Μεγάλες διαφορές στα ποσά των τοκοχρεολυτικών δόσεων επιφέρει η απόφαση του Αρείου Πάγου για τον τρόπο υπολογισμού των δόσεων «κόκκινων δανείων», των οποίων η εξυπηρέτηση είχε υπαχθεί στις προβλέψεις του νόμου Κατσέλη.
Ερωτηματικό, έως ότου καθαρογραφεί η απόφαση, παραμένει η αναδρομικότητα της απόφασης.
Ας δούμε με ένα παράδειγμα τη σημασία της αναδρομικότητας:
- Έστω ότι σε δανειολήπτη είχε επιδικαστεί να πληρώνει 500 ευρώ συν τους τόκους. Με τον παλαιό τρόπο υπολογισμού, η μηνιαία τοκοχρεολυτική δόση έφθανε τα 700 ευρώ.Και αυτό επειδή ο υπολογισμός γινόταν επί του συνολκού άληκτου κεφαλαίου.
- Εάν ο δανειολήπτης πλήρωνε κανονικά τη δόση αυτή για 2 χρόνια και πλέον η νέα δόση μειώνεται από τα 700 στα 510 ευρώ, τότε η διαφορά των 190 ευρώ (επί 2 χρόνια = 4.560 ευρώ) συνιστά αχρεωστήτως καταβληθέν ποσό και θα πρέπει να συμψηφισθεί με τις τρέχουσες απαιτήσεις των servicers έναντι των δανειοληπτών.
Πληροφορίες πάντως αναφέρουν ότι η απόφαση του Αρείου Πάγου προβλέπει τέτοια αναδρομικότητα.
Σημειωτέον ότι η καταναλωτική οργάνωση ΕΚΠΟΙΖΩ , σε ανακοίνωσή της αναφέρει ότι η απόφαση του Αρείου Πάγου επιφέρει άμεσα τα εξής:
- νέο, ορθό υπολογισμό των τόκων,
- προσαρμογή των υφιστάμενων ρυθμίσεων
- συμψηφισμό των χρημάτων που έχουν καταβάλει αδίκως οι δανειολήπτες όλα αυτά τα χρόνια,
- ενημέρωση των δανειοληπτών για τις νέες, χαμηλότερες δόσεις και αποστολή νέου δοσολογίου.
Παραδείγματα ελάφρυνσης δόσεων
Ενδεικτικά των μεγάλων διαφορών στις δόσεις που γεννά η απόφαση είναι τα παραδείγματα που παρέθεσε η δικηγόρος Αριάδνη Νούκα, στην ΕΡΤ, κάνοντας λόγο για «τερατώδεις διαφορές» στις χρεώσεις.
Ετσι:
-
- Για οφειλή 100.000 ευρώ με επιτόκιο 3%, ο ετήσιος τόκος επί του κεφαλαίου ανέρχεται σε 3.000 ευρώ (250 ευρώ τον μήνα).
Με τον νέο τρόπο υπολογισμού επί της μηνιαίας δόσης (π.χ. δόση 500 ευρώ), η επιβάρυνση περιορίζεται μόλις στα 15 ευρώ τον μήνα. -
Δάνειο 120.000 ευρώ (Επιτόκιο: 4,5% με διάρκεια: 20 έτη
Παλαιά μηνιαία τοκοχρεολυτική δόση: 767 ευρώ
Νέα δόση (μετά την απόφαση): 522,5 ευρώ
Μηνιαία μείωση: 244,5 ευρώ
Ετήσιο όφελος: 2.934 ευρώ -
Δάνειο 150.000 ευρώ (Επιτόκιο: 5% με διάρκεια: 25 έτη)
Παλαιά μηνιαία τοκοχρεολυτική δόση: 887 ευρώ
Νέα δόση (μετά την απόφαση): 525 ευρώ
Μηνιαία μείωση: 362 ευρώ
Ετήσιο όφελος: 4.344 ευρώ
- Για οφειλή 100.000 ευρώ με επιτόκιο 3%, ο ετήσιος τόκος επί του κεφαλαίου ανέρχεται σε 3.000 ευρώ (250 ευρώ τον μήνα).
Άβυσσος
«Η διαφορά είναι άβυσσος», τόνισε η κ. Νούκα, υπογραμμίζοντας ότι η ρύθμιση του νόμου Κατσέλη δεν αποτελεί τραπεζικό προϊόν ή δάνειο, αλλά μια δικαστικά ορισμένη οφειλή που πρέπει να εξυπηρετείται με βάση την αξιοπρεπή διαβίωση του δανειολήπτη και χωρίς ανατοκισμό.
Σύμφωνα και με την κ. Νούκα, η απόφαση αναμένεται να έχει αναδρομική ισχύ, καθώς αποτελεί ερμηνεία του διατακτικού των αποφάσεων που έχουν εκδοθεί όλα τα προηγούμενα χρόνια.
Ποια ερμηνεία επικράτησε
Με 35 ψήφους έναντι 12, η Ολομέλεια έκρινε ότι οι τόκοι δεν «τρέχουν» από την πρώτη ημέρα της ρύθμισης πάνω στο αρχικό κεφάλαιο, αλλά υπολογίζονται σε μηνιαία βάση και αποκλειστικά επί της εκάστοτε δόσης.
Το κρίσιμο ερώτημα ήταν αν ο ανατοκισμός θα εφαρμόζεται στο σύνολο της οφειλής (όπως ζητούσαν τράπεζες και servicers), ή
θα περιορίζεται στη δόση που έχει καθορίσει το δικαστήριο. Η δεύτερη επιλογή, που τελικά επικράτησε, αποτρέπει τον εκτοκισμό ποσών που δεν είναι άμεσα απαιτητά και καθιστά τις ρυθμίσεις ουσιαστικά βιώσιμες.
Το χρονικό
Το ζήτημα προέκυψε μέσα από αντικρουόμενες αποφάσεις των πολιτικών δικαστηρίων σε όλη τη χώρα για τον τρόπο υπολογισμού των τόκων στα δάνεια που έχουν ρυθμιστεί με βάση τον Νόμο 3869/2010 (νόμος Κατσέλη). Καθώς τα δικαστήρια δεν συμφωνούσαν μεταξύ τους για το αν ο ανατοκισμός γίνεται επί του συνολικού κεφαλαίου ή επί της μηνιαίας δόσης, δημιουργήθηκε ανασφάλεια δικαίου για χιλιάδες υποθέσεις.
Η διαμάχη επικεντρώθηκε στο άρθρο 9 παράγραφος 2 του νόμου, δηλαδή πώς πρέπει να «τρέχουν» οι τόκοι όταν ένα δάνειο ρυθμίζεται λόγω αδυναμίας αποπληρωμής.
Το θέμα έφτασε στον Άρειο Πάγο μέσω προδικαστικού ερωτήματος από το Ειρηνοδικείο Ιωαννίνων, το οποίο αντιμετώπισε την κρίσιμη νομική διαφοροποίηση και διαπίστωσε αντιφατικές αποφάσεις σε άλλες πόλεις.
Στις 27 Φεβρουαρίου 2025 το θέμα συζητήθηκε στην Ολομέλεια του Αρείου Πάγου στο πλαίσιο πιλοτικής δίκης, δηλαδή μιας διαδικασίας που λύνει νομικό ζήτημα για όλους και όχι μόνο για τη συγκεκριμένη υπόθεση που έστειλε το ερώτημα.
Πώς φτάσαμε στην απόφαση
Η Ολομέλεια υιοθέτησε ουσιαστικά την εισαγγελική πρόταση της τότε εισαγγελέως του Αρείου Πάγου, Γεωργία Αδειλίνη, καθώς και την εισήγηση του αντιπροέδρου και εισηγητή της υπόθεσης.
Η εισαγγελέας είχε υπογραμμίσει ότι ο συγκεκριμένος τρόπος υπολογισμού των τόκων εναρμονίζεται με τον πυρήνα του νόμου, ο οποίος δεν είναι άλλος από την αντιμετώπιση των κοινωνικών συνεπειών της υπερχρέωσης και τη διασφάλιση αξιοπρεπούς διαβίωσης για τον οφειλέτη και την οικογένειά του.