Από τα 87 στα 97 δολάρια μέσα σε λίγες εβδομάδες

Η ταχύτητα της ανόδου είναι ενδεικτική της νευρικότητας που επικρατεί. Στα μέσα Αυγούστου το Brent κινούνταν κοντά στα 87 δολάρια, καθώς η συνέχιση ορισμένων ροών από τον Περσικό Κόλπο περιόριζε το γεωπολιτικό premium. Μέσα σε λίγες εβδομάδες η εικόνα άλλαξε και το διεθνές benchmark έφτασε έως τα 97,04 δολάρια, ενώ το αμερικανικό WTI άγγιξε τα 92,29 δολάρια. Αργότερα οι τιμές αποκλιμακώθηκαν, με το Brent να επιστρέφει κοντά στα 95 δολάρια, δείχνοντας πόσο έντονα αντιδρούν πλέον οι traders σε κάθε νέα πληροφορία από τη Μέση Ανατολή.

Στο επίκεντρο βρίσκεται ξανά το Στενό του Ορμούζ, μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη. Πριν από την έναρξη της σύγκρουσης, περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου περνούσε από το συγκεκριμένο θαλάσσιο πέρασμα. Η αγορά είχε αρχίσει να τιμολογεί σταδιακή βελτίωση της κατάστασης, όμως οι νέες εχθροπραξίες και οι επιθέσεις σε tankers ανέτρεψαν γρήγορα αυτή την εικόνα. Ακόμη και χωρίς πλήρη διακοπή των ροών, η αύξηση των ασφαλίστρων πολέμου, των ναύλων και του κόστους μεταφοράς είναι αρκετή για να προσθέσει νέο premium στις τιμές.

Τα 17 εκατ. βαρέλια που φρέναραν την άνοδο

Υπάρχει, ωστόσο, ένα κρίσιμο στοιχείο που εξηγεί γιατί το Brent δεν παρέμεινε στα 97 δολάρια. Σύμφωνα με τον Αμερικανό υπουργό Ενέργειας Chris Wright, περίπου 17 εκατ. βαρέλια πετρελαίου πέρασαν από τα Στενά του Ορμούζ τη Δευτέρα, η μεγαλύτερη ημερήσια ποσότητα από την έναρξη της σύγκρουσης. Το γεγονός δείχνει ότι, παρά τη στρατιωτική ένταση, σημαντικές ποσότητες εξακολουθούν να φτάνουν στη διεθνή αγορά και λειτουργεί ως αντίβαρο στις πιο ακραίες εκτιμήσεις για άμεσο ενεργειακό σοκ.

Η κατάσταση παραμένει, πάντως, εύθραυστη. Το Ιράκ αύξησε σημαντικά τις εξαγωγές του τον Αύγουστο στα 2,17 εκατ. βαρέλια ημερησίως, από 1,322 εκατ. τον Ιούλιο, αξιοποιώντας τη βελτιωμένη πρόσβαση μέσω Ορμούζ. Οι επιπλέον ποσότητες μπορούν να περιορίσουν μέρος των πιέσεων, αλλά η αγορά εξακολουθεί να βρίσκεται πολύ μακριά από συνθήκες κανονικότητας. Αντίθετα, οι ιρανικές εξαγωγές έχουν δεχθεί τεράστιο πλήγμα, γεγονός που διατηρεί την προσφορά υπό πίεση.

Γιατί τα 100 δολάρια είναι ξανά στο τραπέζι

Με το Brent να έχει ήδη αγγίξει τα 97,04 δολάρια, η απόσταση από τα 100 δολάρια το βαρέλι είναι πλέον μικρή. Για να αποκτήσει όμως η άνοδος διάρκεια, θα πρέπει να υπάρξει πραγματική και παρατεταμένη διαταραχή στην προσφορά. Νέες επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια, ουσιαστική μείωση των διελεύσεων από το Ορμούζ ή πλήγματα σε μεγάλες ενεργειακές εγκαταστάσεις θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε νέα ανοδική κίνηση. Αντίθετα, οποιαδήποτε διπλωματική πρόοδος ή σταθεροποίηση των θαλάσσιων ροών μπορεί να αφαιρέσει γρήγορα αρκετά δολάρια από την τιμή.

Η εμπειρία των τελευταίων μηνών δείχνει πόσο απότομα μπορεί να κινηθεί η αγορά και προς τις δύο κατευθύνσεις. Στις 28 Αυγούστου, για παράδειγμα, το Brent είχε κλείσει στα 89,31 δολάρια, καθώς οι πληροφορίες για πιθανή συμφωνία γύρω από τη ναυσιπλοΐα στο Ορμούζ είχαν οδηγήσει σε σημαντική αποκλιμάκωση. Μέσα σε λίγες ημέρες, η επιστροφή των εχθροπραξιών ήταν αρκετή για να στείλει την τιμή σχεδόν οκτώ δολάρια υψηλότερα.

Το μεγάλο στοίχημα για καύσιμα και πληθωρισμό

Η παραμονή του πετρελαίου στην περιοχή των 95–100 δολαρίων θα είχε πολύ ευρύτερες συνέπειες από τις ίδιες τις ενεργειακές αγορές. Ήδη οι τιμές των καυσίμων στην Ελλάδα είχαν αρχίσει να ανεβαίνουν, με την αμόλυβδη να πλησιάζει σε αρκετές περιοχές τα 2 ευρώ το λίτρο. Εάν το Brent παραμείνει για εβδομάδες κοντά στα σημερινά επίπεδα, η πίεση στις τιμές βενζίνης και diesel θα ενταθεί, αν και η τελική επίπτωση θα εξαρτηθεί επίσης από την ισοτιμία ευρώ-δολαρίου και τα περιθώρια διύλισης.

Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στην αντλία. Το ακριβότερο πετρέλαιο αυξάνει το κόστος μεταφορών, παραγωγής και βιομηχανίας, δημιουργώντας νέο πληθωριστικό κίνδυνο για τις μεγάλες οικονομίες. Αυτό μπορεί να δυσκολέψει ακόμη περισσότερο τις αποφάσεις των κεντρικών τραπεζών για τα επιτόκια, καθώς ένα νέο ενεργειακό σοκ θα μπορούσε να ανατρέψει την προσπάθεια αποκλιμάκωσης του πληθωρισμού. Για τις αγορές, επομένως, η τιμή του Brent συνδέεται πλέον άμεσα όχι μόνο με την ενέργεια αλλά και με ομόλογα, επιτόκια, μετοχές και την πορεία της παγκόσμιας ανάπτυξης.

OPEC+ και ζήτηση τα δύο μεγάλα αντίβαρα

Απέναντι στο ανοδικό σενάριο υπάρχουν δύο βασικά αναχώματα. Το πρώτο είναι η δυνατότητα του OPEC+ να διοχετεύσει περισσότερες ποσότητες στην αγορά, εφόσον η κρίση οδηγήσει σε πραγματική έλλειψη προσφοράς. Το δεύτερο είναι η ίδια η παγκόσμια ζήτηση, καθώς οι πολύ υψηλές τιμές μπορούν τελικά να περιορίσουν την κατανάλωση και την οικονομική δραστηριότητα. Οι εκτιμήσεις για τη ζήτηση παραμένουν εξαιρετικά αβέβαιες, με IEA και OPEC να εμφανίζουν μεγάλη απόκλιση στις προβλέψεις τους για την πορεία της αγοράς.

Αυτός είναι και ο λόγος που το σενάριο ενός Brent στα 100 δολάρια δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως βεβαιότητα. Για να διατηρηθούν οι τιμές πάνω από αυτό το επίπεδο χρειάζεται η διαταραχή της προσφοράς να είναι αρκετά μεγάλη και αρκετά παρατεταμένη ώστε να υπερκαλύψει τις πρόσθετες ποσότητες από άλλους παραγωγούς και την πιθανή υποχώρηση της ζήτησης. Διαφορετικά, το γεωπολιτικό premium μπορεί να εξαφανιστεί τόσο γρήγορα όσο εμφανίστηκε.

Το Ορμούζ θα κρίνει την επόμενη κίνηση

Η αγορά βρίσκεται έτσι σε ένα εξαιρετικά ευαίσθητο σημείο. Από τη μία πλευρά, η σημερινή εκτίναξη έως τα 97,04 δολάρια αποδεικνύει ότι οι traders είναι έτοιμοι να τιμολογήσουν άμεσα οποιαδήποτε νέα απειλή για την προσφορά. Από την άλλη, η γρήγορη επιστροφή του Brent κοντά στα 95 δολάρια δείχνει ότι οι πραγματικές ροές πετρελαίου εξακολουθούν να έχουν μεγαλύτερη σημασία από τους φόβους και τις δηλώσεις.

Το πραγματικό στοίχημα των επόμενων ημερών δεν είναι επομένως αν το Brent θα περάσει στιγμιαία τα 100 δολάρια, αλλά εάν θα δημιουργηθούν οι συνθήκες για να παραμείνει εκεί. Όσο το Ορμούζ λειτουργεί με περιορισμούς και η σύγκρουση ΗΠΑ–Ιράν παραμένει ενεργή, το γεωπολιτικό premium θα παραμένει ενσωματωμένο στις τιμές. Μια νέα σοβαρή διακοπή των ροών μπορεί να πυροδοτήσει το επόμενο ράλι, ενώ μια πραγματική αποκλιμάκωση θα μπορούσε να οδηγήσει εξίσου γρήγορα σε σημαντική διόρθωση.

Πάνω από τα 92 δολάρια το Brent

Η ανοδική κίνηση συνεχίζεται για δεύτερη ημέρα, με το Brent να ενισχύεται περισσότερο από 2% και να κινείται στα 92,66 δολάρια το βαρέλι.

Αντίστοιχα, το αμερικανικό αργό WTI ανέβηκε στα 88,24 δολάρια το βαρέλι, ανακτώντας μεγάλο μέρος των απωλειών της προηγούμενης εβδομάδας.

Η ταχύτητα της ανόδου δείχνει πόσο ευαίσθητη παραμένει η διεθνής αγορά πετρελαίου στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, ιδιαίτερα όταν αυτές αφορούν άμεσα την περιοχή των Στενών του Ορμούζ.

Η νέα ανάφλεξη ΗΠΑ–Ιράν

Καταλύτης για το νέο ράλι αποτελεί η αναζωπύρωση των εχθροπραξιών μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν.

Η νέα ανταλλαγή πυραυλικών πληγμάτων ήταν η πρώτη άμεση στρατιωτική αντιπαράθεση των δύο πλευρών από τον Ιούλιο, δημιουργώντας φόβους ότι η ένταση μπορεί να αποκτήσει μεγαλύτερη διάρκεια.

Η Ουάσιγκτον έχει προειδοποιήσει για νέα πλήγματα, ενώ η Τεχεράνη έχει διαμηνύσει ότι θα απαντήσει σε περίπτωση περαιτέρω αμερικανικών επιθέσεων.

Αυτό ακριβώς το ενδεχόμενο επιχειρεί πλέον να τιμολογήσει η αγορά πετρελαίου.

Γιατί όλοι κοιτούν τα Στενά του Ορμούζ

Το μεγαλύτερο οικονομικό ρίσκο δεν βρίσκεται μόνο στην ίδια τη στρατιωτική αντιπαράθεση αλλά στην πιθανότητα να επηρεαστεί ακόμη περισσότερο η ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Από το συγκεκριμένο θαλάσσιο πέρασμα διακινείται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και LNG, γεγονός που το καθιστά μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη.

Οι προσπάθειες του Κατάρ και του Ομάν για εξεύρεση λύσης που θα επιτρέψει την ομαλοποίηση της ναυσιπλοΐας δεν έχουν μέχρι στιγμής αποδώσει.

Παράλληλα, η κίνηση των πλοίων μέσω της περιοχής έχει περιοριστεί αισθητά.

Επιθέσεις σε δύο σαουδαραβικά supertankers

Την ανησυχία ενισχύουν οι πρόσφατες επιθέσεις σε δύο μεγάλα σαουδαραβικά δεξαμενόπλοια.

Οποιαδήποτε απειλή για τα tankers που μεταφέρουν εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο προς την Ασία και την Ευρώπη μπορεί να επηρεάσει άμεσα το κόστος μεταφοράς.

Τα ασφάλιστρα κινδύνου αυξάνονται, οι ναύλοι πιέζονται ανοδικά και οι πλοιοκτήτες γίνονται περισσότερο επιφυλακτικοί απέναντι στη διέλευση από περιοχές όπου υπάρχει κίνδυνος στρατιωτικού πλήγματος.

Έτσι, ακόμη και χωρίς πλήρες κλείσιμο του Ορμούζ, η μειωμένη κυκλοφορία μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα πετρελαίου.

Μπορεί το Brent να φτάσει τα 100 δολάρια;

Με το Brent να βρίσκεται πλέον πάνω από τα 92 δολάρια, το ψυχολογικό όριο των 100 δολαρίων το βαρέλι επιστρέφει στη συζήτηση.

Για να φτάσει η αγορά εκεί δεν απαιτείται απαραίτητα πλήρες κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ. Θα μπορούσε να αρκεί μια σημαντική και παρατεταμένη μείωση των διαθέσιμων ενεργειακών ροών.

Οι traders προσθέτουν ήδη μεγαλύτερο γεωπολιτικό premium στις τιμές, καθώς κανείς δεν γνωρίζει πόσο θα διαρκέσει ο νέος γύρος της αντιπαράθεσης.

Το κρίσιμο στοιχείο θα είναι επομένως εάν οι σημερινές στρατιωτικές επιχειρήσεις αποτελέσουν ένα σύντομο επεισόδιο ή εξελιχθούν σε νέα παρατεταμένη περίοδο έντασης.

Οι αναλυτές βλέπουν πετρέλαιο πάνω από τα 80 δολάρια

Παρά τη μεγάλη αβεβαιότητα, οι τελευταίες εκτιμήσεις δείχνουν ότι η αγορά αναμένει πλέον υψηλές τιμές για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Αναλυτές που συμμετείχαν σε έρευνα του Reuters προβλέπουν ότι το πετρέλαιο θα παραμείνει κατά μέσο όρο πάνω από τα 80 δολάρια το βαρέλι μέσα στο 2026, κυρίως εξαιτίας των προβλημάτων στις θαλάσσιες μεταφορές και της γεωπολιτικής αβεβαιότητας.

Η εξέλιξη αυτή αλλάζει σημαντικά την εικόνα που υπήρχε στην αγορά πριν από μερικούς μήνες, όταν αρκετοί επενδυτές ανέμεναν σημαντικότερη αποκλιμάκωση των τιμών.

Και η Ρωσία προσθέτει αβεβαιότητα

Το πρόβλημα της προσφοράς δεν περιορίζεται στη Μέση Ανατολή.

Η Ρωσία έχει αναθεωρήσει προς τα κάτω την εκτίμηση για την παραγωγή πετρελαίου το 2026, η οποία αναμένεται να υποχωρήσει σε χαμηλό 17 ετών.

Οι κυρώσεις και τα προβλήματα στις ρωσικές ενεργειακές υποδομές δημιουργούν έναν δεύτερο παράγοντα αβεβαιότητας για την παγκόσμια προσφορά.

Εάν επομένως συνεχιστούν τα προβλήματα ταυτόχρονα στη Μέση Ανατολή και στη Ρωσία, η αγορά θα έχει μικρότερα περιθώρια να απορροφήσει ένα νέο σοκ.

Τι σημαίνει για τις τιμές στα πρατήρια

Η άνοδος του Brent πάνω από τα 92 δολάρια δεν περνά άμεσα και ισόποσα στις τιμές της βενζίνης και του diesel.

Εάν όμως οι διεθνείς τιμές διατηρηθούν στα σημερινά επίπεδα για αρκετές ημέρες ή εβδομάδες, η πίεση αρχίζει σταδιακά να μεταφέρεται στη λιανική αγορά καυσίμων.

Η τελική τιμή επηρεάζεται από το κόστος του αργού, τα περιθώρια διύλισης, τα μεταφορικά, την ισοτιμία ευρώ-δολαρίου και τη φορολογία.

Για την Ελλάδα, η ισοτιμία αποτελεί ιδιαίτερα σημαντικό παράγοντα, καθώς το πετρέλαιο τιμολογείται διεθνώς σε δολάρια.

Νέα απειλή για τον πληθωρισμό

Η ενέργεια αποτελεί ταυτόχρονα έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που μπορούν να αναζωπυρώσουν τον πληθωρισμό.

Ακριβότερο πετρέλαιο σημαίνει υψηλότερο κόστος για μεταφορές, βιομηχανία, αγροτική παραγωγή και επιχειρήσεις. Μέρος αυτού του κόστους μπορεί στη συνέχεια να περάσει στις τελικές τιμές προϊόντων και υπηρεσιών.

Η εξέλιξη προκαλεί ήδη νευρικότητα στις αγορές ομολόγων, καθώς οι επενδυτές φοβούνται ότι οι κεντρικές τράπεζες μπορεί να χρειαστεί να διατηρήσουν τα επιτόκια υψηλότερα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Από το πετρέλαιο σε ομόλογα και μετοχές

Η άνοδος του αργού έχει ήδη αρχίσει να επηρεάζει και τις υπόλοιπες διεθνείς αγορές.

Οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων έχουν αυξηθεί, ενώ οι χρηματιστηριακές αγορές εμφανίζουν μεγαλύτερη μεταβλητότητα.

Ο λόγος είναι απλός: εάν το ακριβότερο πετρέλαιο οδηγήσει σε υψηλότερο πληθωρισμό, αυξάνεται ο κίνδυνος αυστηρότερης νομισματικής πολιτικής.

Υψηλότερα επιτόκια σημαίνουν μεγαλύτερο κόστος χρηματοδότησης για επιχειρήσεις και νοικοκυριά και παράλληλα χαμηλότερες θεωρητικές αποτιμήσεις για πολλές μετοχές.

Η ελληνική οικονομία απέναντι στο νέο ενεργειακό σοκ

Μια παρατεταμένη παραμονή του Brent πάνω από τα 90 δολάρια θα μπορούσε να επηρεάσει και την ελληνική οικονομία.

Οι μεγαλύτερες πιέσεις θα εμφανίζονταν στις μεταφορές, στη βιομηχανία, στον τουρισμό και συνολικά στις επιχειρήσεις με υψηλή ενεργειακή κατανάλωση.

Για τα νοικοκυριά, το βασικό ζήτημα είναι η πορεία των τιμών βενζίνης και diesel, αλλά και οι έμμεσες ανατιμήσεις που μπορούν να προκύψουν από την αύξηση του μεταφορικού κόστους.

Η αγορά μπαίνει ξανά σε επικίνδυνη ζώνη

Η άνοδος του Brent από τα 90 στα επίπεδα άνω των 92 δολαρίων μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα δείχνει ότι η αγορά έχει επιστρέψει σε κατάσταση αυξημένης γεωπολιτικής νευρικότητας.

Το επόμενο κρίσιμο επίπεδο είναι πλέον τα 95 δολάρια, ενώ μια περαιτέρω κλιμάκωση θα μπορούσε να επαναφέρει γρήγορα το σενάριο των 100 δολαρίων.

Όλα θα εξαρτηθούν από την πορεία της σύγκρουσης ΗΠΑ–Ιράν και, κυρίως, από το εάν οι ενεργειακές ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ θα συνεχιστούν χωρίς μεγαλύτερες διαταραχές.

Για καταναλωτές και επιχειρήσεις, το Brent πάνω από τα 92 δολάρια αποτελεί πλέον ένα σαφές προειδοποιητικό σήμα: όσο περισσότερο διαρκεί η κρίση, τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα το ενεργειακό κόστος να περάσει στην πραγματική οικονομία.