Οι αριθμοί αντιστοιχούν σε πρόγραμμα εργασίας από τις 9 το πρωί έως τις 9 το βράδυ, έξι ημέρες την εβδομάδα — σχεδόν 70 ώρες εβδομαδιαίως. Αν και τα στοιχεία που αποδεικνύουν το φαινόμενο παραμένουν περιορισμένα, αρκετές αγγελίες εργασίας αναφέρουν τέτοια ωράρια, ενώ ορισμένοι εργοδότες ρωτούν ανοιχτά τους υποψηφίους αν είναι διατεθειμένοι να εργαστούν με αυτόν τον ρυθμό.

Ένδειξη εντατικοποίησης της εργασίας

Ενδεικτικά, η νεοφυής εταιρεία Ramp, που δραστηριοποιείται στις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, δημοσίευσε ότι στο Σαν Φρανσίσκο παρατηρήθηκε αύξηση συναλλαγών με εταιρικές κάρτες τα Σάββατα, στοιχείο που ερμηνεύεται ως ένδειξη εντατικοποίησης της εργασίας τα Σαββατοκύριακα.

Ένα γνώριμο φαινόμενο με νέο πρόσωπο

Παρότι ο όρος είναι νέος για τη Σίλικον Βάλεϊ, η ιστορικός Margaret O’Mara από το Πανεπιστήμιο της Ουάσιγκτον εξηγεί ότι το «996» αποτελεί σύγχρονη εκδοχή κουλτούρας εργασιομανίας που υπάρχει από τη δεκαετία του 1960. Τότε, οι εταιρείες ημιαγωγών λειτουργούσαν με υψηλό ανταγωνισμό και ατελείωτες ώρες δουλειάς. «Οι εταιρείες έμοιαζαν εξωτερικά προοδευτικές, αλλά εσωτερικά ήταν παλιομοδίτικα εργασιομανείς», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Η κοινωνιολόγος Carolyn Chen του Πανεπιστημίου Berkeley σημειώνει ότι η αφοσίωση στη δουλειά αποτελεί «μέρος του DNA της κουλτούρας της Σίλικον Βάλεϊ», όπου η ταύτιση με το επάγγελμα θεωρείται στοιχείο επιτυχίας και κύρους.

Οι αποκλεισμένοι από τη νέα κουλτούρα

Η Δρ O’Mara επισημαίνει ότι αυτή η κουλτούρα σκληρής εργασίας δεν είναι επιλογή για όλους. Όσοι έχουν οικογενειακές ευθύνες, όπως φροντίδα παιδιών ή ηλικιωμένων, δυσκολεύονται να προσαρμοστούν — ωστόσο το μοντέλο φαίνεται να εδραιώνεται.

Για όσους είναι νέοι, ικανοί και φιλόδοξοι, τα οικονομικά κίνητρα παραμένουν τεράστια. Το κύμα επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη έχει δημιουργήσει προσδοκίες για εξαιρετικά κέρδη, ενθαρρύνοντας μια νοοτροπία υπερπροσπάθειας.

Η ανασφάλεια πίσω από την επιτυχία

Παρά τον ενθουσιασμό, πολλοί εργαζόμενοι αισθάνονται περισσότερη ανασφάλεια σε σχέση με το παρελθόν. Η Σίλικον Βάλεϊ έχει περάσει περίοδο απολύσεων, υψηλών επιτοκίων και πτώσης αποδόσεων, οδηγώντας τις εταιρείες να περιορίσουν τα προνόμια που άλλοτε την έκαναν ελκυστική.

Η νέα εποχή, την οποία η O’Mara χαρακτηρίζει ως «εποχή της σκληρής τεχνολογίας», συνοδεύεται από μακρύτερα ωράρια, αυξημένες απαιτήσεις και μειωμένα περιθώρια χαλάρωσης. Το «996» δεν είναι πια εξαίρεση, αλλά κομμάτι της νέας κανονικότητας.

Με κεφάλαια 15 εκατομμυρίων δολαρίων και συμβόλαια από το Πεντάγωνο, η Scout AI παρουσίασε δύο ρομποτικές πλατφόρμες – ένα επίγειο όχημα (G01) και ένα drone (A01) – που λειτουργούν με το «Fury», το σύστημα όρασης, γλώσσας και δράσης που αναπτύσσει η εταιρεία.

Τεχνητή νοημοσύνη σε γη, αέρα, θάλασσα και διάστημα

«Θέλουμε να ενσωματώσουμε το Fury σε κάθε ρομποτικό σύστημα του στρατού», δήλωσε ο Άντκοκ. Ο ίδιος συμμετέχει και στο διοικητικό συμβούλιο της Figure AI, ενώ ο Ότις έχει μακρά εμπειρία στην Kodiak Robotics, ειδικευόμενος στα αυτόνομα οχήματα.

Η Silicon Valley στρέφεται στην άμυνα

Η Scout AI δεν αποτελεί μεμονωμένο φαινόμενο. Όλο και περισσότερες startups στην Καλιφόρνια επικεντρώνονται στην άμυνα. Η παράδοση αυτή ξεκινά από τον Ψυχρό Πόλεμο, όταν κρατικές επενδύσεις τροφοδότησαν την τεχνολογική άνθηση της περιοχής.

Με τις εντάσεις ανάμεσα σε ΗΠΑ, Κίνα και Ρωσία να αυξάνονται, η τεχνητή νοημοσύνη καθίσταται κεντρικό στοιχείο στον νέο εξοπλιστικό ανταγωνισμό. Η εισβολή στην Ουκρανία ενίσχυσε τη στρατιωτική σημασία των drones και άλλων αυτόνομων συστημάτων.

Το Πεντάγωνο ενθαρρύνει τη συνεργασία με τεχνολογικές εταιρείες για τον εκσυγχρονισμό των στρατιωτικών μέσων. Με προϋπολογισμό 895 δισ. δολαρίων για το 2025, οι δυνατότητες χρηματοδότησης προσελκύουν καινοτόμες εταιρείες όπως η Scout AI.

Η Ευρώπη μπαίνει δυναμικά στο παιχνίδι

Η ευρωπαϊκή αμυντική τεχνολογία γνωρίζει επίσης άνθηση, με επενδύσεις ρεκόρ 5,2 δισ. δολαρίων το 2024. Το τοπίο αλλάζει, με τις νεοφυείς επιχειρήσεις να αναλαμβάνουν ρόλους που παραδοσιακά κατείχαν μεγάλοι εξοπλιστικοί όμιλοι.

Αυτή η διαρροή χρημάτων, ταλέντου και ανεξαρτησίας είναι ένα στρατηγικό, υπαρξιακό πρόβλημα. Η έκθεση αναζωπύρωσε γρήγορα μια συζήτηση σχετικά με τη φιλοδοξία πολλών δεκαετιών για την άρση των περιττών φραγμών και τελικά τη δημιουργία μιας ένωσης κεφαλαιαγορών. Προτρέπει επίσης σημαντικές επενδύσεις.

Ωστόσο, ένα ερώτημα παραμένει ασαφές: τι είδους έργα θα πρέπει να προωθηθούν με τα προβλεπόμενα εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ, για να γίνει η ΕΕ μια πιο επιτυχημένη, καινοτόμος οικονομία; Θα ήταν μια χαμένη ευκαιρία να εστιάσουμε στην ποσότητα αντί στην ποιότητα αυτού που μπορούν να αναπτύξουν οι ψηφιακοί μελλοντικοί Ευρωπαίοι.

Όπως επισημαίνει η Μ. Σακέα, η απάντηση στην υστέρηση ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης δεν βρίσκεται μόνο στο έξυπνο στοίχημα όσον αφορά στην αναδυόμενη τεχνολογία, στις επενδύσεις σε δημόσια ψηφιακή υποδομή και στην υποστήριξη της δημιουργίας ενός Eurostack — ή ευρωπαϊκών εναλλακτικών σε κάθε επίπεδο της τεράστιας γκάμας τεχνολογιών, από εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης έως κέντρα δεδομένων.

Πέρα από την άρση των φραγμών μεταξύ των κρατών μελών που εμποδίζουν την κλιμάκωση σήμερα και την οικοδόμηση των ψηφιακών θεμελίων του αύριο, μπορούμε να αντλήσουμε έμπνευση από επιτυχίες μικρότερης κλίμακας που προσφέρουν μοναδικά παραδείγματα ευρωπαϊκών τεχνολογικών οικοσυστημάτων που βασίζονται σε αξίες.

Η περίπτωση της Mondragon

Η Mondragon Corporation είναι μια βασκική, τεχνολογική ένωση συνεταιρισμών που ελέγχεται από τους εργαζομένους της και που χρησιμεύει ως ελκυστική εναλλακτική λύση στην κλιμάκωση του blitz.

Με πωλήσεις που πέρσι ξεπέρασαν σε αξία τα 11 δισ. ευρώ σε πωλήσεις πέρυσι, η εστίασή της στους «ανθρώπους με πραγματικό, δημοκρατικό και αποτελεσματικό τρόπο» καθώς και στην «οικονομική σταθερότητα και βιώσιμη ευημερία» έχει αποδειχθεί εξαιρετική για τις επιχειρήσεις.

Η Mondragon είναι μια από τις μεγαλύτερες εταιρείες της Ισπανίας. Ωστόσο, τα στελέχη δεν κερδίζουν ποτέ περισσότερο από το εξαπλάσιο των μισθών των χαμηλόμισθων υπαλλήλων και δεν υπάρχουν εξωτερικοί μέτοχοι. Το προσωπικό ψηφίζει βασικές αποφάσεις, συμπεριλαμβανομένης της στρατηγικής και των μισθών.

Η δημιουργία μιας ανοιχτής διαδικτυακής σφαίρας και η αναβίωση της δημόσιας αποστολής των οργανισμών δημοσίου συμφέροντος στον ψηφιακό κόσμο θα πρέπει να είναι ένας άλλος βασικός στόχος των ευρωπαϊκών φιλοδοξιών για την ψηφιακή αυτονομία.

Σήμερα, τα δημόσια ιδρύματα στα μέσα ενημέρωσης, τον πολιτισμό και την εκπαίδευση είναι σε μεγάλο βαθμό δεσμευμένα με συμβάσεις λογισμικού στις ΗΠΑ, ενώ το περιεχόμενο μοιράζεται σε εμπορικές πλατφόρμες μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Η δημόσια λειτουργία των ιδρυμάτων που χρηματοδοτούνται από τους φορολογούμενους παραμένει υπό πίεση ενώ εξαρτώνται από τη μεγάλη τεχνολογία.

Public Spaces

Το Public Spaces είναι ένας συνασπισμός δημόσιων οργανισμών σε όλη την Ευρώπη — συμπεριλαμβανομένων ραδιοτηλεοπτικών φορέων, εκπαιδευτικών και πολιτιστικών ιδρυμάτων — που επιδιώκει να σπάσει αυτή την εξάρτηση και να δημιουργήσει πιο διαφανείς ψηφιακές πλατφόρμες που προστατεύουν το απόρρητο. Το ανοιχτό λογισμικό επιτρέπει τη διακυβέρνηση έχοντας κατά νου μια δημόσια αποστολή. Οι δημόσιοι χώροι είναι ένα παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο οι προμήθειες θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν προς αποτελέσματα που υποστηρίζουν δημοκρατικές εναλλακτικές λύσεις δημοσίου συμφέροντος.

Η έκθεση του Ντράγκι έχει πυροδοτήσει μια νέα συζήτηση σχετικά με την παγκόσμια θέση της ΕΕ στον τεχνολογικό αγώνα. Για πάρα πολύ καιρό, οι Ευρωπαίοι αναρωτιούνται γιατί δεν υπάρχει ευρωπαϊκό αντίστοιχο της Silicon Valley. Τώρα πρέπει να διατυπώσουν πώς μοιάζει η επιτυχία καθώς χτίζουν ένα εναλλακτικό μοντέλο. Θα πρέπει να περάσουν από το αμυντικό στο επιθετικό, από το αντιδραστικό στο προληπτικό. Μετά από ένα κύμα τεχνολογικών κανονισμών, ο Ντράγκι σωστά επισημαίνει την ανάγκη για μια ανανεωμένη ώθηση μέσω των επενδύσεων και της συνεργασίας.

Τεχνολογία και ξεκλείδωμα πόρων

Αν αυτό γίνει σωστά, το ξεκλείδωμα των πόρων θα προωθήσει πιο διαφανείς, υπεύθυνες, βιώσιμες και δημοκρατικά διοικούμενες τεχνολογίες. Το Mondragon και οι Public Spaces μάς δίνουν ένα υπόδειγμα για το πώς μπορεί να μοιάζει. Εάν αυτή η δυναμική σπαταληθεί, το ψηφιακό έλλειμμα θα αυξηθεί και αντί να χτίζει εναλλακτικές λύσεις στη Silicon Valley, η ΕΕ θα συνεχίσει να καταγράφει απώλειες σε ανθρώπους, κέρδη και δύναμη.

Οι πόλεμοι στην Ουκρανία και το Ισραήλ έχουν ωθήσει τους επιχειρηματίες επενδυτικών κεφαλαίων να ανοίξουν τα πορτοφόλια τους προς τη λεγόμενη αμυντική τεχνολογία, τον εξοπλισμό και τα συστήματα που χρησιμοποιούνται για την υπεράσπιση των κρατικών συμφερόντων, σύμφωνα με έκθεση της AIN Ventures.

Μεταξύ 2021 και 2023, οι επενδυτές διοχέτευσαν 108 δισεκατομμύρια δολάρια σε εταιρείες αμυντικής τεχνολογίας, ανέφερε η Washington Post τον Φεβρουάριο, επικαλούμενη στοιχεία του PitchBook.

Για χρόνια, οι εταιρείες ιδιωτικών και επιχειρηματικών κεφαλαίων έχουν κερδίσει πολλά χρήματα επενδύοντας σε λογισμικό. Η υπηρεσία τηλεδιάσκεψης Zoom, η υπηρεσία ανταλλαγής μηνυμάτων στο χώρο εργασίας Slack και η εταιρεία κατασκευής λογισμικού στεγαστικών δανείων Ellie Mae είναι μερικά μόνο παραδείγματα εταιρειών που έχουν αποφέρει τεράστιες αποδόσεις στους επενδυτές μέσω αρχικών δημόσιων προσφορών ή εξαγορών.

Αλλά η φρενίτιδα για τη χρηματοδότηση νεοφυών επιχειρήσεων λογισμικού τελικά θα χαλαρώσει, προειδοποίησε η Τζένι Ζιάο, συνεργάτης της Leonis Capital, κατά τη διάρκεια του συνεδρίου Brainstorm Tech στη Γιούτα. Ο λόγος είναι η τεχνητή νοημοσύνη που θα μειώσει το κόστος δημιουργίας λογισμικού σχεδόν στο μηδέν, καθιστώντας την δύσκολο να βγάλεις χρήματα λόγω του ανταγωνισμού, είπε.

Η άνοδος του hardware

Αντίθετα, το hardware, τα προϊόντα με φυσική υπόσταση, ένας τομέας που οι εταιρείες τεχνολογίας δεν θέλουν να ασχοληθούν λόγω υψηλού κόστους, θα υποστεί μια μεταμόρφωση, υποστήριξε η Ζιάο. Γι’ αυτό η αμυντική τεχνολογία θεωρείται πλέον καλή επένδυση. «Σχεδόν πάντα πρέπει να έχετε κάποιο είδος υλικού και κάποιο είδος σκληρής τεχνολογίας», είπε η Ζιάο.

Φυσικά, η αμυντική τεχνολογία δεν είναι ένας νέος τομέας, καθώς οι startups διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στη δημιουργία νέας αμυντικής τεχνολογίας για περισσότερα από 20 χρόνια, σύμφωνα και με τη McKinsey. Επιπλέον, ένας μικρός αριθμός εταιρειών τεχνολογίας κάνει ήδη θραύση στην αμυντική τεχνολογία, όπως η SpaceX, η εταιρεία εξόρυξης δεδομένων Palantir και η startup αμυντικής τεχνολογίας Anduril.

Ως έχει, η χρηματοδότηση της αμυντικής τεχνολογίας από κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου ποικίλλει σημαντικά ανά έτος.

Για παράδειγμα, μέχρι τα μέσα Μαΐου του τρέχοντος έτους, οι επενδύσεις επιχειρηματικών συμμετοχών σε αμυντικές νεοφυείς επιχειρήσεις μειώθηκαν κατά 62% σε σύγκριση με την ίδια περίοδο το 2023, σύμφωνα με το Crunchbase. Ένα μεγάλο μέρος της πτώσης αποδόθηκε σε μεγάλους γύρους χρηματοδότησης το 2023.

Ο Μάρκους Ρίου, συνεργάτης της Battery Ventures, συμφώνησε ότι οι τεχνολογικοί τομείς εκτός λογισμικού πιθανότατα θα πάνε καλά τα επόμενα χρόνια. «Υπάρχει μια γενική αφύπνιση για την πιθανότητα δημιουργίας εταιρικής αξίας σε άλλους τομείς εκτός από το λογισμικό, κάτι που είναι καλό», ανέφερε.

Ο Νέιθαν Πουν, συνιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της υπηρεσίας παράδοσης ιατρικών drone Avol Aerospace, προέβλεψε ότι η τεταμένη σχέση μεταξύ των ΗΠΑ και της Κίνας θα μπορούσε να είναι ευλογία για ορισμένες επιχειρήσεις. Αναμένει από την κυβέρνηση των ΗΠΑ να πλήξει τα προϊόντα από την Κίνα και τις αμερικανικές εταιρείες που βασίζονται σε κινεζικά εξαρτήματα, όπως έχει ήδη κάνει η ομοσπονδιακή κυβέρνηση με ημιαγωγούς υψηλής ποιότητας. «Αυτό που θα δούμε είναι ότι πολλές εγχώριες εταιρείες drone με έδρα τις ΗΠΑ γίνονται εξαιρετικά κερδοφόρες», επρόσθεσε ο Πουν.

Επί του παρόντος, οι στρατιωτικές συγκρούσεις, όπως ο πόλεμος στην Ουκρανία, μπορούν επίσης να χρησιμεύσουν ως πειραματικό πεδίο για τις τεχνολογικές εταιρείες που αναπτύσσουν, είπε ο Πουν. Οι επιχειρήσεις δεν χρειάζεται να πληρώνουν για πιλότους, μπορούν απλώς «να στείλουν drones στην Ουκρανία για να δοκιμάσουν το πιο πρόσφατο υλικολογισμικό», είπε, αναφερόμενος στο λογισμικό που είναι ενσωματωμένο σε drone.

Οι συμμετέχοντες συζήτησαν επίσης την άνοδο του εθνικισμού των ΗΠΑ και τον αυξανόμενο συντηρητισμό στη Silicon Valley. Νωρίτερα αυτό το μήνα, ο πρώην Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ αποδέχτηκε επισήμως την προεδρική υποψηφιότητα του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος στο Εθνικό Συνέδριο των Ρεπουμπλικανών και επέλεξε τον γερουσιαστή Βανς ως αντιπρόεδρό του. Ο Βανς είναι πρώην επενδυτής που εργάστηκε στο Mithril Capital του Πίτερ Τίελ και στο Revolution του Στιβ Κέις, πριν ξεκινήσει τη δική του επενδυτική εταιρεία.

Μέχρι πρόσφατα, πολλές εταιρείες τεχνολογίας απέφευγαν να συνεργάζονται με την κυβέρνηση των Η.Π.Α για αμυντική τεχνολογία. Το 2018, η Google αποφάσισε να μην ανανεώσει ένα συμβόλαιο με το Πεντάγωνο για τεχνολογία που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για θανατηφόρους σκοπούς μετά αντίρρηση υπαλλήλων της.

Η αποστροφή αυτή όμως φαίνεται πως αλλάζει. Η Ζιάο, της Leonis Capital, εντόπισε μια τάση προς τον συντηρητισμό παγκοσμίως που έκανε πιο δημοφιλή τα startups που σχετίζονται με την άμυνα και την επένδυση σε αυτά. Η αλλαγή στη σκέψη αντανακλάται εν μέρει από τους δισεκατομμυριούχους της Silicon Valley που υποστηρίζουν όλο και περισσότερο τους συντηρητικούς υποψηφίους.

Αναλυτικότερα οι φόβοι περιστρέφονται γύρω από την πιθανότητα ξένες κυβερνήσεις να επιδιώκουν να χρησιμοποιήσουν εκτεθειμένους εργαζόμενους για να αποκτήσουν πρόσβαση σε πνευματική ιδιοκτησία και δεδομένα εταιρειών.

Τεχνολογικοί γίγαντες όπως η Google και νεοφυείς επιχειρήσεις υψηλού προφίλ όπως η OpenAI έχουν εντείνει τον έλεγχο του προσωπικού τους, σύμφωνα με τους Financial Times.

Οι υποθέσεις κινεζικής κατασκοπείας είναι ένα γνωστό φαινόμενο εδώ και δεκαετίες, αλλά φαίνεται να έχουν πολλαπλασιαστεί τα τελευταία χρόνια, σημειώνουν οι FT. Τον Μάρτιο, οι εισαγγελείς των ΗΠΑ απήγγειλαν κατηγορίες σε πρώην μηχανικό λογισμικού της Google, ο οποίος φέρεται να έκλεψε εμπορικά μυστικά τεχνητής νοημοσύνης, ενώ συνεργαζόταν κρυφά με δύο εταιρείες που εδρεύουν στην Κίνα.

Δράση – Αντίδραση

Απαντώντας στην ανάγκη για ασφάλεια, δημιουργήθηκαν ιδιωτικές εταιρείες οι οποίες προσφέρουν στρατηγικές πληροφορίες σε επιχειρήσεις σχετικά με τις κινεζικές απειλές κατασκοπείας. Η Strider Technologies με έδρα τη Γιούτα, η οποία ιδρύθηκε το 2019, παρέχει ένα εργαλείο ανάλυσης δεδομένων σε εταιρείες με στόχο την αποτροπή της στόχευσης υπαλλήλων από ξένα κράτη.

Για παράδειγμα, παρακολουθεί εκατοντάδες κινεζικά «σχέδια ταλέντων», τα οποία φέρονται να στρατολογούν ξένους επιστήμονες και καθηγητές και να τους δίνουν κίνητρα να κλέψουν τεχνολογίες για να προωθήσουν τους στρατιωτικούς και οικονομικούς στόχους της Κίνας.

Εάν ένα άτομο επισημανθεί από το σύστημα της Strider, οι εταιρείες μπορούν να προβούν σε περαιτέρω έλεγχο σχετικά με τους οικογενειακούς ή οικονομικούς δεσμούς ενός ατόμου στο εξωτερικό, καθώς και το ιστορικό των ταξιδιών του σε χώρες όπου ξένες υπηρεσίες πληροφοριών έχουν στρατολογήσει ξένους υπηκόους.

Έξι δεκαετίας πριν στην ίδια περιοχή οι χίπιδες χρησιμοποιούσαν το LSD ,το οποίο υπήρξε το κορυφαίο σύμβολο της ψυχεδελικής κουλτούρας τους, για να διευρύνουν τα επίπεδα της συνείδησης τους. Η Grace Slick, η διάσημη τραγουδίστρια των Jefferson Airplanes τραγούσε στη σκηνή του Woodstock, ένα από τα πιο εμβληματικά τραγούδια που αναφέρεται στο συγκεκριμένο ναρκωτικό, το White Rabbit, επαναλαμβάνοντας τον στίχο Feed your head , που σημαίνει τάισε το μυαλό σου.

Δεν γεννιέσαι εξαιρετικός

Επιστρέφοντας στο παρόν ο διευθύνων σύμβουλος της νεοφυούς επιχείρησης BuildBetter.ai, Σπένσερ Σούλεμ, ανακοίνωσε ότι χρησιμοποιεί LSD περίπου κάθε τρεις μήνες, επειδή αυξάνει τη συγκέντρωση και τον βοηθά να σκέφτεται πιο δημιουργικά. Ενώ δουλεύει μόνος του μετά το ωράριο, μερικές φορές παίρνει μια αρκετά χαμηλή δόση όπου, όπως είπε, κανείς δεν θα καταλάβει ότι παίρνει LSD. Άλλες φορές, θα πάρει μια μεγαλύτερη δόση μόνος του και θα συνδεθεί με τη φύση σε μια πεζοπορία, όπως αναφέρει το Bloomberg.

Ο Σούλεμ, ο οποίος ζει στη Νέα Υόρκη, εξηγεί ότι οι υψηλές προσδοκίες των εταιρειών επιχειρηματικών κεφαλαίου (Venture Capitals) και των επενδυτών γενικότερα μπορεί να οδηγήσουν τους ιδρυτές να στραφούν στα ψυχεδελικά για να αποκτήσουν ένα πλεονέκτημα. «Δεν θέλουν έναν κανονικό άνθρωπο, μια κανονική εταιρεία», είπε. «Θέλουν κάτι εξαιρετικό. Δεν γεννιέσαι εξαιρετικός.»

Δεν γεννιέσαι εξαιρετικός, αλλά αν πάρεις αρκετά ναρκωτικά θα νομίζεις ότι είσαι εξαιρετικός, αναφέρει άρθρο της Wall Street Jouranl για τη χρήση ναρκωτικών στην  Silicon Valley.

Ο Ίλον Μασκ κάνει χρήση κεταμίνης, ενώ ο Σεργκέι Μπριν παίρνει μερικές φορές μαγικά μανιτάρια. Tα μαγικά μανιτάρια συναντιούνται στους προϊστορικούς χρόνους. Υπάρχουν μαρτυρίες που τα τοποθετούν 6.000 χρόνια προ Χριστού. Χρησιμοποιήθηκαν σε τελετές θρησκευτικές, μαντικές και πνευματικές. Έχουν ψυχεδελική δράση καιο χρήστης βιώνει πιο έντονες οπτικές εικόνες και παραμορφώσεις της πραγματικότητας. Η κεταμίνη προκαλεί μια κατάσταση που μοιάζει με έκσταση, ενώ παρέχει ανακούφιση από τον πόνο, καταστολή και αμνησία.

Στελέχη της εταιρείας επιχειρηματικών κεφαλαίων Founders Fund, γνωστή για τις επενδύσεις της στη SpaceX και το Facebook, έχουν διοργανώσει πάρτι που περιλαμβάνουν ψυχεδελικά.

Η βαθμονόμηση της δόσης

Σύμφωνα με το δημοσίευμα η συνήθης χρήση ναρκωτικών δεν  γίνεται πλέον μετά το σχόλασμα από τη δουλειά αλλά έχει περάσει στην εταιρική κουλτούρα, αφήνοντας τα διοικητικά συμβούλια και τους επιχειρηματίες να παλεύουν με τις ευθύνες τους για ένα εργατικό δυναμικό που κάνει συχνά χρήση. Στην εμπροσθοφυλακή βρίσκονται στελέχη και υπάλληλοι της τεχνολογίας που βλέπουν τα ψυχεδελικά και παρόμοιες ουσίες, μεταξύ των οποίων η ψιλοκυβίνη, η κεταμίνη και το LSD, ως πύλες για επιχειρηματικές ανακαλύψεις.

«Υπάρχουν εκατομμύρια άνθρωποι που κάνουν μικροδοσολογία ψυχεδελικών αυτή τη στιγμή», δήλωσε ο Κάρλ Γκόλντφιλντ , πρώην σύμβουλος πωλήσεων και μάρκετινγκ στο Σαν Φρανσίσκο, ο οποίος συμβουλεύει ανεπίσημα φίλους και συναδέλφους σε όλο τον κόσμο της τεχνολογίας για τη βαθμονόμηση της σωστής μικρής δόσης για μέγιστη ενσυνειδητότητα. Είναι «ο ταχύτερος δρόμος για να ανοίξεις το μυαλό σου και να δεις καθαρά για τον εαυτό σου τι συμβαίνε» λέει χαρακτηριστικά.

Ορισμένοι επιχειρηματίες παίρνουν μικροδοσολογία για να αποκομίσουν οφέλη, συχνά με την ελπίδα να ανακουφίσουν το άγχος ή να οξύνουν την εστίαση. Άλλοι στην τεχνολογία δήλωσαν ότι παίρνουν πλήρεις δόσεις ενός φαρμάκου -χρησιμοποιώντας τον όρο μακροδόση- καθώς προσπαθούν να φτάσουν σε μια υψηλή κατάσταση που θα οδηγήσει σε μια νέα ανατρεπτική ιδέα. Ο Γκόλντφιλντ  το περιγράφει αυτό ως «θάνατο του εγώ», μια εμπειρία κατά την οποία ο χρήστης φτάνει στον πυρήνα της ύπαρξής του και «αφήνεται».

Όμως η χρήση τους μπορεί να οδηγήσει όχι σε μια καινούρια ιδέα αλλά σε απόφαση στρατηγικής για την εταιρεία, όπως αναφέρει το Bloomberg. Ο Τιμ Σάε Κου, ήταν ο ιδρυτής μιας νεοφυούς εταιρείας ψηφιακού μάρκετινγκ στο Σαν Φρανσίσκο όταν ανακάλυψε τα ψυχεδελικά σε ένα από τα πιο διάσημα μουσικά φεστιβάλ στον κόσμο, στο Coachella, το 2014. Υποστηρίζει ότι τον βοήθησαν να συνειδητοποιήσει ότι είχε ξεκινήσει την επιχείρησή του για να κάνει περήφανη τη μητέρα του και ότι ήταν καιρός να την πουλήσει. «Πολλές από αυτού του είδους τις εξερευνήσεις στην ψυχεδελική μου εμπειρία με βοήθησαν να αποκτήσω μια σαφήνεια ότι είχα ξεκινήσει την εταιρεία από μια θέση πληγής», είπε.

Τα ζητήματα εταιρικής διακυβέρνησης

Η Silicon Valley έχει από καιρό δείξει ανοχή απέναντι στη χρήση ναρκωτικών -πολλές εταιρείες δεν ελέγχουν τακτικά τους υπαλλήλους- αλλά το φαινόμενο ανησυχεί ορισμένες εταιρείες και τα διοικητικά τους συμβούλια, τα οποία φοβούνται ότι θα μπορούσαν να θεωρηθούν υπεύθυνοι για παράνομη δραστηριότητα, σύμφωνα με συμβούλους και άλλους που βρίσκονται κοντά στις εταιρείες.

Το παράδοξο είναι ότι υπάρχει μια μετάβαση, μεταξύ των εταιρειών αρχικών σταδίων, εκεί που γεννιούνται οι ιδέες, και των ώριμων εταιρειών,οι οποίες θα πρέπει να τις υλοποιήσουν, που μπορεί να απαιτεί αλλαγή προσωπικού ή τουλάχιστον αλλαγή συμπεριφοράς. Τα παραισθησιογόνα μπορεί να είναι απαραίτητα για τους ανθρώπους των ιδεών και απαγορευμένα για τους υπεύθυνους ενήλικες, που θα τρέξουν το project.

Η χρήση των ψυχεδελικών στις θεραπείες

Η χρήση των ψυχεδελικών ουσιών για την ανάπτυξη θεραπειών είναι ήδη στο στόχαστρο των επενδυτών της Wall Street. Οι εταιρείες που ασχολούνται με την έρευνα και τις δοκιμές για τη νομιμοποίηση της χρήσης, αναμένεται να φτάσει τα 11,8 δισεκατομμύρια δολάρια έως το 2029, από 4,9 δισεκατομμύρια δολάρια το 2022, σύμφωνα με την εταιρεία ερευνών BrandEssence.

Η Αυστραλία πρόκειται να γίνει σύντομα η πρώτη χώρα που επιτρέπει τη συνταγογράφηση MDMA και ψιλοκυβίνης για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης και της μετατραυματικής διαταραχής εκτός κλινικών μελετών, μια κίνηση που συναντά αντιδράσεις λόγω της έλλειψης επαρκών δεδομένων για τις δύο παράνομες ψυχοδραστικές ουσίες.

Αρκετές μικρές μελέτες έχουν δείξει την τελευταία δεκαετία ότι το MDMA, περισσότερο γνωστό ως ecstacy, και η ψιλοκυβίνη, συστατικό των «μαγικών μανιταριών», προσφέρουν γρήγορη ανακούφιση από ορισμένα ψυχικά νοσήματα, τουλάχιστον εφόσον συνδυάζονται με ψυχοθεραπεία.

Μέχρι σήμερα όμως δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα ασφάλειας και αποτελεσματικότητας, επισημαίνουν ανεξάρτητοι ειδικοί στον δικτυακό τόπο του περιοδικού Nature. Ασαφές παραμένει επίσης σε ποιες περιπτώσεις ενδείκνυται η χορήγησή τους.

Σύμφωνα με το Business Insider, η Μάτους προσπάθησε να προσεγγίσει venture capitals (VCs) για τη χρηματοδότηση της νεοφυούς εταιρείας της αυτής η οποία θα μπορούσε να βοηθήσει στην καταπολέμηση της πανδημίας του κορωνοϊού μέσω της παρακολούθησης των λυμάτων και της παροχής στοιχείων προς τις αρχές.

Οι VCs, όμως, δεν κατάλαβαν την πρότασή της. Γιατί ζητούσε επενδύσεις αυτή η απόφοιτος του τομέα της Δημόσιας Υγείας από τη Silicon Valley;

Τα ιδιωτικά κεφάλαια «γλυκοκοιτάζουν» τον τομέα της δημόσιας υγείας εδώ και χρόνια. Μετά το ξέσπασμα της πανδημίας, όμως, το «φράγμα» της χρηματοδότησης έσπασε. Από το 2019 μέχρι το 2021, η χρηματοδότηση για την προετοιμασία και προστασία κατά της πανδημίας αυξήθηκε από τα $4,8 δισ. στα $13,8 δισ. Η Silicon Valley πίστευε, πια, πως θα μπορούσε να ενισχύσει τον τομέα της δημόσιας υγείας. Το ερώτημα, όμως, παραμένει: Μπορούν οι τεχνολογικές startups να μας προετοιμάσουν και να μας προστατεύσουν από την επόμενη πανδημία καλύτερα από την κυβέρνηση; Αν μπορούν, ποιό θα είναι το αντίτιμο γι αυτή την προστασία;

Το μακρινό 2006, μετά από το ξέσπασμα της πανδημίας της γρίπης των πτηνών, η γνωστή VC, Kleiner Perkins, αποφάσισε να εισέλθει δυναμικά στον τομέα. Χρηματοδότησε με $200 εκατομμύρια το λεγόμενο Pandemic and Bio Defense Fund το οποίο επενδύει σε μικρές, καινοτόμες τεχνολογικές εταιρείες οι οποίες θα μπορούσαν να σώσουν την ανθρωπότητα από τις θανατηφόρες πανδημίες. Η εταιρεία προσέλαβε τον πρώην επικεφαλή ιολογίας του CDC, Τόμας Μόναθ και επένδυσε σε τεχνολογίες καταπολέμησης της γρίπης των χοίρων, της κοινής γρίπης, του Ebola αλλά και στη δημιουργία ατομικών τεστ. Ο Μόναθ τόνισε πως οι VCs θα μπορούσαν να έχουν κέρδη από την επένδυση σε εταιρείες οι οποίες δημιουργούν τρόπους καταπολέμησης των πανδημιών και τις οποίες θα βοηθούσαν, παράλληλα, οι κυβερνήσεις.

Επρόκειτο για μία καλή, θεωρητικά, ιδέα, η οποία όμως δεν μπορούσε να εφαρμοστεί εύκολα. Το fund προσπάθησε να ανακαλύψει εταιρείες οι οποίες θα είχαν κέρδη από την πώληση προϊόντων μεταξύ των πανδημιών, αλλά δεν τα κατάφερε. Η αποτυχία της Kleiner Perkins μείωσε το επενδυτικό ενδιαφέρον των λοιπών VCs στον τομέα αυτό. Ο Μόναθ τόνισε πως «οι VCs έπεσαν στην ίδια παγίδα στην οποία πέφτουν και οι κυβερνήσεις: μία σημαντική προσήλωση στη δημόσια υγεία σε περίπτωση πανδημίας, η οποία όμως ακολουθείται από πολυετή αδιαφορία. Το φαινόμενο αυτό φέρει την ονομασία “κύκλος πανικού-αδιαφορίας”».

Το μόνο αποκύημα της προσπάθειας αυτής ήταν η δημιουργία του λόμπι των επενδυτών Μπρουκ Μπάιερς και Μπεθ Σάιντενμπεργκ το οποίο άσκησε πιέσεις στην αμερικανική κυβέρνηση για τη δημιουργία του οργανισμού BARDA (Biomedical Advances Research and Development Authority) ο οποίος βασίστηκε στην οργάνωση DARPA.

Δημόσια υγεία, ιδιωτική επιχείρηση

Στις αρχές της πανδημίας του κορωνοϊού, η Τσάριτι Ντιν ήταν αναπληρωτής διευθυντής του California Department of Public Health. Δεδομένων των πολλαπλών προβλημάτων και καθυστερήσεων για τα τεστ κορωνοϊού, η Ντιν κατάφερε και δημιούργησε ένα σύστημα-πρότυπο για τον υγειονομικό έλεγχο των πολιτών.

Σύμφωνα με το στέλεχος της ARCH Venture Partners, Ρόμπερτ Νέλσεν, «το κλειδί είναι η επιτάχυνση, βελτίωση και μείωση του κόστους της καταπολέμησης των πανδημιών σε σχέση με τις συνήθως καθυστερημένες αντιδράσεις των κυβερνήσεων. Όποιος δημιουργήσει ένα φάρμακο το οποίο καταπολεμά όλους τους ιούς, θα βγάλει πολλά χρήματα. Όποιοι δημιουργήσουν νέους τρόπους, ευκολότερης, φθηνότερης και γρηγορότερης παροχής φαρμακευτικών προϊόντων θα βγουν κερδισμένοι».

Αρκετές νεοφυείς επιχειρήσεις όπως αυτή της Ντιν θα μπορούσαν να παρέχουν τα δεδομένα τους εκτός των κυβερνήσεων και σε πολυεθνικές. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, όπως τονίζει η ίδια, θα μπορούσαν όχι μόνο να σωθούν ζωές αλλά να αυξηθούν και τα έσοδα των επιχειρήσεων αυτών.

Συνεργασία

Οι ρυθμιστικές αρχές και οι ερευνητές παραδέχονται πως, δεδομένης μίας εύλογης εποπτείας, οι startups με την υποστήριξη των VCs έχουν τη δυνατότητα δημιουργίας καινοτομιών οι οποίες θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην καταπολέμηση ή πρόληψη μίας πανδημίας. Σύμφωνα με τον πρύτανη του School of Public Health του Boston University, Σάντρο Γκαλέα, «αυτό που έκανε την παραγωγή εμβολίων για τον κορωνοϊό επιτυχή, είναι η χρηματοδότηση του ιδιωτικού κλάδου από τον δημόσιο».

Πολλοί, όμως, ανησυχούν για την αλλαγή αυτή, αφού θυμούνται τις «κούφιες» υποσχέσεις εταιρειών οι οποίες είχαν υποσχεθεί την εύρυθμη παροχή και διαχείριση ηλεκτρονικών φακέλων υγείας των πολιτών κατά τη διάρκεια της θητείας Ομπάμα. Πιστεύουν, επίσης, πως η δημόσια υγεία δεν αφορά μόνο τα νέα γκάτζετ και το λογισμικό από τα οποία θα βγουν κερδισμένα μόνο τα ανώτερα στρώματα της κοινωνίας.

Σύμφωνα με τον πρώην επικεφαλής του CDC, Τόμας Φρίντεν, «μετά την επιδημία της γρίπης το 2009, το CDC προσέλαβε μία εταιρεία για το σχεδιασμό και την παροχή νέας τεχνολογίας συσκευών οξυγονοθεραπείας. Γιατί, όμως, είχαμε τόσο μεγάλη έλλειψη μία δεκαετία αργότερα; Η απάντηση είναι προφανής. Μία μεγάλη εταιρεία αγόρασε την πατέντα και σταμάτησε το πρότζεκτ αφού δεν ήθελε να προκαλέσει πρόβλημα στην αγορά».

Πρόκειται για ένα πραγματικό ρίσκο της υπερβολικής εξάρτησης από τον ιδιωτικό τομέα, σύμφωνα με τον Ρότζερς του Business Insider. Για κάθε νέες επιχειρήσεις με καλό σκοπό όπως αυτές των Ντιν και Μάτους, υπάρχουν δέκα άλλες οι οποίες στηρίζουν άλλες, ανυπόστατες θεωρίες. Η Silicon Valley, παράλληλα, δε θέλει να επενδύσει σε υγειονομικές συσκευές ή αγαθά για τα οποία δεν υπάρχει ευρεία αγορά.

Εν κατακλείδι, τρία χρόνια μετά από το ξέσπασμα μίας πανδημίας η οποία συνεχίζει και πλήττει την ανθρωπότητα, έχουμε ήδη αρχίσει να χάνουμε το ενδιαφέρον μας για την αντιμετώπιση της επόμενης. Η Moderna έχει ήδη καταγράψει μείωση του ενδιαφέροντος για τα εμβόλιά της, ενώ οι επενδύσεις για συναφείς πανδημικές startups έχουν σχεδόν στερέψει. Όπως τονίζει το Business Insider, επανερχόμαστε εκ νέου στον κύκλο του πανικού και της αδιαφορίας. 

Αναλυτές και traders ανησυχούν ότι ενδεχομένως η SVB να αποτελεί μόνο την κορυφή του παγόβουνου, με αποτέλεσμα οι τραπεζικές μετοχές και στην Ευρώπη –όπως και στο χρηματιστήριο της Αθήνας- να δέχονται έντονες πιέσεις.

Η SVB βούλιαξε κατά 60% χθες στη Wall Street, καθώς στο πλαίσιο της κατεπείγουσας προσπάθειας να αντλήσει κεφάλαια, προχωρά σε ρευστοποίηση του χαρτοφυλακίου της, πουλώντας θέσεις συνολικής αξίας 21 δισ. δολαρίων με ζημιά 1,8 δισ. δολαρίων.

Φεύγουν… οι καταθέσεις

Επιπλέον, άντλησε 500 εκατ. δολάρια από την εταιρεία venture capital General Atlantic.

Εν μέσω μαζικών εκροών καταθέσεων, ο διευθύνων σύμβουλος της SVB ζήτησε από τους πελάτες να παραμείνουν ψύχραιμοι.

Ωστόσο στον επενδυτικό κόσμο, «ο κόσμος ρωτά ποιος είναι ο επόμενος», όπως αναφέρει στο Bloomberg ο Jens Nordvig, ιδρυτής των εταιρειών ανάλυσης Exante Data και Market Reader.

Οι ανησυχίες, ασφαλώς, εστιάζουν στις επιπτώσεις που έχουν για τις τράπεζες οι αυξήσεις των επιτοκίων από τη Fed.

Πλήγμα για τους μικρούς

«Η SVB είναι απλώς η κορυφή του παγόβουνου. Δεν ανησυχώ για τους μεγάλους παίκτες, αλλά πολλοί από τους μικρούς θα δεχθούν ισχυρές κλοτσιές. Πολλοί θα πρέπει να συγκεντρώσουν κεφάλαια», δήλωσε στο αμερικανικό περιοδικό ο Christopher Whalen, πρόεδρος της συμβουλευτικής Whalen Global Advisors.

Από την πλευρά του ο Russ Mould, της βρετανικής επενδυτικής πλατφόρμας AJ Bell εξηγεί γιατί ότι τα προβλήματα της SVB τρομάζουν τον τραπεζικό τομέα, γιατί δεν είναι μεμονωμένα, αλλά συχνά μαρτυρούν τρωτά σημεία στο ευρύτερο σύστημα. Το γεγονός ότι η SVB ξεπουλά όσο-όσο το χαρτοφυλάκιο ομολόγων της στην προσπάθειά της να αντλήσει κεφάλαια, είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό.

«Πολλές τράπεζες έχουν μεγάλα χαρτοφυλάκια ομολόγων και τα αυξανόμενα επιτόκια τα καθιστούν λιγότερο πολύτιμα. Η κατάσταση της SVB υπενθυμίζει ότι πολλές τράπεζες έχουν μεγάλες λογιστικές ζημιές από τις θέσεις τους σε ομόλογα», λέει ο ίδιος.

Σε ανάρτησή του από την περασμένη εβδομάδα, ο Μπεν Χόροβιτς ο οποίος μάλιστα έχει μετακομίσει στο Λας Βέγκας, υποστήριξε ότι αυτές οι κινήσεις καταδεικνύουν πως η κυριαρχία της Silicon Valley ως τεχνολογικού επίκεντρου υποχωρεί.

Όπως δήλωσε ο ίδιος, η άνοδος της τηλεργασίας «αποδυναμώνει σημαντικά το network effect της Silicon Valley». Με απλά λόγια η «μαγεία» που συνόδευε προ κορωνοϊού την περιοχή της Βόρειας Καλιφόρνιας έχει χαθεί εν μέρει λόγω της ανόδου της τηλεργασίας.

Χαρακτηριστικό είναι δε, ότι μεγάλο μέρος αυτών βρίσκονταν πολύ κοντά στα κεντρικά της γραφεία, στην ευρύτερη περιοχή της Silicon Valley, η κατάσταση στην περιοχή πλέον, είναι αρκετά διαφορετική. Το β’ τρίμηνο η διαθεσιμότητα των χώρων γραφείων στο Σαν Φρανσίσκο αναρριχήθηκε στο 18%, ενώ το 15% βρισκόταν στην ευρύτερη περιοχή της Silicon Valley.

Όμως, ακόμη και εάν αποκεντρωθούν τα venture capitals και οι εργαζόμενοι του τομέα της τεχνολογίας, οι επενδυτικές δυνατότητες εξακολουθούν να βρίσκονται στην Βόρεια Καλιφόρνια, καθώς η περιοχή συνεχίζει να προσελκύει επιχειρηματίες και ιδίως τους νεότερους, οι οποίοι θέλουν να δημιουργήσουν δίκτυο επαφών και να βάλουν τα θεμέλια των εταιρειών τους.

Το υποκατάστημα ξεκίνησε γρήγορα. «Ξεκινήσαμε με 18 υπαλλήλους στο τέλος του 2019», θυμάται ο Ντόιτσερ. «Τώρα υπάρχουν ήδη 41, φέτος θα μπορούσαμε να φτάσουμε τους 50 και ο μακροπρόθεσμος στόχος είναι 150 εργαζόμενοι».

Το λογισμικό τηλεδιάσκεψης που αναπτύσσεται στα Ιωάννινα αποτελεί την πρόταση της TeamViewer έναντι αντίστοιχων λύσεων για τις οποίες η ζήτηση έχει εκτοξευθεί λόγω της πανδημίας. Διαθέτει ενισχυμένα χαρακτηριστικά ιδιωτικότητας, καθώς επιτρέπει τη σύνδεση των χρηστών χωρίς να απαιτείται η υποβολή ηλεκτρονικής διεύθυνσης (e-mail).

Η εταιρεία ιδρύθηκε το 2005 στο Goppingen, στη Γερμανία, απασχολεί πάνω από 800 άτομα σε γραφεία στην Ευρώπη, ΗΠΑ και Ασία, ενώ τα έσοδα της κυμαίνονται περίπου στα 380 εκατ. ευρώ.

Η TeamViewer είναι από πέρσι εισηγμένη στο Χρηματιστήριο της Φρανκφούρτης σε μία από τις μεγαλύτερες δημόσιες εγγραφές του 2019 στην Ευρώπη με τη χρηματιστηριακή αξία της να ανέρχεται σε περίπου 6,5 δισ. ευρώ αυτή την περίοδο.

Σήμερα, γράφει η Ηandelsblatt, το κέντρο έρευνας των Ιωαννίνων απασχολεί περίπου 40 μηχανικούς Πληροφορικής. Η εταιρεία επιδιώκει να προσελκύσει ταλαντούχους νέους, με τα σχέδιά της να ευνοούνται καθώς στην πόλη βρίσκεται το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, που καταλαμβάνει, για το 2020, την 492η θέση ανάμεσα στα 900 καλύτερα ανώτατα ιδρύματα στον κόσμο. Ανάμεσα στους εργαζομένους που απασχολούνται στο κέντρο έρευνας των Ιωαννίνων υπάρχουν περιπτώσεις Ελλήνων που βρίσκονταν για πολλά χρόνια στο εξωτερικό, εν προκειμένω στη Σουηδία και στην Τσεχία, και αποφάσισαν να επαναπατριστούν.

Οι συγγενείς και οι φίλοι του στη γενέτειρά του, µε τους οποίους διατηρεί σχέσεις, µιλούν για έναν γνήσιο Ηπειρώτη, µε µεγάλη καρδιά, που δεν έχει ξεγράψει τον τόπο του και εξακολουθεί µε όποιον τρόπο µπορεί να τον στηρίζει. Είτε δίνοντας δεκάδες χιλιάδες ευρώ για την ανακαίνιση ενός νοσοκοµείου στο χωριό του, είτε στηρίζοντας οικονοµικά τη διοργάνωση αγώνων στην περιοχή του, είτε φέρνοντας στα Γιάννενα εταιρείες-κολοσσούς και δηµιουργώντας εκατοντάδες θέσεις εργασίες υψηλού επιπέδου.

Η παρουσία των δύο πολυεθνικών εταιρειών στα Γιάννενα έχει δηµιουργήσει ευφορία στην επιχειρηµατική και πανεπιστηµιακή κοινότητα της περιοχής, αφού P&I και TeamViewer θα φτάσουν να απασχολούν πάνω από 500 άτοµα, όταν αναπτυχθούν πλήρως.

Εντονο ενδιαφέρον για τη δηµιουργία παραρτήµατος στα Γιάννενα, παρακινούµενη από το θετικό κλίµα και την παρουσία των δύο κολοσσών, έχει εκδηλώσει και η γερµανική PRODYNA AG, η οποία διατηρεί εγκαταστάσεις από το 2018 και στη Θεσσαλονίκη, στις οποίες απασχολούνται περίπου 20 άτοµα.

H Prodyna AG, που έχει έδρα στη Φρανκφούρτη, εξειδικεύεται στην ανάπτυξη σύνθετων εφαρµογών στο ∆ιαδίκτυο αλλά και στην παροχή συµβουλευτικών υπηρεσιών στον τοµέα της Πληροφορικής. Η εταιρεία έχει γραφεία και στη Νέα Υόρκη και παρουσία σε 14 πόλεις, πλην της Θεσσαλονίκης, ενώ εκτός Γερµανίας δραστηριοποιείται σε Ζυρίχη, Βιέννη, Λονδίνο, Αµστερνταµ και Βελιγράδι.