Η διοίκηση της ιρλανδικής αεροπορικής εταιρείας εκτιμά ότι η παρατεταμένη άνοδος των τιμών των καυσίμων θα αναγκάσει τις ευρωπαϊκές αεροπορικές εταιρείες να προχωρήσουν σε διψήφιες αυξήσεις ναύλων το επόμενο έτος. Ωστόσο, ακόμη και μια αύξηση της τάξης του 20% ενδέχεται να μην επαρκεί για την πλήρη αντιστάθμιση των πρόσθετων λειτουργικών δαπανών.

Σύμφωνα με τις τρέχουσες προθεσμιακές τιμές, η Ryanair αναμένει ότι το κόστος καυσίμων της θα αυξηθεί κατά περίπου 2 δισ. ευρώ ή 33% κατά την οικονομική χρήση που ολοκληρώνεται τον Μάρτιο του 2028.

Ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας, Μάικλ Ο'Λίρι, προειδοποίησε ότι, εάν δεν υπάρξει σύντομα αποκλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, οι τιμές των αεροπορικών καυσίμων είναι πιθανό να παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα για μεγάλο μέρος του 2027.

Στο τραπέζι το πάγωμα μισθών και οι περικοπές δαπανών

Η Ryanair σχεδιάζει συνολική επανεξέταση του κόστους λειτουργίας της, αναζητώντας εξοικονομήσεις σε πολλαπλά επίπεδα. Μεταξύ των επιλογών που εξετάζονται περιλαμβάνονται το πάγωμα των αποδοχών των εργαζομένων, η επαναδιαπραγμάτευση συμφωνιών με αεροδρόμια, η μείωση των αναλογιών στελέχωσης πληρωμάτων και η ευρύτερη αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης σε διοικητικές και υποστηρικτικές λειτουργίες.

Ο οικονομικός διευθυντής της εταιρείας, Νιλ Σόραχαν, ξεκαθάρισε ότι καμία επιλογή εξοικονόμησης δεν αποκλείεται, επισημαίνοντας πως η εταιρεία προετοιμάζεται για ένα περιβάλλον αυξημένων ενεργειακών δαπανών που μπορεί να διαρκέσει τουλάχιστον 12 μήνες.

Η ανάγκη περιορισμού του κόστους γίνεται εντονότερη καθώς οι τιμές των καυσίμων που δεν καλύπτονται από συμβόλαια αντιστάθμισης κινδύνου έχουν διπλασιαστεί, προσεγγίζοντας τα 130 δολάρια ανά βαρέλι.

Πτώση 15% στα κέρδη του εξαμήνου

Οι πιέσεις από την ενεργειακή κρίση έχουν ήδη αποτυπωθεί στα οικονομικά αποτελέσματα της Ryanair.

Κατά το πρώτο εξάμηνο της οικονομικής χρήσης, τα καθαρά κέρδη μετά από φόρους διαμορφώθηκαν στα 2,15 δισ. ευρώ, έναντι 2,54 δισ. ευρώ την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους, σημειώνοντας πτώση περίπου 15%.

Παράλληλα, το μοναδιαίο λειτουργικό κόστος αυξήθηκε κατά 5%, καθώς η εταιρεία επιβαρύνθηκε από τις υψηλότερες τιμές καυσίμων, ενώ δεν καταγράφηκαν πλέον οι αποζημιώσεις που είχε εισπράξει σε προηγούμενες περιόδους για καθυστερήσεις στις παραδόσεις αεροσκαφών.

Ειδικότερα, κατά το τρίμηνο Ιουλίου - Σεπτεμβρίου, που αποτελεί μία από τις σημαντικότερες περιόδους για την κερδοφορία των αεροπορικών εταιρειών, τα καθαρά κέρδη μειώθηκαν κατά 6% στα 1,61 δισ. ευρώ, επίδοση που κινήθηκε εντός των εκτιμήσεων της αγοράς.

Οι μέσοι ναύλοι υποχώρησαν κατά 2% σε ετήσια βάση κατά το ίδιο τρίμηνο, καθώς οι καταναλωτές εμφανίστηκαν περισσότερο επιφυλακτικοί, πραγματοποιώντας κρατήσεις πιο κοντά στις ημερομηνίες αναχώρησης.

Αυξήσεις εισιτηρίων έως 20% το 2027

Η διοίκηση θεωρεί αναπόφευκτη τη μετακύλιση μέρους του αυξημένου ενεργειακού κόστους στους επιβάτες, εκτιμώντας ότι οι αεροπορικές εταιρείες θα προχωρήσουν σε σημαντικές αυξήσεις τιμών.

Ο Μάικλ Ο'Λίρι αναγνώρισε, ωστόσο, ότι δεν είναι βέβαιο πως η Ryanair θα μπορέσει να αυξήσει τους ναύλους κατά 20%, ποσοστό που θα απαιτούνταν για να καλυφθεί πλήρως η προβλεπόμενη επιβάρυνση από τα καύσιμα.

Από την πλευρά του, ο Νιλ Σόραχαν εμφανίστηκε περισσότερο αισιόδοξος για την ανθεκτικότητα της ταξιδιωτικής ζήτησης, εκτιμώντας ότι μια πρόσθετη επιβάρυνση 5 έως 10 ευρώ ανά εισιτήριο δεν θα ήταν απαραίτητα αρκετή για να αποθαρρύνει τους επιβάτες.

Η εταιρεία αναφέρει ότι η ζήτηση για το τρέχον τρίτο οικονομικό τρίμηνο παραμένει ισχυρή, με τους ναύλους να κινούνται ελαφρώς υψηλότερα σε σχέση με πέρυσι. Ωστόσο, η τελική εικόνα θα εξαρτηθεί σε σημαντικό βαθμό από τις κρατήσεις της τελευταίας στιγμής ενόψει των Χριστουγέννων.

Μειώνει τον στόχο επιβατών στα 214 εκατομμύρια

Η Ryanair έχει ήδη αναθεωρήσει προς τα κάτω τις προβλέψεις της για την επιβατική κίνηση της τρέχουσας οικονομικής χρήσης, περιορίζοντας τον στόχο στα 214 εκατομμύρια επιβάτες, από 216 εκατομμύρια προηγουμένως.

Παράλληλα, προγραμματίζει περιορισμένο χειμερινό πτητικό πρόγραμμα, επιδιώκοντας να προστατεύσει την κερδοφορία της από το αυξημένο κόστος λειτουργίας.

Για την οικονομική χρήση 2028, η εταιρεία εξακολουθεί να στοχεύει σε περισσότερους από 220 εκατομμύρια επιβάτες, προσδοκώντας ενίσχυση του στόλου της με νέα αεροσκάφη Boeing 737 MAX 10 ενόψει της θερινής περιόδου.

Στο μέτωπο της αντιστάθμισης του ενεργειακού κινδύνου, η Ryanair διατηρεί καλυμμένο το 80% των αναγκών της σε καύσιμα έως τον Μάρτιο του 2027, με μέση τιμή 67 δολάρια ανά βαρέλι.

Για τους επόμενους 12 μήνες, αύξησε το ποσοστό αντιστάθμισης στο 25% με τιμή 95 δολάρια ανά βαρέλι, από 15% με μέση τιμή 85 δολάρια προηγουμένως.

Μέρισμα και επαναγορά μετοχών 800 εκατ. ευρώ

Παρά τις πιέσεις στην κερδοφορία, η Ryanair διατηρεί τις δεσμεύσεις της για επιστροφή κεφαλαίων στους μετόχους.

Η εταιρεία ανακοίνωσε την καταβολή μερίσματος 0,273 ευρώ ανά μετοχή στα τέλη Φεβρουαρίου 2027, ενώ προχωρά σε νέο πρόγραμμα επαναγοράς ιδίων μετοχών ύψους 800 εκατ. ευρώ, το οποίο αναμένεται να ξεκινήσει τον ίδιο μήνα.

Η μετοχή της Ryanair κατέγραφε άνοδο περίπου 2% στο άνοιγμα της συνεδρίασης της Δευτέρας, παρά το γεγονός ότι από την αρχή του έτους είχε σημειώσει απώλειες περίπου 23%, έναντι πτώσης 11% του παγκόσμιου δείκτη αεροπορικών εταιρειών του Bloomberg.

Τα αποτελέσματα της Ryanair αποτελούν μία από τις πρώτες σημαντικές ενδείξεις για τις επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης στον ευρωπαϊκό αεροπορικό κλάδο. Με το κόστος καυσίμων να παραμένει υψηλό και τους επιβάτες να εμφανίζονται πιο προσεκτικοί στις ταξιδιωτικές τους δαπάνες, οι αεροπορικές εταιρείες καλούνται να ισορροπήσουν ανάμεσα στην ανάγκη αύξησης των ναύλων και στη διατήρηση της ζήτησης.

Μιλώντας σε συνέντευξη Τύπου στις Βρυξέλλες, ο Μάικλ Ο’Λίρι, τόνισε ότι η συνεχιζόμενη σύρραξη στη Μέση Ανατολή και ο πόλεμος με το Ιράν έχουν εκτινάξει τις τιμές του πετρελαίου και των καυσίμων αεροσκαφών, υποχρεώνοντας τις αεροπορικές εταιρείες να μετακυλίσουν το αυξημένο κόστος στους καταναλωτές.

«Θα δείτε τη μεγαλύτερη αύξηση στους ναύλους, θα έλεγα, στην Iστορία της Ευρώπης τους επόμενους 12 μήνες», δήλωσε ο Ο’Λίρι. «Το ερώτημα είναι αν αυτή η αύξηση θα είναι αρκετή για να καλύψει τους δραματικά υψηλότερους λογαριασμούς πετρελαίου. Δεν νομίζω ότι θα είναι».

Οπως μεταδίδει το Bloomberg, ο ίδιος υπογράμμισε ότι τα περιθώρια κέρδους των αερομεταφορέων θα δεχθούν ισχυρές πιέσεις, καθώς ούτε οι επίναυλοι καυσίμων (fuel surcharges) επαρκούν για να καλύψουν τη ζημιά. Παράλληλα, οι περισσότερες ευρωπαϊκές αεροπορικές εταιρείες -συμπεριλαμβανομένης της Ryanair- στερούνται σημαντικών συμβολαίων αντιστάθμισης κινδύνου για το επόμενο έτος.

Το τοπίο για τον κλάδο των αερομεταφορών επιδεινώνεται περαιτέρω από τη μειωμένη χωρητικότητα στην αγορά, τη διολίσθηση της ζήτησης των καταναλωτών και την αύξηση των φόρων. Ο CEO της Ryanair εξαπέλυσε επίθεση κατά των ρυθμιστικών αρχών και της υψηλής φορολογίας σε αγορές όπως η Γαλλία και το Βέλγιο, ανακοινώνοντας ότι η εταιρεία θα μειώσει την παρουσία της εκεί.

Παράλληλα, εκτίμησε ότι η ευρωπαϊκή αεροπορική βιομηχανία θα οδηγηθεί σε νέο κύμα συγχωνεύσεων και εξαγορών, καθώς οι ασθενέστεροι παίκτες δεν θα αντέξουν στο περιβάλλον υψηλού κόστους.

Υπενθυμίζεται ότι ήδη από τον Σεπτέμβριο η Ryanair προχώρησε σε μείωση του ετήσιου στόχου επιβατών, ανακοινώνοντας περικοπή θέσεων για τη χειμερινή περίοδο.

Ενόψει της ανακοίνωσης των οικονομικών αποτελεσμάτων του τρίτου τριμήνου, οι αναλυτές της Barclays, με επικεφαλής τον Άντριου Λόμπενμπεργκ, προχωρούν σε αναθεώρηση των προβλέψεών τους για τις ευρωπαϊκές αερομεταφορές, ενσωματώνοντας τις υψηλότερες τιμές των αεροπορικών καυσίμων και τις επιπτώσεις της γεωπολιτικής αβεβαιότητας στη Μέση Ανατολή.

Για τη Ryanair, η σύσταση υποβαθμίζεται σε Equal Weight από Overweight, με την τιμή-στόχο να μειώνεται στα 24 ευρώ από 28,50 ευρώ, δηλαδή κατά περίπου 15,8%. Ακόμη μεγαλύτερη είναι η αναθεώρηση για τη Norwegian Air Shuttle, όπου η τιμή-στόχος περιορίζεται στις 11,50 νορβηγικές κορώνες από 20 κορώνες, καταγράφοντας μείωση 42,5%, ενώ και η σύσταση υποχωρεί σε Equal Weight από Overweight.

Αντίθετα, η Barclays διατηρεί σύσταση Overweight για την Aegean, μαζί με τις Jet2, TUI και Wizz Air, διαφοροποιώντας την επενδυτική της προσέγγιση απέναντι στις προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο ευρωπαϊκός αεροπορικός κλάδος.

Το ενεργειακό κόστος αλλάζει τις προβλέψεις για το 2027

Στο επίκεντρο της ανάλυσης βρίσκεται η σημαντική επιβάρυνση που προκαλούν οι αυξημένες τιμές των αεροπορικών καυσίμων. Η Barclays αναπροσαρμόζει τις εκτιμήσεις της χρησιμοποιώντας πλέον ως βάση την τρέχουσα καμπύλη των προθεσμιακών τιμών, η οποία αποτυπώνει υψηλότερο κόστος σε σχέση με τις προηγούμενες παραδοχές της.

Η μεταβολή αυτή οδηγεί σε σχετικά περιορισμένες μειώσεις των προβλέψεων για το υπόλοιπο του 2026, αλλά σε σημαντικά μεγαλύτερες περικοπές για το 2027, όταν οι αεροπορικές εταιρείες θα διαθέτουν μικρότερη κάλυψη έναντι των διακυμάνσεων στις τιμές των καυσίμων.

Οι νέες προβλέψεις της βρετανικής τράπεζας διαμορφώνονται χαμηλότερα από τη μέση εκτίμηση των αναλυτών που συγκεντρώνει το Bloomberg για το 2026 και αισθητά χαμηλότερα για το επόμενο έτος, υποδηλώνοντας ότι η Barclays αναμένει μεγαλύτερη επιβάρυνση των αποτελεσμάτων από εκείνη που αποτυπώνεται στις εκτιμήσεις της αγοράς.

Πρόσθετη πίεση δημιουργεί η διεύρυνση του περιθωρίου μεταξύ της τιμής του αργού πετρελαίου και της κηροζίνης που χρησιμοποιείται ως αεροπορικό καύσιμο. Σύμφωνα με τους αναλυτές, ακόμη και ενδεχόμενη αποκλιμάκωση του αργού δεν εξασφαλίζει αντίστοιχη μείωση του κόστους για τις αεροπορικές εταιρείες, καθώς οι τιμές των διυλισμένων προϊόντων εξακολουθούν να επηρεάζονται από περιορισμούς στην προσφορά και στις μεταφορές.

Η Barclays επισημαίνει ότι, παρά τη διέλευση ορισμένων ποσοτήτων αργού από τα Στενά του Ορμούζ, η κατάσταση παραμένει περισσότερο σύνθετη για τα διυλισμένα πετρελαϊκά προϊόντα, γεγονός που διατηρεί αυξημένο το κόστος προμήθειας αεροπορικών καυσίμων.

Περιορισμένα περιθώρια αύξησης των αεροπορικών εισιτηρίων

Η επιβάρυνση από τα καύσιμα συμπίπτει με μια περίοδο κατά την οποία οι ευρωπαϊκές αεροπορικές εταιρείες αντιμετωπίζουν περιορισμένες δυνατότητες αύξησης των ναύλων.

Η Barclays εκτιμά ότι η εξασθένηση της καταναλωτικής εμπιστοσύνης, λόγω του υψηλού κόστους διαβίωσης και των αυξημένων επιτοκίων, περιορίζει τη δυνατότητα μετακύλισης των πρόσθετων λειτουργικών δαπανών στους επιβάτες.

Ακόμη και οι προσαρμογές της διαθέσιμης χωρητικότητας δεν θεωρούνται επαρκείς για να στηρίξουν ουσιαστικά τις τιμές των εισιτηρίων, καθώς η τελική διαμόρφωση των ναύλων εξαρτάται από τη ζήτηση και τον ανταγωνισμό.

Οι πιέσεις εμφανίζονται εντονότερες στις εταιρείες χαμηλού κόστους, των οποίων το επιβατικό κοινό είναι περισσότερο ευαίσθητο στις μεταβολές των τιμών. Αντίθετα, οι θέσεις υψηλότερων κατηγοριών, όπως η business class, εμφανίζουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα.

Σύμφωνα με την Barclays, το κόστος καυσίμων αντιστοιχεί περίπου στο 47% των εσόδων των αεροπορικών εταιρειών χαμηλού κόστους, καθιστώντας την κερδοφορία τους ιδιαίτερα ευάλωτη σε παρατεταμένη περίοδο υψηλών ενεργειακών τιμών.

Ryanair: Απότομη μείωση της προστασίας έναντι των καυσίμων

Για τη Ryanair, η Barclays εντοπίζει έναν πρόσθετο παράγοντα κινδύνου στη σημαντική μεταβολή της στρατηγικής αντιστάθμισης του κόστους καυσίμων.

Η κάλυψη που έχει εξασφαλίσει η εταιρεία αναμένεται να περιοριστεί από 80% τον Μάρτιο του 2027 σε μόλις 15% τον Απρίλιο, με αποτέλεσμα μεγαλύτερο μέρος των αναγκών της να εκτίθεται στις τιμές της αγοράς.

Η εξέλιξη αυτή ενδέχεται να αυξήσει σημαντικά τις λειτουργικές δαπάνες της Ryanair, εφόσον οι τιμές της κηροζίνης παραμείνουν στα σημερινά υψηλά επίπεδα.

Παρά την υποβάθμιση, οι αναλυτές δεν αποκλείουν την εμφάνιση επενδυτικών ευκαιριών στη μετοχή. Θεωρούν ότι οι επενδυτές που αναζητούν ελκυστικές αποτιμήσεις θα πρέπει να παρακολουθούν την πορεία της Ryanair, προκειμένου να αξιολογήσουν το ενδεχόμενο σταδιακής τοποθέτησης όταν οι συνθήκες γίνουν ευνοϊκότερες.

Ωστόσο, η Barclays εκτιμά ότι δεν έχει ακόμη διαμορφωθεί το κατάλληλο σημείο εισόδου.

Για τη Norwegian Air Shuttle, η βρετανική τράπεζα αναγνωρίζει τις θετικές προοπτικές που συνδέονται με το σχέδιο ενσωμάτωσης της Sunwing, εκτιμά όμως ότι οι πιέσεις στην κερδοφορία θα συνεχιστούν τα επόμενα τρίμηνα, περιορίζοντας τις δυνατότητες βελτίωσης των οικονομικών της επιδόσεων.

Aegean: Διατηρείται η θετική σύσταση της Barclays

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Aegean Airlines εξακολουθεί να περιλαμβάνεται στις επιλογές της Barclays με σύσταση Overweight, παρά τη συνολικότερη επιδείνωση των προοπτικών του ευρωπαϊκού αεροπορικού κλάδου.

Η διατήρηση της θετικής σύστασης αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς συνοδεύεται από υποβαθμίσεις άλλων αεροπορικών εταιρειών και από σημαντική αναθεώρηση των προβλέψεων για το ενεργειακό κόστος.

Η Barclays δεν προχωρά, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία της ανάλυσης, σε ανακοίνωση νέας τιμής-στόχου για την ελληνική εταιρεία, διατηρώντας ωστόσο τη θετική επενδυτική της αξιολόγηση.

Στην ίδια κατηγορία βρίσκονται οι Jet2, TUI και Wizz Air, αν και για την τελευταία η τράπεζα επισημαίνει ότι πρόκειται για περισσότερο κερδοσκοπική επενδυτική επιλογή, με αυξημένο βαθμό αβεβαιότητας.

Η διαφοροποίηση αυτή καταδεικνύει ότι η Barclays δεν αντιμετωπίζει ενιαία τον ευρωπαϊκό αεροπορικό κλάδο, αλλά διαχωρίζει τις εταιρείες με βάση την έκθεσή τους στις αυξήσεις των καυσίμων, την ανθεκτικότητα της ζήτησης και τις προοπτικές διατήρησης της κερδοφορίας τους.

Επιφυλακτική για Lufthansa, Air France-KLM και Finnair

Αρνητική παραμένει η στάση της Barclays για τις Lufthansa, Air France-KLM και Finnair, για τις οποίες διατηρεί σύσταση Underweight.

Παρότι οι συγκεκριμένες εταιρείες διαθέτουν μεγαλύτερη παρουσία στις θέσεις υψηλότερων κατηγοριών, η βρετανική τράπεζα θεωρεί ότι τα χαμηλότερα αρχικά περιθώρια κερδοφορίας περιορίζουν τη δυνατότητά τους να απορροφήσουν την αύξηση των λειτουργικών δαπανών.

Παράλληλα, αναμένει σταδιακή εξασθένηση των έκτακτων ωφελειών που είχαν καταγράψει οι ευρωπαϊκοί αερομεταφορείς στις ασιατικές διαδρομές, καθώς οι εταιρείες του Κόλπου επανέρχονται στην αγορά και αποκαθιστούν μέρος της δραστηριότητάς τους.

Στις προκλήσεις προστίθενται και οι πιθανές επιπτώσεις από συγχωνεύσεις και εξαγορές, οι οποίες ενδέχεται να επιβαρύνουν βραχυπρόθεσμα την κερδοφορία και τους ισολογισμούς.

Αντίθετα, η International Airlines Group (IAG) παραμένει η προτιμώμενη μεγάλη ευρωπαϊκή αεροπορική εταιρεία της Barclays. Η επιλογή στηρίζεται στα υψηλότερα περιθώρια κερδοφορίας, στην καλύτερη κάλυψη έναντι των διακυμάνσεων των καυσίμων σε σχέση με τη Ryanair, στη μεγαλύτερη συμμετοχή των θέσεων υψηλότερων κατηγοριών και στη συγκριτικά περιορισμένη έκθεση στις ασιατικές αγορές.

Το Ιράν και το σενάριο των 1.500 δολαρίων για τα καύσιμα

Καθοριστική παράμετρος για την πορεία του ευρωπαϊκού αεροπορικού κλάδου παραμένει η εξέλιξη της σύγκρουσης με το Ιράν, καθώς η γεωπολιτική αβεβαιότητα επηρεάζει άμεσα τις τιμές της ενέργειας και ιδιαίτερα των αεροπορικών καυσίμων.

Η Barclays εξετάζει δύο διαφορετικά ενδεχόμενα. Στην περίπτωση ουσιαστικής αποκλιμάκωσης των εντάσεων, οι τιμές των καυσίμων θα μπορούσαν να υποχωρήσουν σημαντικά, δημιουργώντας περιθώρια βελτίωσης των οικονομικών αποτελεσμάτων των αεροπορικών εταιρειών.

Αντίθετα, εάν η σύγκρουση συνεχιστεί χωρίς ουσιαστική διευθέτηση, η τράπεζα εκτιμά ότι το κόστος των αεροπορικών καυσίμων το 2027 ενδέχεται να παραμείνει κοντά στα 1.500 δολάρια ανά μετρικό τόνο, αντί του μέσου επιπέδου των περίπου 1.100 δολαρίων που αποτυπώνεται σήμερα στην προθεσμιακή αγορά.

Η διαφορά των 400 δολαρίων ανά τόνο θα μπορούσε να προκαλέσει σημαντικές πρόσθετες πιέσεις στα λειτουργικά αποτελέσματα, ιδιαίτερα για τις εταιρείες που διαθέτουν περιορισμένη αντιστάθμιση κινδύνου και μικρότερα περιθώρια κερδοφορίας.

Η βρετανική τράπεζα αναγνωρίζει ότι η αβεβαιότητα γύρω από τις γεωπολιτικές εξελίξεις καθιστά ιδιαίτερα δύσκολη την πρόβλεψη των ενεργειακών τιμών και, κατά συνέπεια, των οικονομικών επιδόσεων του κλάδου.

Σε αυτό το περιβάλλον, η διατήρηση της σύστασης Overweight για την Aegean αποτελεί το βασικό σημείο ελληνικού επενδυτικού ενδιαφέροντος στην ανάλυση της Barclays, σε μια περίοδο κατά την οποία οι υψηλές τιμές των καυσίμων οδηγούν σε υποβαθμίσεις και περικοπές τιμών-στόχων για άλλες ευρωπαϊκές αεροπορικές εταιρείες.

Τι αναφέρει η Ryanair για τις καθυστερήσεις

Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποίησε η Ryanair, το τεχνικό πρόβλημα της Τρίτης 1ης Σεπτεμβρίου επηρέασε 37 πτήσεις της εταιρείας και σχεδόν 7.000 επιβάτες, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις οι καθυστερήσεις έφτασαν έως και τις τρεις ώρες. Η εταιρεία υποστηρίζει ακόμη ότι πρόκειται για την τέταρτη σημαντική δυσλειτουργία που έχει καταγραφεί στο ελληνικό σύστημα ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας μέσα στους τελευταίους 12 μήνες.

Η συζήτηση για τις υποδομές της ελληνικής αεροναυτιλίας δεν είναι καινούργια. Το MoneyPress είχε καταγράψει τη θέση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το ελληνικό σύστημα εναέριας κυκλοφορίας, μετά τα προβλήματα που είχαν παρουσιαστεί στο FIR Αθηνών, αλλά και τις ενέργειες που έχουν δρομολογηθεί για την αντιμετώπιση των σχετικών εκκρεμοτήτων.

Στο επίκεντρο ο εκσυγχρονισμός της αεροναυτιλίας

Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω της συνεχούς αύξησης της αεροπορικής κίνησης στην Ελλάδα. Η χώρα βρίσκεται μεταξύ των σημαντικότερων τουριστικών προορισμών της Ευρώπης και κατά τους θερινούς μήνες το σύστημα εναέριας κυκλοφορίας καλείται να διαχειριστεί ιδιαίτερα αυξημένο αριθμό πτήσεων.

Από την ελληνική πλευρά έχουν ήδη δρομολογηθεί παρεμβάσεις για την αναβάθμιση των υποδομών. Το σχέδιο του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών για την ελληνική αεροναυτιλία περιλαμβάνει σειρά ενεργειών για τον τεχνολογικό εκσυγχρονισμό, τη βελτίωση της διαχείρισης της εναέριας κυκλοφορίας και την προσαρμογή στις ευρωπαϊκές απαιτήσεις.

Παράλληλα, βρίσκεται σε εξέλιξη προσπάθεια ενίσχυσης του ανθρώπινου δυναμικού των αρμόδιων υπηρεσιών, παράμετρος ιδιαίτερα σημαντική σε μια περίοδο κατά την οποία οι ανάγκες διαχείρισης της εναέριας κυκλοφορίας αυξάνονται.

Τι ζητά η Ryanair από την Κομισιόν

Η Ryanair διευρύνει πάντως τη συζήτηση πέρα από την ελληνική περίπτωση και ζητά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επιταχύνει συνολικά τις αλλαγές στο ευρωπαϊκό σύστημα ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας. Η εταιρεία θεωρεί ότι χρειάζονται περισσότερες επενδύσεις σε σύγχρονο εξοπλισμό, επαρκής στελέχωση των υπηρεσιών και αποτελεσματικότερη διαχείριση των προβλημάτων που προκαλούν καθυστερήσεις στις πτήσεις.

Στην ανακοίνωσή της η αεροπορική εταιρεία χρησιμοποιεί ιδιαίτερα αυστηρές διατυπώσεις για την κατάσταση των ελληνικών υποδομών. Πρόκειται, ωστόσο, για τις θέσεις της ίδιας της Ryanair, οι οποίες εντάσσονται και στην ευρύτερη πίεση που ασκεί εδώ και καιρό προς τις ευρωπαϊκές αρχές για μεταρρυθμίσεις στον τομέα του Air Traffic Control.

Η μεγάλη αύξηση της αεροπορικής κίνησης

Το ζήτημα των υποδομών γίνεται ακόμη σημαντικότερο λόγω της ισχυρής πορείας του ελληνικού τουρισμού και της αύξησης των πτήσεων. Τα ελληνικά αεροδρόμια διαχειρίζονται πλέον πολύ μεγαλύτερους αριθμούς επιβατών, με αποτέλεσμα οι ανάγκες σε υποδομές, προσωπικό και τεχνολογικό εξοπλισμό να είναι σημαντικά αυξημένες.

Είναι χαρακτηριστικό ότι τα 14 περιφερειακά αεροδρόμια της Fraport Greece διακίνησαν μόνο τον Ιούνιο του 2026 περίπου 5,6 εκατ. επιβάτες, καταγράφοντας αύξηση σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους.

Η διατήρηση υψηλού επιπέδου υπηρεσιών εναέριας κυκλοφορίας αποτελεί συνεπώς κρίσιμο παράγοντα όχι μόνο για τις αεροπορικές εταιρείες και τους ταξιδιώτες αλλά και για την ελληνική οικονομία συνολικά, καθώς οι αερομεταφορές συνδέονται άμεσα με την τουριστική δραστηριότητα.

Η επόμενη ημέρα για το ελληνικό σύστημα

Η ανακοίνωση της Ryanair επαναφέρει στο προσκήνιο την ανάγκη να προχωρήσουν με ταχύτητα οι παρεμβάσεις που έχουν ήδη σχεδιαστεί για την ελληνική αεροναυτιλία. Η αύξηση της επιβατικής κίνησης δημιουργεί αντικειμενικά μεγαλύτερες απαιτήσεις για το σύστημα, ιδιαίτερα κατά την κορύφωση της τουριστικής περιόδου.

Το ζητούμενο είναι οι επενδύσεις σε νέο εξοπλισμό, η ενίσχυση του προσωπικού και οι υπόλοιπες παρεμβάσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη να οδηγήσουν σταδιακά σε μεγαλύτερη ανθεκτικότητα και αποτελεσματικότητα του συστήματος.

Σε αυτό το πλαίσιο, η παρέμβαση της Ryanair αποτελεί μία ακόμη πίεση για επιτάχυνση των αλλαγών, ενώ το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον τόσο στην πορεία υλοποίησης του ελληνικού σχεδίου εκσυγχρονισμού όσο και στις πρωτοβουλίες που ενδέχεται να αναλάβει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Παράλληλα, ανακοινώθηκε και η μείωση της χωρητικότητας στο Αεροδρόμιο Αθηνών για τον χειμώνα του 2026.

Η απόφαση αυτή θα οδηγήσει σε απώλεια 700.000 επιβατικών θέσεων (-45%) και 12 δρομολογίων για τη χειμερινή περίοδο του 2026, σύμφωνα με την εταιρεία.

Συγκεκριμένα, όπως ανακοινώθηκε, «η καταστροφική απώλεια συνδεσιμότητας κατά τη χαμηλή τουριστική περίοδο αποτελεί άμεσο αποτέλεσμα των υπερβολικά μη ανταγωνιστικών χρεώσεων που επιβάλλονται από το γερμανικής διαχείρισης μονοπώλιο της Fraport Greece και το Αεροδρόμιο Αθηνών».

Σύμφωνα με την εταιρεία, η ελληνική κυβέρνηση έλαβε τη σωστή απόφαση να μειώσει κατά 75% το Τέλος Ανάπτυξης Αεροδρομίων (ADF) — από 12 ευρώ σε 3 ευρώ ανά επιβάτη — από τον Νοέμβριο του 2024, κάτι που θα έπρεπε να ενισχύσει άμεσα τη συνδεσιμότητα και τον τουρισμό καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους στην Ελλάδα. Ωστόσο, τα περισσότερα ελληνικά αεροδρόμια, ιδιαίτερα εκείνα που διαχειρίζεται η Fraport Greece, αρνήθηκαν να μετακυλίσουν αυτή τη μείωση στους επιβάτες και αντίθετα κράτησαν το όφελος για τον εαυτό τους. Από τότε, η Fraport Greece συνέχισε να αυξάνει τις χρεώσεις της, οι οποίες πλέον είναι πάνω από 66% υψηλότερες σε σχέση με τα προ Covid επίπεδα. Αντίστοιχα, το Αεροδρόμιο Αθηνών θα αυξήσει επίσης τις χρεώσεις του αυτόν τον χειμώνα.

Ως αποτέλεσμα, τα ελληνικά αεροδρόμια δεν είναι πλέον ανταγωνιστικά κατά τη χειμερινή και ενδιάμεση τουριστική περίοδο, όταν η εξάρτηση της τουριστικής βιομηχανίας από τις αεροπορικές εταιρείες χαμηλού κόστους είναι μεγαλύτερη. Η Ryanair δηλώνει ότι δεν είχε άλλη επιλογή από το να μεταφέρει τη χωρητικότητά της σε πιο ανταγωνιστικές χώρες, όπως η Αλβανία, η περιφερειακή Ιταλία και η Σουηδία, όπου τα αεροδρόμια μετέφεραν τις φορολογικές μειώσεις της κυβέρνησης στους επιβάτες.

Το μειωμένο πρόγραμμα της Ryanair για τον χειμώνα του 2026 στην Ελλάδα θα περιλαμβάνει:

• Απομάκρυνση 3 αεροσκαφών από τη βάση της Θεσσαλονίκης (επένδυση ύψους 300 εκατ. δολαρίων)
• Μείωση 700.000 θέσεων (-45% σε σχέση με τον χειμώνα 2025)
• Κατάργηση 12 δρομολογίων

(Θεσσαλονίκη προς Βερολίνο, Χανιά, Φρανκφούρτη-Χαν, Γκέτεμποργκ, Ηράκλειο, Νίντερραϊν, Πόζναν, Στοκχόλμη, Βενετία-Τρεβίζο, Ζάγκρεμπ και Αθήνα προς Μιλάνο-Μπέργκαμο, καθώς και Χανιά προς Πάφο)

• Κλείσιμο 2 αεροδρομίων (Χανιά και Ηράκλειο)

Η Ryanair παρουσίασε επίσης ένα φιλόδοξο σχέδιο ανάπτυξης προς την ελληνική κυβέρνηση, με στόχο την αύξηση της επιβατικής κίνησης στα 12 εκατ. επιβάτες ετησίως (+70%), την προσθήκη 10 επιπλέον αεροσκαφών (επένδυση άνω του 1 δισ. δολαρίων) και την έναρξη 50 νέων δρομολογίων μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια. Ωστόσο, σύμφωνα με την εταιρεία, το σχέδιο αυτό μπορεί να υλοποιηθεί μόνο εάν παγώσουν οι χρεώσεις των αεροδρομίων και εάν η μείωση κατά 75% του ADF μετακυλιστεί στους επιβάτες σε όλα τα αεροδρόμια. Διαφορετικά, η Ελλάδα θα συνεχίσει να χάνει επενδυτικές ευκαιρίες, τουρισμό και ανάπτυξη επιβατικής κίνησης, όσο η Fraport Greece και το Αεροδρόμιο Αθηνών συνεχίζουν — όπως αναφέρει η Ryanair — την «ντροπιαστική πρακτική» της παρακράτησης της φορολογικής αυτής μείωσης.

Ο Chief Commercial Officer της Ryanair, Jason McGuinness, δήλωσε:

«Η Ryanair λυπάται που ανακοινώνει το κλείσιμο της βάσης της στη Θεσσαλονίκη και τις μειώσεις στην Αθήνα για τον χειμώνα του 2026, γεγονός που θα οδηγήσει σε απώλεια 700.000 θέσεων και 12 δρομολογίων σε όλη την Ελλάδα, καθώς και στην αναστολή λειτουργίας στα Χανιά και το Ηράκλειο κατά τη χαμηλή τουριστική περίοδο. Αυτές οι αποτρέψιμες μειώσεις στην αεροπορική κίνηση είναι άμεσο αποτέλεσμα της αποτυχίας των αεροδρομίων να μετακυλίσουν τη μείωση του ADF, ιδιαίτερα στη Θεσσαλονίκη όπου το μονοπώλιο της Fraport Greece έχει αυξήσει τις χρεώσεις κατά +66% από το 2019.»

«Η απομάκρυνση 3 αεροσκαφών, 500.000 θέσεων (-60% σε σχέση με τον χειμώνα του 2025) και 10 δρομολογίων από τη Θεσσαλονίκη για τον χειμώνα του 2026 θα είναι καταστροφική για την πόλη και την περιοχή, καθώς η Ryanair παρείχε το 90% της διεθνούς χωρητικότητας χαμηλού κόστους της Θεσσαλονίκης τον περασμένο χειμώνα. Δυστυχώς, πλέον δεν θα υπάρχουν χαμηλοί ναύλοι για τους πολίτες και τους επισκέπτες της Θεσσαλονίκης, ενώ θα πληγεί και ο τουρισμός όλο τον χρόνο. Τα αεροσκάφη αυτά θα μεταφερθούν στην Αλβανία, στην περιφερειακή Ιταλία και στη Σουηδία, όπου τα αεροδρόμια μετέφεραν τις φορολογικές μειώσεις της κυβέρνησης — γεγονός που θα οδηγήσει σε μεγαλύτερη συνδεσιμότητα, τουρισμό και θέσεις εργασίας στις περιοχές αυτές κατά τον χειμώνα.»

«Υπάρχει ευκαιρία για την Ελλάδα να εξασφαλίσει σημαντική ανάπτυξη της επιβατικής κίνησης όλο τον χρόνο. Αυτή η επένδυση, όμως, μπορεί να υλοποιηθεί μόνο αν το γερμανικής διαχείρισης μονοπώλιο της Fraport Greece μετακυλίσει πλήρως τη φορολογική μείωση της ελληνικής κυβέρνησης από τον Νοέμβριο του 2024, επιτρέποντας σε αεροπορικές εταιρείες όπως η Ryanair να προσφέρουν τη συνδεσιμότητα που απαιτείται για να μειωθεί η χρόνια εποχικότητα της Ελλάδας.»

Μετά την ασφαλή προσγείωση στο Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών, στις 17:40,  άρχισε η διαδικασία εκκένωσης η οποία κράτησε αρκετή ώρα, ωστόσο δεν βρέθηκε τίποτα ύποπτο.

Ένας - ένας οι επιβάτες κατέβηκαν για να ελεγχθούν, ενώ στη συνέχεια έγινε ενδελεχής έρευνα για εκρηκτικούς μηχανισμούς στο αεροσκάφος.

Όπως φαίνεται σε εικόνες, το αεροσκάφος βρίσκεται στο «Ελευθέριος Βενιζέλος», σε ειδικό χώρο, ενώ λεωφορείο προσέγγισε το Boeing για να παραλάβει τους επιβάτες.

Το χρονικό του θρίλερ

Το αεροπλάνο προσγειώθηκε επιτυχώς στον δυτικό διάδρομο του «Ελευθέριος Βενιζέλος» στις 17.40.

Το θρίλερ ξεκίνησε όταν το ΝΑΤΟ προχώρησε σε ενημέρωση από το FIR των Σκοπίων.

Λόγω της απειλής για βόμβα,  το αεροσκάφος συνοδευόταν από  ζεύγος F-16, συγκεκριμένα τα μαχητικά, της 330 Μοίρας, που βρίσκονταν σε Readiness, απογειώθηκαν από την 111 Πτέρυγα Μάχης στην Αγχίαλο και προσέγγισαν το αεροσκάφος πάνω από το έδαφος των Σκοπίων. Στη συνέχεια, το συνόδευσαν μέχρι τον τελικό προορισμό του.

Τα μαχητικά σημειώνεται ότι μετά την προσγείωση επέστρεψαν στον Βόλο.

Απογειώθηκαν νωρίτερα και ουγγρικά μαχητικά αεροσκάφη λόγω της έκτακτης κατάστασης,  ενώ όπως προβλεπόταν από το πρωτόκολλο το Boeing πέταξε πάνω από θαλάσσιο χώρο.

Κλείσιμο

Στο αεροδρόμιο είχε προβλεφθεί ειδικός χώρος για το αεροπλάνο από το Κατοβίτσε.   Εκεί μετέβησαν  οι αρμόδιοι με ομάδα σκύλων της ΤΕΕΜ.

Η πορεία του αεροπλάνου προτού προσγειωθεί στον διεθνή αερολιμένα, στην οποία φαίνεται η στροφή που πήρε για το λεκανοπέδιο της Αττικής:

Κωδικός Renegade

Από τη στιγμή που ενημερώθηκαν οι ελληνικές Αρχές ενεργοποιήθηκε ο κωδικός Renegade που προβλέπεται σε αυτές τις περιπτώσεις.

Το πρωτόκολλο Renegade είναι η διαδικασία που ακολουθείται σε ολόκληρο τον κόσμο μετά την 11η Σεπτεμβρίου του 2000 και τα γεγονότα στους Δίδυμους Πύργους.

Προβλέπει την πτήση του αεροσκάφους με συνοδεία πολεμικών αεροσκαφών αποκλειστικά πάνω από θάλασσα ή πάνω από μη κατοικημένη περιοχή.

Αυτό καθώς υπάρχει περίπτωση οι πιλότοι της πολεμικής αεροπορίας να λάβουν εντολή κατάρριψης.

Τελευταία φορά που ενεργοποιήθηκε το πρωτόκολλο Renegade στη χώρα μας ήταν με την τραγωδία Helios που ακυβέρνητο  αεροσκάφος, συνοδεία F-16 κατέπεσε τελικά στο Γραμματικό οδηγώντας στο θάνατο τους επιβάτες και το πλήρωμά του.

Ο Michael O’ Leary, ο διευθύνων σύμβουλος της Ryanair, στο πλαίσιο συνέντευξης που παραχώρησε στο ραδιόφωνο του BBC δήλωσε ότι αναμένει πως κατά μέσο όρο τα εισιτήρια θα αυξηθούν περίπου κατά 10 ευρώ στην επόμενη πενταετία. Από τα 40 ευρώ που βρίσκονταν πέρυσι, προβλέπεται πως θα ανέβουν στα περίπου 50 ευρώ μέχρι το 2027.

«Αναμφίβολα, τα φθηνότερα εισιτήρια, τα πολύ φθηνά προωθητικά μας εισιτήρια – του ενός ευρώ, του 0,99 ευρώ, ακόμη και των 9,99 ευρώ – νομίζω ότι δεν θα τα δείτε για τα επόμενα χρόνια», δήλωσε χαρακτηριστικά ο O’Leary.

Παρότι οι τιμές καυσίμων, οι οποίες επηρεάζουν τις τιμές των εισιτηρίων, ροκανίζουν τα εισοδήματα των καταναλωτών, ο O’Leary δήλωσε αισιόδοξος ότι ο αριθμός των πελατών της εταιρείας θα παραμείνει σταθερός.

Μάλιστα, πιστεύει ότι οι ταξιδιώτες θα στραφούν μαζικά προς τις αεροπορικές χαμηλού κόστους, όπως η Ryanair και η EasyJet. «Πιστεύουμε ότι ο κόσμος θα συνεχίσει να πετά συχνά», δήλωσε. Ο ίδιος συμπλήρωσε επίσης: «νομίζω όμως ότι ο κόσμος θα αρχίσει να παρατηρεί πολύ περισσότερο τις τιμές και επομένως όπως το βλέπω θα στραφούν μαζικά σε φθηνότερες υπηρεσίες».

Τα λειτουργικά κόστη αυξήθηκαν, επιδεινώνοντας τον ισολογισμό της εταιρείας. Στο 12μηνο μέχρι τον Ιούνιο τα κόστη αυξήθηκαν κατά 116%, κυρίως λόγω των καυσίμων και των χρεώσεων αεροδρομίων και πτήσεων.

Πάντως, ο CEO Michael O’ Leary αναμένει αύξηση της επιβατικής κίνησης τις επόμενες εβδομάδες, από τα 5 εκατ. τον Ιούνιο σε σχεδόν 9 εκατ. επιβάτες τον Ιούλιο και πάνω από 10 εκατ. τον Αύγουστο, «αρκεί να μην υπάρξουν πισωγυρίσματα λόγω Covid στην Ευρώπη».

Πάντως, προχώρησε σε αναβάθμιση των εκτιμήσεών της για την ταξιδιωτική κίνηση στο σύνολο της χρήσης χάρη στις υψηλές κρατήσεις αλλά τόνισε πως τα ναύλα παρέμειναν πολύ κάτω από τα επίπεδα προ πανδημίας, καθώς ανακοίνωσε ζημιές για το α΄ τρίμηνο 273 εκατ. ευρώ.

Η ιρλανδική αεροπορική εταιρεία, η μεγαλύτερη πτήσεων χαμηλού κόστους στην Ευρώπη, τόνισε πως αναμένει να μεταφέρει 90-100 εκατ. επιβάτες στη χρήση μέχρι το τέλος Μαρτίου 2022, έναντι προηγούμενης εκτίμησης για 80-100 εκατ.