Η Ευρωπαϊκή Ένωση σχεδιάζει να κατευθύνει την Ουκρανία στην αγορά κυρίως ευρωπαϊκών οπλικών συστημάτων, μέσω ενός νέου δανείου ύψους 90 δισ. ευρώ, εκτός εάν υπάρχει «επείγουσα ανάγκη» και δεν διατίθεται εναλλακτική λύση εντός Ευρώπης.
Οι κατευθυντήριες γραμμές περιλαμβάνονται σε πρόταση που παρουσίασε την Τετάρτη η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με στόχο να διασφαλιστεί η χρηματοδοτική βιωσιμότητα της Ουκρανίας καθώς ο πόλεμος πλήρους κλίμακας με τη Ρωσία εισέρχεται στο πέμπτο έτος του. Σύμφωνα με τις ίδιες εκτιμήσεις, το Κίεβο κινδυνεύει να ξεμείνει από ρευστό έως την άνοιξη, εάν δεν υπάρξει νέα χρηματοδοτική ένεση.
Η Ευρώπη καλύπτει το κενό των ΗΠΑ
Η ευθύνη χρηματοδότησης περνά πλέον σε μεγάλο βαθμό στην Ευρώπη, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν περιορίσει δραστικά τη στήριξή τους μετά την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν χαρακτήρισε το σχέδιο δανεισμού «ένα πολύ ισχυρό μήνυμα που επαναβεβαιώνει την ακλόνητη δέσμευση της Ευρώπης για την ασφάλεια, την άμυνα και τη μελλοντική ευημερία της Ουκρανίας».
Πού θα κατευθυνθούν τα 90 δισ. ευρώ
Το πακέτο των 90 δισ. ευρώ προορίζεται να καλύψει τόσο στρατιωτικές όσο και βασικές κρατικές ανάγκες της Ουκρανίας για τα επόμενα δύο χρόνια. Από το συνολικό ποσό, 60 δισ. ευρώ θα κατευθυνθούν στην άμυνα, ενώ 30 δισ. ευρώ θα χρησιμοποιηθούν για τη διατήρηση βασικών κρατικών λειτουργιών.
Στόχος της Επιτροπής είναι η εκταμίευση της πρώτης δόσης τον Απρίλιο, μετά την οριστικοποίηση της πρότασης σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Προτεραιότητα στα ευρωπαϊκά όπλα, με εξαιρέσεις
Το σχέδιο προβλέπει σαφή προτεραιότητα σε προμήθειες εντός ΕΕ. Ωστόσο, αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο αποκλίσεων, αναγνωρίζοντας ότι «η Ουκρανία είναι χώρα σε πόλεμο και η ικανότητά της να υπερασπιστεί το έδαφός της μπορεί να εξαρτάται από τη διαθεσιμότητα ενός προϊόντος σε πολύ σύντομο χρόνο».
Σε περιπτώσεις «επείγουσας ανάγκης» και εφόσον δεν υπάρχει εναλλακτική μέσω ευρωπαϊκής προμήθειας, το Κίεβο θα μπορεί να στραφεί σε αγορές εκτός ΕΕ, αλλά μόνο κατόπιν έγκρισης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Χωρίς σαφές χρονοδιάγραμμα αποπληρωμής
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι το έγγραφο της Επιτροπής δεν περιλαμβάνει συγκεκριμένη προθεσμία αποπληρωμής του δανείου, υποδηλώνοντας ότι η ΕΕ σκοπεύει να διατηρήσει το χρέος στους λογαριασμούς της για απροσδιόριστο χρονικό διάστημα. Η Ένωση θα αναλαμβάνει, πάντως, την πληρωμή των τόκων, με ετήσιο κόστος που εκτιμάται στα 3 δισ. ευρώ.
Ο επίτροπος Οικονομίας Βάλντις Ντομπρόβσκις ξεκαθάρισε ότι «δεν υπάρχει σταθερή διάρκεια για το δάνειο» και ότι αυτό «θα ανακυκλώνεται».
Η απουσία χρονοδιαγράμματος αποπληρωμής συνιστά πρωτοφανές βήμα για την ΕΕ, η οποία παραδοσιακά αποφεύγει τον κοινό δανεισμό, εκτός από εξαιρετικές περιστάσεις, όπως η πανδημία — τότε όμως υπήρχαν σαφή όρια αποπληρωμής.
Το ρωσικό χρήμα παραμένει στο τραπέζι
Η Ουκρανία δεν θα υποχρεωθεί να αποπληρώσει το δάνειο, εφόσον η Ρωσία αποζημιώσει το Κίεβο για τις ζημιές του πολέμου, είχαν συμφωνήσει οι Ευρωπαίοι ηγέτες τον Δεκέμβριο. Μέχρι τότε, τα περιουσιακά στοιχεία της ρωσικής κεντρικής τράπεζας θα παραμείνουν δεσμευμένα, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο να χρησιμοποιηθούν μελλοντικά για την κάλυψη του δανείου.
Η φον ντερ Λάιεν σημείωσε ότι ένα νέο δάνειο με βάση ρωσικά κεφάλαια «παραμένει στο τραπέζι», αν και πολιτικά μια τέτοια επιλογή θεωρείται προς το παρόν δύσκολη.