Οι ευρωπαίοι πολιτικοί ενδέχεται σύντομα να βρεθούν μπροστά σε μια από τις σημαντικότερες αποφάσεις για το οικονομικό μέλλον της ηπείρου, την επιλογή του επόμενου επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Πρόκειται για μια ευκαιρία με μεγάλο θεσμικό βάρος, αλλά και με σημαντικούς πολιτικούς κινδύνους, καθώς οι ισορροπίες στην Ευρώπη μεταβάλλονται ενόψει των γαλλικών προεδρικών εκλογών του επόμενου έτους.
Η Κριστίν Λαγκάρντ φέρεται να εξετάζει το ενδεχόμενο πρόωρης αποχώρησης από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times. Η θητεία της κανονικά ολοκληρώνεται τον Οκτώβριο του 2027, ωστόσο η πρόωρη αποχώρηση θα έδινε στον πρόεδρο της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν και στον καγκελάριο της Γερμανίας Φρίντριχ Μερτς τη δυνατότητα να επηρεάσουν την επιλογή του διαδόχου της πριν από πιθανή πολιτική αλλαγή στη Γαλλία.
Η συζήτηση συνδέεται με την άνοδο της ακροδεξιάς στη Γαλλία και τις πιθανότητες νίκης της Μαρίν Λεπέν στις προεδρικές εκλογές της άνοιξης του 2027. Το κόμμα National Rally, με επικεφαλής τη Λεπέν και τον Ζορντάν Μπαρντελά, έχει εκφράσει την πρόθεση να αλλάξει τον τρόπο λειτουργίας της ΕΚΤ, γεγονός που εντείνει τις ανησυχίες για πολιτικές παρεμβάσεις.
Ο επικεφαλής οικονομολόγος Ευρώπης της Capital Economics, Άντριου Κένινγχαμ, προειδοποίησε ότι «οι ευρωπαίοι πολιτικοί, όπως και αλλού, μπαίνουν στον πειρασμό να παρακάμψουν τους κανόνες ώστε να διασφαλίσουν τον υποψήφιο της προτίμησής τους στην κεντρική τράπεζα», σημειώνοντας ότι αυτό μπορεί να υπονομεύσει την εικόνα της ΕΚΤ ως ενός από τα πιο ανεξάρτητα νομισματικά ιδρύματα παγκοσμίως.
Η ΕΚΤ αποτελεί έναν από τους ισχυρότερους θεσμούς στην Ευρώπη, καθώς καθορίζει τα επιτόκια για περίπου 350 εκατομμύρια πολίτες σε 21 χώρες, επιβλέπει τους χρηματοπιστωτικούς κινδύνους και διασφαλίζει τη σταθερότητα του ευρώ, του δεύτερου σημαντικότερου αποθεματικού νομίσματος διεθνώς.
Οι ανησυχίες για πολιτική παρέμβαση στις κεντρικές τράπεζες έχουν ενταθεί το τελευταίο διάστημα, ιδίως μετά τις επανειλημμένες επιθέσεις του Προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ κατά του επικεφαλής της Federal Reserve Τζερόμ Πάουελ και τις πιέσεις για δραστικές μειώσεις επιτοκίων.
Ο οικονομολόγος της Bloomberg Economics Ντέιβιντ Πάουελ σημείωσε ότι μετά την κρίση του ευρώ πολλοί πολιτικοί εξέφραζαν παράπονα για τη νομισματική πολιτική, χωρίς όμως ουσιαστική επιρροή, προειδοποιώντας ότι αυτές οι φωνές μπορεί να ενισχυθούν.
Ο Αλεξάντερ Κριβολούτσκι, επικεφαλής του τμήματος μακροοικονομίας στο ινστιτούτο DIW του Βερολίνου, εκτίμησε ότι μια πρόωρη αποχώρηση της Λαγκάρντ «δεν είναι προβληματική», καθώς θα μπορούσε να αποτελέσει προληπτική κίνηση για την επιλογή διαδόχου που θα υπερασπιστεί την ανεξαρτησία της ΕΚΤ.
Οι φήμες περί αποχώρησης είχαν εμφανιστεί και στο παρελθόν, όταν το όνομα της Λαγκάρντ είχε συνδεθεί με τη θέση της προέδρου του World Economic Forum. Επανήλθαν τον περασμένο μήνα μετά την ανακοίνωση του διοικητή της Τράπεζας της Γαλλίας, Φρανσουά Βιλερουά ντε Γκαλό, ότι θα αποχωρήσει νωρίτερα από τη θέση του, δίνοντας επίσης στον Μακρόν τη δυνατότητα να ορίσει διάδοχο πριν από τις εκλογές.
Εκπρόσωπος της ΕΚΤ δήλωσε ότι η Λαγκάρντ «δεν έχει λάβει καμία απόφαση σχετικά με το τέλος της θητείας της», μια διατύπωση λιγότερο κατηγορηματική από προηγούμενες δηλώσεις της ίδιας ότι ήταν «αποφασισμένη να ολοκληρώσει τη θητεία της».
Ο πρόεδρος της Bundesbank Γιόαχιμ Νάγκελ προειδοποίησε πρόσφατα για τον κίνδυνο οι κεντρικές τράπεζες να δίνουν προτεραιότητα σε δημοσιονομικούς στόχους, τονίζοντας ότι οι επιθέσεις του Τραμπ στη Fed θα μπορούσαν να αποτελέσουν «πρότυπο για πολιτικούς σε άλλες χώρες».
Η ίδια η Λαγκάρντ έχει επανειλημμένα υπερασπιστεί την ανεξαρτησία των κεντρικών τραπεζών, τονίζοντας ότι αποτελεί θεμέλιο της οικονομικής και χρηματοπιστωτικής σταθερότητας. Σε κοινή δήλωση με κεντρικούς τραπεζίτες από όλο τον κόσμο τον Ιανουάριο, υπογράμμισε ότι «η ανεξαρτησία των κεντρικών τραπεζών είναι ακρογωνιαίος λίθος της σταθερότητας των τιμών, του χρηματοπιστωτικού συστήματος και της οικονομίας».
Ωστόσο, μια πρόωρη αποχώρηση θα μπορούσε να εκληφθεί ως υπονόμευση αυτών των αρχών και ως προσπάθεια παράκαμψης της δημοκρατικής διαδικασίας. Όπως σημείωσε ο Ντέιβιντ Πάουελ, εάν οι μη εκλεγμένοι κεντρικοί τραπεζίτες θεωρηθεί ότι επηρεάζουν το ποιος πολιτικός θα επιλέξει τους διαδόχους τους, τότε η εικόνα ουδετερότητας της νομισματικής πολιτικής μπορεί να τεθεί υπό αμφισβήτηση.