Παράλληλα, θα παρακολουθούνται στενά οι εξελίξεις στο εξωτερικό ισοζύγιο και στον τραπεζικό τομέα, όπου συνεχίζεται η μείωση των κινδύνων που συνδέονται με παλαιά ιδιωτικά χρέη.

Ωστόσο, ο οίκος δεν παραλείπει να υπενθυμίζει ότι αναβάθμισε σε θετική την προοπτική της ελληνικής οικονομίας τον Νοέμβριο, επισημαίνοντας τη βελτιωμένη μακροοικονομική ανθεκτικότητα της χώρας, τη συνέχιση των μεταρρυθμίσεων, τη σταθερή δημοσιονομική πειθαρχία και τη θετική δομή του δημόσιου χρέους και των ταμειακών διαθεσίμων.

Η Ελλάδα, σύμφωνα με την Scope, εξακολουθεί να υπερβαίνει τους δημοσιονομικούς στόχους. Για το 2025 προβλέπεται πλεόνασμα γενικής κυβέρνησης 0,6% του ΑΕΠ και πρωτογενές πλεόνασμα 3,6%, χάρη στις ισχυρές επιδόσεις των εσόδων και τη συνετή διαχείριση δαπανών.

Οι αναλυτές του Scope αναμένουν σχεδόν ισοσκελισμένο προϋπολογισμό και διατηρήσιμα πρωτογενή πλεονάσματα τα επόμενα χρόνια, γεγονός που θα επιτρέψει την περαιτέρω αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους, από 145% του ΑΕΠ το 2025 σε περίπου 122% το 2030. Η πτωτική αυτή πορεία στηρίζεται στη μετριοπαθή ονομαστική ανάπτυξη και στα πολυετή επενδυτικά προγράμματα που συνδέονται με το NGEU.

Προοπτικές κρατικών αξιολογήσεων για το 2026

Οι αυξημένες γεωπολιτικές εντάσεις, η βαθύτερη πολιτική πόλωση και οι επίμονες δημοσιονομικές προκλήσεις υπερκαλύπτουν τις προοπτικές ισχυρότερης ανάπτυξης και τις ενδείξεις δημοσιονομικής ανθεκτικότητας, διαμορφώνοντας μια συνολικά αρνητική εικόνα για τις κρατικές πιστοληπτικές προοπτικές, σύμφωνα με τη Scope Ratings.

Στην έκθεση Sovereign Outlook 2026, η Scope υπογραμμίζει ότι οι γεωπολιτικές εξελίξεις θα παραμείνουν καθοριστικές για το προφίλ πιστοληπτικής ικανότητας των κρατών, ιδιαίτερα στην Ευρώπη.

Αυτό αφορά τόσο την αβεβαιότητα γύρω από τις απρόβλεπτες εμπορικές και εξωτερικές πολιτικές των ΗΠΑ όσο και τη συνεχιζόμενη κυριαρχία της Κίνας σε κρίσιμες πρώτες ύλες που είναι ζωτικής σημασίας για τις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες, καθώς και τον αντίκτυπο της αυξανόμενης κινεζικής ανταγωνιστικότητας στις εξαγωγές υψηλής τεχνολογίας.

Για τα ευρωπαϊκά κράτη, παραμένει σημαντική αβεβαιότητα σχετικά με το αποτέλεσμα πιθανών διαπραγματεύσεων για κατάπαυση του πυρός μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας ή, αντιθέτως, μιας νέας στρατιωτικής κλιμάκωσης. Και τα δύο σενάρια θα είχαν σημαντικές οικονομικές, δημοσιονομικές και θεσμικές επιπτώσεις για την Ευρώπη.

Αναγκαίες οι μεταρρυθμίσεις

«Οι εγχώριοι παράγοντες παίζουν επίσης κρίσιμο ρόλο, κυρίως οι δύσκολες δημοσιονομικές προοπτικές και η αυξανόμενη πολιτική πόλωση, που καθιστούν ολοένα και δυσκολότερη την εφαρμογή διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων», αναφέρει ο Carlo Capuano, αναπληρωτής επικεφαλής του Sovereign and Public Sector.

«Οι σημαντικοί γεωπολιτικοί και δημοσιονομικοί κίνδυνοι υπερβαίνουν τα πιθανά οφέλη από ισχυρότερη ανάπτυξη και τις αναδυόμενες τσέπες δημοσιονομικής ανθεκτικότητας στην ΕΕ», σημειώνει ο Capuano.

Στα πιθανά θετικά στοιχεία στην Ευρώπη, αναφέρει τα αναμενόμενα οφέλη από την αύξηση της παραγωγικότητας μέσω της τεχνητής νοημοσύνης, καθώς και την επιτάχυνση μεταρρυθμίσεων που συνδέονται με το πρόγραμμα Next Generation EU.

Επιπλέον, πολλά ευρωπαϊκά κράτη διατηρούν υψηλή ευελιξία χρηματοδότησης, όχι μόνο οι χώρες του ευρωπαϊκού Νότου που επωφελούνται από δημοσιονομική εξυγίανση, αλλά και η Γαλλία, παρά τις συνεχείς δυσκολίες στη μείωση των ελλειμμάτων.

Η τάση σύγκλισης αξιολογήσεων από το 2019 συνεχίζεται

Ένα ακόμη κεντρικό συμπέρασμα είναι η συνεχιζόμενη σύγκλιση των πιστοληπτικών αξιολογήσεων μεταξύ κρατών με επενδυτική βαθμίδα. Κράτη όπως Κύπρος, Ελλάδα, Ιταλία, Πορτογαλία και Ισπανία κινούνται ανοδικά, ενώ αντίστροφα, αξιολογήσεις χωρών όπως Αυστρία, Βέλγιο, Φινλανδία, αλλά και Γαλλία και ΗΠΑ, καθοδικά.

«Βλέπουμε ξεκάθαρα επιδεινούμενες δημοσιονομικές δυναμικές σε αρκετούς από τους παραδοσιακά ισχυρότερους κρατικούς εκδότες, επιδεινωμένες από την πολιτική πόλωση», δηλώνει ο Eiko Sievert, Executive Director στη Scope.

Οι κυβερνήσεις, λέει, καλούνται να ισορροπήσουν ανάμεσα στη μείωση των ελλειμμάτων, τη σταθεροποίηση των επιπέδων χρέους, την κάλυψη των αυξανόμενων τόκων και τις κοινωνικές απαιτήσεις για υψηλότερες δαπάνες — συχνά λόγω δημογραφικής πίεσης — ενώ πρέπει παράλληλα να απαντούν σε διαρκείς ανησυχίες για την ασφάλεια.

«Η εφαρμογή μεταρρυθμίσεων που θα διασφαλίσουν δημοσιονομική βιωσιμότητα χωρίς να διαταραχθεί η πολιτική σταθερότητα, θα αποτελέσει μια τεράστια πρόκληση», προσθέτει.

Το στοίχημα των κυβερνήσεων

Ο τρόπος με τον οποίο οι κυβερνήσεις θα διαχειριστούν αυτές τις πιέσεις, θα καθορίσει την πορεία των αξιολογήσεων τα επόμενα χρόνια, κατά την Scope.

Η αποτυχία ουσιαστικής δημοσιονομικής προσαρμογής μπορεί να οδηγήσει σε εξασθένηση της πιστοληπτικής ικανότητας μεσοπρόθεσμα, ενώ οι βραχυπρόθεσμες αναταράξεις στις αγορές μπορούν να αντιμετωπιστούν μέσω των διαθέσιμων εργαλείων των κεντρικών τραπεζών, συμπεριλαμβανομένης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Η Scope Ratings υποβάθμισε την αξιολόγηση των ΗΠΑ σε «AA-» από «AA», αλλά αναθεώρησε τις προοπτικές σε «σταθερές» από «αρνητικές».

Η υποβάθμιση ήρθε λίγες εβδομάδες μετά την έναρξη του shutdown στις ΗΠΑ, καθώς Ρεπουμπλικάνοι και Δημοκρατικοί δεν κατάφεραν να συμφωνήσουν για την παράταση της χρηματοδότησης μετά το τέλος του οικονομικού έτους στις 30 Σεπτεμβρίου.

Οι προειδοποιήσεις της Scope

Ο οίκος αξιολόγησης επισημαίνει τα επίμονα υψηλά ελλείμματα και τις αυξανόμενες πληρωμές τόκων ως βασικούς λόγους πίσω από την εκτίναξη του δημόσιου χρέους.
Η αναλογία χρέους προς ΑΕΠ εκτιμάται ότι θα φτάσει στο 140% έως το 2030, επίπεδο πολύ υψηλότερο από τα περισσότερα άλλα ανεπτυγμένα κράτη.

«Η παράταση των φορολογικών περικοπών και το υψηλό ποσοστό υποχρεωτικών δαπανών περιορίζουν τη δημοσιονομική ευελιξία βραχυπρόθεσμα», ανέφερε ο οίκος.

Επιπλέον, η Scope υπογραμμίζει ότι η πολιτική πόλωση στο Κογκρέσο και η συγκέντρωση εξουσίας στην εκτελεστική εξουσία υπονομεύουν τη σταθερότητα της πολιτικής και αυξάνουν τον κίνδυνο λαθών.

Παρά τις προειδοποιήσεις, η Scope, με έδρα το Βερολίνο, αναθεώρησε τις προοπτικές σε “σταθερές”, δείχνοντας ότι δεν αναμένει άμεση περαιτέρω επιδείνωση.

Τεράστιο οικονομικό κόστος από το shutdown

Ανώτεροι αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ υπολογίζουν ότι το shutdown κοστίζει δισεκατομμύρια δολάρια στην αμερικανική οικονομία κάθε εβδομάδα που παραμένει σε ισχύ.

«Αυτός δεν είναι τρόπος να συζητάμε, κλείνοντας την κυβέρνηση και μειώνοντας το ΑΕΠ», δήλωσε ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ στο CNBC.
«Βλέπουμε πλήγμα στην ανάπτυξη και στους Αμερικανούς εργαζόμενους», πρόσθεσε, επισημαίνοντας τις παρενέργειες του παρατεταμένου κυβερνητικού αδιεξόδου.

Η Scope, η οποία εδρεύει στο Βερολίνο και χρησιμοποιείται μαζί με τις S&P Global, Moody’s και Fitch από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα για την αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας, εκτιμά ότι μία από τις πιο εκτεθειμένες χώρες στον εμπορικό πόλεμο είναι οι ίδιες οι ΗΠΑ, ιδίως σε πιο ακραία σενάρια.

Είναι ο πρώτος οργανισμός που απευθύνει μια τόσο αυστηρή προειδοποίηση για πιθανή υποβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας των ΗΠΑ στον απόηχο της αναταραχής της παγκόσμιας οικονομικής τάξης μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο από τον Τραμπ.

Η Scope βαθμολογεί επί του παρόντος τις ΗΠΑ με ΑΑ με «αρνητικές» προοπτικές. Αυτό είναι χαμηλότερο από τις βαθμολογίες ΑΑ+ της S&P και της Fitch, καθώς και της Moody’s, η οποία είναι ο μόνος μεγάλος οργανισμός που εξακολουθεί να αξιολογεί τις ΗΠΑ με κορυφαίο «τριπλό Α».

Οι επιπτώσεις από τους εμπορικούς δασμούς του Τραμπ περιλαμβάνουν τη μεγαλύτερη πτώση του δολαρίου από έτος σε έτος έναντι άλλων σημαντικών νομισμάτων εδώ και περισσότερα από 50 χρόνια, ενώ οι αγορές συμβολαίων ανταλλαγής πιστωτικής αθέτησης (CDS), τα οποία οι επενδυτές χρησιμοποιούν για την αντιστάθμιση του κινδύνου, τιμολογούν έως και πέντε υποβαθμίσεις της πιστοληπτικής ικανότητας των ΗΠΑ.

Τα πιο ακραία σενάρια προβλέπουν έναν παρατεταμένο δασμολογικό αγώνα ή/και την εισαγωγή αμερικανικών ελέγχων στην κίνηση κεφαλαίων ή φόρων στις ξένες επενδύσεις, που θα μπορούσαν στη συνέχεια να οδηγήσουν σε «βιώσιμες εναλλακτικές λύσεις» για το δολάριο ως το κυρίαρχο νόμισμα στον κόσμο.

«Εάν οι αμφιβολίες σχετικά με το εξαιρετικό καθεστώς του δολαρίου αυξάνονταν, αυτό θα ήταν πολύ αρνητικό για την πιστοληπτική ικανότητα των ΗΠΑ» τονίζει ο επικεφαλής των κρατικών αξιολογήσεων της Scope, Alvise Lennkh-Yunus, σε έκθεση που δημοσιεύθηκε την Τρίτη.

Ο Lennkh-Yunus πρόσθεσε ότι οι αμφιβολίες σχετικά με το καθεστώς του δολαρίου θα ενισχυθούν εάν η Κίνα και η Ευρωπαϊκή Ένωση εμβαθύνουν τους εμπορικούς τους δεσμούς, εάν η Κίνα ανοίξει την οικονομία της και εάν η ΕΕ μπορέσει να πείσει τους πολίτες της να επενδύσουν περισσότερο στα έργα προτεραιότητας του μπλοκ.

«Αυτές οι εξελίξεις είναι απίθανο να συμβούν γρήγορα», δήλωσε ο Lennkh-Yunus.

Προειδοποιήσεις και για άλλες χώρες

Υπήρξε μια ευρύτερη προειδοποίηση και για άλλες χώρες με σημαντικά εμπορικά πλεονάσματα ή/και οικονομική έκθεση στις ΗΠΑ.

Περιλαμβάνουν ανοικτές οικονομίες όπως η Ιρλανδία, που ακολουθούν τους παγκόσμιους επιχειρηματικούς κύκλους, ευαίσθητες σε υψηλότερα επιτόκια χρηματοδότησης όπως η Ιταλία, εξαγωγείς πετρελαίου και χώρες με αδύναμα νομίσματα όπως η Τουρκία και η Γεωργία.

«Ο ενδεχόμενος αντίκτυπος στην ανάπτυξη, τον πληθωρισμό, το δημόσιο χρέος, τα εξωτερικά πιστωτικά μεγέθη και συνεπώς τις κρατικές πιστοληπτικές αξιολογήσεις, θα εξαρτηθεί τελικά από το μακροοικονομικό περιβάλλον», αναφέρεται στην έκθεση της Scope.

Ο οίκος προβλέπει ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης της Ελλάδας θα μειωθεί στο 150,5% του ΑΕΠ μέχρι το τέλος του τρέχοντος έτους και στο 132,8% έως το 2029, από ένα ανώτατο όριο 207% το 2020.

Εάν επιτευχθεί, το ποσοστό του 2029 θα αντιπροσωπεύει για την Ελλάδα το χαμηλότερο λόγο χρέους προς ΑΕΠ από τις αρχές της ελληνικής κρίσης το 2009 και κάτω από τον δείκτη χρέους της Ιταλίας έως το 2027.

Οι προβλέψεις λαμβάνουν υπόψη μια αναμενόμενη πρόωρη αποπληρωμή φέτος ύψους 7,9 δισ. ευρώ από το πρόγραμμα δανειακής διευκόλυνσης.

Οι προβλέψεις του Scope για το χρέος αναγνωρίζουν την πρόσφατη δημοσιονομική υπεραπόδοση.

Αναμένει ότι η κυβέρνηση να επιτύχει ή έστω και ελαφρώς να υπερβεί τον στόχο πρωτογενούς πλεονάσματος του 2024 του 2,1% του ΑΕΠ.

Δημοσιονομική απόδοση

Οι υποθέσεις του Scope αφορούν το Μεσοπρόθεσμο Σχέδιο Προϋπολογισμού της Ελλάδας που υποβλήθηκε πρόσφατα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Ο προϋπολογισμός προβλέπει καθαρά 2,9 δισ. ευρώ μόνιμων επεκτατικών διακριτικών μέτρων (ή 1,2% του ΑΕΠ) για το επόμενο έτος μετά από εκτιμώμενο ποσό 1,8 δισ. ευρώ (0,8% του ΑΕΠ) για το 2024.

Οι δημοσιονομικές προσαρμογές αφορούν κυρίως τις δαπάνες, εστιάζοντας στη μεταρρύθμιση των μισθών του δημόσιου τομέα και στις αυξήσεις των συντάξεων.

Αλλά περιλαμβάνουν επίσης μειώσεις στις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης κατά 1 π.μ. από τον Ιανουάριο του 2025.

Τα επιδόματα χρησιμοποιούν κυρίως τον διαθέσιμο δημοσιονομικό χώρο μετά από πρόσφατες θετικές εξελίξεις εσόδων από ευνοϊκή ανάπτυξη και βελτιωμένη φορολογική συμμόρφωση.

Η συνεχής ιεράρχηση των αυξημένων πρωτογενών πλεονασμάτων ακόμη και μετά τις εξόδους από την ενισχυμένη εποπτεία διάσωσης προκάλεσε έκπληξη και ενίσχυσε την εμπιστοσύνη του Scope στην κυβέρνηση που θα επιτύχει ονομαστικά δημοσιονομικά ελλείμματα 0,5% του ΑΕΠ κατά μέσο όρο ετησίως την περίοδο 2024-26, ενόψει των επόμενων κοινοβουλευτικών εκλογών.

Η ισχυρή οικονομική ανάπτυξη ξεπερνά την ευρωζώνη

Οι προβλέψεις του Scope για τα επίπεδα του δημόσιου χρέους υποθέτουν αύξηση της παραγωγής κατά 2,4% για φέτος και 1,9% για το 2025, ελαφρώς αναθεωρημένη από τις εκτιμήσεις της Scope τον Ιούλιο.

Εάν πραγματοποιηθεί, η οικονομική ανάπτυξη της Ελλάδας θα ξεπεράσει εκείνη της ζώνης του ευρώ, την οποία υπολογίζουμε σε περίπου 1,0% για φέτος και 1,5% το 2025.

Η πρόσφατη ανάπτυξη πάνω από την τάση για την Ελλάδα τροφοδοτήθηκε από τα ισχυρά έσοδα από τον τουρισμό, την ισχυρή ιδιωτική κατανάλωση (αξιοποίηση των αποταμιεύσεων που απομένουν από την κρίση της πανδημίας) και τις καλύτερες επενδύσεις δεδομένης της ενισχυμένης εμπιστοσύνης των επενδυτών.

Η μέση εκτίμηση του Scope για ανάπτυξη 1,4% από το 2026 έως το 2029 υποθέτει ότι δεν θα υπάρχει ουσιαστική κρίση μέχρι το 2029 και καμία ύφεση σε αυτόν τον ορίζοντα.

Η Ελλάδα έχει διατηρήσει πρόοδο στις μεταρρυθμίσεις και τις επενδύσεις του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.

Στις 16 Οκτωβρίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκταμίευσε την τέταρτη πληρωμή 998,6 εκατ. ευρώ σε επιχορηγήσεις από το Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της Ελλάδας.

Αν και οι επενδύσεις σήμερα είναι υψηλότερες από ό,τι πριν από την πανδημία, παραμένουν χαμηλές, στο 14% της παραγωγής το έτος έως το δεύτερο τρίμηνο του 2024.
Αυτό είναι κάτω από τον μέσο όρο της ευρωζώνης του 21%.

Η ενίσχυση της ευελιξίας της αγοράς εργασίας παραμένει προτεραιότητα.

Η ανεργία είχε μειωθεί στο 9,5% του ενεργού εργατικού δυναμικού μέχρι τον Αύγουστο του τρέχοντος έτους, από τις κορυφές του Ιουνίου 2020 στο 20,4%.

Αν και η ανεργία βρίσκεται κοντά στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2009, παραμένει σημαντικά πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ του 5,9%.

Ο Scope εκτιμά ότι θα κυμανθεί κατά μέσο όρο στο 10,0% φέτος και στο 9,6% το 2025.

Βελτίωση της ανθεκτικότητας του τραπεζικού συστήματος

Οι ελληνικές τράπεζες έχουν σημειώσει περαιτέρω πρόοδο στη μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων (NPLs).

Τα NPLs σε όλο το σύστημα είχαν μειωθεί στο 6,9% τον Ιούνιο του τρέχοντος έτους από 49,1% τον Ιούνιο του 2017, αν και ο δείκτης παραμένει πάνω από τον μέσο όρο του 1,9% για την ΕΕ.
Αναμένει επίσης ότι τα NPLs θα συνεχίσουν να μειώνονται καθώς οι τράπεζες παραμένουν δεσμευμένες για περαιτέρω εκκαθάριση του ισολογισμού.

Οι σημαντικές κατοχές των τραπεζών σε εγχώρια κρατικά ομόλογα και κρατικές εγγυήσεις στο πλαίσιο του προγράμματος τιτλοποίησης Ηρακλής ενισχύουν το δεσμό κρατικών τραπεζών.
Αυτό εξακολουθεί να αποτελεί πρόβλημα, αν και οι διασυνδέσεις έχουν μειωθεί καθώς η κυβέρνηση αποχωρεί από τις τράπεζες.

Προκλήσεις

Ο Scope επιβεβαίωσε την αξιολόγηση BBB-επενδυτικής βαθμίδας της Ελλάδας τον Ιούλιο και άλλαξε το Outlook σε Θετικό από Σταθερό για να ληφθούν υπόψη οι ευνοϊκές εξελίξεις.

Παρόλα αυτά, οι αξιολογήσεις πιστοληπτικής ικανότητας της Ελλάδας παραμένουν υπό αμφισβήτηση από τον αυξημένο δείκτη δημόσιου χρέους της, τον δεύτερο υψηλότερο από τους 40 δημόσιους κρατικούς φορείς που αξιολογεί η Scope.

Καθώς η Ελλάδα χρηματοδοτείται στις αγορές και αποπληρώνει νωρίς τα δάνεια διάσωσης και καθώς η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα συνεχίζει την ποσοτική σύσφιξη, η δομή του χρέους της σταδιακά αποδυναμώνεται.

Οι καθαρές πληρωμές τόκων αυξάνονται καθώς οι κρατικές αναχρηματοδοτήσεις μέσω ακριβότερων εκδόσεων αγοράς, από 6,3% των εσόδων φέτος σε πρόβλεψη 7,9% έως το 2029.

Η μακροχρόνια μέση σταθμισμένη διάρκεια χρέους των 19,2 ετών επίσης μειώνεται σταδιακά.
Η επόμενη προγραμματισμένη αξιολόγηση για την πιστοληπτική ικανότητα της Ελλάδας αναμένεται μέχρι τις 6 Δεκεμβρίου του τρέχοντος έτους.

Αν και η εικόνα δεν προκαλεί κάποια ανησυχία στην παρούσα, κατά τον οίκο αξιολόγησης Scope, αναμένεται ότι η μέτρια υποβάθμιση της ποιότητας των περιουσιακών στοιχείων θα συνεχιστεί τα επόμενα τρίμηνα, λόγω της αδυναμίας του εταιρικού τομέα.

Σύμφωνα με την Tatiana Fomenko, αναλύτρια στην ομάδα χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων της Scope, «ταυτόχρονα, μια μέτρια ανάκαμψη της παγκόσμιας οικονομικής ανάπτυξης και μια πιο χαλαρή στάση της νομισματικής πολιτικής πιθανότατα θα αμβλύνουν οποιαδήποτε επιδείνωση, περιορίζοντας τους καθοδικούς κινδύνους για τα πιστωτικά προφίλ των τραπεζών».

Scope: Οι αυξήσεις στα δάνεια

Όπως δείχνουν τα στοιχεία, οι αυξήσεις στους δείκτες NPL στην Ολλανδία, τη Γερμανία, τη Φινλανδία και τη Γαλλία αντισταθμίστηκαν από τις μειώσεις στις περιφερειακές χώρες της ζώνης του ευρώ. Σημειώθηκαν σημαντικές μειώσεις στην Ελλάδα και την Πολωνία, αν και οι δείκτες NPL στις χώρες αυτές παραμένουν υψηλότεροι από τον μέσο όρο της ΕΕ.

Τα εταιρικά NPL επιταχύνθηκαν στη Γερμανία και την Ολλανδία, ενώ παρουσίασαν σημάδια ανάκαμψης στην Ισπανία. Δεν υπήρξε γενικευμένη επιδείνωση στους δείκτες NPL σε όλους τους επιχειρηματικούς τομείς. Τα NPL στον τομέα των ακινήτων, το μεγαλύτερο μερίδιο των δανειακών χαρτοφυλακίων της ΕΕ, παρουσίασαν οριακή αύξηση από 2,6% σε 2,7%. Οι κατασκευές παρέμειναν σταθερές στο 6,3%.

Στο λιανικό εμπόριο, η βελτίωση των NPL οφείλεται κυρίως στην Ισπανία, αν και στο 3,74% ο δείκτης NPL των νοικοκυριών της Ισπανίας παραμένει ο υψηλότερος μεταξύ των μεγάλων οικονομιών ΕΕ/ΕΟΧ. Τα δάνεια σταδίου 2 σε επίπεδο ΕΕ βελτιώθηκαν οριακά στο 9,3% το δεύτερο τρίμηνο (9,6% στο τέλος του 2023), αντανακλώντας τις θετικές εξελίξεις στις περισσότερες χώρες. Ωστόσο, στη Γερμανία ο δείκτης αυξήθηκε κατά 1,3 π.μ. στο 12,8%.

«Μια ελαφρά βελτίωση του κόστους κινδύνου σε επίπεδο ΕΕ αντανακλά δύο βασικές δυναμικές, κατά τον Scope: μικρές τριμηνιαίες αυξήσεις στην Ιταλία και την Ολλανδία και χαμηλότερες προβλέψεις καθαρού κινδύνου στη Δανία, τη Γερμανία, την Ισπανία και τη Γαλλία. Ωστόσο, το γερμανικό, το γαλλικό και το αυστριακό κόστος κινδύνου παραμένει σημαντικά πάνω από τα ιστορικά πρότυπα», δήλωσε η Fomenko.

Ο οίκος αξιολόγησης εντοπίζει τις προκλήσεις σε ό,τι αφορά την  ανθεκτικότητα και την παραγωγικότητα κυρίως στη Νότια Ευρώπη, σημειώνοντας ότι η αύξηση της παραγωγικότητας παραμένει ασθενής στην Ελλάδα, την Ιταλία, την Πορτογαλία και την Ισπανία.

Συνολικά, η Scope διαπιστώνει ότι το χάσμα στο κατά κεφαλήν ΑΕΠ μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης από το 1999 και μετά παραμένει σχετικά ήπιο και εξηγείται σε μεγάλο βαθμό από τα τρία μεγάλα σοκ: Την ευρωπαϊκή κρίση χρέους, την πανδημία και την ενεργειακή κρίση.

Όπως σημειώνει ο Alvise Lennkh-Yunus, επικεφαλής κρατικών αξιολογήσεων της Scope, τα τελευταία 25 χρόνια, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ μειώθηκε μόνο κατά 7 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το αμερικανικό από την δημιουργία του ευρώ, κάτι που σύμφωνα με τον αναλυτή συνιστά μεν επιδείνωση των επιδόσεων της Ευρώπης, αλλά δεν θεωρείται μεγάλη επιδείνωση.

Αντιθέτως, ο Lennkh-Yunus αναγνωρίζει ότι οι υποαποδόσεις της Ευρώπης οφείλονται στους σωστούς λόγους, αφού οι υπεύθυνοι εφάρμοσαν πιο αυστηρές πολιτικές για να διατηρήσουν την δημόσια υγεία στην πανδημία, ενώ τα δημοσιονομικά μέτρα στήριξης ήταν πιο εστιασμένα σε σχέση με τις ΗΠΑ.

Επιπλέον, η Ευρώπη βρίσκεται σε δομικά μειονεκτικότερη θέση σε σχέση με τις ΗΠΑ σε περιόδους ενεργειακών σοκ, καθώς στηρίζεται στις εισαγωγές ενέργειας, την ώρα που οι ΗΠΑ κάνουν εξαγωγές.

Παρά τις προκλήσεις αυτές, στο υπόλοιπο της περιόδου των 25 χρόνων που εξετάστηκαν, η Ευρωζώνη έχει εμφανίσει εξίσου καλές επιδόσεις με τις ΗΠΑ στο κατά κεφαλήν ΑΕΠ, εάν όχι ελαφρώς καλύτερες, με τη Γερμανία και την Ισπανία να υπεραποδίδουν. Αντίθετα, η Ιταλία και η  Γαλλία εμφανίζουν υποαποδόσεις.

Εξετάζοντας το εάν η Ευρώπη είναι τώρα καλύτερα προετοιμασμένη για να αντιμετωπίσει παρόμοια σοκ στο μέλλον, η Scope απαντά θετικά, παραπέμποντας στο χρηματοοικονομικό αρχιτεκτόνημα της Ευρώπης, έστω και εάν αυτό δεν έχει ολοκληρωθεί ακόμα, όπως άλλωστε δείχνουν και οι εκθέσεις Letta και Draghi.

Η παραγωγικότητα

Η Scope επισημαίνει ότι η παραγωγικότητα, που αποτελεί σημαντική κινητήριο δύναμη της ανάπτυξης, εμφανίζει μεγάλες διαφορές μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών, με τους εργαζόμενους στη βόρεια και τη δυτική Ευρώπη να δουλεύουν λιγότερες ώρες αλλά εξίσου αποδοτικά με τους Αμερικανούς. Οι εργαζόμενοι της κεντρικής και της ανατολικής Ευρώπης επίσης καλύπτουν το χάσμα.

Όμως, η αύξηση της παραγωγικότητας σε χώρες όπως η Ελλάδα, η Ιταλία, η Πορτογαλία και η Ισπανία παραμένει αδύναμη, επισημαίνεται.

Πάντως, η Scope διαπιστώνει ότι η Ισπανία, με τη δυναμική της οικονομία, συνεισφέρει όλο και περισσότερο στην ανάπτυξη της Ευρώπης, ενώ η Γερμανία, με την δυσκολία της να αντιμετωπίσει τα δομικά οικονομικά της προβλήματα, αποδεικνύεται «βαρίδι».

Περαιτέρω ανοδική πορεία για την πιστοληπτική ικανότητα της Ελλάδας εξαρτάται από την ισχυρή ονομαστική οικονομική ανάπτυξη, τη βαθύτερη δημοσιονομική εξυγίανση, τη μεγαλύτερη μεταρρύθμιση του τραπεζικού συστήματος της χώρας και τη διαρθρωτική οικονομική μεταρρύθμιση που αντισταθμίζει χρόνια υποεπένδυσης του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα.

Η υποστήριξη στην Ελλάδα από τους ευρωπαϊκούς θεσμούς, η βελτίωση των οικονομικών μεγεθών και το ενισχυμένο τραπεζικό σύστημα οδήγησαν την απόφασή μας να αναβαθμίσουμε την πιστοληπτική ικανότητα της Ελλάδας σε BBB -τον Αύγουστο του περασμένου έτους-, βοηθώντας το κράτος να ανακτήσει μια επενδυτική θέση μετά από περισσότερο από μια δεκαετία στην κατηγορία junk, επισημαίνει ο οίκος αξιολόγησης.

Για την περαιτέρω βελτίωση της πιστοληπτικής ικανότητας της Ελλάδας, απαιτούνται σταθερή ονομαστική οικονομική ανάπτυξη και συνεχής δημοσιονομική εξυγίανση για τη διασφάλιση σημαντικής μείωσης του δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ, παρόλο που έχει ήδη πέσει σε επίπεδα πριν από την Covid (υπολογίζεται στο 160,3% του ΑΕΠ στο τέλος του 2023) και φαίνεται να συγκλίνει με αυτό της Ιταλίας. Ωστόσο, ο δείκτης χρέους παραμένει ο υψηλότερος στη ζώνη του ευρώ. Η κυβέρνηση πρέπει να προωθήσει τις μεταρρυθμίσεις και να διατηρήσει τη συνετή διαχείριση των δημόσιων οικονομικών, για να εξασφαλίσει περαιτέρω σταθερή μείωση του χρέους.

Δεύτερον, η περαιτέρω πρόοδος στην ενίσχυση του ελληνικού τραπεζικού συστήματος είναι απαραίτητη. Τα χρηματοοικονομικά μεγέθη των ελληνικών τραπεζών έχουν βελτιωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Η κερδοφορία ανέκαμψε πρόσφατα. Οι ελληνικές τράπεζες κατέγραψαν απόδοση ιδίων κεφαλαίων 12,9% τους πρώτους εννέα μήνες του 2023. Βλέπουμε αυτή την πορεία να συνεχίζεται, βοηθούμενη από τα υψηλότερα επιτοκιακά περιθώρια και τη μείωση των προβλέψεων για ζημίες από δάνεια.

Οι τράπεζες έχουν επίσης προχωρήσει στην εκκαθάριση των ισολογισμών τους, αν και εξακολουθούν να υστερούν σημαντικά από τους μέσους όρους της ΕΕ όσον αφορά τους δείκτες μη εξυπηρετούμενων δανείων (NPE). Τα NPEs σε όλο το σύστημα μειώθηκαν στο 7,9% τον Σεπτέμβριο του 2023, ενώ ήταν πάνω από 49% στα μέσα του 2017. Η κυβέρνηση υποστήριξε τις τιτλοποιήσεις περιουσιακών στοιχείων με την υιοθέτηση ενός συστήματος που παρέχει δημόσιες εγγυήσεις για τα senior ομόλογα (Ηρακλής). Πρόσφατα, η κυβέρνηση ανακοίνωσε σχέδια για παράταση του προγράμματος τουλάχιστον έως το τέλος του 2024.

Αναμένουμε από τις τράπεζες να συνεχίσουν να διαχειρίζονται ενεργητικά την ποιότητα του ενεργητικού τους για να κλείσουν περαιτέρω το χάσμα έναντι της υπόλοιπης ΕΕ. Ταυτόχρονα, τα NPEs ενδέχεται να αυξηθούν ξανά στο μέλλον λόγω της επίδρασης των υψηλότερων επιτοκίων στην ικανότητα εξυπηρέτησης του χρέους των δανειοληπτών.

Το αυξημένο μερίδιο των αναβαλλόμενων φορολογικών πιστώσεων στο συνολικό κεφάλαιο του τραπεζικού συστήματος εξακολουθεί να αποτελεί πρόβλημα. Οι αναβαλλόμενες φορολογικές πιστώσεις μειώθηκαν οριακά μόνο, στο 51% των συνολικών ιδίων κεφαλαίων των τραπεζών τον Ιούνιο του 2023, από 52% στο τέλος του 2022. Ωστόσο, βλέπουμε τα αυξανόμενα λειτουργικά κέρδη να βοηθούν τις τράπεζες να συσσωρεύουν αποθεματικά και να βελτιώνουν την ποιότητα του ενεργητικού τους, γράφει η Scope.

Η βελτίωση του μέτριου αναπτυξιακού δυναμικού της Ελλάδας είναι κρίσιμη για τις μεσοπρόθεσμες οικονομικές προοπτικές

Τέλος, η κυβέρνηση πρέπει να επιβλέψει περαιτέρω διαρθρωτικές βελτιώσεις στην οικονομία, όπως ο περιορισμός των κινδύνων του εξωτερικού τομέα, η εξασφάλιση υψηλότερων ρυθμών μεσοπρόθεσμης οικονομικής ανάπτυξης ή/και η ενίσχυση της μακροοικονομικής βιωσιμότητας. Η Ελλάδα έχει σημαντικά ελλείμματα τρεχουσών συναλλαγών.

Η μεσοπρόθεσμη αναπτυξιακή δυναμική παραμένει χλιαρή γύρω στο 1% παρά τη συνεχιζόμενη πρόοδο στις μεταρρυθμίσεις μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης. Οι περιορισμοί περιλαμβάνουν δυσμενή δημογραφικά στοιχεία, καθώς και αδύναμη και άνιση αύξηση της παραγωγικότητας σε όλες τις περιφέρειες λόγω των ετών υποεπένδυσης του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα και της έλλειψης δυναμισμού του επιχειρηματικού τομέα.

Η πολιτική σταθερότητα και η συνέχεια των υφιστάμενων πολιτικών είναι ζωτικής σημασίας

Η πρόσφατη υπεραπόδοση της ελληνικής οικονομίας μάς δίνει τη σιγουριά ότι η ισχυρή οικονομική ανάπτυξη δεν είναι παροδική. Υπάρχουν ωστόσο αρκετές προκλήσεις για τις προοπτικές.

Η επίμονη αβεβαιότητα σχετικά με τις προοπτικές για τον πληθωρισμό εγείρει ερωτήματα σχετικά με το εάν θα συνεχίσει να μειώνεται προς τον στόχο της ΕΚΤ του 2%. Ο δομικός πληθωρισμός βρίσκεται πολύ πάνω από το 2% παρά την πρόσφατη σημαντική υποχώρηση. Βλέπουμε τον πληθωρισμό να παραμένει πάνω από τον στόχο της ΕΚΤ για μεγάλο μέρος της φετινής χρονιάς. Επιπλέον, δεν μπορούμε να αποκλείσουμε νέες κρίσεις από την πλευρά της προσφοράς, εν μέσω ενός ταραχώδους διεθνούς πολιτικού και οικονομικού πλαισίου, το οποίο ενδέχεται να οδηγήσει ξανά αργότερα τον πληθωρισμό σε υψηλότερα επίπεδα και να αναβάλει την εξομάλυνση της νομισματικής πολιτικής.

Οι περιβαλλοντικές προκλήσεις είναι επίσης σημαντικές. Μεταξύ των χωρών της ΕΕ, η Ελλάδα είναι περισσότερο εκτεθειμένη σε αυξανόμενες θερμοκρασίες και συχνότερους καύσωνες και πυρκαγιές, που μπορούν να βλάψουν τους κρίσιμους τομείς του τουρισμού και της γεωργίας.

Τέλος, θα μπορούσαν να προκύψουν νέες πολιτικές προκλήσεις, εάν η κυβέρνηση απομακρυνθεί από τις τρέχουσες φιλικές προς τις επιχειρήσεις πολιτικές μετά τις γενικές εκλογές που αναμένονται έως το 2027. Η διατήρηση εποικοδομητικού διαλόγου με τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και τις κεφαλαιαγορές είναι σημαντική, όπως και να αποτραπεί ο πειρασμός αναστροφής των δύσκολων μεταρρυθμίσεων που έγιναν κατά τη διάρκεια της κρίσης χρέους.

Η ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας συνέβαλε στον περιορισμό του spread των 10ετών ομολόγων του ελληνικού δημοσίου -σε κάτω από 100 μονάδες βάσης έναντι της Γερμανίας πρόσφατα-, αντανακλώντας τη σημαντική βελτίωση στην εμπιστοσύνη των επενδυτών.

Περαιτέρω πρόοδος στις μεταρρυθμίσεις για την ενίσχυση της δομής της οικονομίας και η ενίσχυση της μακροοικονομικής βιωσιμότητας θα συμβάλει στη βελτίωση της ελκυστικότητας της Ελλάδας για ξένους και εγχώριους επενδυτές. Επιπλέον, η εκτιμώμενη κορύφωση στον κύκλο αύξησης των επιτοκίων της ΕΚΤ θα πρέπει να διευκολύνει τις επενδύσεις.

Η Scope ήταν η πρώτη δυτική εταιρεία αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας που αναβάθμισε την Ελλάδα (BBB-/Stable) σε επίπεδο επενδυτικής βαθμίδας (IG) τον Αύγουστο του 2023. Η IG στέλνει ένα ισχυρό μήνυμα ότι η Ελλάδα συνεχίζει να αφήνει πίσω της τις κρίσεις της τα τελευταία 15 χρόνια, αναφέρει η Scope.

Η επίτευξη επενδυτικής βαθμίδας από εγκεκριμένους από την ΕΚΤ οίκους αξιολόγησης όπως οι Scope, DBRS, Standard & Poor’s και Fitch Ratings αφαιρεί τους κινδύνους για την επιλεξιμότητα της Ελλάδας στις αγορές περιουσιακών στοιχείων από την ΕΚΤ και ως εξασφάλιση για πράξεις επαναγοράς, εξηγεί.

Πολύ καλές επιδόσεις

Η ελληνική οικονομία παρουσιάζει καλύτερες επιδόσεις καθώς η αύξηση της κατανάλωσης των νοικοκυριών συνεχίζεται, υποστηριζόμενη από την ανεργία που η Scope προβλέπει ότι θα μειωθεί στο 9,2% κατά μέσο όρο το επόμενο έτος, το χαμηλότερο επίπεδο από το 2008. Οι επενδύσεις θα πρέπει επίσης να ενισχυθούν, βοηθούμενες από τα επιτόκια καταθέσεων της ΕΚΤ που έφθασαν πρόσφατα στο ανώτατο σημείο του 4%, ακόμη και αν τα επιτόκια πολιτικής παραμείνουν στα υψηλότερα επίπεδα για ένα μεγάλο μέρος του 2024. Η αύξηση των εξαγωγών θα μπορούσε να βοηθήσει, στηριγμένη στην ανάκαμψη της ζήτησης από τους ευρωπαίους εμπορικούς εταίρους παράλληλα με τη συνεχή ανάκαμψη των τουριστικών υπηρεσιών. 

Επίσης, το χρέος συνέχισε να μειώνεται έντονα για την Ελλάδα. Σύμφωνα με τη Scope το χρέος της γενικής κυβέρνησης εκτιμάται ότι θα φτάσει το 141% του ΑΕΠ έως το 2028, με την Ελλάδα να διατηρεί πρωτογενή πλεονάσματα τα επόμενα χρόνια. Αυτό διασφαλίζει επίσης ότι η Ελλάδα θα διατηρήσει την επιλεξιμότητά της στα προγράμματα της ΕΚΤ – όπως το TPI.

 Οι κίνδυνοι

Ωστόσο, υπάρχουν αρκετοί κίνδυνοι για τις προοπτικές, συμπεριλαμβανομένης της συνεχιζόμενης αβεβαιότητας για περαιτέρω ανοδικές εκπλήξεις πληθωρισμού, επισημαίνει η Scope. 

Κίνδυνος είναι και η πολιτική. Καθώς οι όροι δανεισμού διευκολύνονται για την Ελλάδα και τα μεταρρυθμιστικά προγράμματα επιβραδύνουν, η ανησυχία είναι μια σταδιακή στροφή προς την ανατροπή των μεταρρυθμίσεων των προηγούμενων ετών της κρίσης. Μεσοπρόθεσμα, οι περιβαλλοντικές προκλήσεις αποτελούν αυξανόμενο κίνδυνο για την οικονομία λόγω των εκθέσεων από τον τουρισμό και τη γεωργία, καταλήγει η Scope.

Ένα πιθανό πετρελαϊκό σοκ εξαιτίας της κλιμάκωσης και επέκτασης των εντάσεων στη Μέση Ανατολή απειλεί να αποδυναμώσει την ανάπτυξη στην Ευρωζώνη, να αναζωπυρώσει τον πληθωρισμό και να δοκιμάσει τις αξιολογήσεις των χωρών, προειδοποιεί η Scope Ratings. Αυστρία, Βέλγιο, Εσθονία, Γαλλία και Σλοβακία είναι οι χώρες που θα κινδυνεύσουν με υποβάθμιση της αξιολόγησής τους, ενώ αντίθετα, η Ελλάδα χαρακτηρίζεται πιο ανθεκτική. Μάλιστα, η Scope εκτιμά ότι η αξιολόγηση επενδυτικής βαθμίδας που έχει δώσει στη χώρα δεν κινδυνεύει.

Όπως εξηγούν οι αναλυτές του ευρωπαϊκού οίκου ένα στασιμοπληθωριστικό σενάριο ως αποτέλεσμα μιας σημαντικής κλιμάκωσης του πολέμου Ισραήλ-Χαμάς θα δοκίμαζε τα δημόσια οικονομικά των χωρών της Ευρωζώνης που έχουν τον λιγότερο δημοσιονομικό χώρο και την ασθενέστερη ανάπτυξη καθώς, μεταξύ άλλων, θα έδινε απότομο τέλος στα οφέλη από την πρόσφατη μείωση των τιμών της ενέργειας.

Συγκεκριμένα, μια νέα εκτίναξη στις τιμές των εμπορευμάτων είναι το σημαντικότερο κανάλι μέσω του οποίου μια διευρυμένη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή θα έπληττε τις ευρωπαϊκές οικονομίες. Οι ενεργειακές εγκαταστάσεις στην ευρύτερη περιοχή και οι διάδρομοι μεταφορών, όπως είναι τα Στενά του Ορμούζ και η Διώρυγα του Σουέζ, είναι ευάλωτοι σε στρατιωτικές δράσεις και/ή σαμποτάζ, τονίζουν οι αναλυτές. Οι τελευταίες δύο δεκαετίες δείχνουν στενή συσχέτιση ανάμεσα στον πληθωρισμό της Ευρωζώνης και τις τιμές του πετρελαίου – φυσικού αερίου.

Οι μέχρι σήμερα προβλέψεις της Scope θέλουν το επιτόκιο της ΕΚΤ να κορυφώνει στο 4% και να μειώνεται μόλις κατά 25 μονάδες βάσης, στο 3,7%, έως το τέλος του 2024. Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι η οποιαδήποτε προς τα πάνω έκπληξη στο μέτωπο του πληθωρισμού (τον οποίο περιμένουν στο 2,9% για το 2024), θα αναγκάσει την ΕΚΤ να διατηρήσει τα επιτόκια αμετάβλητα το επόμενο έτος, ή ακόμα και να τα αυξήσει περαιτέρω.

Σε ένα τέτοιο σενάριο, η πρόβλεψη του οίκου για ανάπτυξη 1,4% στην Ευρωζώνη το 2024 θα πρέπει να υποβαθμιστεί.

«Σε αυτό το σενάριο κρίσης, σχεδόν όλες οι χώρες της Ευρωζώνης θα βρεθούν σε μια ασθενέστερη δημοσιονομική κατάσταση από ό,τι ήταν αμέσως πριν από τον κορωνοϊό, με αποτέλεσμα να έχουν μικρότερα περιθώρια για αντικυκλικά μέτρα πολιτικής με σκοπό τη στήριξη της οικονομίας και την άμβλυνση του πληθωρισμού», τονίζουν οι αναλυτές.

Ήδη, χώρες όπως η Γαλλία και το Βέλγιο χρησιμοποιούν σημαντικούς δημοσιονομικούς πόρους για να στηρίξουν τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά, παρότι έχουν μικρά περιθώρια κινήσεων στον προϋπολογισμό τους, σε σχέση με άλλες χώρες υψηλής πιστοληπτικής ικανότητας.

Το δυσμενές σενάριο μιας ευρύτερης σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να ασκήσει μεγαλύτερες πιέσεις στις χώρες με υψηλά χρέη, όπως είναι η Ιταλία, τονίζει η Scope.

Αντίθετα, η Ελλάδα θα αποδεικνυόταν πιο ανθεκτική από την Ιταλία σε ένα σενάριο υψηλότερου πληθωρισμού. Μέχρι στιγμής, οι συνθήκες υψηλού πληθωρισμού έχουν βοηθήσει την Ελλάδα στη γρήγορη μείωση του χρέους της, κάτι που όπως επισημαίνει η Scope, συνέβαλε στην απόφασή της να δώσει στη χώρα αξιολόγηση επενδυτικής βαθμίδας το περασμένο καλοκαίρι.

Ο υψηλός πληθωρισμός μειώνει το απόθεμα του ελληνικού χρέους, ενώ τα υψηλά επιτόκια περνούν στην δομή του ελληνικού χρέους πιο αργά σε σχέση με τις άλλες χώρες, λόγω της αναδιάρθρωσής του τα τελευταία δέκα χρόνια.

Τα πρωτογενή πλεονάσματα της Ελλάδας διασφαλίζουν τη συμμόρφωση της χώρας με την επικείμενη επιστροφή των δημοσιονομικών κανόνων της Ε.Ε. και επομένως την επιλεξιμότητα για τους μηχανισμούς στήριξης του Ευρωσυστήματος. Έτσι, η Scope εκφράζει την άποψη ότι η επενδυτική βαθμίδα της Ελλάδας δεν θα κινδυνεύσει ούτε και σε ένα δυσμενές στασιμοπληθωριστικό σενάριο.

Πορτογαλία, Κύπρος και Ιρλανδία θεωρούνται επίσης πιο ανθεκτικές, ενώ Γερμανία και Ολλανδία εκτιμάται ότι βρίσκονται σε  καλή θέση για να αντιμετωπίσουν αυτό το αρνητικό σενάριο.

Η μείωση του χρέους είναι πράγματι σημαντική, καθώς καθιστά την Ελλάδα πιο ανθεκτική στην αστάθεια της αγοράς, εάν η στήριξη του Ευρωσυστήματος στο μέλλον αποδεικνυόταν λιγότερο αποτελεσματική, αναφέρει. Ως αποτέλεσμα, η συνεχιζόμενη μείωση του χρέους καθιστά την αξιολόγηση της Ελλάδας πιο ανθεκτική στην επενδυτική βαθμίδα.

Είναι σημαντικό ότι καταγράφεται ουσιαστική περαιτέρω σύγκλιση του αυξημένου δείκτη χρέους της Ελλάδας προς την κατεύθυνση άλλων υπερχρεωμένων κρατών της Ευρωζώνης όπως η Ιταλία.

Για τα NPLs

Οι πολιτικές διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων έχουν επιφέρει μείωση του υψηλού δείκτη μη εξυπηρετούμενων δανείων (NPL) και ενίσχυσαν τη σταθερότητα του τραπεζικού συστήματος. Το πρόγραμμα Ηρακλής πρωτοστάτησε σε αυτήν την προσπάθεια και τα NPLs σε όλο το σύστημα μειώθηκαν εντυπωσιακά στο 8% το πρώτο τρίμηνο του 2023, έχοντας κορυφωθεί στο 49% τον Ιούνιο του 2017.

Ωστόσο, αναγνωρίζουμε ότι η αφαίρεση των NPLs από τους τραπεζικούς ισολογισμούς δεν σημαίνει αφ’ εαυτής ότι τα μη εξυπηρετούμενα τα δάνεια έχουν εξαφανιστεί. Ο ελληνικός τραπεζικός τομέας εξακολουθεί να επιβαρύνεται από τα υψηλότερα NPLs στη ζώνη του ευρώ.

Η κεφαλαιοποίηση είναι μέτρια, παρότι κι αν έχει βελτιωθεί σημαντικά. Η υψηλή εξάρτηση από αναβαλλόμενες φορολογικές πιστώσεις αποτελεί πρόκληση και η σχέση τραπεζών-κράτους είναι πιο σημαντική ενδεχόμενη υποχρέωση σε σχέση με την εικόνα στο παρελθόν.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η αξιολόγηση της Ελλάδας περιορίζεται στο BBB- από αρκετές σημαντικές πιστωτικές προκλήσεις. Το αυξημένο επίπεδο του δημόσιου χρέους παραμένει μια βασική πρόκληση. Το υψηλό χρέος εκθέτει την Ελλάδα σε συνεχή κίνδυνο κάθε φορά που υπάρχει στροφή του κλίματος της αγοράς προς την αμφισβήτηση της βιωσιμότητας του χρέους των πιο υπερχρεωμένων κρατών της Ευρώπης. Η περαιτέρω μείωση αυτού του χρέους θα μπορούσε να κάνει την Ελλάδα πιο ανθεκτική.

Επιπλέον, οι κίνδυνοι πολιτικής επικρατούν καθώς η Ελλάδα μεταβαίνει από την εξάρτηση από τους επίσημους δανειστές στην χρηματοδότηση με βάση τους όρους της διεθνούς αγοράς.

Μια άλλη πρόκληση είναι η μέτρια μακροπρόθεσμη δυνητική ανάπτυξη της τάξης του 1%. Οι περιβαλλοντικές προκλήσεις είναι σημαντικές εδώ, καθώς ο κλιματικός κίνδυνος περιορίζει τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη εάν οι καύσωνες και οι πυρκαγιές βλάψουν τους κρίσιμους τομείς του τουρισμού και της γεωργίας της Ελλάδας. Μια ανάλυση που ανατέθηκε από την Τράπεζα της Ελλάδος από το 2011 κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η κλιματική αλλαγή μπορεί να κοστίσει στην ελληνική οικονομία από 577 δισ. έως 701 δισ. ευρώ έως το 2100. Αυτό είναι τριπλάσιο από το μέγεθος της ελληνικής οικονομίας σήμερα. Ο κλιματικός κίνδυνος αντιπροσωπεύει σημαντικό μακροπρόθεσμο κίνδυνο που σχετίζεται με την αξιολόγηση της Ελλάδας ως της πιο εκτεθειμένης οικονομίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ερωτηθείς αν ανησυχεί ότι η Ελλάδα θα επαναλαμβάνει λάθη του παρελθόντος απαντά: «Η ιστορία τείνει να επαναλαμβάνεται. Επομένως, αυτό είναι ένα από τα κύρια μέληματά μας – ίσως όχι τόσο βραχυπρόθεσμα, αλλά σίγουρα μεσοπρόθεσμα έως μακροπρόθεσμα. Το 2015, η θετική πρόωρη πρόοδος της ελληνικής κυβέρνησης στον απόηχο της ελληνικής κρίσης αντιστράφηκε απότομα μετά από μια κυβερνητική αλλαγή. Η Ελλάδα κατέληξε να χάσει πληρωμές λόγω του ΔΝΤ την ίδια χρονιά».

Μια αλλαγή προσανατολισμού πολιτικής στο μέλλον θα μπορούσε παρομοίως να θέσει σε κίνδυνο την πρόοδο που σημειώθηκε πρόσφατα και να αμφισβητήσει την ευρωπαϊκή υποστήριξη που βασίζεται στην εκτέλεση των μεταρρυθμίσεων.