Για χρόνια, η κυρίαρχη αντίληψη στο ασφαλιστικό σύστημα ήταν ότι η μείωση των εισφορών οδηγεί αναπόφευκτα σε απώλεια εσόδων για τα Ταμεία. Ωστόσο, τα πρόσφατα δεδομένα ανατρέπουν αυτή τη λογική, δείχνοντας ότι η ελάφρυνση των ασφαλιστικών βαρών μπορεί να λειτουργήσει τελικά υπέρ της εισπραξιμότητας. Η εμπειρία του ΕΦΚΑ καταδεικνύει ότι όταν οι εισφορές γίνονται πιο διαχειρίσιμες για εργαζόμενους και εργοδότες, αυξάνεται η συμμόρφωση και περιορίζεται η παραβατικότητα, με άμεσο αντίκτυπο στα συνολικά έσοδα.
Η μείωση των εισφορών δεν λειτούργησε ως απλή αριθμητική πράξη. Αντιθέτως, αποτέλεσε έναν μηχανισμό που βελτίωσε τη ροή πληρωμών, διεύρυνε τη βάση των ασφαλισμένων και ενίσχυσε την εμπιστοσύνη προς το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης.
Πώς λειτούργησε η αλλαγή στις εισφορές
Η σταδιακή αποκλιμάκωση των ασφαλιστικών εισφορών μείωσε το κόστος εργασίας, ιδιαίτερα στον ιδιωτικό τομέα. Για πολλές επιχειρήσεις, αυτό μεταφράστηκε σε μεγαλύτερη δυνατότητα να δηλώσουν πραγματικές αποδοχές και να τηρήσουν τις υποχρεώσεις τους χωρίς καθυστερήσεις. Παράλληλα, εργαζόμενοι και ελεύθεροι επαγγελματίες βρέθηκαν αντιμέτωποι με χαμηλότερα ποσά εισφορών, γεγονός που αύξησε την προθυμία τους να καταβάλλουν εμπρόθεσμα τις οφειλές τους.
Η εξέλιξη αυτή περιόρισε τη δημιουργία νέων ληξιπρόθεσμων χρεών, ενώ έφερε στο σύστημα ασφαλισμένους που στο παρελθόν κινούνταν στη ζώνη της υποασφάλισης ή της αδήλωτης εργασίας. Το αποτέλεσμα ήταν μια πιο σταθερή και προβλέψιμη ροή εσόδων προς τον ΕΦΚΑ.
Η επίδραση στην απασχόληση και τη συμμόρφωση
Ένας ακόμη κρίσιμος παράγοντας ήταν η ενίσχυση της απασχόλησης. Η μείωση των εισφορών λειτούργησε ως κίνητρο για τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, ιδιαίτερα σε κλάδους με υψηλή ευαισθησία στο μισθολογικό κόστος. Περισσότερες θέσεις εργασίας σημαίνουν περισσότερους ασφαλισμένους και, κατ’ επέκταση, μεγαλύτερη συνολική εισροή εισφορών, ακόμη και αν το ποσό ανά ασφαλισμένο είναι χαμηλότερο.
Ταυτόχρονα, η απλούστευση και η ψηφιοποίηση διαδικασιών συνέβαλαν στη βελτίωση της εισπραξιμότητας. Όταν το σύστημα γίνεται πιο φιλικό και λιγότερο τιμωρητικό, οι ασφαλισμένοι τείνουν να συμμορφώνονται περισσότερο, περιορίζοντας τις απώλειες από καθυστερήσεις και παραλείψεις.
Το συνολικό αποτέλεσμα για τον ΕΦΚΑ
Ο συνδυασμός χαμηλότερων εισφορών, αυξημένης απασχόλησης και καλύτερης συμμόρφωσης δημιούργησε ένα θετικό ισοζύγιο για τον ΕΦΚΑ. Παρά τις αρχικές ανησυχίες, τα έσοδα ενισχύθηκαν, επιβεβαιώνοντας ότι η βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος δεν εξαρτάται αποκλειστικά από υψηλούς συντελεστές, αλλά από τη διεύρυνση της βάσης και την αποτελεσματική λειτουργία του μηχανισμού είσπραξης.
Η εμπειρία αυτή δείχνει ότι οι παρεμβάσεις στο ασφαλιστικό μπορούν να έχουν πολλαπλασιαστικά οφέλη, όταν σχεδιάζονται με στόχο την ενίσχυση της πραγματικής οικονομικής δραστηριότητας και όχι απλώς την αύξηση των επιβαρύνσεων.