Παράλληλα, δημιούργησε επίσης αποθέματα ασφαλείας σε εταιρείες όπως η Globe Electric του Τζέισον Σταρ, αφού οι ομάδες υπεύθυνες για την εξασφάλιση προμηθειών είναι πλέον πιο ευέλικτες, ενώ βασίζονται στην τεχνολογία και τα εργαλεία συγκέντρωσης δεδομένων για τις αποφάσεις τους.

Μέχρι στιγμής, το εμπόριο εμπορευμάτων αντέχει το πρώτο μεταπανδημικό σοκ, χωρίς αξιοσημείωτη έξαρση των παγκόσμιων τιμών καταναλωτή. Παρ’ όλα αυτά, κανείς δεν εγγυάται πως η σχετική σταθερότητα αυτή θα συνεχιστεί αν τα προβλήματα αποδειχθούν μακροπρόθεσμα ή αρχίσει να επηρεάζεται ο τομέας των χερσαίων μεταφορών.

Αυτό, όμως, που θα μπορούσε να βοηθήσει τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής είναι οι ενισχυμένες προσπάθειες της βιομηχανίας της ναυτιλίας για την αντιμετώπιση των ανισορροπιών.

Η αστάθεια του παγκόσμιου εμπορίου αναδείχθηκε από τις επί έξι μήνες επιθέσεις σε πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα, που ελάχιστοι ειδικοί προέβλεψαν ότι θα διαρκούσαν τόσο πολύ.

Αν και οι διαταραχές δεν έχουν φτάσει στα επίπεδα που παρατηρήθηκαν κατά τη διάρκεια της πανδημίας, οι εισαγωγείς προειδοποιούν ότι το κόστος θα πρέπει τελικά να μετακυλιστεί στους καταναλωτές, ενώ οι πρόσφατες αναταραχές στην Ερυθρά Θάλασσα είναι ένα ακόμη κίνητρο για να μεταφέρουν την παραγωγή πιο κοντά στα σημεία πώλησης (nearshoring).

Οι προκλήσεις στις ΗΠΑ

Η εταιρεία COE Distributing με έδρα την Πενσυλβάνια συγκαταλέγεται στις εταιρείες που αισθάνονται το πλήγμα των πρόσφατων καθυστερήσεων. Η εταιρεία εμπορίας επίπλων γραφείου χρησιμοποιούσε τη διαδρομή της Ερυθράς Θάλασσας για να εισάγει περίπου το 50% των προϊόντων της από τους παραγωγούς της στην Ασία.

«Δεν έχει αντίκτυπο ή δεν είναι ορατό στην πλειονότητα των Αμερικανών καταναλωτών αυτή τη στιγμή, αλλά αρχίζουμε να βλέπουμε επιπτώσεις στο κόστος», δήλωσε ο Τζ. Ντ. Γιούινγκ, διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας, ο οποίος προειδοποίησε ότι μπορεί να χρειαστεί να αυξήσει τις τιμές προς τους πελάτες του το επόμενο έτος.

Ο Γκρεγκ Ντέιβιντσον, συνιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της Lalo, μιας εταιρείας βρεφικών προϊόντων που παραλαμβάνει εκατοντάδες εμπορευματοκιβώτια ετησίως από την Ασία, υποστηρίζει ότι το υψηλότερο ποσό που πλήρωσε για ένα κιβώτιο φορτίου 40 ποδών ήταν περίπου 21.000 δολάρια το 2022.

Τώρα, οι εικασίες του κλάδου είναι ότι οι τιμές κατευθύνονται και πάλι κοντά στα 20.000 δολάρια. Αυτό θα αποτελούσε ξεκάθαρα μια σημαντική αύξηση από τα 9.000 δολάρια που πλήρωσε πρόσφατα.

«Αν οι τιμές των εμπορευματοκιβωτίων αυξηθούν ξανά σε αυτό το επίπεδο, αυτό θα οδηγήσει, προφανώς, στην αύξηση των τιμών ορισμένων αγαθών», δήλωσε ο Ντέιβιντσον.

Η τελευταία κρίση λαμβάνει χώρα ακριβώς την ώρα που οι χονδρέμποροι και οι λιανοπωλητές στις ΗΠΑ και την Ευρώπη σπεύδουν να δημιουργήσουν αποθέματα ενόψει της φθινοπωρινής περιόδου αγορών. Η απειλή υψηλότερων αμερικανικών δασμών στις κινεζικές εισαγωγές προσθέτει κι αυτή το «λιθαράκι» της στην ολοένα αυξανόμενη πίεση των τιμών.

«Το μόνο θετικό είναι η καλύτερη κατανόηση του προβλήματος που συνεχίζουμε να έχουμε όσον αφορά τις διαταραχές», δήλωσε ο Στίβεν Λαμάρ, πρόεδρος της American Apparel & Footwear Association, η οποία εκπροσωπεί πάνω από 1.000 κορυφαία εμπορικά brands. «Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι το πρόβλημα είναι ευκολότερο να το διαχειριστούμε ή να το αντιμετωπίσουμε».

Οι προκλήσεις της Ευρώπης

Δεδομένης της στενότερης γειτνίασής τους με την Ερυθρά Θάλασσα, οι ευρωπαϊκές εταιρείες αισθάνονται σημαντικές επιπτώσεις.

Η DFS Furniture Plc, μια βρετανική εταιρεία λιανικής πώλησης επίπλων, εξέδωσε προειδοποίηση για τα κέρδη της τον περασμένο μήνα, επικαλούμενη τις διαταραχές στην Ερυθρά Θάλασσα που αύξησαν το κόστος μεταφοράς και καθυστέρησαν τις παραδόσεις.

Ο Άλεξ Μπάλντοκ, διευθύνων σύμβουλος της Currys Plc, δήλωσε σε πρόσφατο investor call ότι το κόστος της εφοδιαστικής αλυσίδας και της λειτουργίας του τομέα των υπηρεσιών «έπληξε το μικτό περιθώριο κέρδους», αναγκάζοντας τη βρετανική εταιρεία λιανικής πώλησης ηλεκτρονικών ειδών να εφαρμόσει μέτρα ελέγχου του κόστους.

Η AddLife AB, μια εταιρεία βιοεπιστημών με έδρα τη Στοκχόλμη, δήλωσε ότι συνεργάζεται με τους προμηθευτές έτσι ώστε να αντιμετωπίσει τις «σημαντικές» καθυστερήσεις, όπως δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος Φρέντρικ Ντάλμποργκ σε πρόσφατη τηλεδιάσκεψη. Ο ίδιος προσέθεσε ότι σε ορισμένες περιπτώσεις δημιουργούνται αποθέματα ασφαλείας.

Παρ’ όλα αυτά, υπάρχουν ενδείξεις ότι η πρόσφατη ναυτιλιακή κρίση μπορεί να βρίσκεται κοντά στην αποκορύφωσή της.

Διαπραγματευτική δύναμη

Η συμφόρηση στα λιμάνια της Σιγκαπούρης – ενός σημαντικού κόμβου μεταφόρτωσης για ασιατικά φορτία – φαίνεται να υποχωρεί, ενώ οι τιμές spot των εμπορευματοκιβωτίων προς τις ΗΠΑ από την Ασία που παρακολουθεί η Xeneta, μια πλατφόρμα ανάλυσης εμπορικών μεταφορών με έδρα το Όσλο, φαίνεται να έχουν φτάσει στο ανώτατο όριό τους.

«Οι φορτωτές μπορούν και πάλι να αρχίσουν να βρίσκουν καλύτερες ευκαιρίες», δήλωσε η Έμιλι Στάουσμπολ, ανώτερη αναλυτής της Xeneta. «Καθώς η ισορροπία της διαπραγματευτικής δύναμης αρχίζει να μετατοπίζεται ξανά προς τους φορτωτές, αναμένουμε νέα μείωση των τιμών spot».

Σε πρόσφατη έρευνά τους, οι οικονομολόγοι της Wells Fargo, Τιμ Κουίνλαν, Σάνον Σίρι Γκράιν και Νικόλ Τσέρβι, ανέφεραν ότι «το σημερινό υψηλότερο κόστος ναυτιλίας είναι απίθανο να μετακυλιστεί πλήρως στον τελικό καταναλωτή».

Οι προσδοκίες αυτές θα μπορούσαν να αλλάξουν, ωστόσο, σε περίπτωση ενός άλλου σοκ, όπως η ξηρασία στη διώρυγα του Παναμά, οι ταραχές στα γερμανικά λιμάνια ή μια απεργία των λιμενεργατών στις ΗΠΑ.

Σύμφωνα με το Bloomberg, η Globe Electric, η οποία μεταφέρει έως και 2.000 εμπορευματοκιβώτια ετησίως για πελάτες σε όλη τη Βόρεια Αμερική, φαίνεται συγκρατημένα αισιόδοξη για τις βραχυπρόθεσμες προοπτικές. Ο Σταρ ανέφερε πως οι τιμές των ναύλων θα πρέπει να αρχίσουν να σταθεροποιούνται και ενδεχομένως να μειωθούν τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο.

Αλλά «αν αυτό το πρόβλημα συνεχιστεί για άλλους έξι έως 12 μήνες, τότε θα πρέπει να γίνουν περισσότερες συζητήσεις σχετικά με την αύξηση των τιμών», προσέθεσε χαρακτηριστικά.

Οι χώρες αυτές δεν είναι οι μόνες. Η ιαπωνική τράπεζα θεωρεί ότι 22 από τις 32 χώρες που επιτηρεί το δικό της σύστημα προειδοποίησης (με το χαρακτηριστικό όνομα Damocles, Δαμοκλής) είδαν να αυξάνεται ο κίνδυνος για το νόμισμά τους. Όμως, για τις επτά που ξεχωρίζουν η… «δαμόκλειος σπάθη» μιας νομισματικής κρίσης επικρέμαται ακόμη πιο απειλητικά.

Η διαρκής κρίση της λίρας

Όλα αυτά αποκτούν ξεχωριστή σημασία εάν δούμε την τρέχουσα κατάσταση με το εθνικό νόμισμα της Τουρκίας. Τον τελευταίο χρόνο η λίρα έχει δεχθεί μεγάλες πιέσεις. Αυτό έχει να κάνει με ένα συνδυασμό παραγόντων. Από τη μία η Τουρκία έχει έναν ιδιαίτερα υψηλό πληθωρισμό, που τον Οκτώβριο έτρεχε με 85,5 %, κάτι που αντικειμενικά πιέζει προς τα κάτω το εθνικό νόμισμα. Από την άλλη ο Ερντογάν επιμένει ότι η απάντηση στον πληθωρισμό δεν είναι η αύξηση των επιτοκίων, αλλά η μείωσή τους. Αυτή η «ετερόδοξη» πολιτική διαμορφώνει ακόμη μεγαλύτερη πίεση πάνω στην λίρα, αποθαρρύνει ακόμη περισσότερο τους επενδυτές.

Η αφετηρία της θέσης του Ερντογάν είναι ότι καλύτερη απάντηση στον πληθωρισμό και το χρέος είναι μια πολιτική χαμηλών επιτοκίων που θα ενισχύσει τις επιχειρήσεις, θα τονώσει την οικονομική δραστηριότητα, θα φέρει ανάπτυξη και αυτή επιτρέψει και την αντιμετώπιση του προβλήματος του χρέους.

Όμως, την ίδια στιγμή ο πληθωρισμός μαζί με τις απώλειες στην ισοτιμία της λίρας (απώλειες που φέρνουν και αυξημένο «εισαγόμενο» πληθωρισμό) διαμορφώνουν ιδιαίτερα αρνητική κοινωνική συνθήκη στην Τουρκία. Τον Οκτώβριο ο διατροφικός πληθωρισμός έφτασε το εντυπωσιακό 99%. 

Η ανοιχτή πληγή του χρέους και το πρόβλημα με το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών

Η Τουρκία είναι αντιμέτωπη και με μια κρίση χρέους, έστω και σε σύνθετη μορφή. Παρότι το δημόσιο χρέος απέχει από το να πάρει τα χαρακτηριστικά μιας υπερχρέωσης, αφού το 2021 βρισκόταν στο 42% του ΑΕΠ, όμως έχει ένα σοβαρότατο ζήτημα ιδιωτικού χρέους, το οποίο αυτή τη στιγμή βρίσκεται στο 184,5% του ΑΕΠ.

Αυτό οδηγεί σε μια πολύ μεγάλη ανάγκη για βραχυπρόθεσμες αποπληρωμές μεγάλου όγκου χρέους. Στο τέλος Σεπτεμβρίου 2022, το βραχυπρόθεσμο (διάρκειας 1 έτους ή λιγότερο) εξωτερικό χρέος της Τουρκίας άγγιζε τα 185,3 δισεκατομμύρια δολάρια. Το 20,1% αυτού αποτελεί δημόσιο χρέος, το 17,3% αποτελεί χρέος της κεντρικής τράπεζας και το 62,6% είναι ιδιωτικό χρέος. Δεν είναι τυχαίο ότι τα ασφάλιστρα στα CDS έχουν αυξηθεί και κινούνται στις 500 με 600 μονάδες βάσεις.

Την ίδια στιγμή το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών έφτασε τα 38 δισεκατομμύρια δολάρια στους πρώτους 8 μήνες της χρονιάς. Το υψηλό έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών εκ της φύσεώς του ασκεί πίεση στη συναλλαγματική ισοτιμία του εθνικού νομίσματος, την ώρα που τόσο μεγάλες πληρωμές δανείων σε ξένο συνάλλαγμα επίσης συντείνουν στην ίδια κατεύθυνση.

Η υποχώρηση που καταγράφεται τόσο στις άμεσες ξένες επενδύσεις όσο και στις επενδύσεις χαρτοφυλακίου επίσης έμμεσα ασκεί μια πίεση στο εθνικό νόμισμα, αφού τέτοιες επενδύσεις ισοδυναμούν με εισροές ξένου συναλλάγματος.

Τα μέτρα στήριξης της λίρας από την τουρκική κυβέρνηση

Η τουρκική κυβέρνηση έχει δοκιμάσει διάφορους τρόπους να στηρίξει το εθνικό νόμισμα.

Στο βαθμό που τα ίδια συναλλαγματικά αποθέματα της Τουρκίας έχουν ουσιαστικά εξαντληθεί, αυτό που κάνει η τουρκική κεντρική τράπεζα είναι να χρησιμοποιεί τα μεγάλα αποθέματα ιδιωτικών καταθέσεων σε συνάλλαγμα στις ιδιωτικές τράπεζες. Αυτά οφείλονται στην πάγια πρακτική επιχειρήσεων και νοικοκυριών να έχουν καταθέσεις σε συνάλλαγμα και να συνάπτουν σε δάνεια σε συνάλλαγμα. Όμως, σε αντίθεση με άλλες χώρες που έχουν εθνικά νομίσματα σε κρίση, στην Τουρκία δεν έχουμε το φαινόμενο της «δολαριοποίησης», δηλαδή της τάσης των πολιτών να κάνουν συναλλαγές σε ξένο νόμισμα εξαιτίας της απώλειας εμπιστοσύνης στο εθνικό νόμισμα.

Αυτά τα μεγάλα ιδιωτικά συναλλαγματικά αποθέματα αξιοποιεί με διάφορους τρόπους (π.χ. swaps συναλλάγματος) η τουρκική κεντρική τράπεζα. Στην ίδια κατεύθυνση λειτούργησε και ένα πρόγραμμα που ξεκίνησε τον περασμένο Δεκέμβριο και το οποίο έδινε κίνητρα στους καταθέτες που είχαν ξένο συνάλλαγμα να το μετατρέψουν σε καταθέσεις σε λίρες (και άρα αντίστοιχα να αυξηθούν τα συναλλαγματικά αποθέματα) και μάλιστα με εγγύηση ότι το υπουργείο Οικονομικών θα αποζημιώνει για τια απώλειες που θα προκαλεί η υποχώρηση του εθνικού νομίσματος. Αυτό το πρόγραμμα προσέλκυσε περίπου 1,5 τρισεκατομμύρια λίρες, περίπου 80,5 δισεκατομμύρια δολάρια. Ωστόσο, η σχετική συγκράτηση της πτώσης της λίρας σήμαινε και μικρότερες αποδόσεις για τους καταθέτες (που κυρίως κέρδιζαν από τις καταβολές των εγγυημένων διαφορών), γι’ αυτό και καταγράφηκε για πρώτη φορά μικρή υποχώρηση των σχετικών καταθέσεων, κάτι που σημαίνει και αντίστοιχη επιστροφή στο ξένο συνάλλαγμα, κάτι που με τη σειρά του σημαίνει ακόμη μεγαλύτερη πίεση για τη λίρα. 

Η στροφή στις «φιλικές» χώρες

Ένα βασικό μέσο που χρησιμοποιεί η Τουρκία είναι συμφωνίες με «φιλικές» χώρες για μεγάλα swap συναλλάγματος.

Ο ίδιος ο Ερντογάν έχει δημόσια παραδεχτεί ότι στηρίζεται στη βοήθεια «φιλικών χωρών» για τη στήριξη του εθνικού νομίσματος. Συνολικά, αυτό έχει οδηγήσει σε swap συναλλάγματος ύψους 30 δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Ωστόσο μπροστά στις εκλογές ο Ερντογάν έχει στραφεί ακόμη περισσότερο στο εξωτερικό για να εξασφαλίσει εισροές συναλλάγματος για τη στήριξη του εθνικού νομίσματος.

Έτσι η πολιτική της επαναπροσέγγισης της με τη Σαουδική Αραβία αντανακλάται και στην ανακοίνωση ότι προχωρούν οι συζητήσεις για μια κατάθεση ύψους 5 δισεκατομμυρίων δολαρίων στην κεντρική τράπεζα της Τουρκίας.

Επίσης υπάρχουν αναφορές ότι η Τουρκία είναι στο τελευταίο στάδιο των συζητήσεων με το Κατάρ, έναν παραδοσιακό οικονομικό σύμμαχο της Τουρκίας, με σκοπό την επέκταση έως και 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων χρηματοδότησης της Τουρκίας. Τα τρία δισεκατομμύρια αναμένονται μέχρι το τέλος της χρονιάς.

Τον Ιανουάριο το κρατικό ταμείο πετρελαίου του Αζερμπαϊτζάν, το SOFAZ ανακοίνωσε ότι κατέθεσε ένα δισεκατομμύριο δολάρια για έξι μήνες στην τουρκική κεντρική τράπεζα ως «γραμμή υποστήριξης».

Τον Ιούλιο η κρατική εταιρεία πυρηνικής ενέργειας της Ρωσίας (Rosatom) έστειλε 5 δισεκατομμύρια δολάρια στη θυγατρικής της στην Τουρκία, που κατασκευάζει το πρώτον πυρηνικό εργοστάσιο της γειτονικής χώρας.

Τα όρια των χειρισμών

Ο Ερντογάν επενδύει ιδιαίτερα στο ότι έχει αποφύγει την πλήρη κατάρρευση του νομίσματος, ότι έχει συγκρατηθεί η κατρακύλα της λίρας και ότι από τους επόμενες μήνες ο πληθωρισμός θα έχει μια υποχώρηση στο 65%-70%, παρότι βεβαίως ειδικά η τελευταία εξέλιξη θα είναι λογιστικό τρικ, αφού απλώς θα αντανακλά ότι ήδη τον Νοέμβριο και Δεκέμβριο του 2021 είχε εκτιναχθείς τα ύψη. Με τις μηνιαίες αυξήσεις των μισθών να είναι στο 3%, είναι σαφές ότι ευρύτερα κοινωνικά στρώματα αντιμετωπίζουν μια όλο και πιο δύσκολη κατάσταση.

Το «καμπανάκι» αφορά τις Τσεχία, Ρουμανία και Ουγγαρία, οι οποίες δεν αποκλείεται να βιώσουν μια δραματικά πτώση στην αξία των νομισμάτων τους εντός του 2023.  

Η έκθεση της Nomura βασίζεται στην ανάλυση οκτώ επιμέρους δεικτών, ανάμεσα στους οποίους τα συναλλαγματικά αποθέματα, οι εισαγωγές, τα επιτόκια κ.α. 

To φιορίνι της Ουγγαρίας, μέχρι στιγμής, αποτελεί το νόμισμα με τη χειρότερη ετήσια επίδοση ανάμεσα στις αναδυόμενες χώρες, χάνοντας τουλάχιστον 17% σε σχέση με το αμερικανικό δολάριο. Κατά 9% διολισθαίνει το λέου της Ρουμανίας, ενώ η κορώνα της Τσεχίας υποχωρεί κατά 5%. 

Σύμφωνα με την έκθεση της Nomura, η ευαισθησία των αναδυόμενων νομισμάτων βρίσκεται στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων δύο δεκαετιών, εξαιτίας του πλήθους και του εύρους των προκλήσεων, ανάμεσα στις οποίες ξεχωρίζει η σύσφιγξη της νομισματικής πολιτικής (αύξηση επιτοκίων) και ο ιστορικός πληθωρισμός.  

«Τα σχόλια των μελών της FOMC τις τελευταίες εβδομάδες υποδεικνύουν ανάγκη επιθετικότερης σύσφιξης της νομισματικής πολιτικής για την αντιμετώπιση του πληθωρισμού», τόνισε ο Αμεμίγια.

Οι αναλυτές της Nomura υποστηρίζουν πως η αναθεώρηση των κινήσεων της Fed οφείλεται σε τέσσερις παράγοντες:

H ομάδα των αναλυτών τόνισε πως η κεντρική τράπεζα των ΗΠΑ θα αυξήσει τα επιτόκιά της περαιτέρω κατά 25 μ.β. τον Δεκέμβριο και τον Φεβρουάριο, στο 4%-4,25%.

Σημειωτέον πως η επικαιροποίηση των στοιχείων της Nomura συμπλέει με πρόσφατη ανάλυση της Goldman Sachs.

Η αναλυτής της Nomura, Sonal Varma τόνισε πως το ζενίθ των τιμών τροφίμων στην Ασία δεν έχει επιτευχθεί ακόμα, ενώ αναμένει πως κάτι τέτοιο θα λάβει χώρα το τρέχον τρίμηνο του έτους. Σύμφωνα με την αναλυτή, οι τιμές των τροφίμων στην Ασία συνήθως καθυστερούν σε σχέση με τον υπόλοιπο πλανήτη, δεδομένων των επιδοτήσεων και των παρεμφερών υποστηρικτικών κινήσεων των κυβερνήσεων.

Ο δείκτης τιμών των τροφίμων του FAO κατέγραψε πτώση της τάξης του 2,3% στις 154,2 μονάδες σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα, οδηγούμενος από τη μείωση των τιμών των φυτικών ελαίων, των δημητριακών και της ζάχαρης. Σημειωτέον πως οι τιμές παραμένουν αυξημένες κατά 23,1% σε σχέση με πέρυσι.

Σύμφωνα με τη Nomura, χώρες όπως η Σιγκαπούρη, η Νότια Κορέα, οι Φιλιππίνες και η Ινδία θα βιώσουν τις μεγαλύτερες αυξήσεις των τιμών των τροφίμων το β’ εξάμηνο του έτους.

Η Varma και η ομάδα της τόνισαν πως οι εισαγωγές τροφίμων αποτελούν άνω του 2% του ΑΕΠ των Φιλιππίνων, δεύτερο μεγαλύτερο ποσοστό στην Ασία πίσω από το Χονγκ Κονγκ. Παρόμοια εξάρτηση στην εισαγωγή τροφίμων έχουν τόσο η Νότια Κορέα όσο και η Σιγκαπούρη.

Η Ινδία, από την πλευρά της, αν και αυτάρκης όσον αφορά τον σίτο και το ρύζι, υποφέρει λόγω της επιμηκυμένης περιόδου καύσωνα και της καθυστέρησης της εποχής των μουσώνων, κάτι που θα αυξήσει τις τιμές του κρέατος και των αυγών.

Η Varma τόνισε πως οι εκάστοτε κυβερνήσεις θα πρέπει να επικεντρωθούν σε «στοχευμένα μέτρα οικονομικής βοήθειας» για την προστασία των φτωχότερων κοινωνικών στρωμάτων.

Σύμφωνα με τον δείκτη του FAO, οι τιμές των δημητριακών κατέγραψαν πτώση της τάξης του 4,1% τον Ιούνιο σε σχέση με τον Μάιο, αλλά βρίσκονται ακόμα αυξημένες κατά 27,6% σε ετήσιο επίπεδο. 

Η πτώση των τιμών σίτου οφείλεται κυρίως σε καλύτερη από την αναμενόμενη σοδειά και την εποχική διαθεσιμότητα γεωργικών προϊόντων στο βόρειο ημισφαίριο αλλά και αύξηση των εξαγωγών από τη Ρωσία, σύμφωνα με τον FAO.

Οι τιμές φυτικού ελαίου κατέγραψαν τη μεγαλύτερη μηνιαία πτώση, κατά 7,6%. Οι τιμές ζάχαρης κατέγραψαν μηνιαία πτώση της τάξης του 2,6%.

Η κατάσταση στην αγορά κρέατος δεν αποδείχθηκε τόσο καλή. Οι τιμές κρέατος έφτασαν ρεκόρ υψηλό τον Ιούνιο, καταγράφοντας μηνιαία αύξηση της τάξης του 1,7% από τον Μάιο και ετήσια αύξηση της τάξης του 12,7%, με την προσφορά να παραμένει μειωμένη λόγω του πολέμο στην Ουκρανία. Παράλληλα, τα κρούσματα γρίπης των πτηνών στο βόρειο ημισφαίριο αύξησαν τις τιμές πουλερικών.

Τα γαλακτοκομικά προϊόντα κατέγραψαν αύξηση της τάξης του 4,1% από τα επίπεδα Μαΐου και ετήσια αύξηση της τάξης του 24,9%. 

Ο FAO προειδοποίησε πως αν και οι τιμές των τροφίμων κατέγραψαν μερική πτώση τον Ιούνιο «οι παράγοντες που οδηγούν σε ελλείψεις και αύξηση των τιμών σε παγκόσμιο επίπεδο ισχύουν ακόμα».

Οι παράγοντες αυτοί συμπεριλαμβάνουν «αυξημένη ζήτηση, δυσμενή καιρικά φαινόμενα, υψηλά κόστη παραγωγής και μεταφοράς και προβλήματα στην εφοδιαστική αλυσίδα λόγω του κορωνοϊού αλλά και του πολέμου στην Ουκρανία», σύμφωνα με το στέλεχος του FAO, Maximo Torero Cullen.

Όσο για τη Varma, τόνισε πως «η ζήτηση ορισμένων εκ των προϊόντων αυτών παραμένει ανελαστική» ενώ τόνισε πως μία ύφεση ενδέχεται να περιορίσει τις τιμές.

Την ίδια στιγμή, έχει επιβληθεί απαγόρευση εξαγωγών ή σοβαροί περιορισμοί στις εξαγώγιμες ποσότητες, όπως π.χ. από την Ινδία (σίτος), την Ουκρανία (σιτάρι, βρώμη και ζάχαρη, μεταξύ άλλων) και την Ινδονησία (φοινικέλαιο).

Έπεται το ρύζι;

Ο Δείκτης Τιμών Τροφίμων του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO) δείχνει τις διεθνείς τιμές του ρυζιού να αυξάνονται για πέμπτο συνεχόμενο μήνα φθάνοντας τον Μάιο σε υψηλό 12 μηνών.

Σίγουρα, η παραγωγή ρυζιού εξακολουθεί να είναι άφθονη, αναφέρουν οι αναλυτές, αλλά η αύξηση των τιμών του σιταριού και το γενικά υψηλότερο κόστος της γεωργίας, επιβάλλουν τη στενή παρακολούθηση των τιμών του προϊόντος το επόμενο διάστημα.

«Πρέπει να παρακολουθούμε τις τιμές του ρυζιού στο μέλλον, γιατί η αύξηση των τιμών του σιταριού θα μπορούσε να οδηγήσει σε μερική υποκατάσταση από το ρύζι, αύξηση της ζήτησης και μείωση των υπαρχόντων αποθεμάτων», δήλωσε η Sonal Varma, επικεφαλής οικονομολόγος στην ιαπωνική τράπεζα Nomura.

Κίνδυνος προστατευτισμού

Τα προστατευτικά μέτρα «στην πραγματικότητα εντείνουν τις πιέσεις τιμών σε παγκόσμιο επίπεδο για διάφορους λόγους», είπε μιλώντας στο CNBC η οικονομολόγος. Το κόστος των ζωοτροφών και των λιπασμάτων για τη γεωργία αυξάνεται ήδη και οι τιμές της ενέργειας αυξάνουν το κόστος μεταφοράς, πρόσθεσε.

“Υπάρχει λοιπόν ο κίνδυνος να δούμε περισσότερο προστατευτισμό από τις χώρες”, σημείωσε.

Ωστόσο, υποστήριξε ότι οι κίνδυνοι για το ρύζι εξακολουθούν να είναι χαμηλοί καθώς τα παγκόσμια αποθέματα ρυζιού είναι άφθονα και η σοδειά στην Ινδία αναμένεται να είναι καλή αυτό το καλοκαίρι.

Η Ταϊλάνδη και το Βιετνάμ, σύμφωνα με αξιωματούχο της Ταϊλάνδης τον οποίο επικαλούνταν το Reuters, συζητούν να αυξήσουν τις τιμές εξαγωγής του ρυζιού τους. Την ίδια στιγμή, οι έμποροι στοκάρουν ρύζι από την Ινδία. 

«Αυτήν τη στιγμή, με ανησυχήσει πολύ περισσότερο ένα ενδεχόμενο απαγόρευσης των εξαγωγών ρυζιού από την Ινδία τις επόμενες εβδομάδες», δήλωσε στο CNBC ο David Laborde, ανώτερος ερευνητής στο International Food Policy Research Institute.

Να σημειωθεί ότι η Ινδία και η Κίνα είναι οι δύο κορυφαίοι παραγωγοί ρυζιού στον κόσμο, αντιπροσωπεύοντας περισσότερο από το ήμισυ της παγκόσμιας παραγωγής. Το Βιετνάμ είναι το πέμπτο μεγαλύτερο, ενώ η Ταϊλάνδη βρίσκεται στην έκτη θέση.

Ανατιμήσεις ή απαγόρευση εξαγωγών;

Ο Laborde είπε ότι μια αύξηση της τιμής θα ήταν πολύ προτιμότερη από οποιαδήποτε απαγόρευση εξαγωγών.

«Θα πρέπει πραγματικά να κάνουμε διαχωρισμό μεταξύ μιας αύξησης των τιμών που αντισταθμίζει το υψηλότερο κόστος και θα ωφελήσει τους αγρότες (και θα τους βοηθήσει να παράγουν), από μια απαγόρευση εξαγωγών» που ωθεί τις τιμές προς τα πάνω στις παγκόσμιες αγορές και προς τα κάτω στις εγχώριες αγορές, τόνισε.

Σε κάθε περίπτωση, μια αύξηση στις τιμές του ρυζιού θα επηρέαζε αρνητικά μεγάλο μέρος του πληθυσμού στην Ασία, η οποία είναι ο μεγαλύτερος καταναλωτής του βασικού προϊόντος.

Στην Νοτιοανατολική Ασία, περιοχές όπως το Ανατολικό Τιμόρ, το Λάος, η Καμπότζη και φυσικά μέρη όπως η Ινδονησία, η οποία έχει πολύ μεγάλο πληθυσμό, θα επηρεαστούν δυσμενώς εάν συνεχιστούν οι τιμές να ανεβαίνουν και να παραμένουν σε αυτά πολύ υψηλά επίπεδα, προειδοποίησε ο Nafees Meah, περιφερειακός εκπρόσωπος για τη Νότια Ασία στο Διεθνές Ινστιτούτο Έρευνας Ρυζιού.