«Αυτό που προκαλεί την αντίδραση των ανθρώπων, είναι η ταχύτητα της τεχνολογικής καινοτομίας», δήλωσε ο Τζο Άτκινσον, Chief AI Officer της PwC Global, στο CNBC. «Η αλήθεια είναι ότι η καινοτομία κινείται πολύ, πάρα πολύ γρήγορα. Σε ρυθμούς που δεν έχουμε ξαναδεί στην ιστορία της τεχνολογικής εξέλιξης».

Η ΑΙ δημιουργεί θέσεις εργασίας

«Αυτό που αποδεικνύει η έκθεση είναι ότι η τεχνητή νοημοσύνη δημιουργεί θέσεις εργασίας», πρόσθεσε ο Άτκινσον. Σύμφωνα με το AI Jobs Barometer 2025 της PwC, τόσο οι θέσεις εργασίας, όσο και οι μισθοί αυξάνονται σχεδόν σε κάθε επάγγελμα που αξιοποιεί τις δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνη. Αυτό περιλαμβάνει ακόμη και τα πιο «αυτοματοποιημένα» επαγγέλματα, όπως εξυπηρέτηση πελατών ή προγραμματιστές λογισμικού.

«Επομένως, η πρόκληση δεν είναι η έλλειψη θέσεων εργασίας. Είναι η ετοιμότητα των εργαζομένων να τις αναλάβουν», προσθέτει. Η έκθεση βασίστηκε στην ανάλυση άνω των 800 εκατ. αγγελιών εργασίας και χιλιάδων οικονομικών εκθέσεων επιχειρήσεων από έξι ηπείρους, και καταρρίπτει έξι διαδεδομένους μύθους για την επίδραση της ΑΙ στην εργασία και την οικονομία:

Μύθος 1: Η ΑΙ δεν έχει ουσιαστική επίδραση στην παραγωγικότητα

Ποια είναι η πραγματικότητα: Από το 2022, η αύξηση της παραγωγικότητας σε κλάδους που χρησιμοποιείται τακτικά η τεχνητή νοημοσύνη, σχεδόν τετραπλασιάστηκε. Αντιθέτως, σε κλάδους με περιορισμένη έκθεση στην ΑΙ – όπως η φυσιοθεραπεία – υπήρξε μικρή πτώση. Παράλληλα, καταγράφηκε άνοδος σε τομείς, όπως η έκδοση λογισμικού, με τριπλάσια αύξηση στα έσοδα ανά εργαζόμενο, σύμφωνα με τα στοιχεία της PwC.

Μύθος 2: Η ΑΙ μειώνει τους μισθούς των εργαζομένων

Ποια είναι η πραγματικότητα: Οι εργαζόμενοι με δεξιότητες στην ΑΙ απολαμβάνουν μισθούς αυξημένους κατά 56% σε σύγκριση με εκείνους που δεν διαθέτουν τις ίδιες δεξιότητες – μια άνοδος από το 25% που καταγράφηκε πέρυσι.

Μύθος 3: Η ΑΙ θα οδηγήσει σε περικοπή θέσεων εργασίας

Ποια είναι η πραγματικότητα: Αν και οι θέσεις εργασίας σε τομείς με χαμηλή έκθεση στην ΑΙ κατέγραψαν άνοδο της τάξης του 65% από το 2019 έως το 2024, ακόμη και σε επαγγέλματα με υψηλή έκθεση στην ΑΙ η ανάπτυξη ήταν ισχυρή – 38% αύξηση, έστω και με χαμηλότερο ρυθμό.

Ποια είναι η πραγματικότητα: Οι αμοιβές και η απασχόληση αυξάνονται σε επαγγέλματα που μπορούν να ενισχυθούν ή να αυτοματοποιηθούν με τη βοήθεια της ΑΙ. Η μελέτη καταγράφει επίσης μείωση της απαίτησης για τυπικά πτυχία σε αγγελίες που σχετίζονται με την ΑΙ – γεγονός που ανοίγει νέες ευκαιρίες για εκατομμύρια εργαζομένους.

Μύθος 5: Η ΑΙ υποβαθμίζει τα επαγγέλματα

Ποια είναι η πραγματικότητα: Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να εμπλουτίσει τα επαγγέλματα, απαλλάσσοντας τους εργαζομένους από επαναλαμβανόμενα καθήκοντα και επιτρέποντάς τους να εστιάσουν σε σύνθετες δεξιότητες και στη λήψη αποφάσεων.

Για παράδειγμα, υπάλληλοι καταχώρησης δεδομένων μπορούν να εξελιχθούν σε αναλυτές δεδομένων – ρόλοι με υψηλότερη προστιθέμενη αξία.

Ποια είναι η πραγματικότητα: Οι μισθοί σε ιδιαίτερα αυτοματοποιημένες θέσεις αυξάνονται και, ταυτόχρονα, οι ίδιες οι θέσεις μετασχηματίζονται, γίνονται πιο σύνθετες και δημιουργικές, καθιστώντας τους ανθρώπους ακόμα πιο πολύτιμους. Σε πολλές χώρες του κόσμου, ο ενεργός πληθυσμός μειώνεται αισθητά, για αυτό και η επιβράδυνση της αύξησης των θέσεων σε επαγγέλματα εκτεθειμένα στην ΑΙ θα μπορούσε να αποδειχθεί «επωφελής» για ορισμένες οικονομίες.

Η ενίσχυση της παραγωγικότητας μέσω της ΑΙ μπορεί να λειτουργήσει πολλαπλασιαστικά, καλύπτοντας κενά στην αγορά εργασίας που διαφορετικά δεν θα ήταν δυνατόν να καλυφθούν, ενώ παράλληλα ενισχύει την ανάπτυξη των επιχειρήσεων, σύμφωνα με τον Άτκινσον. «Αυτό το συμπέρασμα υποστηρίζεται ήδη από τα δεδομένα παραγωγικότητας που παρατηρούμε», τόνισε. «Και πιστεύω ότι τελικά θα είναι κάτι θετικό».

Τα συμπεράσματα της έρευνας είναι ξεκάθαρα. Η ΑΙ πρέπει να αντιμετωπίζεται ως εργαλείο ανάπτυξης. Αντί να χρησιμοποιείται για τη μείωση προσωπικού, οι εταιρείες θα πρέπει να βοηθήσουν τους εργαζομένους τους να προσαρμοστούν και να συνεργαστούν ώστε να δημιουργήσουν νέες ευκαιρίες, αγορές και πηγές εσόδων.

«Αντί να εστιάζουμε μόνο στην αυτοματοποίηση των χθεσινών επαγγελμάτων, ας δημιουργήσουμε τα επαγγέλματα και τις βιομηχανίες του μέλλοντος», αναφέρεται στην έκθεση.

«Αν χρησιμοποιηθεί με φαντασία, η ΑΙ μπορεί να προκαλέσει ένα ξέσπασμα νέων επαγγελμάτων και επιχειρηματικών μοντέλων. Για παράδειγμα, τα 2/3 των θέσεων εργασίας στις ΗΠΑ σήμερα δεν υπήρχαν το 1940 – και πολλές από αυτές δημιουργήθηκαν χάρη στην τεχνολογική πρόοδο», καταλήγει η έκθεση της PwC.

Οι παραδοσιακές κατηγορίες funds περιουσιακών στοιχείων ακινήτων θα συνεχίσουν να προσελκύουν κεφάλαια και να σημειώνουν συναλλαγές όπου αυτό είναι λογικό. Ωστόσο, θεωρούν ότι οι αποδόσεις των εναλλακτικών κατηγοριών περιουσιακών στοιχείων στο οικοσύστημα των ακινήτων είναι πιο ελκυστικές από τις παραδοσιακές κατηγορίες περιουσιακών στοιχείων, με βάση τον συντελεστή κινδύνου.

Ο όγκος των συναλλαγών το 2025 αναμένεται να σειναι αυξημένος λόγω της αυξημένης βεβαιότητας στην αγορά και της διεύρυνσης των κατηγοριών επενδύσιμων ακινήτων — μια πρόβλεψη που υποστηρίζεται από τις πρόσφατες τριμηνιαίες τάσεις.

Ωστόσο, εξακολουθούν να υφίστανται αβεβαιότητες που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τη δραστηριότητα. Αυτές περιλαμβάνουν ένα περίπλοκο γεωπολιτικό περιβάλλον, με εκλογές το 2025 σε αρκετές χώρες και αναμενόμενες αλλαγές σε σημαντικές δημόσιες πολιτικές των ΗΠΑ σε θέματα όπως το εμπόριο, η μετανάστευση και η φορολογία μετά την επανεκλογή του Ντόναλντ Τραμπ, σε συνδυασμό με τη συνεχιζόμενη οικονομική ισχύ των ΗΠΑ και άλλων περιοχών του κόσμου. Εάν επιβληθούν σημαντικοί δασμοί και οδηγήσουν σε αντίποινα, αυτό μπορεί να οδηγήσει σε ένα περιβάλλον υψηλότερου πληθωρισμού και ισχυρότερο δολάριο ΗΠΑ και ενδεχομένως να επηρεάσει τη χαλάρωση των επιτοκίων από τις κεντρικές τράπεζες, ασκώντας πίεση στις αποδοχές των ασφαλιστικών συμβολαίων και στην εμπιστοσύνη των επενδυτών.

Οι επενδυτές που επιδιώκουν να διευρύνουν τα χαρτοφυλάκιά τους εντοπίζουν και αξιοποιούν αναδυόμενες κατηγορίες περιουσιακών στοιχείων. Ένα παράδειγμα είναι τα ακίνητα που σχετίζονται με την ευεξία. Οι αναλυτές της PwC αναμένουν αυξημένο ενδιαφέρον των επενδυτών για αυτόν τον τομέα ως απάντηση στις δημογραφικές αλλαγές και τις εξελισσόμενες προτιμήσεις των καταναλωτών.

Καθώς ο τομέας της ευεξίας συνεχίζει να εξελίσσεται, αναμένουν ότι θα προσελκύσει σημαντικό επενδυτικό ενδιαφέρον και θα προσφέρει ευκαιρίες σε όσους επιθυμούν να διαφοροποιήσουν τα επενδυτικά τους χαρτοφυλάκια. Η ευθυγράμμιση του τομέα με τις μακροπρόθεσμες δημογραφικές και υγειονομικές τάσεις εξασφαλίζει την εξέχουσα θέση του στις μελλοντικές επενδυτικές στρατηγικές.

Σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη, ο παγκόσμιος πληθυσμός άνω των 80 ετών αναμένεται να τριπλασιαστεί από 163 εκατομμύρια σήμερα σε 445 εκατομμύρια έως το 2050. Σε απάντηση σε αυτή τη δημογραφική αλλαγή, υπάρχει αυξημένη ζήτηση για στέγαση σε όλο το φάσμα της φροντίδας, από οίκους ευγηρίας έως κοινότητες ανεξάρτητης διαβίωσης.

Ωστόσο, υπάρχει μια παγκόσμια ανισορροπία μεταξύ αυτής της ζήτησης και της διαθέσιμης προσφοράς κατοικιών για ηλικιωμένους. Για να αντιμετωπίσουν αυτές τις προκλήσεις, οι επενδυτές, οι κατασκευαστές και οι διαχειριστές δημιουργούν καινοτόμες κεφαλαιακές δομές, επιχειρησιακά μοντέλα και έργα που επιτρέπουν στους χρήστες να διατηρήσουν τον τρόπο ζωής στον οποίο έχουν συνηθίσει, έχοντας παράλληλα πρόσβαση σε περισσότερη φροντίδα, αν χρειαστεί. Οι στρατηγικές κυμαίνονται από την ανακαίνιση υφιστάμενων πολυκατοικιών για να καταστούν φιλικές προς τους ηλικιωμένους και την εκμίσθωσή τους με πολυετή συμβόλαια, έως τη μετατροπή εμπορικών χώρων σε συγκροτήματα πολλαπλών χρήσεων με κατοικίες για άτομα συγκεκριμένης ηλικίας. 

Η επιτυχία σε αυτόν τον τομέα απαιτεί από τους κατασκευαστές, τους επενδυτικούς εταίρους και τους διαχειριστές να υιοθετήσουν την καινοτομία και τη στρατηγική τοποθέτηση. Ευθυγραμμίζοντας στενά τις προτιμήσεις των καταναλωτών και αξιοποιώντας τις τάσεις της αγοράς ακινήτων, μπορούν να αξιοποιήσουν αποτελεσματικά τις ευκαιρίες στην αγορά κατοικιών για ηλικιωμένους.

Οι τάσεις στην αξία των συναλλαγών διέφεραν ανά περιοχή. Στην Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και την Αφρική (EMEA), η αξία των συναλλαγών αυξήθηκε κατά 2% κατά τους πρώτους εννέα μήνες του 2024 σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2023. Αντίθετα, η αξία των συναλλαγών στην Αμερική και την Ασία-Ειρηνικό μειώθηκε κατά 1% και 24% αντίστοιχα κατά την ίδια περίοδο.

Οι υποδομές παρουσίασαν εντυπωσιακή πορεία ανάπτυξης την τελευταία δεκαετία, καθιστώντας τις μια ιδιαίτερα ελκυστική κατηγορία περιουσιακών στοιχείων. Οι νέοι τρόποι με τους οποίους οι επενδυτές και οι χρήστες αλληλεπιδρούν με το δομημένο περιβάλλον οδηγούν σε σύγκλιση των συναλλαγών ακινήτων και υποδομών, μια σχέση που το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ χαρακτήρισε αμοιβαία στην έκδοσή του «Reimagining Real Estate» του Δεκεμβρίου 2024. Η τεχνητή νοημοσύνη, για παράδειγμα, προσελκύει επενδύσεις όχι μόνο σε εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης, αλλά και σε κέντρα δεδομένων, ψηφιακές υποδομές και δυνατότητες παραγωγής ενέργειας που απαιτούνται για την υποστήριξή της.

Η φύση των συμφωνιών υποδομών, συμπεριλαμβανομένων των σημαντικών επενδύσεων που απαιτούνται, απαιτεί μια εξελιγμένη προσέγγιση χρηματοδότησης που αξιοποιεί διαφορετικούς τύπους κεφαλαίου σε διαφορετικά στάδια του έργου. 

Ο ασφαλιστικός τομέας διαδραματίζει ολοένα και πιο σημαντικό ρόλο ως εναλλακτική πηγή κεφαλαίου, καθώς οι επενδυτές μετατοπίζουν τις τοποθετήσεις των κεφαλαίων τους από τα ακίνητα σε υποδομές και άλλες κατηγορίες περιουσιακών στοιχείων. Ιδιωτικοί επενδυτές έχουν εισέλθει στον ασφαλιστικό τομέα μέσω εξαγορών ή στρατηγικών σχέσεων.

Αυτές οι σχέσεις με τις ασφαλιστικές εταιρείες είναι εξαιρετικά σημαντικές για τον κλάδο των ακινήτων σε μια εποχή που ορισμένες παραδοσιακές πηγές χρηματοδότησης έχουν μειώσει τις τοποθετήσεις τους στον κλάδο. Ωστόσο, η δυναμική του ασφαλιστικού κεφαλαίου είναι ευρύτερη από αυτό.

Όλα αυτά καταδεικνύουν πόσο περίπλοκο είναι το επιχειρησιακό περιβάλλον, πώς οι κλάδοι της βιομηχανίας συνεχίζουν να συγκλίνουν και πόσο σημαντικά είναι τα ακίνητα για τους συμμετέχοντες στην αγορά. Η PwC αναμένει περισσότερη δραστηριότητα σε αυτόν τον τομέα, καθώς συνεχίζει να έχει σημαντική επίδραση στον κλάδο των ακινήτων.

Κατά την τελευταία δεκαετία, ορισμένες εταιρείες με σημαντικά ακίνητα περιουσιακά στοιχεία επέλεξαν να αλλάξουν τη δομή ιδιοκτησίας των επιχειρήσεων τους με σκοπό τη βελτίωση της κεφαλαιακής αποδοτικότητας και την αύξηση της αξίας της επιχείρησης. Οι αναλυτές έχουν αρχίσει να παρατηρούν αυτή την τάση και σε άλλους τομείς, καθώς οι εταιρείες μεταβαίνουν από ισολογισμούς με υψηλή ένταση κεφαλαίου και περιουσιακών στοιχείων σε λειτουργίες με χαμηλή ένταση περιουσιακών στοιχείων.

Στο μέλλον, άλλοι τομείς που αναμένεται να ακολουθήσουν αυτή την πορεία περιλαμβάνουν τους φορείς εκμετάλλευσης της βιομηχανίας ευεξίας, τους κατασκευαστές ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις εταιρείες τεχνολογίας και τις μάρκες καταναλωτικών προϊόντων. Το 2025, αναμένουν αύξηση των συγχωνεύσεων και εξαγορών στον τομέα των ακινήτων, λόγω των ευνοϊκών οικονομικών συνθηκών, των χαμηλότερων επιτοκίων και της διαθεσιμότητας κεφαλαίων. Η ανάπτυξη αυτή ενδέχεται να μετριαστεί από τον παγκόσμιο εμπορικό πόλεμο και άλλες αβεβαιότητες.

Στελέχη του Δημόσιου Ταμείου Επενδύσεων ύψους 925 δισεκατομμυρίων δολαρίων και των περισσότερων από 100 θυγατρικών του έχουν ενημερωθεί να σταματήσουν να παραχωρούν συμβουλευτικά έργα στην PwC μέχρι τον Φεβρουάριο του 2026, δήλωσαν οι άνθρωποι, αρνούμενοι να κατονομαστούν καθώς οι πληροφορίες είναι εμπιστευτικές. Τα ελεγκτικά έργα της εταιρείας δεν θα επηρεαστούν, είπαν.

Η PIF δεν εξήγησε τους λόγους πίσω από την κίνηση αυτή σε μηνύματα που έστειλε στις εταιρείες χαρτοφυλακίου της. Εκπρόσωποι του ταμείου αρνήθηκαν να σχολιάσουν, ενώ εκπρόσωπος της PwC δεν απάντησε σε αιτήματα για σχόλια.

Η Μέση Ανατολή απέφερε έσοδα ύψους 1,97 δισεκατομμυρίων λιρών (2,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων) για την εταιρεία το δωδεκάμηνο έως τις 30 Ιουνίου, αυξημένα κατά 26% σε σχέση με την ίδια περίοδο ένα χρόνο νωρίτερα. Η εταιρεία δήλωσε ότι τα λογιστικά της μοντέλα υπέθεσαν ότι η αύξηση των εσόδων θα παραμείνει ισχυρή στην περιοχή το 2025 και το 2026, αν και παραδέχθηκε ότι μπορεί να μην φτάσει τα περσινά επίπεδα, όπως μεταδίδει το Bloomberg.

Η περιοχή κατατάσσεται επίσης μεταξύ των ισχυρότερων παγκοσμίως με βάση τα έσοδα και την κερδοφορία για εταιρείες όπως η McKinsey & Co. και η Boston Consulting Group Inc. Οι επιχειρήσεις από το Σαουδαραβικό Ταμείο Πλούτου ήταν βασικός μοχλός αυτής της ανάπτυξης.

Αυτό έδωσε μια σανίδα σωτηρίας στον τομέα, ο οποίος παλεύει με μια παρατεταμένη ύφεση. Η PwC, απηχώντας τους ανταγωνιστές της, ανέφερε βραδύτερη παγκόσμια ανάπτυξη το 2024, καθώς η ζήτηση για συμβουλευτικές εργασίες μειώθηκε και τα έσοδα συρρικνώθηκαν στις επιχειρήσεις της στην Αυστραλία και την Κίνα.

Πρόκειται για μία από τις μεγαλύτερες εταιρείες παροχής υπηρεσιών λογιστικής, τήρησης βιβλίων και ελέγχου και παροχής φορολογικών συμβουλών.

Η εταιρεία αποτελεί μία εκ των μεγάλων τεσσάρων ελεγκτικών, μαζί με την KPMG, Ernst & Young και Deloitte Touche Tohmatsu. Οι εγκαταστάσεις της στην Ελλάδα εδρεύουν στα Σίδερα Χαλανδρίου, στον Πειραιά και τη Θεσσαλονίκη.

Δείτε μερικές από τις διαθέσιμες θέσεις:

Accounting Associate

Accounting Outsourcing Manager

AI Engineering Senior Associate/ Manager

Associates in Public Sector Consulting Services

Audit Managers

Audit Support Supervisor

Business Enablement Technical SAP professional

Capital Markets & Accounting Advisory Services Professionals

Cloud Security Engineer

Corporate Finance Senior Associate/Manager

Corporate Tax Senior Manager

Customer Transformation Professional

Data Engineering Manager

Data Engineering Senior Associate

Deals Transaction Services Experienced Associate

Digital Marketing & Website Specialist

Enterprise Architect – Technology Consultant

Κάντε αίτηση εδώ.

Τα σχετικά ηλεκτρονικά μηνύματα δημοσιοποιήθηκαν από επιτροπή της αυστραλιανής γερουσίας, την προηγούμενη εβδομάδα. Αυστραλοί πολιτικοί ζήτησαν να κατονομαστούν οι εταιρείες που ωφελήθηκαν από τις συμβουλές της PwC.

Αγώνας δρόμου

Προσπαθώντας να αποφύγει την μετατροπή του σκανδάλου σε παγκόσμια κρίση, η εταιρεία έστειλε στο Σίδνεϊ ορισμένα από τα κορυφαία της στελέχη παγκοσμίως, συμπεριλαμβανομένης της παγκόσμιας γενικής συμβούλου Ντιάνα Βάις και την παγκόσμια επικεφαλής του φορολογικού τμήματος, Κάρολ Στάμπινγκς. Μάλιστα, σύμφωνα με τους FT που επικαλούνται πηγή με γνώση των εξελίξεων, η εταιρεία ετοιμάζεται να έρθει σε επαφή με επηρεαζόμενους πελάτες, δεδομένης της πιθανότητας τα ονόματά τους να δοθούν στη δημοσιότητα μέσα στις επόμενες εβδομάδες.

Παρά τις κινήσεις αυτές, ο κίνδυνος για τη φήμη της εταιρείας παραμένει υπαρκτός. Η πιθανή «δευτερογενής επίδραση» στη φήμη της PwC διεθνώς είναι «ελαφρώς τρομακτική» για την εταιρεία, δήλωσε η πηγή των FT, με την PwC να έχει θέσει την έννοια της «εμπιστοσύνης» στο επίκεντρο της εικόνας της από το 2021, όταν έκανε rebranding.

Η Ντέμπορα ο Νέιλ, η γερουσιαστής της Αυστραλίας που προκάλεσε τη δημοσίευση των μηνυμάτων ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, δήλωσε στους Financial Times ότι τα εσωτερικά μηνύματα της PwC αποτελούν ένδειξη μιας «ηθικής και δεοντολογικής αποτυχίας».

Η γερουσιαστής των Εργατικών δήλωσε ότι θα συνεχίσει να πιέζει για τη δημοσιοποίηση του καταλόγου των πελατών και των συνεργατών της PwC που συμμετείχαν στην ανταλλαγή των εμπιστευτικών πληροφοριών.

Παραιτήσεις

Στα μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου που δημοσιεύτηκαν την προηγούμενη εβδομάδα δεν αποκαλυπτόταν η ταυτότητα των πελατών, ούτε τα ονόματα του προσωπικού και των εταίρων της PwC που έστελναν και λάμβαναν πληροφορίες – στα οποία περιλαμβάνονται στελέχη από τις θυγατρικές της εταιρείες σε ΗΠΑ, Ηνωμένο Βασίλειο και Ιρλανδία. Τα δημοσιευμένα μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, τα οποία εστάλησαν μεταξύ 2014 και 2017, περιγράφουν λεπτομερώς επιχειρήσεις εκατομμυρίων δολαρίων που κερδήθηκαν με στόχο τον τεχνολογικό τομέα των ΗΠΑ και περιλαμβάνουν αναφορές σε εταιρείες που εδρεύουν στο Σαν Φρανσίσκο.

Ο Τομ Σέιμουρ, διευθύνων σύμβουλος της PwC στην Αυστραλία, παραιτήθηκε τη Δευτέρα, υποστηρίζοντας πάντως πως δεν γνώριζε ότι οι φορολογικές συμβουλές που είχε προσαρμόσει η PwC βασίζονταν σε εμπιστευτικές κυβερνητικές πληροφορίες που παρείχε ένας από τους συμβούλους της. Τον Ιανουάριο, ο Πίτερ-Τζον Κόλινς, το πρόσωπο που μοιράστηκε τις εμπιστευτικές πληροφορίες, απαγορεύτηκε να ασκεί το επάγγελμα του φορολογικού πράκτορα για δύο χρόνια.

Από την πλευρά της, η PwC Global ανέφερε: «Η ηγεσία της PwC έχει λάβει άμεσα μέτρα ως απάντηση στις αποκαλύψεις των ηλεκτρονικών μηνυμάτων στην Αυστραλία – με νέα ηγεσία, με την έναρξη ανεξάρτητης εποπτείας της επανεξέτασης των γεγονότων και με την επαναβεβαίωση ότι η μη εξουσιοδοτημένη κοινοποίηση ή/και χρήση εμπιστευτικών πληροφοριών είναι απαράδεκτη και αντιβαίνει στην κουλτούρα, τις αξίες και τα επαγγελματικά μας πρότυπα. Θα συνεχίσουμε να λαμβάνουμε όλα τα κατάλληλα μέτρα για την ενδελεχή και αποτελεσματική αντιμετώπιση του [προβλήματος]».

Αυτό αποτυπώνεται στην έκθεση της PwC «11th Global Family Business Survey 2022, Transform to Build Trust», σύμφωνα με την οποία το 43% σε δείγμα 2.000 οικογενειακών επιχειρήσεων, παγκοσμίως, σημείωσε διψήφια αύξηση πωλήσεων το 2022, έναντι μόλις 21% το 2021.

Από την έκθεση προκύπτει επιπλέον, όπως αναφέρει η εταιρεία, ότι οι οικογενειακές επιχειρήσεις που δίνουν έμφαση στις εταιρικές αξίες, στην επικοινωνία εντός του οργανισμού και στις ψηφιακές δεξιότητες πετυχαίνουν τις καλύτερες επιδόσεις. Για την ακρίβεια, σχεδόν τα τρία τέταρτα (73%) των οικογενειακών επιχειρήσεων που κατέγραψαν διψήφια ανάπτυξη το 2022 διαθέτουν σαφές σύστημα οικογενειακών αξιών και ξεκάθαρο εταιρικό σκοπό. Την ίδια στιγμή, οι οικογενειακές επιχειρήσεις, που έχουν καταφέρει να συνδέσουν τους εταιρικούς τους στόχους με τους αντίστοιχους του ΟΗΕ για Βιώσιμη Ανάπτυξη (SDGs), εμφανίζουν καλύτερα αποτελέσματα στις οικονομικές και κοινωνικές μετρήσεις ενώ οι μισές (50%) από αυτές παρουσίασαν διψήφιο ποσοστό ανάπτυξης το περασμένο έτος.

Τα ευρήματα της έρευνας επισημαίνουν, επίσης, ότι οι οικογενειακές επιχειρήσεις με τις υψηλότερες επιδόσεις είναι εκείνες που παρέχουν κίνητρα στους εργαζόμενους (53%), έχουν διοικητικά συμβούλια που δίνουν έμφαση στη διαφορετικότητα και την ποικιλομορφία (52%) και απασχολούν ανθρώπινο δυναμικό με ισχυρές ψηφιακές ικανότητες (47%). Και ενώ οι συγκεκριμένοι τομείς φαίνεται να συμβάλλουν στα υψηλότερα επίπεδα ανάπτυξης, αυτη η τάση δεν αντικατοπτρίζεται στην ιεράρχηση των προτεραιοτήτων από τους επικεφαλής των εταιρειών.

Έτσι, για το 2023, οι οικογενειακές επιχειρήσεις, παγκοσμίως, τοποθετούν πιο ψηλά στην ατζέντα τους τη μείωση του κόστους (+37%), έναντι της ψηφιακής ανάπτυξης ή του σχεδιασμού νέων προϊόντων και υπηρεσιών. Επίσης, μόλις το 1/3 (36%) αυτών επικεντρώνεται στην προσέλκυση και τη διατήρηση ταλέντων, αν και δηλώνει πως η εμπιστοσύνη των εργαζομένων είναι κρίσιμη για την επιτυχία της επιχείρησης.

Συσχέτιση επιτυχίας και ESG

Από την έρευνα της PwC, όπως σημειώνει η εταιρεία, προκύπτει μια αυξητική τάση στο πλήθος των οικογενειακών επιχειρήσεων που είναι πλέον πρόθυμες να υιοθετήσουν βιώσιμες επιχειρηματικές πρακτικές, αλλά και μια σαφής συσχέτιση ανάμεσα στην επιχειρηματική επιτυχία και τη στρατηγική ESG.

Οι μισές οικογενειακές επιχειρήσεις (50%) που καινοτομούν σε θέματα ESG παρουσίασαν διψήφιο ποσοστό ανάπτυξης (έναντι 42% για τις επιχειρήσεις που δεν είναι πολύ προηγμένες σε αυτόν τον τομέα), ενώ ταυτόχρονα φαίνεται ότι καταφέρνουν να κερδίζουν ευκολότερα την εμπιστοσύνη των πελατών τους (62%) έναντι των επιχειρήσεων που δεν ακολουθούν κάποια δομημένη ESG στρατηγική. Πάντως, παρά την ξεκάθαρη συσχέτιση του ESG με την επιχειρηματική ανάπτυξη και κατ’ επέκταση επιτυχία, τα 2/3 (67%) των οικογενειακών εταιρειών εστιάζουν λίγο ή και καθόλου σε αυτόν τον στόχο.

Εμπιστοσύνη και εταιρικός σκοπός

Κορυφαία πρόκληση για τις επιχειρήσεις σε επίπεδο εταιρικής διακυβέρνησης, σύμφωνα με τη μελέτη της PwC, αποτελεί η εμπιστοσύνη και η δέσμευση στον εταιρικό σκοπό. Επιχειρήσεις που παραμένουν προσηλωμένες στον εταιρικό τους σκοπό απολαμβάνουν και τα υψηλότερα επίπεδα εμπιστοσύνης (59%) μεταξύ των μελών της οικογένειας. Συγχρόνως, σύμφωνα με το Edelman’s 2023 Trust Barometer, η εταιρική κοινωνική ευθύνη αποτελεί σήμερα περισσότερο από ποτέ άλλο ένα σημείο-κλειδί για την επιτυχία, με τις οικογενειακές επιχειρήσεις που επιδεικνύουν αντανακλαστικά στα κοινωνικά ζητήματα να σημειώνουν διψήφιο ποσοστό ανάπτυξης (52%). Παράλληλα, συστατικό επιτυχίας αποδεικνύεται και η καλλιέργεια εμπιστοσύνης εντός του οργανισμού με τις επιχειρήσεις που εστιάζουν στην κατεύθυνση αυτή να σημειώνουν σημαντική ανάπτυξη. Ωστόσο, την ίδια στιγμή, μόνο μια μειονότητα οικογενειακών επιχειρήσεων αναλαμβάνει συστηματική δράση για να διασφαλίσει ότι ο εταιρικός σκοπός παρακολουθείται αποτελεσματικά, με το 46% αυτών να δημοσιεύει τις σχετικές εκθέσεις στο διαδίκτυο και το 36% να τις κοινοποιεί μόνο στα μέλη της οικογένειας.

Ψηφιακές δεξιότητες και ανάπτυξη

Ο ψηφιακός μετασχηματισμός παραμένει κομβικός για τις οικογενειακές επιχειρήσεις. Αυξημένο κατά τα 10% ήταν το ποσοστό των επιχειρήσεων που διαθέτουν και προάγουν την ψηφιακή κουλτούρα, οι οποίες και σημείωσαν διψήφιο ποσοστό ανάπτυξης, έναντι εκείνων που δεν επενδύουν στον ψηφιακό τους μετασχηματισμό. Ωστόσο, μόνο το 42% των οικογενειακών επιχειρήσεων δήλωσε ότι κατέχει ισχυρές ψηφιακές δυνατότητες, οι οποίες ωστόσο αποτελούν κύρια προτεραιότητα σε βάθος διετίας για το 52% αυτών.

Η ποικιλομορφία στη διοίκηση

Το θέμα της διαδοχής παραμένει μείζον για τις οικογενειακές επιχειρήσεις το 2023, με τις νεότερες γενιές να είναι οι κύριοι υποστηρικτές του επιχειρησιακού μετασχηματισμού. Για παράδειγμα, επιχειρήσεις που επενδύουν στην τεχνολογική τους εξέλιξη και τον ψηφιακό τους μετασχηματισμό τείνουν να διαθέτουν πιο ποικιλόμορφη διοικητική εκπροσώπηση (49%).

Συγχρόνως, η ύπαρξη περισσότερων από δύο μη οικογενειακών μελών στο ΔΣ των επιχειρήσεων συνδέεται έντονα και με την ανάπτυξη. Οι οικογενειακές επιχειρήσεις που πετυχαίνουν την ποικιλομορφία σε διοικητικό επίπεδο παρουσιάζουν ένα μικρό πλεονέκτημα έναντι εκείνων που δεν το κάνουν (46% και 43% ποσοστό ανάπτυξης αντίστοιχα). Ωστόσο, το ένα τρίτο των επιχειρήσεων εκπροσωπείται διοικητικά αποκλειστικά από μέλη της οικογένειας, το ένα τέταρτο δεν διαθέτει κανέναν με διαφορετικό γνωστικό υπόβαθρο και μόνο το 9% εξασφαλίζει τη διαφορετικότητα.

«Οι οικογενειακές επιχειρήσεις παρουσιάζουν προοπτικές ανάπτυξης εφόσον ενσωματώσουν την αλλαγή και επενδύσουν στην τεχνολογία και σε σχέσεις εμπιστοσύνης. Για να συνεχιστεί η ανοδική τους πορεία και εξέλιξη, χρειάζεται να επαναπροσδιορίσουν τις προτεραιότητές τους και να επικεντρωθούν αφενός στην παροχή αξίας, προς τους πελάτες, και την κοινωνία, και αφετέρου στον ψηφιακό τους μετασχηματισμό. Ο μετασχηματισμός, ο εταιρικός σκοπός και η κληρονομιά δεν είναι αλληλοσυγκρουόμενα ζητούμενα, αλλά αλληλένδετα. Για να επιβιώσουν και να επιτύχουν οι επιχειρήσεις καλούνται να μεταμορφωθούν, κοινωνικά και ψηφιακά. Και η στιγμή για τη μεταμόρφωση αυτή είναι “τώρα”», σχολίασε ο Κώστας Περρής, Consulting Leader της PwC Ελλάδας.

Ειδικότερα, σύμφωνα με στοιχεία της μελέτης της PwC, 2023 Global M&A Industry Trends Outlook, η παγκόσμια αγορά M&A αντιμετώπισε ένα απαιτητικό 2022 με τον όγκο και την αξία των συμφωνιών να μειώνονται συγκριτικά με το προηγούμενο έτος κατά 17% και 37% αντίστοιχα. Και το 2022, ωστόσο, η αγορά παρέμεινε πάνω από τα όρια του 2020 και σε υγιή επίπεδα σε σχέση με τις προ πανδημίας επιδόσεις. Το 2023, και ειδικότερα από το δεύτερο εξάμηνο αυτού, αναμένεται αύξηση της δραστηριότητας, καθώς επενδυτές και στελέχη προσπαθούν πλέον να εξισορροπήσουν τους βραχυπρόθεσμους κινδύνους με τις μακροπρόθεσμες στρατηγικές επιχειρηματικού μετασχηματισμού τους.

Παγκόσμιες τάσεις M&A ανά εξάμηνο

Τα τρία πέμπτα (60%) των CEOs θεωρούν πιθανό να προχωρήσουν σε κάποια συμφωνία εντός του 2023, με βάση τα ευρήματα της 26ης Ετήσιας Παγκόσμιας Έρευνας CEOs της PwC. Η πρόθεση αυτή εκδηλώνεται, παρά το γεγονός ότι η παγκόσμια αγορά παραμένει υπό τη σκιά της μακροοικονομικής αστάθειας, συμπεριλαμβανομένων των φόβων ύφεσης, της αύξησης των επιτοκίων, της απότομης πτώσης στις αποτιμήσεις των μετοχών, των διαταραχών στην εφοδιαστική αλυσίδα και των γεωπολιτικών αναταραχών – συμπεριλαμβανομένου του πολέμου στην Ουκρανία. Οι τελευταίες, ειδικότερα, επηρέασαν σημαντικά τη δραστηριότητα Εξαγορών και Συγχωνεύσεων το 2022, με την επίδρασή τους να είναι ορατή το δεύτερο κυρίως εξάμηνο, όπου οι όγκοι και οι αξίες των συναλλαγών μειώθηκαν με εντονότερο ρυθμό, κατά 25% και 51% αντίστοιχα.

Ο αντίκτυπος, πάντως, των μακροοικονομικών και γεωπολιτικών συνθηκών δεν ήταν ομοιογενής στις αγορές Εξαγορών και Συγχωνεύσεων παγκοσμίως. Η Ινδία, για παράδειγμα, κινήθηκε ακραία θετικά το 2022, καθώς η δραστηριότητα αυξήθηκε κατά 16% σε όγκο και κατά 35% σε αξία, σε υψηλό όλων των εποχών. Στον αντίποδα, στις ΗΠΑ, την Κίνα και πολλές άλλες περιοχές του πλανήτη καταγράφηκε διψήφια πτώση, σημειώνει η μελάτη.

«Οι Ε&Σ τείνουν να επιβραδύνονται σε περιόδους αβεβαιότητας ή αστάθειας της αγοράς. Στις ίδιες περιόδους, ωστόσο, οι αποτιμήσεις γίνονται πιο ελκυστικές και παρουσιάζονται ευκαιρίες. Η επαναφορά των αποτιμήσεων, ο μειωμένος ανταγωνισμός για συμφωνίες και τα νέα περιουσιακά στοιχεία που προσφέρονται στην αγορά -μεταξύ άλλων, απόρροια δυσμενών καταστάσεων- προσφέρουν πραγματικές ευκαιρίες για τους αγοραστές να επιτύχουν καλύτερες αποδόσεις και ισχυρή ανάπτυξη.

Υπό την προϋπόθεση ότι οι εταιρείες διαθέτουν καλά σχεδιασμένες στρατηγικές και επαρκή κεφάλαια, -και σε ορισμένες περιπτώσεις το θάρρος να προβούν σε συμφωνίες μετασχηματισμού, που θα διαμορφώσουν το μέλλον τους και θα συμβάλουν στη μακροπρόθεσμη επιτυχία τους- η τρέχουσα συγκυρία μπορεί να προσφέρει σημαντικές ευκαιρίες για Ε&Σ», σχολιάζει ο Θανάσης Πανόπουλος, Partner, Deals Leader, PwC Ελλάδας.

Από την πλευρά του, ο Γιώργος Μακρυπίδης, Partner και επικεφαλής Corporate Finance της PwC Ελλάδας, συμπληρώνει: «Υπάρχουν πολλοί λόγοι για να είμαστε αισιόδοξοι σχετικά με τη δραστηριότητα των Εξαγορών και Συγχωνεύσεων το 2023. Προβλέπεται πως η σύναψη συναλλαγών θα βρίσκεται σταθερά στην ατζέντα των CEOs με στόχο την εξυγίανση και ανάπτυξη των χαρτοφυλακίων των εταιρειών ενώ οι επιχειρήσεις συνεχίζουν να διερευνούν το πώς οι στρατηγικές για Ε&Σ μπορούν να συμβάλλουν στην ανάπτυξη και το ταξίδι μετασχηματισμού τους.

Σε ό,τι αφορά τη χώρα μας, η ετήσια μελέτη της PwC Ελλάδας Εξαγορές και Συγχωνεύσεις 2022 που δημοσιεύτηκε πρόσφατα καταδεικνύει ότι, σε αντίθεση με τις τάσεις στο εξωτερικό, στην εγχώρια αγορά η αξία αλλά και ο αριθμός των εξαγορών και συγχωνεύσεων το 2022 κατέρριψε κάθε προηγούμενο ρεκόρ, με πρωταγωνιστές τους Κλάδους των Χρηματοοικονομικών Υπηρεσιών και των Τροφίμων και Ποτών. Οι ελληνικές επιχειρήσεις προσέλκυσαν το περασμένο έτος κεφάλαια συνολικού ύψους 12 δισ. ευρώ, υπερδιπλάσια συγκριτικά με το 2021, ενώ πλέον βρίσκονται στο στόχαστρο διεθνών επενδυτικών σχημάτων θέτοντας τις βάσεις για μια εξίσου δυναμική πορεία εντός του 2023».

Παγκόσμια δραστηριότητα 2022

Η παγκόσμια δραστηριότητα Εξαγορών και Συγχωνεύσεων το 2022 ήταν ανομοιογενής. Χαρακτηριστικό αυτής της ανομοιογένειας είναι ότι πέρυσι καταγράφηκαν περισσότερες συμφωνίες στην EMEA συγκριτικά με περιοχές της Αμερικής και της APAC παρά το υψηλότερο ενεργειακό κόστος και την περιφερειακή αστάθεια, γεγονός που υπογραμμίζει τη στροφή των επενδυτών σε άλλες αγορές, προς αναζήτηση νέων ευκαιριών.

Στην EMEA το 2022 ο όγκος και η αξία των συναλλαγών μειώθηκαν κατά 12% και 37% αντίστοιχα σε σχέση με το 2021. Ωστόσο, με περίπου 20.000 συμφωνίες συνολικά το 2022, η δραστηριότητα στην περιοχή παρέμεινε τελικά κατά 17% υψηλότερη σε σχέση με τα προ πανδημίας επίπεδα του 2019.

Την ίδια στιγμή, στην Αμερική, όπου έλαβαν χώρα περίπου 18.000 συμφωνίες, ο όγκος των συμφωνιών μειώθηκε κατά 17% έναντι του 2021, με την αξία των συναλλαγών να υποχωρεί κατά 40% λόγω της μείωσης των mega deals άνω των 5 δισ. δολαρίων. Οι τελευταίες περιορίστηκαν σχεδόν στις μισές, από 81 το 2021 σε 42 το 2022, ενώ η πτώση το δεύτερο εξάμηνο του έτους ήταν εντονότερη, με μόλις 16 mega deals έναντι 26 το πρώτο.

Στην περιοχή της Ασίας-Ειρηνικού ολοκληρώθηκαν το 2022 περίπου 16.000 συμφωνίες Ε&Σ, με τον όγκο και την αξία αυτών να μειώνονται κατά 23% και 33%, αντίστοιχα. Οι μεγαλύτερες μειώσεις παρατηρήθηκαν στην Κίνα -επηρεασμένες από τις προκλήσεις του COVID-19 και την εξασθένηση της ζήτησης για εξαγωγές-, όπου η αντίστοιχη πτώση ήταν 46% και 35%, αντίστοιχα. Οι εταιρείες που επιθυμούν να αποκτήσουν πρόσβαση στις ασιατικές αγορές αναζητούν πλέον όλο και πιο συστηματικά επενδυτικές ευκαιρίες πέρα από την Κίνα, προς την Ινδία, την Ιαπωνία και άλλες χώρες της Νοτιοανατολικής Ασίας. Ιδιαίτερα η Ινδία έχει αναδειχθεί σε έναν ολοένα και πιο ελκυστικό προορισμό για επενδύσεις, ξεπερνώντας την Ιαπωνία και τη Νότια Κορέα σε αξία συμφωνιών, κατακτώντας πλέον τη δεύτερη θέση στην ευρύτερη περιοχή πίσω από την Κίνα.

Παγκόσμιες προοπτικές 2023

Η μακροοικονομική αστάθεια και οι γεωπολιτικές συγκρούσεις δεν έχουν ομοιόμορφο αντίκτυπο σε όλους τους επιχειρηματικούς τομείς. Στους βασικούς κλάδους η δυναμική για εξαγορές και συγχωνεύσεις εκτιμάται ότι το 2023 θα διαμορφωθεί ως εξής:

• Τεχνολογία, ΜΜΕ και Τηλεπικοινωνίες (TMT): Η ψηφιοποίηση παραμένει για πολλές επιχειρήσεις βασικός στόχος. Ως αποτέλεσμα αυτού, οι συμφωνίες που αφορούν πληροφοριακά συστήματα θα συνεχίσουν να κυριαρχούν στον κλάδο, όπως άλλωστε συνέβη και το 2022. Πιο συγκεκριμένα, το 2023 αναμένεται αυτές να αντιπροσωπεύουν τα δύο τρίτα (71%) της συνολικής δραστηριότητας των τεχνολογικών συμφωνιών από πλευράς όγκου και τα τρία τέταρτα (74%) σε επίπεδο αξίας. Άλλοι τομείς που πιθανότατα θα αποτελέσουν hot spot για εξαγορές και συγχωνεύσεις περιλαμβάνουν τις τηλεπικοινωνίες, το metaverse και τα βιντεοπαιχνίδια.
• Βιομηχανική παραγωγή και αυτοκινητοβιομηχανία: Η βελτιστοποίηση του χαρτοφυλακίου εκτιμάται ότι θα οδηγήσει σε συγχωνεύσεις και εξαγορές, ιδιαίτερα σε εκείνες που επιταχύνουν τον ψηφιακό μετασχηματισμό και εγγυώνται τη βιωσιμότητα.
• Χρηματοοικονομικές Υπηρεσίες: Οι αναταραχές που έχουν προκαλέσει στην αγορά οι ηλεκτρονικές πλατφόρμες και οι ραγδαίες εξελίξεις στον κλάδο της χρηματοοικονομικής τεχνολογίας (FinTech) οδηγούν σε γρήγορες τεχνολογικές αλλαγές στον κλάδο των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών συνολικά. Αυτές οι συνθήκες κινητοποιούν συμφωνίες για Ε&Σ, καθώς όλοι οι επενδυτές επιδιώκουν να διευρύνουν τις ψηφιακές τους δυνατότητες.
• Ενέργεια, Υπηρεσίες κοινής ωφέλειας και Πόροι: Η ενεργειακή μετάβαση θα παραμείνει προτεραιότητα για την επενδυτική κοινότητα, κατευθύνοντας μεγάλους όγκους κεφαλαίων σε Συγχωνεύσεις και Εξαγορές.
• Καταναλωτικές αγορές: Ενώ οι προκλήσεις παραμένουν στο μέτωπο των καταναλωτών και το 2023, οι αναθεωρήσεις χαρτοφυλακίου καθώς και η εστίαση σε συναλλαγές μετασχηματισμού και σε εντελώς νέα επιχειρηματικά μοντέλα εκτιμάται ότι θα δημιουργήσουν επιπλέον ευκαιρίες Εξαγορών και Συγχωνεύσεων.
• Κλάδος υγείας: Η ανάγκη καινοτομίας και μετασχηματισμού των επιχειρήσεων για την επίτευξη των αναπτυξιακών τους στόχων θα διαμορφώσει τη συναλλακτική δραστηριότητα τη νέα χρονιά. Οι λύσεις Biotech, CRO/CDMO, MedTech στην υγειονομική περίθαλψη, καθώς και οι ψηφιακές λύσεις υγείας, που απευθύνονται σε καταναλωτές, αναμένεται να προσελκύσουν έντονο επενδυτικό ενδιαφέρον σε επίπεδο συμφωνιών εξαγορών και συγχωνεύσεων.

Επιπλέον, η μακροοικονομική και η γεωπολιτική αστάθεια εκτιμάται ότι θα επηρεάσουν, διαφορετικά τους επενδυτές της αγοράς, δημιουργώντας πλεονεκτήματα για ορισμένους και προκλήσεις για άλλους:

• Εταιρείες: Οι ισχυροί ισολογισμοί θα αποτελέσουν μια ευκαιρία για τις εταιρείες, δεδομένων των αυστηρότερων συνθηκών χρηματοδότησης.
• Private Equity: Οι εταιρείες διαχείρισης κεφαλαίων αναμένεται να επικεντρωθούν σε νέες συμφωνίες που αυξάνουν την αξία του χαρτοφυλακίου τους και εξυπηρετούν τις ανάγκες για βελτιστοποίηση, συγκέντρωση και αποεπενδύσεις.
• Εταιρείες εξαγορών ειδικού σκοπού (SPAC): Ενώ από το 2020 οι SPAC έχουν συγκεντρώσει κεφάλαια ύψους 230 δισ. δολαρίων περίπου μέσω δημοσίων εγγραφών (IPO), ολοένα και περισσότερες επιχειρήσεις δυσκολεύονται πλέον να οριστικοποιήσουν συμφωνίες.
• Πιστωτικά Αμοιβαία Κεφάλαια και Ιδιωτικές Αγορές: Ο δανεισμός τους από τις τράπεζες θα αυξήσει το μερίδιό τους στην αγορά Εξαγορών και Συγχωνεύσεων και θα γίνει το κλειδί για την παροχή της απαραίτητης ρευστότητας, ιδιαίτερα σε συμφωνίες μεσαίων επιχειρήσεων.
• Επιχειρηματικά Κεφάλαια προς νεοφυείς επιχειρήσεις: Τα Venture Capitals πιθανότατα να αποσυρθούν από επενδύσεις που ενέχουν μεγάλο ρίσκο, την ίδια στιγμή που η κλιματική τεχνολογία συγκεντρώνει περισσότερο από το ένα τέταρτο της συνολικής χρηματοδότησης των VCs, με έμφαση στη μείωση των εκπομπών ρύπων.

Η έρευνα διαπιστώνει ότι το 35% των ερωτηθέντων σχεδιάζει να ζητήσει από τον εργοδότη του υψηλότερο μισθό τους επόμενους 12 μήνες. Η μισθολογική πίεση είναι υψηλότερη στον τομέα της τεχνολογίας, όπου το 44% των εργαζομένων που ερωτήθηκαν σκοπεύουν να ζητήσουν αύξηση. Τα αντίστοιχα ποσοστά είναι χαμηλότερα στο δημόσιο τομέα (25%).

Μολονότι η αύξηση αποδοχών είναι το κύριο κίνητρο για την αλλαγή εργασίας (71%), η επιθυμία εργασίας από την οποία αντλούν ικανοποίηση (69%) και στην οποία είναι πραγματικά ο εαυτός τους (66%) συμπληρώνουν τα τρία κορυφαία ζητούμενα για τους εργαζομένους. Σχεδόν οι μισοί (47%) έδωσαν προτεραιότητα στο να μπορούν να επιλέξουν τη τοποθεσία εργασίας τους.

Οι εργαζόμενοι που είναι πιθανό να αναζητήσουν νέο εργοδότη τους επόμενους 12 μήνες αισθάνονται αντίστοιχα λιγότερο ικανοποιημένοι με τον τωρινό εργοδότη τους. Σε σύγκριση με εκείνους που δεν σκοπεύουν να αλλάξουν δουλειά, είναι 14% πιο πιθανό να θεωρούν την τρέχουσα εργασία τους λιγότερο ικανοποιητική, 11% λιγότερο πιθανό να αισθάνονται ότι μπορούν πραγματικά να είναι ο εαυτός τους στη δουλειά και 9% λιγότερο πιθανό να αισθάνονται ότι οι οικονομικές τους ανταμοιβές είναι δίκαιες

Σύμφωνα με την έρευνα, ποσοστό 65% των εργαζομένων συζητά συχνά κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα με συναδέλφους, με την αναλογία να είναι υψηλότερη στους νεότερους εργαζόμενους (69%) και εκείνους που ανήκουν σε εθνικές μειονότητες (73%). Ενώ οι επικεφαλής των επιχειρήσεων μερικές φορές δεν νιώθουν άνετα με το γεγονός ότι οι εργαζόμενοι φέρνουν στο χώρο εργασίας ζητήματα που εν δυνάμει μπορούν να δημιουργήσουν πόλωση, ο αντίκτυπος είναι καθαρά θετικός. Το 79% όσων συζητούν για κοινωνικά και πολιτικά θέματα στην εργασία ανέφεραν τουλάχιστον μία θετική συνέπεια από αυτό.

Επίσης, η έρευνα έδειξε ότι οι εργαζόμενοι επιδεικνύουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τον αντίκτυπο του εργοδότη τους στην οικονομία, το κλίμα και την κοινωνία. Οι μισοί από αυτούς (53%) θεωρούν ότι είναι σημαντικό ο εργοδότης τους να λειτουργεί με διαφάνεια σε ότι αφορά στον αντίκτυπό του στο περιβάλλον ενώ τα δύο τρίτα (65%) θεωρούν ότι η διαφάνεια αναφορικά με την υγεία και την ασφάλεια είναι εξίσου σημαντική. Αντίστοιχα υψηλό είναι το ποσοστό που ενδιαφέρεται για θέματα διαφάνειας σχετικά με τον οικονομικό αντίκτυπο της επιχείρησης (60%) ενώ ακολουθούν με 54% τα ζητήματα που αφορούν τη διαφορετικότητα και τη συμπερίληψη.

Η έρευνα αναδεικνύει την εικόνα ενός ανθρώπινου δυναμικού το οποίο εμφανίζεται πολωμένο σε διάφορα επίπεδα. Οι γυναίκες έχουν κατά 7% λιγότερες πιθανότητες από τους άνδρες να πουν ότι λαμβάνουν ικανοποιητικές οικονομικές αμοιβές και αντίστοιχα είναι κατά 7% λιγότερο πιθανό να ζητήσουν αύξηση. Οι γυναίκες έχουν επίσης 8% λιγότερες πιθανότητες να ζητήσουν προαγωγή και αυτό το αίτημα είναι πιο πιθανό να μην πραγματοποιηθεί - καθώς οι γυναίκες σε ποσοστό 8% περισσότερο από τους άντρες αισθάνονται ότι δεν εισακούγονται από τους προϊσταμένους τους.

Από την έρευνα προέκυψαν επίσης σημαντικές διαφορές μεταξύ των γενεών, με τους εργαζόμενους που ανήκουν στη Gen Z να είναι λιγότερο ικανοποιημένοι με τη δουλειά τους και δύο φορές πιο πιθανό από τους Baby Boomers να εκφράσουν την ανησυχία ότι η τεχνολογία θα αντικαταστήσει τον ρόλο τους τα επόμενα τρία χρόνια.

Παράλληλα, ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες πόλωσης είναι η εξειδίκευση ή μη των εργαζομένων, καθώς καταγράφονται σημαντικές διαφορές ανάμεσα σε εκείνους που κατέχουν δεξιότητες υψηλής αξίας και εκείνους που δεν κατέχουν. Σύμφωνα με την έρευνα, όσοι κατέχουν δεξιότητες που βρίσκονται σε υψηλή ζήτηση (29% του δείγματος δηλώνει ότι έχουν δεξιότητες που βρίσκονται σε έλλειψη στη χώρα τους) είναι πιο πιθανό να αισθάνονται ικανοποιημένοι με τη δουλειά τους (70% έναντι 52%), νιώθουν ότι εισακούγονται από τους προϊσταμένους τους (63% έναντι 38%) και τους περισσεύουν χρήματα μετά την εξόφληση των υποχρεώσεών τους (56% έναντι 44%).

Για να καλύψουν αυτό το χάσμα δεξιοτήτων, οι εργαζόμενοι υποστηρίζουν ότι οι εταιρείες επενδύουν στο υπάρχον ανθρώπινο δυναμικό μέσω της αναβάθμισης των δεξιοτήτων και της αύξησης των μισθών. Αντίθετα, σε μικρότερο ποσοστό αναφέρουν ότι οι επιχειρήσεις επικεντρώνονται στην αυτοματοποίηση των διαδικασιών, την ανάθεση εργασιών σε εξωτερικούς συνεργάτες (outsourcing) και στην πρόσληψη νέων εργαζομένων.

Από την έρευνα προκύπτει επίσης ότι το 45% νιώθει ότι η δουλειά τους δεν μπορεί να γίνει εξ' αποστάσεως. Σημειώνεται ότι από εκείνους που υποστηρίζουν ότι η δουλειά τους μπορεί να γίνει εξ' αποστάσεως, το 63% δηλώνει ότι προτιμά κάποιο συνδυασμό εργασίας με φυσική παρουσία και εξ' αποστάσεως εργασίας - το ίδιο ποσοστό δήλωσε ότι αναμένει από τον εργοδότη του να προσφέρει αυτή τη δυνατότητα, τουλάχιστον για τους επόμενους 12 μήνες. Ποσοστό 26% των εργαζομένων θα προτιμούσε την αμιγώς εξ αποστάσεως εργασία, αλλά μόνο το 18% εκτιμά ότι οι εργοδότες τους είναι πιθανό να υιοθετήσουν αυτό το μοντέλο. Ποσοστό 18% λέει ότι οι εργοδότες τους είναι πιθανό να απαιτήσουν εργασία με αμιγώς φυσική παρουσία, κάτι που προτιμά μόνο το 11% των εργαζομένων.

Ειδικότερα όπως ανακοινώθηκε, σε ιδιόκτητο οικόπεδο που πρόσφατα απέκτησε μέσω της θυγατρικής της, Insignio ΜΑΕ, η DIMAND, πρόκειται να ανεγείρει κτίριο συνολικής επιφάνειας 22.550 τ.μ..

Το ακίνητο βρίσκεται σε προνομιακή θέση, επί της Λεωφόρου Κηφισίας 65, στο Μαρούσι, και πρόκειται να πιστοποιηθεί σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα LEED και WELL καθώς θα πληροί όλες τις προϋποθέσεις βιωσιμότητας. Η επένδυση από την Dimand θα ξεπεράσει τα 50 εκατ.ευρώ,

Ο διευθύνων αύμβουλος της PwC Ελλάδας, Μάριος Ψάλτης ανέφερε ότι τα νέα γραφεία επιταχύνουν τη μετάβασή της σε ένα νέο μοντέλο λειτουργίας, απηχούν την έντονα αναπτυξιακή της πορεία και επιβεβαιώνουν τη δέσμευσή της στη συνεχή εξέλιξη των ανθρώπων μας και των υπηρεσιών που προσφέρουμε. Παράλληλα, συμβάλλουν στην επίτευξη των στόχων της για κλιματική ουδετερότητα. Παράλληλα, όπως είπε, η εταιρία συνεχίζει την ανάπτυξη της με την λειτουργία και νέων γραφείων και στην περιφέρεια. Στόχος είναι το άνοιγμα νέων γραφείων και σε άλλες πόλεις της Ελλάδας (ήδη έχει παρουσία σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και Πάτρα), γεγονός που σημαίνει ότι θα αυξηθεί και το ανθρώπινο δυναμικό της εταιρείας στην Ελλάδα.

Ο διευθύνων σύμβουλος της DIMAND, Δημήτρης Ανδριόπουλος, ανέφερε ότι για την DIMAND αποτελεί τιμή αλλά και μεγάλη πρόκληση να αναπτύξει ίσως ένα από τα πιο εμβληματικά κτίρια της περιοχής που θα φιλοξενήσει τα στελέχη μιας κορυφαίας εταιρείας όπως η PwC. Στόχος μας είναι να δημιουργήσουμε ένα ακόμα σύγχρονο βιοκλιματικό συγκρότημα που θα αποτελέσει τοπόσημο για την περιοχή και, παράλληλα, ένα περιβάλλον εργασίας αντάξιο των ανθρώπων της. Πρόκειται να αναπτύξουμε ένα κτίριο υψηλής αισθητικής και λειτουργικότητας, το οποίο θα ενσωματώνει όλες τις σύγχρονες αρχιτεκτονικές τάσεις ενώ θα είναι πιστοποιημένο από μεγάλους διεθνείς οργανισμούς, όπως συμβαίνει με τα κτίρια που αναπτύσσουμε, πρόσθεσε.

Η PwC καινοτομεί με τη νέα ευέλικτη εμπειρία εργασίας

Το νέο κτίριο έρχεται να αναβαθμίσει το υβριδικό μοντέλο απασχόλησης που ήδη εφαρμόζει η εταιρεία δημιουργώντας έναν ευέλικτο, περιβαλλοντικά βιώσιμο, καινοτόμο και συναρπαστικό χώρο εργασίας που εστιάζει στην εμπειρία των εργαζομένων και την ενδυνάμωση της συνεργασίας. Αυτή η εμπειρία βασίζεται στην ποικιλομορφία των χώρων (αμφιθέατρα, βιβλιοθήκες, εσωτερικοί και εξωτερικοί χώροι συνεργασίας, χώροι χαλάρωσης κ.ο.κ.), στη δυνατότητα εναλλαγής της χρήσης τους ανάλογα με την ανάγκη των εργαζομένων και στην αλληλεπίδραση μεταξύ των ομάδων. Οι άνθρωποι ενθαρρύνονται να εργάζονται, να αλληλοεπιδρούν και να συγκεντρώνονται στις ζώνες του κτιρίου που ανταποκρίνονται καλύτερα στις ανάγκες της εργασίας τους και στο έργο που έχουν να φέρουν εις πέρας.

Στα νέα γραφεία προβλέπονται ακόμη ειδικά διαμορφωμένοι, συνεργατικοί χώροι φιλοξενίας για τους πελάτες, τους συνεργάτες αλλά και για εκπαιδευτικά ιδρύματα και ερευνητικά προγράμματα κ.α., υποστηρίζοντας ενεργά τη στρατηγική της εταιρείας για την παροχή ολιστικών λύσεων υψηλής ποιότητας.

Ο Μάριος Ψάλτης, ανέφερε επίσης: «Ο κόσμος της εργασίας αλλάζει. Το ίδιο και η έννοια «γραφείο». Στην PwC περνάμε από τη θεωρία στην πράξη. Σχεδιάζουμε τους χώρους εργασίας του μέλλοντος ώστε να βελτιώσουμε την εργασιακή καθημερινότητα των ανθρώπων μας και να τους υποστηρίξουμε να εργαστούν με νέους τρόπους. Δημιουργούμε έναν χώρο εργασίας, με επίκεντρο τη βιωσιμότητα και τον άνθρωπο και εισάγουμε μια νέα, διαδραστική εμπειρία εργασίας. Προσφέρουμε στους συναδέλφους μας ένα ευχάριστο κι ευέλικτο περιβάλλον που προωθεί την εμπιστοσύνη, τη συνεργασία, τη δημιουργικότητα. Στο νέο χώρο η σύνδεση επιχειρηματικότητας και καινοτομίας ενδυναμώνεται με στόχο αφενός την ανάπτυξη βιώσιμων λύσεων για την αγορά και την κοινωνία αφετέρου την οικοδόμηση εμπιστοσύνης, εκπληρώνοντας έτσι την παγκόσμια στρατηγική μας, The New Equation (« Νέα Εξίσωση»)».

Το συγκρότημα θα αποτελείται από δύο αντικριστά κτίρια τεσσάρων επιπέδων, συνολικής επιφάνειας 22.550 τ.μ. και θα διαθέτει υπόγειο πάρκινγκ και άλλους βοηθητικούς χώρους. Μεταξύ των κτιρίων αναπτύσσεται ακάλυπτος χώρος πρασίνου, που θα λειτουργεί ως πυρήνας κοινωνικών και ψυχαγωγικών δραστηριοτήτων, αλλά και ως χώρος ανάπαυλας για τους εργαζόμενους.

Ειδική μέριμνα έχει υπάρξει για τον φωτισμό και αερισμό σε όλους τους χώρους εργασίας, ενώ έμφαση έχει δοθεί και στην ακουστική μελέτη προκειμένου να επιτευχθούν οι ιδανικές εσωτερικές συνθήκες. Στον ακάλυπτο χώρο και τη στέγη φιλοξενούνται κήποι με βλάστηση Μεσογείου. Ο υψηλού επιπέδου σχεδιασμός, οι αρχές βιωσιμότητας και ευεξίας που ενσωματώνονται, καθιστούν το κτιριακό συγκρότημα ως νέο αρχιτεκτονικό σημείο αναφοράς, με την υπογραφή του αρχιτεκτονικού γραφείου ΑΣ.Π.Α. Design.

Αυτό το συμπέρασμα προκύπτει από την έρευνα της PwC «2022 Global Digital Trust Insights Survey». Στην μελέτη συμμετείχαν 3.600 διευθύνοντες σύμβουλοι (CEO) εταιρειών καθώς και άλλα ανώτερα στελέχη από όλο τον κόσμο, 60% των οποίων δηλώνουν πως δεν κατανοούν πλήρως τους κινδύνους παραβίασης δεδομένων μέσω τρίτων, ενώ αντίστοιχα κατανοούν λίγο ή και καθόλου τους κινδύνους αυτούς σε ποσοστό 20%.

Τα ευρήματα αυτά κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου σε ένα περιβάλλον όπου το 60% των ανώτερων στελεχών αναμένουν αύξηση του κυβερνοεγκλήματος το 2022. Επίσης, αναδεικνύουν τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις στην προσπάθεια τους να εξασφαλίσουν συνθήκες εμπιστοσύνης αναφορικά με τα δεδομένα τους, διασφαλίζοντας ότι είναι ακριβή, επιβεβαιωμένα και ασφαλή, ώστε οι πελάτες τους αλλά και κάθε άλλος εμπλεκόμενος να έχει τη βεβαιότητα ότι οι πληροφορίες τους είναι επαρκώς προστατευμένες.

Σημειώνεται ότι ποσοστό 56% των ερωτηθέντων αναφέρουν ότι οι οργανισμοί τους αναμένουν αύξηση στις κακόβουλες επιθέσεις και παραβιάσεις δεδομένων που πραγματοποιούνται μέσω της εφοδιαστικής αλυσίδας λογισμικού (software supply chain), ωστόσο μόλις το 34% έχουν αξιολογήσει επισήμως την έκθεση της επιχείρησής τους στον κίνδυνο αυτό. Αντίστοιχα, σε ποσοστό 58% αναμένουν κατακόρυφη άνοδο στις επιθέσεις στις υπηρεσίες τους στο cloud, μόλις όμως 37% δηλώνουν ότι κατανοούν τους κινδύνους του cloud βασιζόμενοι σε επίσημες αξιολογήσεις.

Σχετικά με το πώς περιορίζουν οι εταιρείες τους κινδύνους που προκύπτουν από τρίτους, οι πιο συχνές απαντήσεις αφορούσαν στον έλεγχο ή την επιβεβαίωση της συμμόρφωσης των προμηθευτών τους (46%), την κοινή χρήση πληροφοριών με τρίτους καθώς και την παροχή βοήθειας προς αυτούς για τη βελτίωση της στάσης τους ως προς την κυβερνοασφάλεια (42%) και την αντιμετώπιση των δυσκολιών σε σχέση με το κόστος ή τον χρόνο που επενδύουν προκειμένου να εξασφαλίσουν ανθεκτικότητα απέναντι στις κυβερνοαπειλές (40%). Ωστόσο, η πλειοψηφία δεν έχει προσδιορίσει τα κριτήρια απέναντι σε τρίτα μέρη (58%), δεν έχει αναθεωρήσει τις συμβάσεις (60%), ούτε έχει αυξήσει την αυστηρότητα της δέουσας επιμέλειας (62%) αναφορικά με τον εντοπισμό απειλών που σχετίζονται με τρίτους.

Σχεδόν τα τρία τέταρτα των ερωτηθέντων ανέφεραν ότι η πολυπλοκότητα των λειτουργιών και διαδικασιών εγείρει κινδύνους για την κυβερνοασφάλεια και την προστασία των δεδομένων. Αντίστοιχα, η διακυβέρνηση και οι υποδομές δεδομένων (77% έκαστο) αποτελούν τους δύο τομείς που θεωρείται πως χαρακτηρίζονται από μη απαραίτητη πολυπλοκότητα, η οποία και μπορεί να αποφευχθεί.

Η απλοποίηση σίγουρα είναι δύσκολη, αλλά υπάρχει μια σειρά από αποδείξεις ότι προσφέρει σημαντικά οφέλη. Ενώ τρεις στους 10 ερωτηθέντες συνολικά απάντησαν ότι οι επιχειρήσεις τους είχαν εξορθολογίσει τις λειτουργίες τους τα τελευταία δύο χρόνια, εκείνοι που είχαν σημειώσει την «μεγαλύτερη βελτίωση» στην έρευνα (το 10% με τις κορυφαίες επιδόσεις στα αποτελέσματα κυβερνοασφάλειας) ήταν πέντε φορές πιο πιθανόν να έχουν εξορθολογίσει τις λειτουργίες σε όλο το εύρος της επιχείρησης. Αυτό το 10% των οργανισμών, ήταν επίσης 10 φορές πιο πιθανόν να έχει υιοθετήσει επισήμως πρακτικές διασφάλισης εμπιστοσύνης δεδομένων και 11 φορές πιο πιθανόν να κατανοεί σε υψηλό επίπεδο τους κινδύνους κυβερνοασφάλειας και προστασίας δεδομένων όσον αφορά τα τρίτα μέρη.

Σημαντική διαφοροποίηση προέκυψε ανάμεσα στα στελέχη και τους CEO αναφορικά με την στήριξη που παρέχει ο CEO στην κυβερνοασφάλεια, με τους ίδιους να θεωρούν ότι συμμετέχουν και υποστηρίζουν την υιοθέτηση και επίτευξη των στόχων για την κυβερνοασφάλεια περισσότερο από ότι οι ομάδες τους. Δεν υπάρχει όμως διαφωνία ως προς το ότι η ενεργή δραστηριοποίηση του CEO στην υιοθέτηση και επίτευξη των στόχων κυβερνοασφάλειας είναι καθοριστικός παράγοντας. Τα στελέχη στην ομάδα με τη «μεγαλύτερη βελτίωση» αναφέρουν μεγαλύτερη πρόοδο στα αποτελέσματα όσον αφορά στην κυβερνοασφαλεια, στις περιπτώσεις κατά τις οποίες ήταν 12 φορές πιο πιθανόν να έχουν την ευρεία και σε βάθος στήριξη των CEO τους. Τα περισσότερα στελέχη επίσης θεωρούν ότι η εκπαίδευση των CEO και των διοικητικών συμβουλίων προκειμένου να ανταποκρίνονται καλύτερα στις υποχρεώσεις τους ως προς την κυβερνοασφάλεια είναι το πιο σημαντικό βήμα για μια πιο ασφαλή ψηφιακή κοινωνία έως το 2030.