Μια τομή στον τρόπο απονομής των επικουρικών συντάξεων επιχειρεί το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, σε συνεργασία με τον e-ΕΦΚΑ. Στο επίκεντρο βρίσκεται η αντιμετώπιση των μεγάλων καθυστερήσεων, ιδίως στις περιπτώσεις διαδοχικής ασφάλισης, όπου η πολυδιάσπαση του ασφαλιστικού βίου μετατρέπεται σε διοικητικό λαβύρινθο.
Η προωθούμενη νομοθετική ρύθμιση προβλέπει ότι η επικουρική σύνταξη θα εκδίδεται εφεξής από τον τελευταίο φορέα ασφάλισης πριν από τη συνταξιοδότηση, χωρίς να εξετάζεται σε ποιο ταμείο έχει συγκεντρωθεί ο περισσότερος χρόνος. Με το ισχύον σύστημα, όταν ένας ασφαλισμένος έχει διανύσει χρόνο σε περισσότερα από ένα επικουρικά ταμεία, προηγείται έρευνα για τον προσδιορισμό του αρμόδιου φορέα, δηλαδή ποιος συγκεντρώνει τον μεγαλύτερο χρόνο ασφάλισης και ποιος πληροί τις προϋποθέσεις απονομής. Η διαδικασία αυτή συνεπάγεται ανταλλαγή εγγράφων, υπηρεσιακή αλληλογραφία και μεταφορά φακέλων μεταξύ διαφορετικών διευθύνσεων του ΕΦΚΑ.
Στην πράξη, οι υπηρεσίες μπορεί να αφιερώσουν μήνες μόνο για να αποφανθούν ποιος θα αναλάβει την υπόθεση, ιδιαίτερα όταν εμπλέκονται πρώην ταμεία με ανομοιογενή αρχεία, χειρόγραφες καρτέλες ενσήμων και περιορισμένη ψηφιοποίηση. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις όπου η αναμονή για την επικουρική σύνταξη υπερβαίνει τα δύο έτη.
Η πολυπλοκότητα εντείνεται και από το γεγονός ότι εφαρμόζονται διαφορετικοί κανόνες ανάλογα με τον συνολικό χρόνο επικουρικής ασφάλισης. Εάν ο χρόνος είναι τουλάχιστον 15 έτη, η απονομή μπορεί να πραγματοποιηθεί από τον φορέα στον οποίο υποβάλλεται η αίτηση. Αν όμως ο ασφαλισμένος διαθέτει μεγαλύτερη διάρκεια, όπως 25 ή 30 χρόνια, αρμόδιος θεωρείται ο φορέας με τον περισσότερο χρόνο ασφάλισης, γεγονός που ανοίγει νέο κύκλο ελέγχων και εσωτερικής αλληλογραφίας.
Τι αλλάζει με τη νέα ρύθμιση
Η νέα διάταξη ανατρέπει τη μέχρι σήμερα πρακτική, καθιστώντας την αρμοδιότητα αυτοματοποιημένη. Ο τελευταίος φορέας ασφάλισης θα αναλαμβάνει υποχρεωτικά την έκδοση της επικουρικής σύνταξης, χωρίς προηγούμενο έλεγχο για το πού εντοπίζεται ο μεγαλύτερος χρόνος.
Έτσι καταργούνται τα στάδια διασταύρωσης μεταξύ υπηρεσιών και οι διαδοχικές μεταβιβάσεις φακέλων, ενώ ο χρόνος διαδοχικής επικουρικής ασφάλισης θα αντιμετωπίζεται ενιαία εντός του Κλάδου Επικουρικής Ασφάλισης του e-ΕΦΚΑ και όχι αποσπασματικά, όπως συμβαίνει σήμερα.
Στόχος του υπουργείου είναι η επικουρική να εκδίδεται σχεδόν ταυτόχρονα με την κύρια σύνταξη, περιορίζοντας τις χρονικές αποκλίσεις που παρατηρούνται σήμερα. Η εκτίμηση είναι ότι, μετά την απονομή της κύριας σύνταξης, θα ενεργοποιείται άμεσα και η διαδικασία για την επικουρική, με ταχύτερη ροή και χωρίς τις καθυστερήσεις που προκαλεί ο προσδιορισμός αρμοδιότητας.
Οι επικουρικές στο επίκεντρο
Η παρέμβαση αυτή έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι εκκρεμείς κύριες συντάξεις έχουν μειωθεί αισθητά, αλλά το πρόβλημα έχει μετατοπιστεί στις επικουρικές.
Τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι οι ληξιπρόθεσμες κύριες συντάξεις, δηλαδή όσες εκκρεμούν πάνω από 90 ημέρες, υποχωρούν κάτω από τις 15.000, ενώ οι επικουρικές φθάνουν περίπου τις 31.000. Τα μεγέθη αυτά καταδεικνύουν τη δυσκολία διαχείρισης του υφιστάμενου μοντέλου, ιδίως σε περιπτώσεις διαδοχικής ασφάλισης και διαφορετικών καθεστώτων.
Παράλληλα, βρίσκεται σε εξέλιξη η ολοκλήρωση της ψηφιοποίησης του φυσικού αρχείου του ΕΦΚΑ. Έχουν ήδη σαρωθεί 53 εκατομμύρια έγγραφα που είχαν εντοπιστεί σε αποθηκευτικούς χώρους, ενώ προχωρά ο έλεγχος και η καταχώρισή τους στο ατομικό ασφαλιστικό ιστορικό κάθε ασφαλισμένου. Το τελικό στάδιο της μετάβασης εκτιμάται ότι θα ολοκληρωθεί μετά το καλοκαίρι του 2026, επιτρέποντας ταχύτερη και ασφαλέστερη έκδοση συντάξεων, ιδιαίτερα στις πιο σύνθετες περιπτώσεις επικουρικών.
Επιπλέον, η ενίσχυση των ηλεκτρονικών διασταυρώσεων μέσω του νέου πληροφοριακού συστήματος του ΕΦΚΑ και η διασύνδεσή του με το «Εργάνη ΙΙ» αναμένεται να βελτιώσουν την ποιότητα των δεδομένων, περιορίζοντας σφάλματα και καθυστερήσεις που σήμερα οφείλονται σε ασυμφωνίες ή ελλιπή στοιχεία.