Η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται κοντά σε συμφωνία για τον συντονισμό της παραγωγής και της ασφάλειας εφοδιασμού κρίσιμων ορυκτών, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης προσπάθειας απεξάρτησης από τις κινεζικές προμήθειες.
Η ενδεχόμενη συμφωνία προβλέπει τη δημιουργία κινήτρων, όπως κατώτατες τιμές, που θα ευνοούν προμηθευτές εκτός Κίνας, σύμφωνα με σχέδιο «οδικού χάρτη» που περιήλθε σε γνώση του Bloomberg. Παράλληλα, ΕΕ και ΗΠΑ θα συνεργάζονται σε θέματα προτύπων, επενδύσεων και κοινών έργων, ενώ θα συντονίζουν τις ενέργειές τους σε περίπτωση διαταραχών στην προσφορά από χώρες όπως η Κίνα.
Οι δύο πλευρές επιδιώκουν επίσης τη συμμετοχή και άλλων «ομοϊδεατών εταίρων» σε μια πολυμερή συμφωνία, με στόχο τη δημιουργία νέων αλυσίδων εφοδιασμού κρίσιμων ορυκτών, που αποτελούν βασική πρώτη ύλη για σχεδόν κάθε σύγχρονη τεχνολογία, από συστήματα καθοδήγησης πυραύλων και μαχητικά αεροσκάφη έως ηλεκτρικά οχήματα.
Η κινητοποίηση αυτή εντάθηκε μετά την απόφαση του Πεκίνου να επιβάλει εκτεταμένους περιορισμούς στις εξαγωγές, συμπεριλαμβανομένων των σπάνιων γαιών, ως απάντηση στους δασμούς που επέβαλε ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ. Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε σοβαρές αναταράξεις στις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες και έφερε ευρωπαϊκές εταιρείες αντιμέτωπες με ακόμη και διακοπές παραγωγής.
Εκπρόσωποι του γραφείου του Εμπορικού Αντιπροσώπου των ΗΠΑ και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δεν απάντησαν σε αιτήματα για σχόλιο.
Μια συμφωνία για τα ορυκτά θα μπορούσε να αποτελέσει σπάνια ένδειξη αποκλιμάκωσης στις τεταμένες σχέσεις μεταξύ ΕΕ και ΗΠΑ, οι οποίες έχουν επιβαρυνθεί τις τελευταίες εβδομάδες, μετά τις επικρίσεις του Τραμπ προς τους Ευρωπαίους για τη στάση τους στον πόλεμο με το Ιράν. Παράλληλα, η ΕΕ καθυστερεί την έγκριση εμπορικής συμφωνίας που είχε επιτευχθεί το περασμένο καλοκαίρι με την αμερικανική κυβέρνηση, με τις ΗΠΑ να αναμένουν ακόμη την κατάργηση δασμών σε σειρά βιομηχανικών προϊόντων.
Το σχέδιο για τα κρίσιμα ορυκτά έχει και ισχυρό συμβολισμό, καθώς καταδεικνύει ότι οι δύο πλευρές συγκλίνουν στην ανάγκη περιορισμού της εξάρτησης από την Κίνα σε βασικές πρώτες ύλες.
Τους τελευταίους μήνες, οι ΗΠΑ και βασικοί εμπορικοί εταίροι τους συζητούν τρόπους ανάπτυξης μιας βιομηχανίας σπάνιων γαιών και κρίσιμων ορυκτών που θα είναι προστατευμένη από τον ανταγωνισμό χαμηλού κόστους της Κίνας. Σήμερα, η Κίνα επεξεργάζεται περισσότερο από το 80% των σπάνιων γαιών παγκοσμίως.
Παρότι οι χώρες απέχουν ακόμη από μια πλήρη συμφωνία ως προς τις λεπτομέρειες εφαρμογής μιας ενιαίας πολιτικής — όπως τα επίπεδα κατώτατων τιμών, οι επιδοτήσεις και οι εγγυήσεις αγορών — το σχέδιο ΕΕ–ΗΠΑ έρχεται να προστεθεί σε αντίστοιχη συμφωνία με το Μεξικό, υποδηλώνοντας τη βούληση για μακροπρόθεσμη συνεργασία και επίλυση των εκκρεμοτήτων τα επόμενα χρόνια.
Το σχέδιο αντανακλά επίσης τις κοινές θέσεις που διατυπώθηκαν τον Φεβρουάριο από την ΕΕ, τις ΗΠΑ και την Ιαπωνία, ενώ πληροφορίες ανέφεραν ότι οι τρεις πλευρές προετοιμάζουν την ανακοίνωση ενός πλαισίου συμφωνίας για το εμπόριο κρίσιμων ορυκτών.
Σύμφωνα με μη δεσμευτικό μνημόνιο συνεργασίας που επίσης εξετάζεται, η εταιρική σχέση ΕΕ–ΗΠΑ θα καλύπτει «τα κρίσιμα ορυκτά σε όλη την αλυσίδα αξίας και τον κύκλο ζωής τους, συμπεριλαμβανομένης της εξερεύνησης, εξόρυξης, επεξεργασίας, διύλισης, ανακύκλωσης και ανάκτησης».
Η συνεργασία ενδέχεται να επεκταθεί και σε κοινές δημόσιες προμήθειες, καθώς και σε συντονισμό για περιορισμούς εξαγωγών, αποθέματα ασφαλείας και χαρτογράφηση των ορυκτών πόρων.
Τα σχετικά έγγραφα εξετάζονται αυτή την περίοδο από τα κράτη-μέλη της ΕΕ, σύμφωνα με πρόσωπα που έχουν γνώση των διεργασιών, τα οποία σημειώνουν ότι το περιεχόμενο ενδέχεται να τροποποιηθεί στο πλαίσιο των εσωτερικών διαβουλεύσεων.