Η VTB, η δεύτερη μεγαλύτερη τράπεζα της Ρωσίας, και η Promsvyazbank, η οποία χρηματοδοτεί τη ρωσική μηχανή του πολέμου, ήταν ανάμεσα στους δανειστές που βρέθηκαν εκτός Swift το Σάββατο, καθώς «χτυπήθηκαν» από τις δυτικές κυρώσεις μετά την εισβολή της Μόσχας στην Ουκρανία.

Ανώτεροι αξιωματούχοι στον τομέα της κυβερνοασφάλειας σε πολλές τράπεζες δήλωσαν στους Financial Times ότι η απειλή για το Swift, που επιτρέπει στις τράπεζες να στέλνουν τρισεκατομμύρια σε πληρωμές εκτός συνόρων κάθε μέρα, θα μπορούσε να γίνει πραγματικότητα αν το σύστημα «μπλοκάρει» περισσότερους δανειστές της Ρωσίας.

Η Sberbank, η μεγαλύτερη τράπεζα της Ρωσίας, και η Gazprombank έχουν παραμείνει προς το παρόν στο Swift, για να διευκολυνθούν οι πληρωμές της Δύσης για ρωσικό φυσικό αέριο και πετρέλαιο.

Υπάρχει ανησυχία ότι το Swift θα είναι προτιμότερος στόχος από συγκεκριμένες τράπεζες, καθώς αποτελεί σημείο αναφοράς στο παγκόσμιο χρηματοοικονομικό δίκτυο.

Οι τράπεζες φαίνεται ότι έχουν εμπιστοσύνη στα επίπεδα κυβερνοασφάλειάς τους, ωστόσο ένα χτύπημα στο Swift θα ήταν καταστροφικό για ολόκληρο το τραπεζικό σύστημα.

Αν και η ανησυχία για το Swift μεγαλώνει συνεχώς, προς το παρόν οι Ρώσοι χάκερ έχουν στοχοποιήσει μόνο δομές και κυβερνητικά τμήματα της Ουκρανίας.

Σε κάθε περίπτωση, οι τράπεζες βρίσκονται σε συναγερμό για πιθανές κυβερνοεπιθέσεις ως αντίποινα.

Το Swift έχει σημαντικό ρόλο στο παγκόσμιο τραπεζικό σύστημα, καθώς πάνω από 11.000 χρηματοπιστωτικά ιδρύματα το χρησιμοποιούν.

«Κατά τη διάρκεια ενός πολέμου, είναι το σημείο-κλειδί για να χτυπήσει κάποιος. Είναι ο πυρήνας του παγκόσμιου τραπεζικού συστήματος, ο κόμβος που συνδέει τα πάντα» ανέφερε ανώτερος τραπεζικός αξιωματούχος.

Ένας άλλος αξιωματούχος κυβερνοασφάλειας ανέφερε: «Κάνουμε προσομοιώσεις για επιθέσεις σε ιδρύματα όπως η Fed, αλλά θεωρούμε ότι ένα χτύπημα στο Swift είναι πιο πιθανό ως αντίποινα για την εκδίωξη των ρωσικών τραπεζών. Αυτό θα είχε τεράστιες συνέπειες στο παγκόσμιο τραπεζικό δίκτυο».

Προς το παρόν, δεν έχουν υπάρξει απειλές κατά του Swift.

«Η Swift αντιμετωπίζει με σοβαρότητα την ασφάλεια και έχουμε ένα ισχυρό περιβάλλον ελέγχου για φυσική και ηλεκτρονική ασφάλεια. Όπως οι τράπεζες, οι αγορές και άλλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, ελέγχουμε συνεχώς τους πιθανούς ελέγχους και προσαρμοζόμαστε ανάλογα» ανέφερε σε δήλωσή της η εταιρεία.

Στόχος χάκερ και παλιότερα
Η Swift, με έδρα στις Βρυξέλλες και υπό την επίβλεψη των κεντρικών τραπεζών των G10, έχει αναφέρει και στο παρελθόν κυβερνοεπιθέσεις εις βάρος της.

Το 2016, χάκερ εκμεταλλεύτηκαν αδυναμίες σε άλλες τράπεζες που βρίσκονταν στο Swift και έκλεψαν 81 εκατ. δολάρια από τη κεντρική τράπεζα του Μπανγκλαντές, σε μια από τις μεγαλύτερες ληστείες της ιστορία. Οι χάκερ χρησιμοποίησαν malware και προσποιήθηκαν ότι ήταν άλλες τράπεζες στο σύστημα, αποστέλλοντας αιτήματα για πληρωμή.

Αναλυτές θεωρούν ότι η τακτική που χρησιμοποίησαν θυμίζει αυτή των χάκερ που επιτέθηκαν στη Sony Pictures Entertainment το 2014, μια επίθεση για την οποία το FBI κατηγόρησε τη Βόρεια Κορέα.

Τότε, το Swift άρχισε να ζητάει υποχρεωτικούς ελέγχους στις τράπεζες-μέλη του και άρχισε να τις παρακολουθεί πιο προσεκτικά. Δημιούργησε, επίσης, ένα πρόγραμμα για να βελτιώσουν τα μέλη της την κυβερνοασφάλειά τους και να μοιράζονται πληροφορίες για επιθέσεις το ένα με το άλλο, έτσι ώστε να προστατευτεί όλο το δίκτυο.

Η δημιουργία νομοθετικού πλαισίου, είναι απαραίτητη, τονίζει ακόμα ο Πρόεδρος της Ελληνικής Συνομοσπονδίας Εμπορίου & Επιχειρηματικότητας (ΕΣΕΕ) ώστε οι τράπεζες να αποκτήσουν τα κατάλληλα νομικά εργαλεία και να παρεμβαίνουν όταν εντοπίζουν ύποπτες κινήσεις στους λογαριασμούς. Αυτή τη στιγμή υπάρχουν περιπτώσεις που οι τράπεζες δεν μπορούν να μπλοκάρουν τη μεταφορά χρημάτων παρότι έχουν εντοπίσει ύποπτη κίνηση. Επίσης με το ισχύον καθεστώς για να ανακτήσουν χρήματα από συναλλαγή ακόμη και αν την αμφισβητούν, χρειάζονται τη συναίνεση του δικαιούχου του λογαριασμού. Η νομική «ασπίδα» που επιχειρείται, στοχεύει κυρίως στους «σιωπηλούς λογαριασμούς», οι οποίοι είναι το βασικό όχημα υλοποίησης μιας απάτης.

Οι «mule accounts» είναι τραπεζικοί λογαριασμοί που αναλαμβάνουν ρόλο μεσάζοντα μεταξύ των θυμάτων και των οργανωμένων κυκλωμάτων, μέσω διαδοχικών ηλεκτρονικών μεταφορών σε πολλές τράπεζες ή με ανάληψη μετρητών. Οι επιτήδειοι συχνά χρησιμοποιούν λογαριασμούς ανύποπτων καταθετών ώστε να διατηρούν τη ανωνυμία τους και να καταφέρνουν να «ξεπλένουν» τα χρήματα που κλέβουν.

Ειδικότερα, η φαρέτρα των μέτρων που αναμένεται να ενεργοποιηθούν το αμέσως επόμενο διάστημα βασίζεται στο νομοθετικό πλαίσιο και τη συνεργασία με τη Δίωξη ηλεκτρονικού εγκλήματος της Ελληνικής Αστυνομίας, που έχει αντιληφθεί πλήρως τον τρόπο που λειτουργούν οι «e-απατεώνες» και είναι έτοιμη να καλύψει κάθε τρωτότητα του παραγωγικού κυκλώματος. Μια μεγαλύτερη ενημερωτική καμπάνια θα τρέξει στα ΜΜΕ και θα προειδοποιεί αναφορικά με τις διαδικτυακές απάτες και συγκεκριμένα τις απάτες τύπου «ηλεκτρονικού ψαρέματος» που είναι με 54% η πιο δημοφιλής και διαδεδομένη μορφή e-απάτης.

Η συγκεκριμένη μέθοδος έχει και παραλλαγές, όπως η αποστολή mail ή SMS στα οποία αποτυπώνεται μια ψευδής κατάσταση έκτακτης ανάγκης, όπως κλείδωμα λογαριασμού, υποκλοπή κάρτας, απόπειρα συναλλαγής, που περιλαμβάνει έναν σύνδεσμο, στον οποίο καλείται να κάνει «κλικ» ο καταναλωτής. Άλλα κόλπα που μηχανεύονται οι επιτήδειοι για να εξαπατήσουν τους ανυποψίαστους και να αρπάξουν χρήματα από τραπεζικούς λογαριασμούς είναι τα εικονικά ηλεκτρονικά καταστήματα «e-commerce fraud», τα πλαστά τιμολόγια «invoice fraud» και η χρήση κακόβουλου λογισμικού για να υποκλέψουν προσωπικά στοιχεία «malwares».

Ταυτόχρονα οι τράπεζες προσαρμόζουν διαρκώς τους μηχανισμούς τους στις καινούργιες μορφές απάτης, αφού οι επιτήδειοι εφευρίσκουν διαρκώς νέους τρόπους και χτυπούν στα αδύναμα σημεία του συστήματος. Οι τράπεζες έχουν επίσης βελτιώσει τη λειτουργία των τηλεφωνικών κέντρων, ώστε οι πελάτες που καταγγέλλουν περιστατικά ηλεκτρονικής απάτης να εξυπηρετούνται σε 24η βάση.

Προκειμένου να παταχθούν οι ηλεκτρονικές απάτες, οι οποίες αυξήθηκαν στη διάρκεια των lockdowns όταν και εκτινάχθηκε ο αριθμός χρηστών του e-banking, συστήθηκε το 2021 ειδική ομάδα εργασίας στο υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, με τον συντονισμό της ΕΛ.ΑΣ, της Τράπεζας της Ελλάδος, της Ενωσης Ελληνικών Τραπεζών και άλλων υπηρεσιών.

Σύμφωνα με στοιχεία από την Τράπεζα της Ελλάδος, το 2021 υπεξαιρέθηκαν πάνω από 40 εκατ. ευρώ μέσω διαφόρων μορφών ηλεκτρονικής απάτης. Πρόκειται για ποσό που αντιστοιχεί σε αύξηση 200% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2020, επιβεβαιώνοντας εκτιμήσεις διεθνών υπηρεσιών ασφαλείας όπως Europol και FBI που προειδοποιούσαν για έκρηξη της απάτης μέσω Διαδικτύου κατά την περίοδο της πανδημίας. Το σκεπτικό τους άλλωστε ήταν προφανές, πως ο περιορισμός των μετακινήσεων θα οδηγούσε σε αύξηση των ηλεκτρονικών συναλλαγών και η αύξηση των συναλλαγών μέσω Διαδικτύου σε αύξηση της δράσης των «e-απατεώνων». Επιτακτική λοιπόν είναι η ανάγκη «e-προστασίας» όλων των τραπεζικών λογαριασμών, αλλά και απαραίτητη η προσοχή όλων για να μην διαπιστώσουμε ξαφνικά πως τα χρήματα μας έκαναν «φτερά».

Το «SWIFT» – Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication – είναι ένα σύστημα ανταλλαγής μηνυμάτων μεταξύ των τραπεζών παγκοσμίως. Ένα διατραπεζικό σύστημα μέσω του οποίου τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, περίπου 11.000 τράπεζες, καταγράφουν-ενημερώνουν-διεκπεραιώνουν διασυνοριακές χρηματοοικονομικές συναλλαγές. Ενδεικτικά, το 2020 περίπου 38 εκατ. συναλλαγές πραγματοποιούνταν καθημερινά, παγκοσμίως, μέσω της εν λόγω πλατφόρμας. Το SWIFT ιδρύθηκε τη δεκαετία του 1970. Έχει την έδρα του στο Βέλγιο και υπόκειται στην ευρωπαϊκή νομοθεσία. Ιδιοκτήτες-μέτοχοί του είναι τα ίδια τα μέλη του, ενώ το ίδιο ως σύστημα παραμένει θεωρητικώς ουδέτερο και ανεπηρέαστο από τις όποιες διαφορές που πιθανόν να υπάρξουν μεταξύ των μελών του. Στον διαδικτυακό του τόπο https://www.swift.com/ αναφέρονται όλες οι σχετικές λεπτομέρειες για την ασφάλεια, την αξιοπιστία, την εμπιστοσύνη την ταχύτητα και τη μοναδικότητα του στην παγκόσμια χρηματοπιστωτική κοινότητα. Το Ιράν είναι η μοναδική χώρα που έχει αποκλειστεί από το σύστημα SWIFT το 2018 κάτι που επίσης αποφασίστηκε για την Ρωσία το 2022.

Στα μέτρα που ανακοίνωσε η πρόεδρος της Κομισιόν περιλαμβάνεται ο αποκλεισμός ρωσικών τραπεζών από το σύστημα SWIFT, ο περιορισμός της Κεντρικής Τράπεζας της Ρωσίας από τη χρήση των διεθνών αποθεματικών της και το «μπλόκο» σε Ρώσους ολιγάρχες με κατάργηση της δυνατότητας να αποκτούν υπηκοότητα και πρόσβαση στο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Επιπλέον η φον ντερ Λάιεν ανακοίνωσε τη σύσταση διατλαντικής ομάδα εργασίας για την αποτελεσματική εφαρμογή των νέων μέτρων.

«Δεσμεύουμε περιουσιακά στοιχεία της κεντρικής τράπεζας της Ρωσίας. Αυτό ισοδυναμεί με πάγωμα συναλλαγών. Καθίσταται, την ίδια στιγμή, αδύνατη η ρευστοποίηση περιουσιακών στοιχείων από την Κεντρική Τράπεζα», τόνισε αρχικά η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

«Θα προτείνω νέα μέτρα στους ηγέτες της ΕΕ για να ενισχύσουμε την απάντησή απέναντι στη Ρωσία», με αυτή τη φράση άρχισε την ομιλία της η πρόεδρος της Κομισιόν.

Κοινή δήλωση ΕΕ, ΗΠΑ και άλλων χωρών

«Εμείς, οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Ιταλίας, του Ηνωμένου Βασιλείου, του Καναδά και των Ηνωμένων Πολιτειών, καταδικάζουμε τον πόλεμο των επιλογών του Πούτιν και τις επιθέσεις εναντίον του κυρίαρχου έθνους και του λαού της Ουκρανίας. Στεκόμαστε στο πλευρό της ουκρανικής κυβέρνησης και του ουκρανικού λαού στις ηρωικές προσπάθειές τους να αντισταθούν στην εισβολή της Ρωσίας. Ο πόλεμος της Ρωσίας αντιπροσωπεύει μια επίθεση στους θεμελιώδεις διεθνείς κανόνες και νόρμες που έχουν επικρατήσει από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, τους οποίους δεσμευόμαστε να υπερασπιστούμε. Θα θέσουμε τη Ρωσία προ των ευθυνών της και θα διασφαλίσουμε συλλογικά ότι αυτός ο πόλεμος θα αποτελέσει στρατηγική αποτυχία για τον Πούτιν.

Την περασμένη εβδομάδα, παράλληλα με τις διπλωματικές μας προσπάθειες και το συλλογικό μας έργο για την υπεράσπιση των δικών μας συνόρων και την παροχή βοήθειας στην ουκρανική κυβέρνηση και τον ουκρανικό λαό στον αγώνα τους, εμείς, καθώς και άλλοι σύμμαχοι και εταίροι μας σε όλο τον κόσμο, επιβάλλαμε αυστηρά μέτρα σε βασικά ρωσικά ιδρύματα και τράπεζες, καθώς και στους αρχιτέκτονες αυτού του πολέμου, συμπεριλαμβανομένου του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν.

Καθώς οι ρωσικές δυνάμεις εξαπολύουν την επίθεσή τους στο Κίεβο και σε άλλες ουκρανικές πόλεις, είμαστε αποφασισμένοι να συνεχίσουμε να επιβάλλουμε κόστος στη Ρωσία που θα απομονώσει περαιτέρω τη Ρωσία από το διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα και τις οικονομίες μας. Θα εφαρμόσουμε αυτά τα μέτρα εντός των προσεχών ημερών.

Συγκεκριμένα, δεσμευόμαστε να λάβουμε τα ακόλουθα μέτρα:

Πρώτον, δεσμευόμαστε να διασφαλίσουμε ότι επιλεγμένες ρωσικές τράπεζες θα αφαιρεθούν από το σύστημα ανταλλαγής μηνυμάτων SWIFT. Αυτό θα διασφαλίσει ότι οι τράπεζες αυτές θα αποσυνδεθούν από το διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα και θα βλάψει την ικανότητά τους να λειτουργούν σε παγκόσμιο επίπεδο.

Δεύτερον, δεσμευόμαστε να επιβάλουμε περιοριστικά μέτρα που θα εμποδίσουν τη Ρωσική Κεντρική Τράπεζα να χρησιμοποιήσει τα διεθνή αποθεματικά της με τρόπους που υπονομεύουν τον αντίκτυπο των κυρώσεών μας.

Τρίτον, δεσμευόμαστε να δράσουμε κατά των προσώπων και των οντοτήτων που διευκολύνουν τον πόλεμο στην Ουκρανία και τις επιβλαβείς δραστηριότητες της ρωσικής κυβέρνησης. Συγκεκριμένα, δεσμευόμαστε να λάβουμε μέτρα για να περιορίσουμε την πώληση υπηκοότητας -τα λεγόμενα χρυσά διαβατήρια- που επιτρέπουν σε πλούσιους Ρώσους που συνδέονται με τη ρωσική κυβέρνηση να γίνουν πολίτες των χωρών μας και να αποκτήσουν πρόσβαση στα χρηματοπιστωτικά μας συστήματα.

Τέταρτον, δεσμευόμαστε να εγκαινιάσουμε αυτή την ερχόμενη εβδομάδα μια διατλαντική ομάδα εργασίας που θα διασφαλίσει την αποτελεσματική εφαρμογή των οικονομικών κυρώσεών μας, εντοπίζοντας και δεσμεύοντας τα περιουσιακά στοιχεία των ατόμων και των εταιρειών που υπόκεινται σε κυρώσεις, τα οποία υπάρχουν εντός των δικαιοδοσιών μας. Στο πλαίσιο αυτής της προσπάθειας, δεσμευόμαστε να εφαρμόσουμε κυρώσεις και άλλα οικονομικά μέτρα και μέτρα επιβολής σε πρόσθετους Ρώσους αξιωματούχους και ελίτ που βρίσκονται κοντά στη ρωσική κυβέρνηση, καθώς και στις οικογένειές τους, και στους υποστηρικτές τους, ώστε να εντοπίσουμε και να παγώσουμε τα περιουσιακά στοιχεία που κατέχουν στις δικαιοδοσίες μας. Θα εμπλέξουμε επίσης άλλες κυβερνήσεις και θα εργαστούμε για τον εντοπισμό και τη διακοπή της διακίνησης παράνομων κερδών και για να στερήσουμε από τα άτομα αυτά τη δυνατότητα να κρύβουν τα περιουσιακά τους στοιχεία σε δικαιοδοσίες σε όλο τον κόσμο.

Τέλος, θα εντείνουμε τον συντονισμό μας κατά της παραπληροφόρησης και άλλων μορφών υβριδικού πολέμου.

Στεκόμαστε στο πλευρό του ουκρανικού λαού σε αυτή τη σκοτεινή ώρα. Ακόμη και πέραν των μέτρων που ανακοινώνουμε σήμερα, είμαστε έτοιμοι να λάβουμε περαιτέρω μέτρα για να θέσουμε τη Ρωσία προ των ευθυνών της για την επίθεσή της στην Ουκρανία»

Για να γίνουν κατανοητές οι διαστάσεις αυτής της απόφασης, πρέπει πρώτα να γνωρίζουμε την ακριβή λειτουργία της Διεθνούς Τραπεζικής Ένωσης SWIFT (Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication).

Το SWIFT είναι ένα τεράστιο δίκτυο ανταλλαγής μηνυμάτων που χρησιμοποιείται από τράπεζες και άλλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα για γρήγορη, ακριβή και ασφαλή αποστολή και λήψη πληροφοριών, όπως οδηγίες μεταφοράς χρημάτων.

«Οι διεθνείς μεταφορές πίστωσης, οι διεθνείς πληρωμές με άλλα λόγια, διεκπεραιώνονται ως επί το πλείστον μέσω των τραπεζών ηλεκτρονικά» εξηγεί ο Γιώργος Παπαχρήστου, καθηγητής Χρηματοοικονομικής Ανάλυσης στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, αναφέρει το newmoney.

«Όλες οι τράπεζες που διακινούν χρήματα παγκοσμίως είναι μέλη της Διεθνούς Τραπεζικής Ένωσης SWIFT, που αποδίδει στην κάθε μια έναν μοναδικό κωδικό ταυτοποίησης, τον κωδικό BIC (Bank Identificatier Code). Αυτή η ταυτοποίηση επιτρέπει την ασφαλή και ταχεία ολοκλήρωση των πληρωμών, μέσω της αποστολής μηνυμάτων.

Η ασφάλεια των πληρωμών μέσω τραπεζών- μελών του SWIFT προκύπτει από το γεγονός ότι η αποδοχή ενός τραπεζικού ιδρύματος στο SWIFT προκύπτει εφόσον αυτό πληροί συγκεκριμένα κριτήρια αξιοπιστίας.

Όπως γίνεται κατανοητό, τραπεζικά ιδρύματα που αποκλείονται από το SWIFT δεν μπορούν να αποστέλλουν και να λαμβάνουν μεταφορές πιστώσεων για λογαριασμό των πελατών τους αλλά και αυτών των ίδιων.

Οι πελάτες δεν μπορούν να συνδιαλλαγούν με τον υπόλοιπο κόσμο (εισαγωγές, εξαγωγές, μεταφορά περιουσίας κ.λ.π.).» Το 2021, πάνω από 11.000 τράπεζες– μέλη του SWIFT, σε πάνω από 200 χώρες, έστειλαν κατά μέσο όρο 42 εκατομμύρια μηνύματα την ημέρα μέσω του δικτύου.

Ο διχασμός της Ευρώπης

Ο αποκλεισμός της Ρωσίας από το SWIFT υπήρξε αίτημα του προέδρου της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Αίτημα που υποστήριξαν σθεναρά οι υπουργοί Εξωτερικών των χωρών της Βαλτικής.

Αίτημα που υιοθέτησε ακόμα και ο πρόεδρος της Τσεχίας, Μίλος Ζέμαν, που μέχρι τώρα αποτελούσε έναν από τους συμμάχους του Πούτιν στην Ευρώπη. Μάλιστα, για να δικαιολογήσει τη στάση του, ο Ζέμαν, σε ομιλία του, δήλωσε:

«Χρειάζεται να απομονώσουμε έναν τρελό, όχι απλώς με λόγια, αλλά με συγκεκριμένα μέτρα». Αίτημα που κάποιες ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Ολλανδία, είδαν καταρχάς θετικά. «Για την Ολλανδία, το SWIFT είναι μέρος της συζήτησης» δήλωσε ο Ολλανδός υπουργός Εξωτερικών Wopke Hoekstra, προσερχόμενος στην έκτακτη συνεδρίαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.

Αίτημα που είδε θετικά και η κυβέρνηση των ΗΠΑ.

Είναι πολλά τα χρήματα

Όμως, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο δεν κατάφερε να συμφωνήσει στο θέμα. Οι αντιρρήσεις ήρθαν από χώρες όπως η Γερμανία, που είχε προϊδεάσει για τη θέση της, πριν από τη συνεδρίαση.

«Είναι πολύ σημαντικό να συμφωνήσουμε σε εκείνα τα μέτρα που έχουν προετοιμαστεί – και να κρατήσουμε όλα τα άλλα για μια κατάσταση όπου μπορεί να χρειαστεί να προχωρήσουμε πέρα από αυτά» δήλωσε ο Γερμανός Καγκελάριος, Όλαφ Σολτς.

Όπως είναι αυτονόητο, ο αποκλεισμός της Ρωσίας από το SWIFT θα λειτουργούσε αμφίδρομα. Αυτό σημαίνει ότι η Ρωσία δεν θα μπορούσε να λαμβάνει εμβάσματα, ούτε όμως και να στείλει. Άρα, οι πιστωτές της Ρωσίας δε θα μπορούσαν να περιμένουν αποπληρωμή των δανείων τους.

Ποιοι είναι αυτοί;

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών (BIS) οι ευρωπαϊκές τράπεζες, κυρίως Αυστρίας, Ιταλίας και Γαλλίας, κατέχουν «τη μερίδα του λέοντος» από τα σχεδόν 30 δισεκατομμύρια δολάρια δανείων που ξένες τράπεζες έχουν χορηγήσει στη Ρωσία.

Συγκεκριμένα, οι ιταλικές και οι γαλλικές τράπεζες κατέγραφαν, το τρίτο τρίμηνο του 2021, εκκρεμείς απαιτήσεις περίπου 25 δισεκατομμυρίων δολαρίων από τη Ρωσία. Οι αυστριακές τράπεζες είχαν απαιτήσεις ύψους 17,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων, την ώρα που τα δάνεια των αμερικανικών τραπεζών προς τη Ρωσία ανέρχονται σε 14,7 δισεκατομμύρια δολάρια.

Έρευνα της JPMorgan έδειξε ότι μεταξύ των ευρωπαϊκών τραπεζών με τη μεγαλύτερη έκθεση στη Ρωσία είναι οι UniCredit, RBI, Societe Generale και ING.

Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, ότι οι μετοχές της Raiffeisen Bank International RBI σημείωσαν πτώση 7,5% πριν τη συνεδρίαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.

Για να αιτιολογήσουν τη στάση τους, χώρες που απορρίπτουν τον αποκλεισμό της Ρωσίας από το SWIFT υποστηρίζουν ότι, έτσι και αλλιώς, η Ρωσία έχει προετοιμάσει το δικό της εναλλακτικό σύστημα πληρωμών. Είναι όμως έτσι;

«Όπως καταλαβαίνετε το SWIFT έχει αυτή την αξιοπιστία γιατί έχει συσταθεί από μέλη τα οποία είναι αξιόπιστες τράπεζες με ιστορία» εξηγεί ο Γ. Παπαχρήστου. «Και είναι και το ίδιο αξιόπιστο, γιατί έχει μία προϊστορία. Το να συσταθεί ένας παράλληλος οργανισμός θα μπορούσε να δικαιολογηθεί αν τα μέλη του ακολουθούσαν ένα διαφορετικό τύπο οικονομικής οργάνωσης, πχ σοσιαλιστικό. Τώρα, δεν ισχύει τίποτα τέτοιο. Η Κίνα είναι ένα καπιταλιστικό κράτος στην ουσία, η Ρωσική Ομοσπονδία είναι και αυτή ένα καπιταλιστικό κράτος.»

Εν πάση περιπτώση, το «μπαζούκας» του αποκλεισμού από το SWIFT παραμένει στο τραπέζι.

«Οι κυρώσεις που προτάθηκαν σε όλες τις τράπεζες της Ρωσίας έχουν ίση συνέπεια, ίσως μεγαλύτερη συνέπεια από το SWIFT. Και παράλληλα είναι πάντα μια επιλογή, αλλά αυτή τη στιγμή δεν συμφωνεί η υπόλοιπη Ευρώπη», δήλωσε ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Τζο Μπάιντεν.