατηρούν αφορά κυρίως κρατικά εγγυημένα senior ομόλογα, γεγονός που λειτουργεί ως πρόσθετη ασπίδα προστασίας. Τρίτον, η αναδρομική ευθύνη των τραπεζών περιορίζεται χρονικά στην περίοδο από τον Αύγουστο του 2010 έως την ημερομηνία τιτλοποίησης των σχετικών χαρτοφυλακίων, περιορίζοντας σημαντικά το πραγματικό οικονομικό βάρος.

Σύμφωνα με την ανάλυση του οίκου, η χώρα αναμένεται να οδηγηθεί σε εκλογές έως τα μέσα του 2027, ωστόσο οι σημερινές πολιτικές ισορροπίες καθιστούν δύσκολη την επίτευξη αυτοδυναμίας. Η Moody’s εκτιμά ότι ένα σενάριο παρατεταμένων διαπραγματεύσεων για τον σχηματισμό κυβέρνησης ή ακόμη και αλλεπάλληλων εκλογικών αναμετρήσεων θα μπορούσε να επηρεάσει αρνητικά τις επενδύσεις, την οικονομική δραστηριότητα και τις αγορές.

Ο αμερικανικός οίκος αναγνωρίζει ότι η Ελλάδα έχει καταγράψει εντυπωσιακή πρόοδο μετά την κρίση χρέους. Η ανάπτυξη κινείται σταθερά υψηλότερα από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης από το 2021, η ανεργία υποχώρησε στα χαμηλότερα επίπεδα από το 2008, ενώ το δημόσιο χρέος μειώθηκε στο 148% του ΑΕΠ το 2025, από το ιστορικό υψηλό του 206% το 2020.

Παρά ταύτα, η Moody’s σημειώνει ότι οι πληγές της δεκαετούς κρίσης παραμένουν εμφανείς. Το ελληνικό δημόσιο χρέος εξακολουθεί να είναι το υψηλότερο στην Ευρωζώνη, ενώ το κατά κεφαλήν ΑΕΠ παραμένει από τα χαμηλότερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και εξακολουθεί να βρίσκεται 7,3% χαμηλότερα από τα προ κρίσης επίπεδα του 2008.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί στον οίκο η επιδείνωση του πολιτικού κλίματος. Από την υπόθεση των Τεμπών μέχρι τις πρόσφατες εντάσεις με Ευρωπαίους εισαγγελείς για τη διαχείριση κοινοτικών κονδυλίων και τις εξελίξεις γύρω από τον ΟΠΕΚΕΠΕ, η Ελλάδα βρέθηκε επανειλημμένα στο επίκεντρο της διεθνούς προσοχής.

Η Moody’s υπογραμμίζει ότι η πολιτική αβεβαιότητα επηρεάζει άμεσα την πραγματική οικονομία μέσω πολλών διαύλων, όπως οι επενδύσεις, οι προσλήψεις, η κατανάλωση, οι τραπεζικές χορηγήσεις και οι κεφαλαιακές ροές. Μάλιστα, επισημαίνει ότι ο δείκτης Οικονομικής Πολιτικής Αβεβαιότητας εκτινάχθηκε τον Μάρτιο στις 153 μονάδες, στο υψηλότερο επίπεδο από την περίοδο της πανδημίας.

Παράλληλα, ο οίκος βλέπει ήδη σημάδια επιβάρυνσης της οικονομίας. Η ανεργία, που υποχωρούσε σταθερά τα προηγούμενα χρόνια, αυξήθηκε από 7,9% τον Δεκέμβριο στο 9% τον Μάρτιο του 2026, ενώ ο πληθωρισμός εκτινάχθηκε στο 4,6% έως τον Απρίλιο, κυρίως λόγω της ανόδου στις τιμές ενέργειας και των εισαγόμενων πιέσεων.

Στην ανάλυσή της, η Moody’s παρουσιάζει τέσσερα διαφορετικά σενάρια για την πορεία προς τις εκλογές.

Το βασικό και πιο θετικό σενάριο προβλέπει εκλογές το δεύτερο τρίμηνο του 2027 και σχηματισμό κυβέρνησης μέσα σε έναν ή δύο γύρους, χωρίς σοβαρή αναταραχή στις αγορές και με διατήρηση της αναπτυξιακής δυναμικής.

Το δεύτερο σενάριο προβλέπει πρόωρες εκλογές το 2026, με προσωρινή επιβάρυνση του κλίματος αλλά σχετικά γρήγορη σταθεροποίηση.

Ωστόσο, η Moody’s προειδοποιεί ιδιαίτερα για τα δύο αρνητικά σενάρια. Στο σενάριο «σοβαρής αρνητικής εξέλιξης», η χώρα οδηγείται σε παρατεταμένη πολιτική αστάθεια και επαναλαμβανόμενες εκλογικές αναμετρήσεις, με σημαντική άνοδο στις αποδόσεις των ομολόγων, επιδείνωση των συνθηκών χρηματοδότησης και κατάρρευση των επενδύσεων.

Ακόμη πιο ανησυχητικό εμφανίζεται το σενάριο «πρωτοφανούς αβεβαιότητας», στο οποίο μία πρόωρη εκλογική αναμέτρηση εξελίσσεται σε βαθύ πολιτικό αδιέξοδο χωρίς ιστορικό προηγούμενο. Σε αυτή την περίπτωση, η Moody’s προειδοποιεί ότι η ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας θα μπορούσε να περιοριστεί μόλις στο 0,6% το 2027, ενώ οι αποδόσεις των ελληνικών ομολόγων θα μπορούσαν να επιστρέψουν σε επίπεδα που είχαν καταγραφεί μόνο την περίοδο της κρίσης χρέους και του 2015.

Ο οίκος τονίζει ότι το βασικό του σενάριο παραμένει η διατήρηση της πολιτικής σταθερότητας μετά από το πολύ δύο εκλογικούς γύρους. Ωστόσο, προειδοποιεί ότι για μια οικονομία με τόσο υψηλό δημόσιο χρέος, το περιθώριο λάθους παραμένει περιορισμένο και οι αγορές θα συνεχίσουν να παρακολουθούν στενά τις πολιτικές εξελίξεις στην Ελλάδα.

Η εξέλιξη αυτή αποτελεί μέρος του νομοθετικού πακέτου για τη Διαχείριση Κρίσεων και την Ασφάλιση Καταθέσεων (CMDI), το οποίο εγκρίθηκε από τους Ευρωπαίους νομοθέτες τον Μάρτιο του 2026.

Η νέα αυτή ευρωπαϊκή μεταρρύθμιση τροποποιεί ουσιαστικά την ιεράρχηση των πιστωτών σε περίπτωση τραπεζικής εξυγίανσης ή πτώχευσης. Πλέον, οι καταθέτες προηγούνται έναντι των κατόχων ανώτερου μη εξασφαλισμένου χρέους (senior unsecured debt), γεγονός που ενισχύει σημαντικά την προστασία τους. Η αλλαγή αυτή αναμένεται να εφαρμοστεί ενιαία σε όλα τα κράτη-μέλη εντός των επόμενων δύο ετών, δημιουργώντας ένα πιο εναρμονισμένο πλαίσιο στην ΕΕ.

Στο πλαίσιο αυτό, η Moody’s ανακοίνωσε αλλαγές στις αξιολογήσεις των ελληνικών τραπεζών:

Για τις μακροπρόθεσμες αξιολογήσεις καταθέσεων:

– Η Πειραιώς αναβαθμίστηκε κατά μία βαθμίδα με σταθερές προοπτικές.

– Οι Eurobank, Εθνική και Alpha Bank επιβεβαιώθηκαν με σταθερές προοπτικές.

– Η Optima Bank επιβεβαιώθηκε με αναβάθμιση προοπτικής σε θετική από σταθερή.

Για τις αξιολογήσεις εκδοτών και senior unsecured χρέους (όπου εφαρμόζεται):

– Επιβεβαιώθηκαν με σταθερές προοπτικές για Πειραιώς, Alpha Bank και Optima Bank.

– Οι Eurobank και Εθνική Τράπεζα επιβεβαιώθηκαν, αλλά με αλλαγή προοπτικής σε αρνητική από σταθερή.

Για το Baseline Credit Assessment (BCA):

– Επιβεβαιώθηκαν τα βασικά πιστωτικά προφίλ και των πέντε τραπεζικών ομίλων.

Αιτιολόγηση των αξιολογήσεων

Στις 26 Μαρτίου 2026, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε τροποποιήσεις στην Οδηγία για την Ανάκαμψη και Εξυγίανση Τραπεζών (BRRD) και στην Οδηγία για τα Συστήματα Εγγύησης Καταθέσεων (DGSD).

Οι αλλαγές αυτές οδηγούν στην καθιέρωση μιας ευρέως εναρμονισμένης πλήρους προτεραιότητας των καταθέσεων έναντι του ανώτερου μη εξασφαλισμένου χρέους σε όλη την ΕΕ, η οποία θα τεθεί σε ισχύ με την ενσωμάτωσή της στις εθνικές νομοθεσίες. Τα κράτη-μέλη οφείλουν να ολοκληρώσουν τη διαδικασία αυτή εντός δύο ετών.

Η Moody’s εκτιμά ότι οι χώρες της ΕΕ θα εφαρμόσουν ομοιόμορφα τη νέα ιεράρχηση πιστωτών.

Οι σημερινές αξιολογήσεις αντικατοπτρίζουν την εκτίμηση του οίκου για το πώς η νέα αυτή ιεράρχηση επηρεάζει τις πιθανές ζημίες που θα αντιμετωπίσουν καταθέτες και επενδυτές σε senior unsecured χρέος.

Συγκεκριμένα, η ανάλυση Advanced Loss Given Failure (LGF) βασίζεται πλέον σε μια ενιαία «σειρά αποπληρωμής υποχρεώσεων» για όλες τις χώρες της ΕΕ, ενσωματώνοντας τη γενική προτεραιότητα των καταθέσεων έναντι του senior unsecured χρέους.

Οι αναβαθμίσεις και οι βελτιωμένες προοπτικές για τις καταθέσεις προκύπτουν από την αυξημένη προστασία που αποκτούν οι καταθέτες. Αντίθετα, οι ασθενέστερες προοπτικές για το senior χρέος και τις αξιολογήσεις εκδοτών σχετίζονται με τη μείωση των διαθέσιμων όγκων τέτοιων τίτλων, καθώς μεγάλες καταθέσεις δεν έχουν πλέον την ίδια κατάταξη με το senior unsecured χρέος.

Οι αρνητικές προοπτικές αντανακλούν την αβεβαιότητα ως προς το κατά πόσο οι τράπεζες θα μπορέσουν να αναπληρώσουν αυτές τις μειώσεις.

Ανάλυση ανά τραπεζικό όμιλο

Eurobank

Η Moody’s επιβεβαίωσε τις αξιολογήσεις καταθέσεων και senior χρέους της Eurobank, καθώς και το BCA, αντανακλώντας τη σημαντική βελτίωση της φερεγγυότητας τα τελευταία χρόνια, λόγω καλύτερης ποιότητας ενεργητικού και ισχυρής κερδοφορίας.

Η τράπεζα διαθέτει ισχυρή κεφαλαιακή θέση, αν και επηρεάζεται από υψηλό ποσοστό αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων. Ενισχυτικός παράγοντας είναι και η στρατηγική ανάπτυξης, καθώς και η εξαγορά της Ελληνικής Τράπεζας (Hellenic Bank) στην Κύπρο.

Οι προοπτικές για τις καταθέσεις παραμένουν σταθερές, ενώ για το senior χρέος είναι αρνητικές, λόγω αβεβαιότητας για τη μελλοντική δομή υποχρεώσεων.

Εθνική Τράπεζα

Η Εθνική Τράπεζα διατηρεί τις αξιολογήσεις της, με σταθερές προοπτικές για καταθέσεις και αρνητικές για senior χρέος.

Η Moody’s επισημαίνει βελτιωμένη ποιότητα ενεργητικού, ισχυρή κερδοφορία και ισχυρή κεφαλαιακή βάση, αν και το υψηλό ποσοστό DTCs εξακολουθεί να επηρεάζει την ποιότητα κεφαλαίου.

Alpha Bank

Η Alpha Bank διατηρεί σταθερές αξιολογήσεις και προοπτικές.

Η τράπεζα έχει βελτιώσει αισθητά την ποιότητα ενεργητικού και την κερδοφορία της, μετά από εκκαθάριση προβληματικών δανείων. Ωστόσο, η ποιότητα κεφαλαίου παραμένει επηρεασμένη από υψηλά DTCs.

Τράπεζα Πειραιώς

Η Πειραιώς καταγράφει αναβάθμιση στις αξιολογήσεις καταθέσεων, λόγω της ενίσχυσης της θέσης των καταθετών στο νέο καθεστώς.

Η Moody’s αναγνωρίζει συνεχή βελτίωση στην ποιότητα ενεργητικού και στην κερδοφορία, καθώς και πρόοδο στην κεφαλαιακή ενίσχυση, αν και παραμένει χαμηλότερη από άλλες ελληνικές τράπεζες.

Optima Bank

Η Optima Bank διατηρεί τις αξιολογήσεις της, ενώ οι προοπτικές για τις καταθέσεις είναι θετικές.

Η Moody’s επισημαίνει ισχυρή κερδοφορία και καθαρό ισολογισμό, αλλά και προκλήσεις λόγω ταχείας ανάπτυξης και περιορισμένου ιστορικού λειτουργίας.

Παράλληλα, ο οίκος αξιολόγησης εκτιμά ότι οι ελληνικές τράπεζες θα αποφύγουν άμεση πιστωτική επιδείνωση λόγω της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, αν και προειδοποιεί ότι μια παρατεταμένη γεωπολιτική κρίση θα μπορούσε να αυξήσει τους δευτερογενείς κινδύνους για την οικονομία και τις χρηματοπιστωτικές αγορές. Παρόμοια εκτίμηση διατύπωσε και η Fitch, επισημαίνοντας την ανθεκτικότητα του ελληνικού τραπεζικού συστήματος.

Σύμφωνα με τη Moody’s, το λειτουργικό περιβάλλον θα παραμείνει υποστηρικτικό για τις τράπεζες, χάρη στη συνεχιζόμενη ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας, η οποία στηρίζεται κυρίως στις επενδύσεις και την αύξηση της απασχόλησης. Ο οίκος εκτιμά ότι η ανάπτυξη θα διαμορφωθεί περίπου στο 2,1%, ρυθμός υψηλότερος από αυτόν πολλών οικονομιών του ευρωπαϊκού πυρήνα, δημιουργώντας ευνοϊκές συνθήκες για τη χρηματοδότηση επιχειρήσεων και νοικοκυριών.

Η ποιότητα ενεργητικού αναμένεται να συνεχίσει να βελτιώνεται, αλλά με πιο ήπιο ρυθμό, καθώς οι δείκτες μη εξυπηρετούμενων δανείων συγκλίνουν πλέον προς τα ευρωπαϊκά επίπεδα. Ο συνολικός δείκτης NPE των ελληνικών τραπεζών διαμορφώθηκε περίπου στο 3,3% τον Σεπτέμβριο του 2025, από 33% στο τέλος του 2020, με τη Moody’s να προβλέπει μικρή περαιτέρω αποκλιμάκωση τα επόμενα δύο χρόνια.

Τα κεφαλαιακά επίπεδα εκτιμάται ότι θα παραμείνουν ισχυρά, με τους δείκτες CET1 να κινούνται περίπου στο 15%-16%, σημαντικά πάνω από τις κανονιστικές απαιτήσεις. Τα πλεονάζοντα κεφάλαια παρέχουν, σύμφωνα με τον οίκο, χρηματοοικονομική ευελιξία, επιτρέποντας στις τράπεζες να προχωρούν σε διανομές προς τους μετόχους αλλά και σε επιλεκτικές εξαγορές.

Παράλληλα, ο αναβαλλόμενος φόρος (DTC) εξακολουθεί να επηρεάζει την ποιότητα των κεφαλαίων των μεγαλύτερων τραπεζών, ωστόσο η Moody’s αναμένει ότι το ποσοστό του θα μειώνεται σταδιακά τα επόμενα χρόνια.

Η κερδοφορία των ελληνικών τραπεζών αναμένεται να παραμείνει σε υψηλά επίπεδα, καθώς στηρίζεται από την ισχυρή αύξηση των δανείων, το σταθερό καθαρό επιτοκιακό περιθώριο και τη βελτιωμένη λειτουργική αποδοτικότητα, ακόμη και αν οι δαπάνες για ψηφιακές επενδύσεις συνεχίσουν να αυξάνονται.

Τέλος, η χρηματοδότηση και η ρευστότητα παραμένουν βασικά πλεονεκτήματα για τις ελληνικές τράπεζες. Η Moody’s υπογραμμίζει ότι διαθέτουν ισχυρή και χαμηλού κόστους καταθετική βάση, ενώ οι χαμηλοί δείκτες δανείων προς καταθέσεις περιορίζουν την εξάρτηση από τις αγορές χονδρικής χρηματοδότησης, ενισχύοντας περαιτέρω τη σταθερότητα του τραπεζικού συστήματος.

Ένας αναδρομικός επανυπολογισμός του επιτοκίου από την ημερομηνία που εντάχθηκε το κάθε δάνειο στο πλαίσιο του νόμου Κατσέλη θα μεγέθυνε τον οικονομικό αντίκτυπο, σημειώνει η Moody’s, θυμίζοντας ότι περίπου 250.000 δανειολήπτες έχουν ενταχθεί στον νόμο, με τη συνολική έκθεση να αγγίζει τα 12,5 δισ. ευρώ. Όμως, μόνο ένα μερίδιο των υποθέσεων αυτών θα επηρεαζόταν, επομένως οι εκτιμήσεις της αγοράς τοποθετούν τους τόκους που επηρεάζονται στο 1 δισ. ευρώ, με πλήγμα κυρίως για τα funds και τους servicers.

Μια αναδρομική ισχύς της απόφασης θα ρίξει σημαντικά το ετήσιο κόστος εξυπηρέτησης των δανείων για τα νοικοκυριά που επηρεάζονται, ελαχιστοποιώντας το κόστος των τόκων. Αν και θα είναι μια θετική εξέλιξη για τους δανειολήπτες, η αλλαγή θα μειώσει τις προσδοκώμενες ταμειακές ροές των τραπεζών, των funds και των servicers που έχουν στα χαρτοφυλάκιά τους ρυθμισμένα στεγαστικά δάνεια  του νόμου Κατσέλη, τονίζει η Moody’s.

Ο οίκος προβλέπει τις εξής πιθανές επιπτώσεις για τις Eurobank, Πειραιώς, Εθνική και Alpha Bank:

– Η απόφαση θα μπορούσε να μειώσει τις ανακτήσεις που αναμένονται στο πλαίσιο των προγραμμάτων τιτλοποίησης «Ηρακλής», βάσει των οποίων οι senior τίτλοι που διατηρούν οι ελληνικές τράπεζες διαθέτουν κρατική εγγύηση. Οι χαμηλότερες ταμειακές ροές από τα αναδιαρθρωμένα στεγαστικά δάνεια θα μπορούσαν να αποδυναμώσουν την απόδοση ορισμένων συναλλαγών και να αυξήσουν την πιθανότητα ενεργοποίησης των κρατικών εγγυήσεων, υπογραμμίζοντας τους αυξημένους κινδύνους για τους senior τίτλους που διατηρούν οι τράπεζες στους ισολογισμούς τους. Ωστόσο, η Moody’s τονίζει πως ο κίνδυνος αυτός αντισταθμίζεται από τα σημαντικά buffers που δημιουργήθηκαν με την πάροδο του χρόνου, μέσω της απομόχλευσης και των ανακτήσεων.

– Η απόφαση ουσιαστικά καθιστά πολλά δάνεια του νόμου Κατσέλη άτοκα, γεγονός που θα μπορούσε να υπονομεύσει τη βελτίωση της κουλτούρας πληρωμών στην Ελλάδα, σημειώνουν οι αναλυτές. Οι δανειολήπτες που ρύθμισαν τα δάνειά τους, είτε διμερώς είτε μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού, ενδέχεται να επιδιώξουν παρόμοια μεταχείριση, αμφισβητώντας τις υφιστάμενες συμφωνίες και αυξάνοντας τα νομικά έξοδα των τραπεζών. Μια ευρύτερη αλλαγή στις προσδοκίες των δανειοληπτών θα μπορούσε να διαβρώσει την πειθαρχία στις αποπληρωμές των δανείων και να δημιουργήσει κινδύνους συμπεριφοράς για ολόκληρο το τραπεζικό σύστημα, επιβαρύνοντας την ποιότητα του ενεργητικού των τραπεζών.

– Η απόφαση αυξάνει επίσης τον κίνδυνο οι μελλοντικοί δανειολήπτες να αναζητήσουν μεταχείριση παρόμοια με τους δικαιούχους του Νόμου Κατσέλη, ιδίως σε περιόδους οικονομικής πίεσης. Αυτή η πτυχή του ηθικού κινδύνου πιθανότατα θα ωθήσει τις τράπεζες προς πιο συντηρητικά πρότυπα δανεισμού και υψηλότερες τιμές στεγαστικών δανείων. Ως αποτέλεσμα, η πρόσβαση σε στεγαστική πίστη θα μπορούσε να περιοριστεί περαιτέρω, ειδικά για τα νοικοκυριά με χαμηλότερο εισόδημα, διευρύνοντας την κατηγοριοποίηση των δανειοληπτών και περιορίζοντας τη μελλοντική αύξηση των στεγαστικών δανείων των τραπεζών.

Πέραν της άμεσης επίπτωσης στις ταμειακές ροές, η απόφαση του Αρείου Πάγου δημιουργεί νομική αβεβαιότητα και ενισχύει τους κινδύνους για τη μελλοντική χορήγηση στεγαστικών δανείων και τις τιτλοποιήσεις, τονίζει η Moody’s. Αν και οι οικονομικές επιπτώσεις μπορεί να είναι διαχειρίσιμες, σε μία εποχή που οι τράπεζες έχουν ενισχύσει τα κεφάλαια και τα κέρδη τους, η πιθανή επιδείνωση της κουλτούρας πληρωμών και ο κίνδυνος περαιτέρω δικαστικών «περιπετειών» αποτελούν ουσιαστικές μεσοπρόθεσμες προκλήσεις, καταλήγει ο οίκος.