Η δημόσια συζήτηση για την ελληνική οικονομία τα τελευταία χρόνια εγκλωβίστηκε συχνά στο στερεότυπο της «οικονομίας του καφέ». Ένα αφήγημα που θέλει τη χώρα να βασίζεται μονομερώς στον τουρισμό, στην εστίαση και σε δραστηριότητες χαμηλής παραγωγικότητας, αδυνατώντας να διαμορφώσει ένα σύγχρονο και ανταγωνιστικό παραγωγικό υπόδειγμα. Ωστόσο, νέα μελέτη του ΙΝΣΕΤΕ έρχεται να αμφισβητήσει με τεκμηριωμένα στοιχεία αυτή την εικόνα, καταγράφοντας μια πιο σύνθετη και δυναμική πραγματικότητα.
Σύμφωνα με τη μελέτη, μετά το 2015 οι εξαγωγές αγαθών αυξάνονται με μέσο ετήσιο ρυθμό 7,8%, υπερβαίνοντας τόσο την αύξηση των τουριστικών εισπράξεων που κινήθηκαν στο 4,8%, όσο και την αύξηση του ΑΕΠ που διαμορφώθηκε στο 3,4%. Το στοιχείο αυτό καταδεικνύει ότι η εξωστρέφεια δεν περιορίζεται στον τουρισμό, αλλά επεκτείνεται και στον παραγωγικό τομέα.
Οικονομία και μεταποιητική παραγωγή
Παράλληλα, η μεταποιητική παραγωγή αναπτύσσεται με ρυθμό περίπου 3% ετησίως από το 2013 έως το 2024, υψηλότερο από τον ρυθμό μεγέθυνσης της συνολικής οικονομίας. Η ενίσχυση της μεταποίησης συνοδεύεται και από αύξηση της απασχόλησης στον κλάδο, με ρυθμό 2,3% ετησίως, σχεδόν διπλάσιο από τον μέσο ρυθμό αύξησης της συνολικής απασχόλησης.
Παράλληλα, οι επενδύσεις σε μηχανολογικό και τεχνολογικό εξοπλισμό ενισχύονται με μέσο ρυθμό 8,8%, στοιχείο που υποδηλώνει αναβάθμιση του παραγωγικού δυναμικού. Ιδιαίτερα εντυπωσιακή είναι η μεταστροφή του αγροδιατροφικού τομέα, ο οποίος από έλλειμμα 3 δισ. ευρώ το 2008 κατέγραψε πλεόνασμα 460 εκατ. ευρώ το 2023. Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνει βελτίωση της διεθνούς ανταγωνιστικότητας σε έναν κλάδο στρατηγικής σημασίας.
Ελληνική οικονομία: Τι επισημαίνει η μελέτη
Η μελέτη επισημαίνει επίσης ότι η βελτίωση της Πραγματικής Σταθμισμένης Συναλλαγματικής Ισοτιμίας με βάση το κόστος εργασίας ανά μονάδα προϊόντος έχει συμβάλει στη διεθνή ανταγωνιστικότητα, ενώ η παραγωγικότητα σε περιόδους κανονικότητας αυξάνεται με ρυθμούς 1,23% και 1,9% αντίστοιχα στις πρόσφατες περιόδους. Το συμπέρασμα δεν είναι ότι η ελληνική οικονομία δεν έχει αδυναμίες. Αντιθέτως, οι προκλήσεις παραμένουν. Όμως το αφήγημα της μονοδιάστατης «οικονομίας του καφέ» δεν αποτυπώνει την πλήρη εικόνα. Η πρόκληση δεν είναι να απορρίψουμε τον τουρισμό, αλλά να κεφαλαιοποιήσουμε τις θετικές μεταβολές και να ενισχύσουμε τη διαρθρωτική μετατόπιση προς ένα πιο ανθεκτικό και εξωστρεφές παραγωγικό μοντέλο.